I SA/Gl 565/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-05-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnadoręczeniepełnomocniktytuł wykonawczyumorzenie postępowania WSAskarżącyorgan egzekucyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi, było prawidłowe.

Spółka A Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji odmówiły umorzenia, uznając, że doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu jest prawidłowe i stanowi moment wszczęcia egzekucji, po którym można ustanowić pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i orzecznictwo NSA, zgodnie z którym doręczenie tytułu wykonawczego musi nastąpić do rąk zobowiązanego, a dopiero później pisma mogą być kierowane do pełnomocnika.

Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą skargi był zarzut wadliwego doręczenia tytułu wykonawczego, które miało nastąpić z pominięciem ustanowionego przez spółkę pełnomocnika. Spółka argumentowała, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., wszelkie pisma powinny być doręczane pełnomocnikowi od momentu jego ustanowienia, a pominięcie go przy doręczeniu tytułu wykonawczego skutkowało niedopuszczalnością egzekucji i powinno prowadzić do jej umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Organy administracji obu instancji nie podzieliły tego stanowiska. Wskazały, że doręczenie tytułu wykonawczego jest czynnością wszczynającą postępowanie egzekucyjne i musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego. Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji możliwe jest ustanowienie pełnomocnika w tym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym doręczenie tytułu wykonawczego, jako czynności inicjującej egzekucję administracyjną, może być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Po tym doręczeniu, dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika, o ile został on ustanowiony. Sąd podkreślił, że celem egzekucji jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego, dlatego musi on zostać osobiście poinformowany o podjętych czynnościach. W związku z tym, doręczenie tytułu wykonawczego spółce, mimo wcześniejszego ustanowienia pełnomocnika, zostało uznane za prawidłowe, a zarzuty skargi za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu bezpośrednio, a nie jego pełnomocnikowi, jest prawidłowe i stanowi moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym doręczenie tytułu wykonawczego jest czynnością inicjującą egzekucję administracyjną i musi nastąpić do rąk zobowiązanego. Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji możliwe jest ustanowienie pełnomocnika w tym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. gdy egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne.

u.p.e.a. art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

Pomocnicze

k.p.a. art. 40 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony.

u.p.e.a. art. 67 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia prawa majątkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu jest prawidłowe i stanowi moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwe dopiero po jego skutecznym wszczęciu.

Odrzucone argumenty

Wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego z pominięciem pełnomocnika stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca egzekucję administracyjną, musi nastąpić do rąk zobowiązanego po doręczeniu tytułów wykonawczych dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a., o ile pełnomocnik zostanie ustanowiony w sprawie

Skład orzekający

Eugeniusz Christ

przewodniczący

Katarzyna Stuła-Marcela

sprawozdawca

Krzysztof Kandut

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym i momentu, od którego możliwe jest ustanowienie pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między etapem poprzedzającym wszczęcie egzekucji a samym wszczęciem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej – prawidłowości doręczeń i roli pełnomocnika, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Pełnomocnik w egzekucji administracyjnej: Kiedy organ musi doręczać pisma jemu, a kiedy wystarczy doręczenie dłużnikowi?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 565/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Krzysztof Kandut
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1448/22 - Wyrok NSA z 2023-09-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. A Sp. z o.o. w G. (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 4 lutego 2021 r. nr 2401-IEE.711.73.2021.5/BKZ/028653 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Stan sprawy.
2.1. W dniu 29 maja 2020 r. wierzyciel - Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ pierwszej instancji) wystawił tytuł wykonawczy na podstawie, którego po nadaniu klauzuli o skierowaniu do egzekucji, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2020 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego spółki w I S.A. oraz zawiadomieniem z tego samego dnia dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w B S.A. Zawiadomienia wraz odpisem tytułu wykonawczego doręczono spółce w dniu 5 czerwca 2020 r., natomiast dłużnikom zajętej wierzytelności w dniu 1 czerwca 2020 r.
W dniu 9 czerwca 2020 r. organ egzekucyjny zawiadomieniem dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w A Sp. z o. o. Sp. komandytowa w G. Wierzytelność nie została zrealizowana, nie przekazano również oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności o istniejących wierzytelnościach. W dniu 30 czerwca 2020 r. organ egzekucyjny zawiadomieniem dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Prokuraturze Okręgowej w G. Zawiadomienie to zostało zrealizowane przez dłużnika zajętej wierzytelności.
Spółka reprezentowana przez pełnomocnika pismem z dnia 6 lipca 2020 r. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2020 r. W uzasadnieniu wniosku, wskazano na istnienie przesłanki wynikającej z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 - u.p.e.a.). Strona podniosła wadliwe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego poprzez pominięcie pełnomocnika na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
2.2. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 7 października 2020 r. odmówił spółce umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 maja 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż doręczenie tytułu wykonawczego otwiera postępowanie egzekucyjne i z tą chwilą strona może ustanowić pełnomocnika, który w tym postępowaniu będzie ją reprezentował (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 365/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3351/08). Zatem po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych, zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano również, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zobowiązany nie może być uznany za jego stronę, tym samym nie jest możliwe, aby mógł działać przez pełnomocnika (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4034/06; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1431/07). Oznacza to, że organ nie może doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskuje dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów. W tym stanie faktycznym i prawnym zdaniem organu pierwszej instancji nie zaistniała przesłanka niedopuszczalności egzekucji powodująca umorzenie postępowania egzekucyjnego.
2.3. W ustawowym terminie tj. pismem z 19 października 2020 pełnomocnik spółki złożył zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 59 § 1 pkt 7, art. 26 § 5 pkt. 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 40 § 2 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) w związku z art. 18 u.p.e.a., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik spółki wskazał, iż art. 40 § 2 k.p.a. reguluje kwestie dotyczące ustanowienia pełnomocnika w sprawie oraz doręczenia pism temu pełnomocnikowi, zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zdaniem zatem pełnomocnika spółki, wszelkie pisma organ winien doręczać pełnomocnikowi począwszy od dnia jego ustanowienia. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tej sprawie pozbawione jest podstawy prawnej i niedopuszczalne, gdyż nie doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji. Ponadto pełnomocnik spółki wskazał, iż brak prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu skutkowało również pozbawieniem spółki możliwości złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
2.4. Po rozpatrzeniu zażalenia, organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.
W ocenie organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zasadnie doręczył zobowiązanej spółce odpis tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2020 r. z pominięciem adwokata, T.L. Wskazano, że egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego została w przedmiotowej sprawie wszczęta w dniu 5 czerwca 2020 r. - poprzez doręczenie zobowiązanej spółce odpisu tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2020 r., wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności. Prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przy doręczeniu zobowiązanej spółce odpisu ww. tytułu wykonawczego, tj. bezpośrednio zobowiązanej spółce, nie zmienia fakt, iż przed wszczęciem egzekucji w niniejszej sprawie, tj. w dniu 14 maja 2020 r. do Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pełnomocnictwo szczególne udzielone przez A Sp. z o.o. w G. adwokatowi T.L., a dotyczące cyt. "zastępowania we wszystkich instancjach w sprawie egzekucji należności w kwocie 627.919,00 zł wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe względem A za miesiąc wrzesień 2017 r., w której to Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. wystosował upomnienie nr 2472.SEW.722.395136.2020.25044".
Po pierwsze, w ocenie organu, odpisy tytułów wykonawczych należy doręczać bezpośrednio zobowiązanemu, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Po drugie, dopiero po doręczeniu zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych jest możliwe zgłoszenie pełnomocnika w sprawie.
Pełnomocnictwo udzielone przez zobowiązaną spółkę w niniejszej sprawie, uprawniało ww. pełnomocnika do zgłoszenia udziału w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym z chwilą doręczenia zobowiązanej spółce odpisu ww. tytułu wykonawczego. Organ podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministreacyjnym, w myśl którego, dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji administracyjnej, zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 § 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.), poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest skuteczne. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub pkt 2 u.p.e.a., w ogóle nie musi dojść (np. wcześniejsza zapłata należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Przed wszczęciem egzekucji administracyjnej zobowiązany nie może być uznany za stronę postępowania, a tym samym nie może działać przez pełnomocnika.
Zatem podnoszony zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z uwagi na wadliwe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie znalazł uzasadnienia w przedmiotowej sprawie.
Tym samym brak było przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej spółki. Nie zaistniała również żadna inna przesłanka wskazana w art. 59 § 1 u.p.e.a.
3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie art. 18, art. 26 § 5 pkt 1 i 2 i art. 59 § 1 pkt u.p.e.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem okoliczności, iż w dacie wydania tj. 29 maja 2020 r. przez organ pierwszej instancji tytułu wykonawczego, skarżący ustanowił pełnomocnika, o czym poinformował organ. Pomimo tego organ doręczył ww. tytuł wykonawczy bezpośrednio skarżącemu z pominięciem prawidłowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika, czego konsekwencją jest nieprawidłowe doręczenie tytułu egzekucyjnego, a zatem istniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego względem skarżącego.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią przepisu art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z uwagi na brak regulacji szczególnej w tym zakresie, kwestie związane z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie oraz doręczanie pism temu pełnomocnikowi reguluje przepis art. 40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi począwszy od daty jego ustanowienia.
Pełnomocnictwo szczególne zostało udzielone przez skarżącą w dniu 23 kwietnia 2020 r. oraz bezpośrednio przez nią nadane na adres organu w dniu 27 kwietnia 2020 r. Przesyłka została doręczoną organowi za pomocą kuriera, w dniu 14 maja 2020 r., zatem należy przyjąć, iż co najmniej od tej daty organ winien doręczać wszelkie pisma na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Zwrócono uwagę, iż w dniu 29 maja 2020 r. ww. organ wydał tytuł wykonawczy i nadał go przesyłką poleconą na adres skarżącej wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności. Dokument ten nie został natomiast nadany na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Doręczenia takiego nie można zatem uznać za skuteczne w świetle przepisów art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18. u.p.e.a. - z uwagi na pominięcie ustanowionego pełnomocnika w sprawie.
Zgodnie z treścią przepisu art. 26 § 5 u.p.e.a - wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Mając na uwadze powyższe należy uznać, że w konsekwencji braku prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego - nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W judykaturze pojawiają się przeciwstawne poglądy dotyczące możliwości doręczenia tytułu egzekucyjnego pełnomocnikowi zobowiązanego. Należy jednak wskazać, na pogląd dominujący, zgodnie z którym w konsekwencji odesłania z art. 18 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio art. 40 § 2 k.p.a. Zatem od momentu ustanowienia pełnomocnika w sprawie należy mu doręczać wszelkie pisma w toku danego postępowania. Wszak po to właśnie podmiot gospodarczy czy osoba fizyczna ustanawia swojego pełnomocnika, aby to on pozostawał w kontakcie z właściwym organem administracji. Jednocześnie przyjęcie stanowiska, iż ustanowienie pełnomocnika dopuszczalne pozostaje dopiero od chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zasadniczo pozostaje w sprzeczności z ideą samego udzielenia pełnomocnictwa. Skoro podmiot gospodarczy, bądź osoba fizyczna decyduje się aby ustanowić w prowadzonej wobec niego sprawie pełnomocnika, to czynność tą realizuje nie po to, aby korespondencję z właściwym organem prowadzić osobiście.
Na potwierdzenie powyższego, skarżąca przytoczyła wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 704/12, w którego uzasadnieniu Sąd wskazał na obowiązek doręczenia upomnienia ustanowionemu pełnomocnikowi z uwagi na odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a.
W ocenie skarżącej, wskazany i w pełni uzasadniony brak prawidłowego doręczenia przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego, jednoznacznie przesądza o tym, iż postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte w sposób prawidłowy.
Zarówno z art. 15 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do upomnienia, jak i z art. 26 § 5 pkt 1 tej ustawy w stosunku do odpisu tytułu wykonawczego, wynika w związku z art. 40 § 2 k.p.a., że dokumenty te powinny zostać doręczone zobowiązanemu, a w przypadku ustanowienia przez zobowiązanego pełnomocnika to winny one zostać doręczone jego pełnomocnikowi.
To dzięki ustanowionemu pełnomocnikowi zobowiązany ma pełną świadomość negatywnych konsekwencji, jakie łączą się z zainicjowanym w stosunku do niego postępowaniem egzekucyjnym i to ten podmiot powinien zostać poinformowany przez organ egzekucyjny o tym, jaki dokładnie obowiązek powinien spełnić a co najważniejsze, jakie przysługują mu środki obrony przez zainicjowanym postępowaniem egzekucyjnym.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienia nie naruszają prawa.
5. Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony łub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego łub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W niniejszej sprawie zgłoszono zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z uwagi na wadliwe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co winno skutkować w ocenie strony skarżącej umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzut ten nie znalazł jednak uzasadnienia w przedmiotowej sprawie. Tym samym brak było przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 29 maja 2020 r.
6. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca egzekucję administracyjną, musi nastąpić do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Obowiązek doręczenia tytułu wykonawczego do rąk zobowiązanego wynika nie tylko z brzmienia art. 26 § 5 u.p.e.a. Powinność taka wynika przede wszystkim z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i wykonanie ciążącego na stronie obowiązku. O podjęciu czynności ściśle związanych z wykonaniem ciążącego na stronie obowiązku zobowiązany musi zostać poinformowany osobiście i tym samym uzasadnione jest przyjęcie poglądu, że dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., natomiast na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 945/08; z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1410/09).
Jak wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2818/12, tytuł wykonawczy należy doręczyć zobowiązanemu mimo tego, że ustanowił on pełnomocnika do prowadzenia wszystkich spraw przed organem, który jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. W wyroku tym wskazano, że dołączenie pełnomocnictwa do akt sprawy, o czym mowa w art. 33 § 3 k.p.a., może mieć miejsce dopiero wtedy, gdy sprawa istnieje, to zaś wymaga wszczęcia postępowania (w rozpatrywanym przypadku postępowania egzekucyjnego, stanowiącego odrębną sprawę administracyjną).
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika w sposób prawidłowy umocowanego. W tym zakresie art. 18 u.p.e.a. wskazuje na odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. a zatem przyjąć należy, że zastosowanie znajdzie art. 40 § 2 k.p.a, zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia prawa majątkowego (por. art. 67 § 1 u.p.e.a.).
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 491/11, że "w egzekucji administracyjnej doręczenie tytułów wykonawczych, o którym mowa w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczyna egzekucję administracyjną i może być kierowane wyłącznie do zobowiązanego". W tym samym orzeczeniu jednocześnie stwierdzono, że "po doręczeniu tytułów wykonawczych dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a, o ile pełnomocnik zostanie ustanowiony w sprawie". Wskazać także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2015 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 2931/12 stwierdził, iż rola pełnomocnika ustanowionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie ogranicza się wyłącznie do wnoszenia w jego imieniu środków zaskarżenia. Pełnomocnik powinien być również adresatem pism kierowanych przez organ egzekucyjny do zobowiązanego - w tym odpisów zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych. Powyższe oznacza, że doręczenie zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym skarżącemu, a nie jego prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi, nie spełnia wymogu prawidłowego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
Wobec powyższego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowo odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącej - jako zobowiązanej. Egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego została w przedmiotowej sprawie wszczęta w dniu 5 czerwca 2020 r. - poprzez doręczenie zobowiązanej spółce odpisu tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2020 r., wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności. Prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przy doręczeniu zobowiązanej spółce odpisu ww. tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanej spółce, nie zmienia fakt, iż przed wszczęciem egzekucji w niniejszej sprawie, tj. w dniu 14 maja 2020 r. do organu wpłynęło pełnomocnictwo szczególne udzielone przez skarżącą adwokatowi.
7. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, iż wszystkie zarzuty skargi okazały się być niezasadne, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI