I SA/GL 555/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-01-16
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościprzedawnieniekodeks cywilnyustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjidłużnik zajętej wierzytelnościorgan egzekucyjnyskarżony organ

WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki z o.o. sp. k. na postanowienie DIAS określające wysokość nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności, uznając, że zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny przerywa bieg przedawnienia.

Spółka F. spółka z o.o. sp. k. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego określające wysokość nieprzekazanej przez spółkę kwoty zajętej wierzytelności. Spółka argumentowała, że zajęcie dotyczyło wierzytelności spornej i że organ egzekucyjny nie jest właściwy do przerywania biegu przedawnienia roszczeń cywilnych. Sąd uznał, że zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny, zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., a zatem spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazania środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki F. spółka z o.o. sp. k. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (DIAS), które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (NUS) określające wysokość nieprzekazanej przez skarżącą kwoty zajętej wierzytelności. Spółka była dłużnikiem zajętej wierzytelności wobec L sp. z o.o., która była zobowiązana w postępowaniu egzekucyjnym. NUS zajął wierzytelności skarżącej wobec L sp. z o.o. na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca odmówiła przekazania środków, twierdząc, że wierzytelności są sporne z powodu nienależytego wykonania usług przez L sp. z o.o. oraz podnosząc zarzut przedawnienia. DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS, uznając, że skarżąca nie wykazała podstaw prawnych do uchylania się od przekazania środków, a zarzut przedawnienia jest niezasadny, gdyż zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny przerywa bieg przedawnienia. Sąd administracyjny podzielił stanowisko DIAS, stwierdzając, że organ egzekucyjny jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju, a czynność zajęcia wierzytelności jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Sąd podkreślił, że zajęcie wierzytelności skutkuje przejściem uprawnień zobowiązanego na organ egzekucyjny, a wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi czynność przerywającą bieg przedawnienia. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny w postępowaniu administracyjnym jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia roszczenia cywilnego na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

Uzasadnienie

Organ egzekucyjny jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju. Czynność zajęcia wierzytelności jest przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, co zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. przerywa bieg przedawnienia. Przerwanie biegu przedawnienia następuje w granicach czynności podjętej przez wierzyciela.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 89 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 123 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.c. art. 118

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 124 § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67a § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny w postępowaniu administracyjnym przerywa bieg przedawnienia roszczenia cywilnego na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny nie jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń cywilnych wynikających ze sporów pomiędzy przedsiębiorcami, a zatem jego czynności wobec dłużnika zajętej wierzytelności nie przerywają biegu przedawnienia. Spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności może uchylać się od przekazania środków organowi egzekucyjnemu z powodu sporności wierzytelności wynikającej z rzekomego nienależytego wykonania usługi. Naruszenie prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez orzeczenie bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez organ II instancji postanowienia.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny stanowi okoliczność przerywającą bieg przedawnienia skarżąca nie wykonywała należycie swoich obowiązków jako dłużnik zajętej wierzytelności

Skład orzekający

Paweł Kornacki

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Kozłowska

członek

Monika Krywow

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny w postępowaniu administracyjnym przerywa bieg przedawnienia roszczenia cywilnego, nawet jeśli wierzytelność jest uznawana za sporną przez dłużnika zajętej wierzytelności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jego wpływu na przedawnienie roszczeń cywilnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przerwania biegu przedawnienia w kontekście egzekucji administracyjnej, co ma istotne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców.

Egzekucja administracyjna a przedawnienie: Czy zajęcie wierzytelności zatrzymuje bieg czasu dla długu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 555/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska
Monika Krywow
Paweł Kornacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 71a par. 9, art. 89 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1061
art. 123 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi F. spółka z o.o. sp. komandytowa w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 marca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.481.2023.11/AD UNP: 2401-24-051999 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę.
Uzasadnienie
1. "F" sp. z o.o. sp. k. w B., jako dłużnik zajętej wierzytelności, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 1 marca 2024 r., nr 2401-IEE.7192.481.2023.11/AD w przedmiocie określenia wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu.
2. Stan sprawy.
2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: NUS) prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 23 marca 2022 r. wobec L sp. z o. o. (dalej także jako: zobowiązana spółka).
Działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz.U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.) NUS zawiadomieniem z 29 czerwca 2023 r. dokonał u skarżącej zajęcia innych wierzytelności pieniężnych przysługujących L sp. z o.o. z tytułu zawartych umów, transakcji, wykonywanych usług, wystawionych faktur, wzajemnych rozliczeń. Zawiadomienie to doręczono skarżącej 3 lipca 2023 r., natomiast zobowiązanej spółce 14 lipca 2023 r., zastępczo w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.).
W odpowiedzi na zajęcie, pismem z 5 lipca 2023 r. skarżąca poinformowała NUS, że nie uznaje zajętej wierzytelności, nie istnieje podstawa do przekazania organowi egzekucyjnemu należności przysługujących zobowiązanej spółce, bo wprawdzie istniały zobowiązania wobec tej spółki z umów zawartych w przeszłości, ale zostały one zakwestionowane co do zasadności i wysokości oraz pozostają sporne. Skarżąca oświadczyła, że odmawia ich uregulowania. Dodała, że w odniesieniu do zajętej wierzytelności nie toczyła się i nie toczy się sprawa sądowa.
Pismem z 31 października 2023 r. NUS zwrócił się do skarżącej o doprecyzowanie pisma z 5 lipca 2023 r., poprzez wskazanie wysokości spornych należności wynikających z faktur nr: [...] z 31 lipca 2020 r. oraz [...] z 31 sierpnia 2020 r., nieprzekazanych zobowiązanej spółce oraz wskazanie powodu, dla którego należności nie zostały wypłacone.
W odpowiedzi, pismem z 8 listopada 2023 r. skarżąca poinformowała NUS, że należność z faktury nr [...] wynosi 26.238,67 zł, zaś z faktury [...] wynosi 20.156,63 zł. Wskazała, że sporne należności nie zostały uregulowane, gdyż usługa została - w ocenie skarżącej - wykonana w sposób nienależyty.
2.2. Postanowieniem z 15 listopada 2023 r., nr [...], NUS określił skarżącej, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu w kwocie 46.395,30 zł, przysługującej L sp. z o. o., zajętej zawiadomieniem z 29 czerwca 2023 r.
2.3. Zaskarżonym do WSA postanowieniem z 1 marca 2024 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS z 15 listopada 2023 r.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że oświadczenia skarżącej z 5 lipca 2023 r. i 8 listopada 2023 r. nie okazały się wystarczające. Z ich treści nie wynika, aby poza subiektywną oceną nienależytego wykonania przez zobowiązaną spółkę usług, istniała podstawa prawna pozwalająca skarżącej uchylać się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Ponadto organ zauważył, że w piśmie z 5 lipca 2023 r. skarżąca z jednej strony wskazała, że nie uznaje zajętej wierzytelności, z drugiej zaś potwierdziła istnienie wierzytelności, które jednak z uwagi na zakwestionowanie ich zasadności i wysokości pozostają sporne.
NUS ustalił, że z faktur wynikają wymagalne wierzytelności zobowiązanej spółki na łączną kwotę 46.395,30 zł, których skarżąca odmawia przekazania z uwagi na - jej zdaniem - nienależyte wykonanie usługi przez zobowiązaną spółkę. DIAS podkreślił, że należności te, określane przez skarżącą jako sporne, nie były dochodzone przed żadnym sądem ani organem, a ich sporność wynika z oceny skarżącej o tym, że usługa zobowiązanej spółki nie została należycie wykonana.
DIAS wskazał, że w jego ocenie zgormadzony przez NUS materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia postanowienia i określenia skarżącej nieprzekazanej kwoty, bez konieczności przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. Dodał, że skarżąca nie wykonywała należycie swoich obowiązków jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie wskazując żadnych okoliczności prawnych pozwalających uchylać się od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty 46.395,30 zł, wynikającej z faktur. Innymi słowy, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do tego aby uznać, że wskazywane przez skarżącą okoliczności (wyjaśnienia) pozwalały skutecznie uchylać się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W odniesieniu do wskazanego przez skarżącą w zażaleniu art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm. – dalej: k.c.) DIAS podał, że ten przepis nie stanowi postawy prawnej pozwalającej dłużnikowi zajętej wierzytelności skutecznie uchylać się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Ewentualne roszczenia wynikające z art. 471 i następne k.c. względem zobowiązanego są niezależne od niniejszego postępowania. Obowiązkiem skarżącej, jako dłużnika zajętej wierzytelności, było przekazywanie zajętych kwot organowi egzekucyjnemu. Należyte wykonywanie swoich obowiązków i przekazywanie zajętych kwot organowi egzekucyjnemu nie pozbawiało skarżącej prawa do dochodzenia roszczeń z tytułu odpowiedzialności odszkodowawczej zobowiązanej spółki do naprawienia szkody wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania (usługi).
Zdaniem DIAS, również wskazywany w zażaleniu art. 488 § 2 k.c., w okolicznościach tej sprawy nie mógł stanowić postawy prawnej pozwalającej skarżącej skutecznie uchylać się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zobowiązana spółka co prawda wykonała świadczenie wzajemne (usługę), lecz w ocenie skarżącej wykonała ją nienależycie. W takiej sytuacji skarżąca nie może podnosić zarzutu powstrzymania się od świadczenia, gdyż taki zarzut może być podniesiony tylko w przypadku, gdy przy obowiązywaniu zasady jednoczesności świadczeń strona gotowa do świadczenia wykaże (art. 6 k.c.), że druga strona nie tylko nie jest przygotowana, ale nawet będąc gotowa, nie zaofiaruje swojego świadczenia. Nie mają tu znaczenia okoliczności, które spowodowały brak zaofiarowania świadczenia. Jest tak, bowiem w przeciwieństwie do odpowiedzialności odszkodowawczej, dla której ustalenie przyczyny braku świadczenia może być istotne, chodzi tu o wykonanie zobowiązania, niezależnie od tego rodzaju ustaleń.
DIAS wskazał, że również podniesiony przez skarżącą (jako uzupełnienie zażalenia) zarzut przedawnienia należności nie zasługuje na uwzględnienie. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że faktura o nr [...] była płatna do 14 sierpnia 2020 r., zaś faktura o nr [...] była płatna do 14 września 2020 r. W myśl art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Mając na uwadze treść art. 118 k.c., termin przedawnienia należności wynikających z przedmiotowych faktur przypadał na 31 grudnia 2023 r. Tym samym, na dzień dokonania zajęcia z 29 czerwca 2023 r. przedmiotowe należności były wymagalne. DIAS wyjaśnił również, że zajęcie z 29 czerwca 2023 r., jako czynność egzekucyjna administracyjnego organu egzekucyjnego, stanowiła czynność przerywającą bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających z faktur (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Czynność doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności stanowi czynność przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, o której mowa w tym przepisie (wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., III FSK 1054/21). NUS z dniem doręczenia skarżącej zajęcia z 29 czerwca 2023 r. mógł wykonywać wszelkie prawa zobowiązanej spółki w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 u.p.e.a.). Oznacza to, że z chwilą skutecznego zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. Konsekwencją skutecznego zajęcia jest możliwość wykonywania przez organ wszelkich praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zatem po skutecznie dokonanym zajęciu wierzytelności, organ egzekucyjny staje się wierzycielem zajętej kwoty, skoro co do niej wstąpił w prawa zobowiązanego w stosunku do jego dłużnika. W razie przerwania przedawnienia przez czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie egzekucyjne nie zostanie zakończone (124 § 2 k.c.). Tym samym, wierzytelności skarżącej względem zobowiązanej spółki, wymagalne na dzień dokonania zajęcia, które skarżąca powinna przekazać organowi egzekucyjnemu, nie ulegają przedawnieniu do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej spółki.
2.4. W skardze zarzucono:
a) naruszenie prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. znajdujących zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez orzeczenie bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez organ II instancji postanowienia;
b) naruszenie prawa materialnego, a to art. 123 § 1 pkt 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że zajęcie wierzytelności spornej w toku postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzi do przerwania biegu przedawnienia wierzytelności przysługującej zobowiązanemu od jego dłużnika.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca nie kwestionuje ustaleń organu zawartych w uzasadnieniu i wskazanych w części postanowienia określonej przez organ jako "stan faktyczny". Ustalenia nie są przedmiotem sporu.
Przedmiotem sporu jest ocena stanu na jaki organ wydając decyzję jest obowiązany podejmować ustalenia będące podstawą decyzji i wywód prawny dotyczący zasadności zastosowania konstrukcji przerwania biegu przedawnienia na skutek czynności podmiotu nie będącego wierzycielem.
W pierwszej kolejności skarżąca wskazała, że orany administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji lub postanowienia. Obowiązek ten dotyczy również organu drugiej instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią, organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji lub postanowienia drugoinstancyjnego. Niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Co istotne, na organie spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej, organ ustala okoliczności mające znaczenie oraz potrzebne dowody. W tym stanie sprawy, w przekonaniu skarżącej, w połączeniu z faktem naruszenia prawa materialnego, zaskarżone postanowienie jest błędne.
Skarżąca wskazała, że analiza prawnych wywodów podnoszonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w istocie sprowadza się do dwóch okoliczności:
- przyjęcia przez organ, że zajęcie wierzytelności u trzeciodłużnika powoduje przerwanie biegu przedawnienia,
- przerwanie biegu przedawnienia niweczy istniejący w dacie wydania postanowienia stan, w którym wierzytelność uległa przedawnieniu.
Zdaniem skarżącej analiza treści art. 123 § 1 pkt 1 k.c. zaproponowana przez organ jest błędna. Treść przepisu wyraźnie wskazuje, że "bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju". Niewątpliwie NUS nie jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń cywilnych wynikających ze sporów między przedsiębiorcami. Zatem jakakolwiek czynność dokonana przez niego względem trzeciodłużnika nie skutkuje przerwaniem biegu przedawnienia. To zaś błędne ustalenie w zakresie wykładni prawa materialnego doprowadziło organ do naruszenia prawa procesowego i wydania błędnego orzeczenia, które jest przedmiotem skargi.
2.5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.).
4. Na etapie skargi istota sporu sprowadza się do zagadnienia, czy zajęcie przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanej spółce wobec skarżącej spółki, prowadzi do przerwania biegu przedawnienia roszczenia stosownie do art. 123 § 1 pkt 1 k.c.
W ocenie DIAS doręczenie skarżącej spółce zajęcia, o którym mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a. taki skutek wywołało, a zatem skarżąca - jako dłużnik zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, co finalnie upoważniało organ do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.
Z kolei, zdaniem skarżącej, czynność zajęcia wierzytelności przysługującej zobowiązanej spółce nie prowadziła do przerwania przedawnienia roszczenia tejże spółki, ponieważ NUS nie jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń cywilnych wynikających ze sporów pomiędzy przedsiębiorcami. Zatem jakakolwiek podjęta przez niego czynność wobec dłużnika zajętej wierzytelności (skarżącej) nie skutkowała przerwaniem biegu przedawnienia roszczenia cywilnoprawnego.
5. Sąd podziela stanowisko zajęte przez DIAS.
5.1. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
Jednocześnie, stosownie do art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.
Wbrew odmiennym wywodom strony skarżonej organ egzekucyjny w postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zajętej wierzytelności jest organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju. Z chwilą bowiem skutecznego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 28 czerwca 2024 r., III FSK 916/22 i 3 listopada 2022 r., III FSK 1054/21; a także wyroki WSA: w Gliwicach z 13 grudnia 2023 r., I SA/Gl 829/23; w Gliwicach z 17 stycznia 2024 r., I SA/Gl 1215/23; w Poznaniu z 28 marca 2019 r., I SA/Po 1038/18; w Krakowie z 9 lutego 2022 r., I SA/Kr 1410/21).
W sprawie niniejszej zajęcie wierzytelności zostało dokonane w sposób prawnie skuteczny, tj. przewidziany w przepisach u.p.e.a., co w konsekwencji spowodowało przeniesienie na organ egzekucyjny wszelkich uprawnień zobowiązanego (tu: spółki L sp. z o.o.), które wynikają z zajętych wierzytelności lub praw. Konsekwencją skutecznego zajęcia jest możliwość wykonywania przez organ wszelkich praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zatem po skutecznie dokonanym zajęciu wierzytelności, organ egzekucyjny staje się wierzycielem zajętej kwoty, skoro co do niej wstąpił w prawa zobowiązanego w stosunku do jego dłużnika.
Sąd zauważa, że obligatoryjną czynnością organu egzekucyjnego, poprzedzającą wystawienie tytułu wykonawczego (art. 71b u.p.e.a.), jest wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., w którym organ określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Dopiero ustalenie tej kwoty określi należność, w stosunku do której organ egzekucyjny wykonuje prawa zobowiązanego, a tym samym może być wystawiony tytuł wykonawczy. Wydanie tego postanowienia jest zwieńczeniem uregulowanej w art. 71a u.p.e.a. procedury kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (zajęcia wierzytelności) i zapada ono tylko w sytuacji, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania jej (bądź jej części) organowi egzekucyjnemu, otwierając drogę do wyegzekwowania tej kwoty w trybie egzekucji administracyjnej.
Zatem wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi okoliczność przerywającą bieg przedawnienia, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Z istoty tej ostatniej regulacji wynika, że przerwanie następuje w podmiotowych i przedmiotowych granicach czynności podjętej przez wierzyciela. Dotyczy tego roszczenia, które jest zabezpieczone, dochodzone, ustalane lub egzekwowane, jest skuteczne przeciwko osobie, wobec której kieruje się czynność i z korzyścią na rzecz osoby dokonującej czynności. Innymi słowy czynność procesowa wtedy przerywa bieg przedawnienia, gdy można ją uznać za przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Poza tą przesłanką, wskazany przepis nie zawiera żadnych dodatkowych warunków (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2006 r., II CSK 202/06).
Reasumując, ponieważ art. 123 § 1 pkt 1 k.c. nie określa w sposób szczegółowy, jakie warunki powinna spełniać czynność prawna, aby doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, przyjąć należy, że warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia jest każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
5.2. Z akt sprawy sprawy wynika, że faktura o nr [...] była płatna do 14 sierpnia 2020 r., zaś faktura o nr [...] do 14 września 2020 r. Zgodnie z art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Mając na uwadze, treść art. 118 k.c., trzyletni termin przedawnienia należności wynikających z przedmiotowych faktur przypadał na 31 grudnia 2023 r. Tym samym, na dzień dokonania zajęcia z 29 czerwca 2023 r. przedmiotowe należności były wymagalne.
Zasadnie w związku z tym przyjął DIAS, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Organ egzekucyjny (organ powołany do egzekwowania roszczeń danego rodzaju) podjął czynność (zajęcie innej wierzytelności pieniężnej) przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, wynikającego z wystawianego tytułu wykonawczego wobec skarżącej, jako dłużnika zajętej wierzytelności. W tej sytuacji prawnej doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia przysługującego zobowiązanej spółce wobec skarżącej. Do dnia wydania kontrolowanego postanowienia przedawnienie nie rozpoczęło ponownego biegu, jako że postępowanie egzekucyjne nie zostało do tego czasu zakończone (por. art. 124 § 2 k.c.).
6. Sąd nie stwierdził również, aby organ dopuścił się naruszenia wymienionych w skardze przepisów dotyczących postępowania dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).
Wbrew stanowisku skarżącej, DIAS prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie wydawanego postanowienia. Ocena tego zarzutu skarżącej, jest w istocie zdeterminowana oceną zarzutu naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c., ponieważ skarżąca wadliwości poczynionych przez organ ustaleń upatruje w błędnym – w jej przekonaniu – przyjęciu, że w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia zajęta wierzytelność nie uległa przedawnieniu. Tymczasem, z jakich powodów taki pogląd, forsowany przez skarżącą, jest błędny, wyjaśniono już w poprzedniej części uzasadnienia.
7. Sąd, działając z urzędu, nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu także innych naruszeń prawa (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). DIAS rozpoznał całokształt materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, dokonał jego prawidłowej oceny i odniósł się do zarzutów zażalenia. Postępowanie to doprowadziło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, znajdujących podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, którego weryfikacja dokonana została w granicach swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne czynności celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz poddano go wnikliwej i prawidłowej ocenie, a strona skarżąca miała zapewnioną możliwość czynnego udziału w toku postępowania.
8. Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI