I SA/Gl 502/26 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2026-09-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2026-05-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/ Katarzyna Stuła-Marcela Mikołaj Darmosz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 64e par. 2 pkt 1, 2, 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2026 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 marca 2026 r. nr 2401-IEE.7192.56.2026.7.MT UNP: 2401-26-081189 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "organ nadzoru") z 27 marca 2026 r. nr 2401-IEE.7192.56.2026.7.MT UNP: 2401-26-081189 wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 64e § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r., poz. 268 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia A. Sp. z o.o. w likwidacji w L. (dalej: "Skarżąca", "strona", "Spółka", "zobowiązana") na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: "DZUS", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") nr [...] z 5 stycznia 2026 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. prowadził wobec Spółki postępowanie egzekucyjne w oparciu o własne tytuły wykonawcze z: 3 października 2017 r. o nr TW4090217002086, TW4090217002087; 13 listopada 2017 r. nr TW4090217002374; 9 maja 2018 r. o nr TW4090218001139, TW4090218001140, TW4090218001141 opiewające na należności z tytułu składek na ubezpieczeniowych. Spółka pismem z 29 stycznia 2025 r. zwróciła się do o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. odmówił Spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.051,20 zł, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor postanowieniem z 19 września 2025 r. nr 2401-IEE.7192.242.2025.20.BKZ uchylił postanowienie DZUS z 29 kwietnia 2025 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny ponownie rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych winien przeanalizować bieżącą sytuację majątkową zobowiązanej i w zależności od wyników podjąć odpowiednie rozstrzygnięcie. Organ egzekucyjny postanowieniem z 5 stycznia 2026 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy powtórnie odmówił Spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych. Stwierdził, że nie zachodzą okoliczności świadczące o spełnieniu przesłanek pozwalających na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Spółka pismem z 12 stycznia 2026 r. wniosła zażalenie na postanowienie DZUS z 5 stycznia 2026 r. Strona zarzuciła, że organ egzekucyjny nie przeprowadził ponownej analizy jej sytuacji finansowej, wobec czego nie wykonał zaleceń wynikających z wcześniejszego postanowienia organu nadzoru. Spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu błędne ustalenie jej sytuacji finansowej poprzez potraktowanie umorzenia zobowiązań podatkowych w kwocie 470 zł jako środków pozostających w jej dyspozycji. Wniosła o uwzględnienie prezentowanej dotychczas argumentacji podnosząc, że stanowisko DZUS jest nieprzekonywujące. Dyrektor w postanowieniem z 27 marca 2026 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ nadzoru w uzasadnieniu tego postanowienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że sprawa była rozpoznawana na tle stanu prawnego obowiązującego do 19 lutego 2021 r., co wynika z art. 6 ust 1 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553). Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Następnie DIAS przywołał art. 64e § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. zgodnie z którym: koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Organ nadzoru wskazał, że okoliczności przewidziane w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a wystąpić mogą alternatywnie, przy czym nieściągalność obowiązku zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej również podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Organ nadzoru zauważył, że zgodnie z wnioskiem Spółki nie uzyskuje ona żadnych dochodów, nie zatrudnia pracowników, nie posiada żadnego majątku oprócz nieruchomości o nr [...]. Jest to nieruchomość gruntowa zabudowana budynkami o charakterze przemysłowo-handlowym (hale produkcyjne). Nieruchomość ta stanowi przedmiot egzekucji, która okazała się nieskuteczna. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynikało, że termin drugiej licytacji nieruchomości wyznaczono na 28 stycznia 2026 r. cena wywołania, równa 2/3 sumy oszacowania wynosiła 161.400.00 zł. Dyrektor zgodził się z oceną organu egzekucyjnego, co do tego, że brak jest podstaw do uznania, że egzekucja jest bezcelowa lub pozbawiona realnych perspektyw, gdyż należąca do Spółki nieruchomość nadal stanowi potencjalne źródło pokrycia przedmiotowych należności. Jak bowiem ustalił organ egzekucyjny nieruchomość ta została przez komornika sądowego sprzedana. Zaznaczono, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone (nie wydano postanowienia o jego umorzeniu) i jest częściowo skuteczne, gdyż chociażby 21 lipca 2025 r. zaksięgowano wpłatę egzekucyjną przekazaną przez Urząd Skarbowy w K.. W ramach prowadzonej egzekucji dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w K.. W następstwie rozliczenia środków uzyskanych z tego źródła kwota dochodzonych kosztów egzekucyjnych uległa zmianie i wynosi 470.00 zł. Nawiązując do zarzutów zażalenia dotyczących tego, że Spółka nie otrzymała dokumentów, dotyczącego zmiany salda na podstawie dokumentów finansowych będących w dyspozycji ZUS organ nadzoru wskazał, że strona miała prawo wglądu i zapoznania się z aktami sprawy. Dyrektor wskazał, że umorzenie kosztów egzekucyjnych, stanowi wyjątek od ogólnego obowiązku ponoszenia przez zobowiązanych ciężarów finansowych nie może być traktowana, jako reguła stosowana przy każdej trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego. Dostrzegł, że powołane przez Spółkę kwestie świadczą o trudnościach jednakże w ocenie DIAS istnieją perspektywy uregulowania przez zobowiązaną kosztów egzekucyjnych chociażby poprzez polubowne załatwienie spłaty, gdyż Spółka może złożyć wniosek o udzielenie ulgi w postaci rat. W odniesieniu do drugiej przesłanki, sformułowanej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. DIAS zauważyła, że w pojęciu ważnego interesu publicznego mieści się przede wszystkim zaufanie obywatela do organów państwa. Dyrektor wskazał, że koszty egzekucyjne powstały z uwagi na niewywiązanie się Spółki ze spoczywających na niej obowiązków. Zaznaczył, że w interesie publicznym jest niewątpliwie, aby wszyscy zobowiązani w sposób terminowy i sumienny wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód budżetu Państwa, który zapewnia funkcjonowanie istotnych instytucji społecznych. Jeżeli chodzi o przesłankę umorzenia z art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. – ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne – wyjaśnił, że skoro postępowanie egzekucyjne kierowane wobec zobowiązanego nie zostało umorzone, nie można przesądzić, czy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki. Spółka pismem z 8 kwietnia 2026 r. wniosła za pośrednictwem DIAS skargę do tut. Sądu skargę na postanowienie z 27 marca 2026 r. Strona podniosła, że argumentacja postanowienia jest powielaniem obowiązujących przepisów z ich interpretacją na niekorzyść strony wnioskującej o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 470,00 zł. Spółka stwierdziła, że decydującym powinien być przepis mówiący o umorzeniu zobowiązania jeśli w czasie postępowania egzekucyjnego nie można osiągnąć kwot odpowiadających pokryciu kosztów z tym związanych. Skarżąca zaakcentowała, że koszty wielokrotnie przekroczyły wartość zobowiązania. Nadmieniła, że nieruchomość należąca do Spółki została sprzedana przez Komornika, a z zapisów w Księgach Wieczystych jasno wynika że pierwszeństwo w zaspokojeniu mają wpisy dotyczące wierzytelności bankowych należące obecnie do funduszy sekurytyzacyjnych, które są wyższe niż kwota uzyskana ze sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (skarga na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego). Spór dotyczy zasadności odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przed 20 lutego 2021 r. i nie zakończonym do tej daty. W sprawie zastosowanie miał art. 64e § 2 u.p.e.a. w brzmieniu zgodnie z którym Koszty egzekucyjne mogły być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Organy administracji orzekające w sprawie dokonały właściwej wykładni wspomnianego przepisu wskazując, że rozstrzygnięcie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Zasadnie również przyjęły, że przejście do etapu wyboru rozstrzygnięcia uzależnione jest od spełnienia przesłanek wymienionych w art. 62 § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. Słusznie DIAS wskazał, że wobec częściowo skutecznej egzekucji w wyniku której uzyskano środki pozwalające na pokrycie części kosztów egzekucyjnych (redukcja z 1051,20 zł do 470,00 zł) oraz prowadzonej egzekucji z nieruchomości nie sposób było stwierdzić, że zachodzi sytuacja nieściągalności dochodzonego obowiązku z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Podobnie rzecz się miała z oceną, co do stanu w którym ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Wystąpienie wspomnianych okoliczności stało w sprzeczności z twierdzeniami Spółki o niemożności poniesienia przez nią kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo wskazać należy, że jeszcze na etapie postępowania przed organem egzekucyjnym Spółka dysponowała składnikiem majątkowym w postaci nieruchomości. Wprawdzie była wobec niej prowadzona egzekucja (jak twierdzi skarżąca doszło do sprzedaży licytacyjnej) lecz do momentu orzeczenia w przedmiocie podziału sumy uzyskanej z nieruchomości i wykonania planu podziału (art. 1023 i nast. k.p.c.) nie jest wiadomym, czy i w jakim zakresie zostali zaspokojeni wierzyciele egzekwujący. Porównanie wpisów wysokości wierzytelności zabezpieczonych hipoteką z wartością oszacowania nieruchomości przyjętą jako cena wywoławcza, na co powoływała się Spółka, nie jest tutaj miarodajne. W konsekwencji nie jest znane, czy po zakończeniu egzekucji z nieruchomości pozostaną/pozostały w dyspozycji Spółki środki. Stąd należy zgodzić się z oceną organów administracji odnośnie, do braku podstaw dla definitywnego stwierdzenia, że Spółka nie posiada środków na pokrycie dochodzonych należności. Sąd podkreśla, że ocenę działania organów administracji należało przeprowadzić na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem z akta administracyjnych, w tym z twierdzeń strony nie wynikało wówczas, że do wspomnianego podziału środków doszło. Organ administracji prawidłowo odczytały pojęcie "ważnego interesu publicznego" z art. 64e § 1 pkt 2 u.p.e.a. Kojarzyć go należy z urzeczywistnieniem celów wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, że tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny. Określenie to zatem wymagało dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa (wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 18/24 (dostępny poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie budzi zastrzeżeń Sądu ocena organów administracji o braku występowania w sprawie ważnego interesu publicznego. Strona występowania okoliczności przemawiających z występowaniem ważnego interesu publicznego nie wykazała. Jednocześnie, na co zwrócił uwagę DIAS, wpisujące się w interes publiczny jest ponoszenie przez zobowiązanego ciężaru kosztów egzekucyjnych. Służą one bowiem sfinansowaniu tej części aparatu władzy publicznej, która współodpowiedzialna jest za utrzymanie ładu prawnego w społeczeństwie. Sąd podkreśla, że regułą jest obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnym, a wyjątkiem ich umorzenie (por. np. wyroki WSA w Gliwicach z 3 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 342/19, NSA z 4 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 927/16; W. Grześkiewicz, red. D. R. Kijowski Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Gdańsk 2015, s. 620-624; P. M. Przybysz. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021, 457-458). Strona nie przedstawiła argumentacji bądź okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od traktowania zobowiązanej w taki sam sposób jak innych, a tym samym na poświęcenie wartości takich jak równość wobec prawa i traktowania przez organy władzy publicznej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Gl 502/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.