I SA/Gl 50/26 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2026-10-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2026-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Bożena Pindel Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/ Monika Krywow-Milczarek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2026 poz 268 art. 33 par. 2 pkt 4 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.) Dz.U. 2025 poz 1691 art. 44 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 listopada 2025 r. nr SKO.FE/41.4/168/2025/13915 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Postanowieniem z 14 listopada 2025 nr SKO.FE/41.4/168/2025/13915 Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024, poz. 572 ze zm., zwaną dalej jako k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2025 r., poz. 132 ze zm., zwaną dalej jako u.p.e.a.) po rozpoznaniu zażalenia M.P. (dalej jako zobowiązana, skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy S. (dalej jako Wierzyciel) z 14 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Tytułem wykonawczym nr 112/2025 z 23 czerwca 2025 r. objęty został obowiązek zapłaty należności z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości na rok 2025, wynikających z decyzji Wierzyciela z 22 stycznia 2025 r., nr [...]. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia 30 czerwca 2025 r., doręczonego I w tym samym dniu, natomiast zobowiązanej 9 lipca 2025 r. Pismem z 30 lipca 2025 r. zobowiązana wniosła zarzut oparty na treści art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Postanowieniem z 14 sierpnia 2025 r. Wierzyciel oddalił powyższy zarzut. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła naruszenia art. 34 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu pomimo nierozpoznania go co do istoty i przesłanek za jego uznaniem. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia wskazuje, że wierzyciel w wydanym postanowieniu skupił się na informacji dotyczącej adresu do doręczeń, natomiast nie wyjaśnił kwestii błędnej daty zawartej w tytule wykonawczym, a dotyczącej terminu doręczenia Zobowiązanej pisemnego upomnienia. Kolegium utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wyjaśniło, że Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazało także na treść art. 33 § 1-2 i § 4 u.p.e.a. i stwierdziło, że z przepisów tych wynika, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej służy podważeniu prawidłowości tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika natomiast domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Istotą, a zarazem celem postępowania egzekucyjnego jest zapewnienie skuteczności aktów administracyjnych wydawanych w postępowaniu administracyjnym w drodze przymusowego wykonania wynikających z nich obowiązków. Innymi słowy, celem postępowania jest wymuszenie przez organ egzekucyjny zachowania się zgodnego z prawem, polegającego na wykonaniu obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, określonych w akcie prawnym lub powstających z mocy prawa. Postępowanie egzekucyjne, to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu doprowadzenia do przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją 2 administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie przepisów i zasad określonych zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również w kodeksie postępowania administracyjnego. Kolegium stwierdziło, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika z prawidłowo doręczonej decyzji Wierzyciela ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2025. Termin zapłaty I i II raty podatku od nieruchomości upłynął odpowiednio z dniem 15 marca 2025 r. oraz 15 maja 2025 r. W ocenie Kolegium w postępowaniu zażaleniowym możliwe jest odniesienie się wyłącznie do podniesionego przez zobowiązaną zarzutu sformułowanego w piśmie z dnia 30 lipca 2025 r. Zobowiązana złożyła zrzut, którego podstawę stanowi art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzutów w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 44 k.p.a. i stwierdził, że dochowanie określonej w art. 44 k.p.a. procedury doręczenia pisma spoczywa na doręczycielu, ponieważ wyłącznie dochowanie tej procedury pozwala na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia, ustanowionej mocą powołanego wyżej przepisu. Wszystkie czynności doręczyciela powinny być ściśle udokumentowane po to, aby można było wiernie odtworzyć sposób doręczenia. Takim dowodem, zdaniem Kolegium, jest naniesiona na zwróconej przesyłce adnotacja doręczyciela o pozostawionych zawiadomieniach, o których mowa w art. 44 k.p.a. w dniach 28 maja 2025 r. (pierwsze awizo) i w dniu 4 czerwca 2025 r. (drugie awizo). Nie istnieje żaden powód, aby w tym zakresie uznać adnotacje doręczyciela za niewiarygodne. Zatem doręczenie upomnienia nastąpiło z dniem 11 czerwca 2025 r., a nie jak omyłkowo wpisano w tytule wykonawczym z dniem 4 czerwca 2025 r. Powyższy błąd nie miał jednakże wpływu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (w rozpoznawanej sprawie po dniu 18 czerwca 2025 r.). Tytuł wykonawczy został sporządzony w dniu 23 czerwca 2025 r., podpisany w dniu 24 czerwca 2025 r. i doręczony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. w dniu 26 czerwca 2025 r. W orzecznictwie podkreśla się, że instytucja doręczenia zastępczego stanowi próbę pogodzenia, z jednej strony - konieczności zapewnienia sprawności postępowania, z drugiej zaś strony - zapewnienia praw stronom postępowania, w tym także prawa do otrzymania decyzji (pism, wezwań) wydanych w tym postępowaniu. Ponieważ instytucja doręczenia zastępczego wywiera tak istotne skutki dla praw uczestników postępowania powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo winno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma. W rozpoznawanej sprawie, upomnienie z dnia 26 maja 2025 r. skierowane zostało na adres do doręczeń zobowiązanej, tj. w N. ul. [...] i wbrew twierdzeniom podnoszonym przez Zobowiązaną w złożonym zażaleniu, odniesienie się do tej kwestii przez wierzyciela miało bardzo istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż skierowanie upomnienia na niewłaściwy adres mogło skutkować uznaniem zarzutu za zasadny. Odnosząc się zatem do tej kwestii organ odwoławczy uznał, że wskazany w upomnieniu adres: N., ul. [...] jest miejscem, które Zobowiązana - jak podnosi w piśmie (zażaleniu) z dnia 29 sierpnia 2025 r. - traktuje jako swój adres do doręczeń korespondencji kierowanej do niej przez Wierzyciela. Natomiast niewątpliwie kierując do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. zarzut w postępowaniu egzekucyjnym oraz w zażaleniu na wydane postanowienie, wskazała inny adres do doręczeń. Z tego zatem powodu słusznie wierzyciel odniósł się w wydanym postanowieniu do prawidłowego miejsca doręczania korespondencji, w tym upomnienia. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że doręczenie zastępcze zostało przeprowadzone z zachowaniem wszystkich obowiązujących przepisów, zatem zasadnie Wierzyciel oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia. W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie powierzchownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bezkrytyczne przyjęcie stanowiska wierzyciela i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na wadliwie ustalonych przesłankach. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, jej autor, argumentował, że przed wszczęciem egzekucji w niniejszej sprawie wierzyciel nie doręczył skarżącej upomnienia, a przesyłka, która zawierała prawdopodobnie to upomnienie, skierowana do skarżącej przez wierzyciela za pośrednictwem pracownika urzędu, przy pomocy którego wierzyciel wykonuje swoje zadania (gońca), była awizowana tylko jednokrotnie, w trybie art. 44 § 2 k.p.a. Wobec powyższego nie doszło do doręczenia zastępczego tej przesyłki na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., a zatem egzekucja niniejsza została wszczęta z zawinionym przez wierzyciela naruszeniem art. 15 § 1 u.p.e.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Wierzyciel zastosował sofizmat rozszerzenia, wbrew podstawie zarzutu podnosząc kwestię zmiany adresu zamieszkania skarżącej, zaś organ odwoławczy w ślad za wierzycielem zaaprobował ten fałszywy argument za oddaleniem zarzutu. Jak jednak wykazała skarżąca w zażaleniu, zmiana jej adresu zamieszkania nie powinna była w ogóle zwracać uwagi wierzyciela, ponieważ prawo podatkowe nie wymaga podawania organowi podatkowemu nowego adresu zamieszkania strony postępowania podatkowego, dopóki pisma w tym postępowaniu mogą być doręczane stronie pod dotychczasowym adresem, gdyż prawo to posługuje się pojęciem adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, a nie adresu zamieszkania. Jednocześnie jednak postępowanie wszczęte zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej jest postępowaniem subsydiarnym (wpadkowym) wobec postępowania podatkowego, prowadzonym na zasadzie art. 18 u.p.e.a. na podstawie przepisów k.p.a., a nie Ordynacji podatkowej i wierzyciela obowiązuje w nim adres strony podany przez nią na podstawie art. 63 § 2 k.p.a. Skarżącej nie wypada wprawdzie kwestionować skuteczności doręczenia przez wierzyciela jego postanowienia z 14 sierpnia 2025 r., skoro jest to jej aktualny adres w postępowaniu podatkowym, takie doręczenie świadczy jednak o braku profesjonalizmu wierzyciela i pogłębia uzasadnione wątpliwości, czy wierzyciel odpowiednio wnikliwie zbadał stan faktyczny sprawy, skoro niejako pozbył się jej wznosząc i atakując ten sofizmat, co powinno było wzbudzić krytykę, a nie aprobatę ze strony organu odwoławczego. Trafnie zaś podniósł organ odwoławczy, że wszystkie czynności doręczyciela powinny być ściśle udokumentowane po to, aby można było wiernie odtworzyć sposób doręczenia. Jest zatem niekonsekwentne ze strony organu odwoławczego, że nie odniósł tego stwierdzenia do niedoręczonej skarżącej przez wierzyciela przesyłki, mającej rzekomo zawierać upomnienie. Na kserokopii potwierdzenia odbioru, którą przesłał wierzyciel skarżącej wraz z postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2025 r., brak jest bowiem przyczyny zwrotu przesyłki, podpisu doręczyciela, do tego informacja o miejscu pozostawienia przesyłki jest nieczytelna (prawdopodobnie jest to "[...]"), a skserowany awers koperty nie zawiera jakichkolwiek adnotacji odnośnie jej zawartości. Wobec tych uchybień wierzyciel nie mógł skutecznie powołać się na tzw. fikcję doręczenia, co potwierdza ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 kwietnia 2024 r., II SA/Gl 71/24, LEX nr 3712882). Co zaś tyczy się daty doręczenia upomnienia wskazanej przez wierzyciela w tytule wykonawczym, to uprzejmie wskazuję, że ten tytuł wykonawczy stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie, a wierzyciel jest ustawowo powołany do wystawiania dokumentów tego rodzaju. Tymczasem zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jednocześnie w u.p.e.a. brak jest odpowiednika art. 350 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568), na podstawie którego można byłoby sprostować tytuł wykonawczy wystawiony pod rządami przepisów tej ustawy, zatem na zasadzie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. twierdzenia wierzyciela dotyczące omyłki w zakresie daty doręczenia upomnienia wskazanej przez niego w tytule wykonawczym pozbawione są znaczenia prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Kontroli Sądu podlegało postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie oddalenia zarzutu skarżącej braku uprzedniego doręczenia upomnienia, tj. zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. W niniejszej sprawie organy obu instancji wskazują, że przesyłka zawierająca upomnienie skierowane do skarżącej była dwukrotnie awizowana, a następnie uznana za doręczoną wobec jej niepodjęcia w terminie. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych Stosownie do art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Z § 2 tego artykułu wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Natomiast jak stanowi § 4 art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny, doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka została doręczona do rąk adresata, ale pod warunkiem, że zostały spełnione wszystkie wymogi wynikające z tego przepisu. Skorzystanie ze wskazywanego domniemania wymaga dopełnienia ściśle określonych czynności przez podmiot doręczający. Jest to m.in. wymóg dwukrotnej awizacji przesyłki, zgodnie z art. 44 § 2 i 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r. II OSK 2936/19). W orzecznictwie podnosi się również, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym. Dla przyjęcia zaś, że doszło do doręczenia przesyłki, pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi, konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą zostać zweryfikowane w oparciu o adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W szczególności chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą z naklejonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu). Dodatkowo konieczną jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru (wyroki: WSA w Krakowie z 17 grudnia 2024 r. III SA/Kr 1303/23, WSA w Białymstoku z 27 listopada 2024 II SA/Bk 497/24, WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2024 r. IV SA/Po 235/24). W ocenie Sądu organ odwoławczy uznając, że przesyłka zawierająca upomnienie była dwukrotnie awizowana, a następnie uznana za doręczoną w trybie art. 44 § 4 k.p.a. pominął okoliczność, że zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy nie zawiera żadnego podpisu doręczyciela. Co więcej brak jest adnotacji na nim w pkt 5 dotyczącym przyczyn zwrotu przesyłki. Nie jest wiadome przy tym, kto doręczał ww. przesyłkę. Z koperty dołączonej do tego zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że "opłata pobrana TAXE PERCEUE-Pologne umowa z Pocztą Polską S.A. ID nr [...]" co wskazywałoby, że przesyłka była doręczana za pośrednictwem operatora wyznaczonego. Tymczasem adnotacja na ww. dokumencie zwrotnego poświadczenia odbioru w pkt 2 (dotyczącym pierwszej awizacji przesyłki) z powodu nieczytelnego oznaczenia miejsca pozostawienia przesyłki rodzi wątpliwości czy była to placówka pocztowa w S. czy też urząd gminy. Jednocześnie zarówno na kopercie, jak i na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru brak jest daty "zwrotu przesyłki". Powyższe wątpliwości nie pozwalają zatem na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy podniesiony zarzut był zasadny. To oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. i z tego też powodu podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni powyższe wątpliwości w sposób jednoznaczny ustalając sposób doręczania przesyłki upomnienia, tj. tego czy przesyłka była doręczona poprzez operatora wyznaczonego, czy też przez pracownika Wierzyciela. Ustali także w jakiej dacie doszło do jej zwrotu i czy okres ten był zgodny z treścią art. 44 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Gl 50/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.