I SA/GL 477/23

I SA/Gl 477/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Anna Rotter /przewodniczący/
Borys Marasek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Radiofonia i telewizja
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 2 ust. 1, ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 4
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.1817.2021 ŁD.PM.ZZ 01351788 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
A. D. (dalej: skarżący, zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, wierzyciel, organ) z dnia 31 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.1817.2021 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że używał w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] we W. odbiornik telewizyjny oraz, że w lipcu 2002 r. dopełnił obowiązku powiadomienia urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika, a około 2004 r. dokonał sprzedaży lokalu. Wskazano także, iż wierzyciel przez okres przeszło 17 lat nie podjął żadnych czynności wskazujących na istnienie po stronie zobowiązanego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych oraz na niewykonanie przez wierzyciela obowiązku zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zobowiązany wskazał również, iż niemożliwe jest uznanie, że w sprawie przeprowadzone zostało jakiekolwiek postępowanie dowodowe, zaznaczając iż organ nie dokonał przesłuchania zobowiązanego w charakterze strony na okoliczność złożenia w 2002 r. zawiadomienia o zaprzestaniu użytkowania odbiornika telewizyjnego. Wskazano, iż żaden przepis nie zobowiązuje do bezterminowego przechowywania dowodów na okoliczność dokonania wyrejestrowania odbiornika.
Po rozpoznaniu zażalenia, organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.
Organ zaznaczył, iż ww. ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca, wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych.
Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązująca wcześniej ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.(t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805 z późn. zm.), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r. oraz wcześniejsza ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. z 1961 r. Nr 8, poz. 48) która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r. i ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. Nr 54, poz. 307 z późn. zm.) i wydane w celu ich wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych).
Od dnia 16 czerwca 2005 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a.), powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi opłat abonamentowych, są wyłącznie przepisy tej ustawy, które mają zastosowanie również w sprawie zobowiązanego.
Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Organ stwierdził istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej wskazując, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem ul. [...], W..
W wyniku rejestracji wydano zobowiązanemu książeczkę radiofoniczną numer [...]. Kolejno wydana książeczka nosiła numer [...]. Jako dowód wskazano wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonanie rejestracji odbiorników i wydanie książeczek radiofonicznych.
Organ zauważył, iż w prowadzonym postępowaniu, sam zobowiązany przyznał, iż w okresie do lipca 2002 r. używał odbiornik telewizyjny w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] we W.. Kwestią sporną pozostaje natomiast dopełnienie przez skarżącego, formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników w 2002 r., gdyż zobowiązany twierdzi, że skutecznie poinformował o tym Pocztę Polską, obecnie nie ma na to dowodu, wnosi o przesłuchanie na okoliczność zgłoszenia wyrejestrowania, gdyż po 17 latach nie ma obowiązku posiadać papierowego wyrejestrowania.
Wierzyciel zauważył, że w wyniku dokonanej rejestracji, zobowiązany został zarejestrowany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. i posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych, jak również uzyskał książeczkę radiofoniczną, która służyła do dokonywania wpłat za abonament radiofoniczny/telewizyjny.
Organ wyjaśnił, że baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. jest zorganizowanym zbiorem usystematyzowanych informacji (danych) przechowywanych w systemie komputerowym w formie elektronicznej i stanowi zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów (w wyniku zgłoszenia rejestracji odbiorników), którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian danych. Abonent, który zgłosił rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w placówce pocztowej zostaje zapisany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.
Poczta Polska S.A., mając na uwadze możliwości technologiczne, unowocześnia prowadzoną bazę danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., poprzez optymalizację jej struktury w zakresie prawidłowości przetwarzania danych, ich przechowywania przy zachowaniu obowiązujących przepisów w tym art. 13 i 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Poczta Polska S.A. przetwarza dane osobowe osób zobowiązanych lub zwolnionych z uiszczania opłat abonamentowych. Dane zbierane są w celu realizacji zadań operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, na podstawie art. 6 ust. 1 lit c RODO.
Organ wskazał dalej, że każdy z wymienionych aktów wykonawczych tj.;
- rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 70, poz. 338),
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190),
- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz.1342),
- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676),
zawierały delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, które obligatoryjnie nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.
Organ zauważył, że minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym aktualizacji danych adresowych oraz wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw. Na ustalonych rozporządzeniami formularzach (a wcześniej książeczkach radiofonicznych), znajdowało/znajduje się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a Poczta Polska S.A. spełniła obowiązek informacyjny.
Wierzyciel w postanowieniu z dnia 5 września 2022 r. wskazał, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) fakt zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w 2002 r. należało zgłosić w placówce pocztowej. Wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Łączności, dowodem zarejestrowania odbiorników jest imienna książeczka radiofoniczna.
"Informacja dla abonenta" zawarta w obowiązujących w danym okresie książeczkach opłat, właściwie precyzowała zasady zgłaszania przez abonentów zmian mających wpływ na zgłoszoną rejestrację.
Wyrejestrowania odbiorników dokonywało się poprzez złożenie odcinka "W" stanowiącego integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych.
Zatem jedynym i wyłącznym potwierdzeniem dopełnienia w 2002 r. formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników (powiadomienia placówki pocztowej), jest ustalony ww. rozporządzeniem, potwierdzony datownikiem placówki pocztowej dokument - odcinek "W" z książeczki radiofonicznej.
Organ zauważył, iż imienne książeczki radiofoniczne wydawane były w placówkach pocztowych i służyły do dokonywania opłat z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Każda wpłata dokonana w placówce pocztowej odnotowywana była i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w ww. książeczkach radiofonicznych (potwierdzenie dla abonenta), jak również na odcinku (potwierdzenie dla Poczty) przesłanym celem odnotowania w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.
Organ podniósł, iż ww. imienna książeczka radiofoniczna posiadała również druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno-prawnych np.: zmiany nazwiska, adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych (organ zaznaczył, iż wydanie kolejnej książeczki radiofonicznej po wyczerpaniu dowodów wpłat w poprzednio wydanej, stanowiło kontynuację opłat w ramach zgłoszonej rejestracji odbiorników).
Również każda np. zmiana danych, wystąpienie o wydanie nowej książeczki radiofonicznej, wyrejestrowanie odbiorników, dokonana w placówce pocztowej, odnotowywana była i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej (potwierdzenie dla abonenta), jak również na odcinku (potwierdzenie dla Poczty) przesłanym celem odnotowania, odpowiedniej dla zgłoszenia zmiany, w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.
W przypadku kiedy abonent zgłaszał fakt zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, pracownik placówki pocztowej obowiązany był wyrejestrować odbiorniki. Po wypełnieniu przez zgłaszającego właściwego dokumentu, pracownik sprawdzał prawidłowość wypełnienia przedmiotowego dokumentu i odnotowywał zmianę w systemie, następnie oryginał dokumentu, potwierdzony odciskiem datownika i podpisem, wydawał abonentowi natomiast kopia dokumentu przekazywana była do właściwej komórki celem archiwizacji.
W sytuacji dopełnienia ww. formalności, powyższy fakt odnotowany zostałby na książeczce radiofonicznej numer [...], obecnie indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta [...], a dokument zarchiwizowany.
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku (wyrejestrowanie odbiorników), musi być zatem następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników.
Tak więc skoro zobowiązany twierdzi, że zmienił w 2002 r. adres zamieszkania i wyrejestrował w lipcu 2002 r. odbiornik, powinien przedstawić dowód na okoliczność wyrejestrowania odbiornika.
Zobowiązany podniósł już wcześniej wskazaną argumentację, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt I SA/GI 925/21, oddalił wniesioną przez zobowiązanego skargę, stwierdzając iż sporny obowiązek nie przestał istnieć a zobowiązany, chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika rtv, czego nie uczynił.
W odniesieniu do kwestii przesłuchania zobowiązanego, wierzyciel wskazał, iż regulacje prawne dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiorników i dokumentowania tej czynności, uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiorników.
Wierzyciel wskazał, że nie znajduje uzasadnienia do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zobowiązanego na okoliczność wyrejestrowania odbiornika w lipcu 2002 r. Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach fakt wyrejestrowania odbiorników powinien udowodnić (wykazać) zobowiązany, bowiem abonenci otrzymywali stosowne dowody potwierdzające ten fakt. Ponadto, ustalenie i przesłuchanie w charakterze świadka pracownika placówki pocztowej W. (placówka była miejscowo właściwa ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanego), byłoby możliwe jedynie w sytuacji posiadania przez zobowiązanego dokumentu - odcinka "W" potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej. Z uwagi na upływ czasu, likwidację placówki pocztowej, a przede wszystkim brak przedstawienia przez zobowiązanego dokumentu opatrzonego datownikiem urzędu pocztowego, nie jest możliwym aby wierzyciel dokonał powyższych ustaleń.
Organ wskazał, że kwestia wyrejestrowania odbiorników została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego - przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania, stwierdzono jednoznacznie, iż Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników w lipcu 2002 r., a takiego dokumentu w ramach prowadzonego postępowania nie przedstawiono. Organ zaznaczył, iż powyższych formalności nie dopełniono do dnia wydania zaskarżonego postanowienia
Wobec braku wyrejestrowania odbiorników w 2002 r., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342), skarżącemu, jako użytkownikowi odbiorników, przyporządkowany został indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano pismem z dnia 3 września 2008 r. na adres jakim Poczta Polska S.A. dysponowała w danym okresie czasu, tj. ul. [...], [...] W..
Duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłany do skarżącego pismem z dnia 3 września 2008 r., załączono do zaskarżonego postanowienia.
Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych.
Od miesiąca grudnia 2008 r., zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.
Poczta Polska S.A., nie posiada w swoich zasobach archiwalnych papierowych wersji Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, natomiast przechowuje w swoim systemie informatycznym dane pozwalające na wydrukowanie duplikatów tych zawiadomień.
Organ wskazał, że nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie, następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów. Przesłany duplikat przedmiotowego zawiadomienia stanowi także dokument wygenerowany i wydrukowany z systemu informatycznego Poczty Polskiej S.A.
Dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający przesłanie dnia 3 września 2008 r. do skarżącego pakietu startowego zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, załączono do zaskarżonego postanowienia.
Umieszczenie znacznika P w historii korespondencji kierowanej do abonenta, potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta.
Powyższe, w ocenie organu, stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.
Organ wskazał również, że Poczta Polska realizując rozporządzenie, nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia, zatem Poczta Polska, przez przesłanie zawiadomienia wykonała obowiązek zawiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat abonamentowych) o nadaniu indywidualnych numerów.
Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, gdyż skoro przepisy ww. rozporządzenia nie normowały sposobu wysyłki, przesłanie informacji do abonenta w tej formie było prawidłowym działaniem (skoro poprzez dokonanie rejestracji abonent zobowiązany był do uiszczania opłaty abonamentowej).
Organ wskazał, że różnicą pomiędzy przesyłką rejestrowaną (przesyłka polecona), a nierejestrowaną (przesyłka zwykła) - dla przesyłki zwykłej jest brak prowadzenia dla niej ewidencji, czy też pokwitowań dla nadawcy przesyłki celem potwierdzenia jej odbioru przez adresata.
Organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2008 r.. Nr 189, poz.1159 z późn. zm.), obowiązującej w dacie wysłania do skarżącego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłka nierejestrowana podlegała doręczeniu poprzez jej włożenie do oddawczej skrzynki pocztowej adresata.
Organ zaznaczył, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.
Ponadto przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., normujące w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" kodeksu postępowania administracyjnego.
Zatem Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia ww. zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomienia. Nie wskazał również w ww. rozporządzeniu, iż przedmiotowe zawiadomienie należało wysłać przesyłką rejestrowaną.
W przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, ustalenia numeru rachunku bankowego, na który należało wnosić opłaty abonamentowe, dokonać można za pośrednictwem infolinii Poczty Polskiej oraz w placówkach pocztowych. Abonenci, którzy posiadają dostęp do Internetu, mogą również za pomocą strony internetowej www.poczta-polska.pl ustalić swój numer rachunku bankowego, zawierający nadany indywidualny numer identyfikacyjny.
Reasumując, w ocenie wierzyciela, zebrany materiał dowodowy świadczy o dokonanej rejestracji odbiorników oraz przesłaniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, co w konsekwencji niedopełnienia formalności wyrejestrowania powoduje ustawowy obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.
Odnosząc się do kwestii niepodjęcia przez wierzyciela przez okres 17 lat żadnych czynności wskazujących na istnienie po stronie zobowiązanego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, wierzyciel podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 5 września 2022 r., iż obowiązek wnoszenia opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisu prawa.
W zaskarżonym postanowieniu wskazano również, iż wierzyciel do dnia 20 maja 2014 r. nie był zobowiązany do wysyłania upomnień do zobowiązanych.
Organ nadmienił również, iż Poczta Polska S.A., pomimo braku obowiązku informowania o konieczności realizowania opłaty abonamentowej, podejmowała działania informacyjne w formie pisemnej wysyłając do abonentów zawiadomienia o zaległości w opłatach abonamentowych zmierzające do dobrowolnego wykonania przez nich obowiązku.
Na okoliczność powyższego w postanowieniu z dnia 5 września 2022 r. wskazano wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., na których zostały odnotowane daty wysłanych do skarżącego, zawiadomień o zaległości w opłatach abonamentowych.
Wierzyciel dokonując analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 34a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do wystąpienia przez wierzyciela z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania w całości czy też części.
Wierzyciel podkreślił, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1).
Organ powinien przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej i ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązek ten, w rozpatrywanej sprawie został w ocenie organu zrealizowany przez wierzyciela poprzez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu:
1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, powodujące nieważność postanowienia z dnia 31 stycznia 2023 r. (z tych samych przyczyn nieważne jest poprzedzające je postanowienie z dnia 5 września 2022 r.), tj.:
a) § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynika zakaz dowodzenia faktu zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika dowodem z przesłuchania strony lub dowodem z zeznań świadka, podczas gdy prawidłowa wykładania naruszonego przepisu musi prowadzić do wniosku, iż faktu tego dowodzić można w dowolny sposób;
b) § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynika prawo dowodzenia faktu zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika wyłącznie poprzez okazanie książeczki radiofonicznej, podczas gdy prawidłowa wykładania naruszonego przepisu musi prowadzić do wniosku, iż faktu tego dowodzić można w dowolny sposób;
c) § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynikał obowiązek zgłaszania faktu zaprzestania użytkowania odbiornika na jakimkolwiek formularzu bądź druku, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić musi do wniosku, iż spornego zgłoszenia dokonać można było w sposób dowolny;
d) § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem założenia niewynikającego z tego przepisu, iż skoro książeczka radiofoniczna jest dowodem zarejestrowania radioodbiornika, to książeczka radiofoniczna jest jednocześnie jedynym dopuszczalnym dowodem faktu zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika radiofonicznego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić musi do wniosku, iż faktu tego dowodzić można w dowolny sposób;
e) § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynika zakaz dowodzenia faktu zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika dowodem z przesłuchania strony lub dowodem z zeznań świadka, podczas gdy prawidłowa wykładnia naruszonego przepisu musi prowadzić do wniosku, iż faktu tego dowodzić można w dowolny sposób;
f) § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynika prawo dowodzenia faktu zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika wyłącznie poprzez okazanie książeczki radiofonicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia naruszonego przepisu musi prowadzić do wniosku, iż faktu tego dowodzić można w dowolny sposób;
g) § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego rażąco wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem nieuprawnionego założenia, iż z przepisu tego wynikał obowiązek zgłaszania faktu zaprzestania użytkowania odbiornika na jakimkolwiek formularzu bądź druku, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić musi do wniosku, iż spornego zgłoszenia dokonać można w sposób dowolny;
h) § 2 ust. 1 Rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 27 czerwca 1996 r. (Dz. U. 1996 Nr 82, poz. 383) poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, iż mimo zawiadomienia przez skarżącego właściwego urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lica 1993 r. skarżący w dalszym ciągu obowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, choć skarżący opłatom tym nie podlega z uwagi na zawiadomienie urzędu pocztowego o zaprzestaniu użytkowania odbiornika radiofonicznego w 2002 r.;
i) § 3 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 27 czerwca 1996 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż mimo zawiadomienia przez Skarżącego właściwego Urzędu Pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r., skarżący w dalszym ciągu obowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, choć skarżący opłatom tym nie podlega z uwagi na zawiadomienie urzędu pocztowego o zaprzestaniu użytkowania odbiornika radiofonicznego w 2002 r.;
j) art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., art. 2 ust. 3 u.o.a., art. 5 ust. 1 u.o.a., art. 5 ust. 5 oraz ust. 6 u.o.a. poprzez ich rażąco wadliwe zastosowanie w sytuacji, w której skarżący w ogóle nie podlegał reżimowi ustawy z 2005 r. na skutek zawiadomienia przez skarżącego właściwego urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r., a tym samym wyrejestrowania odbiornika w 2002 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) rażące naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 2 i § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. na skutek odmowy dopuszczenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność zgłoszenia przez skarżącego faktu zaprzestania użytkowania odbiornika radioodbiornika telewizyjnego w 2002 r., opartej na rażąco wadliwym twierdzeniu, jakoby dowód ten był sprzeczny z prawem w sytuacji, gdy nie tylko żaden obowiązujący przepis (obecnie ani w 2002 r.) dowodu tego nie zakazywał, lecz wręcz nakazywał jego dopuszczenie;
b) rażące naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 2 i § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. na skutek odmowy dopuszczenia dowodu z zeznań świadka na okoliczność zgłoszenia przez Skarżącego faktu zaprzestania użytkowania odbiornika radioodbiornika telewizyjnego w 2002 r., opartej na rażąco wadliwym twierdzeniu jakoby dowód ten był sprzeczny z prawem w sytuacji, gdy nie tylko żaden obowiązujący przepis (obecnie ani w 2002 r.) dowodu tego nie zakazywał, lecz nakazywał wręcz jego dopuszczenie;
c) rażące naruszenie art. 75 § 2 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 2 i § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. na skutek jego niezastosowania i nieodebrania od skarżącego oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, mimo iż skarżący wnosił o dopuszczenie dowodu z jego przesłuchania;
d) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 a § k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 i § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. na skutek jego niezastosowania i niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, na skutek odmowy przesłuchania skarżącego na okoliczność zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika;
e) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 i § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. na skutek jego niezastosowania i niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący na skutek odmowy dopuszczenia dowodu z zeznań świadka - pracownika Poczta Polska S.A. odbierającego od skarżącego zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika;
f) rażące naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. na skutek bezpodstawnej odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika;
g) rażące naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. na skutek bezpodstawnej odmowy przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka - pracownika Poczta Polska S.A. odbierającego od skarżącego zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika;
h) naruszenie art. 80 k.p.a. na skutek jego niezastosowania i dokonania oceny o zgłoszeniu przez skarżącego faktu zaprzestania używania radioodbiornika na podstawie jedynie części materiału dowodowego;
i) naruszenie art. 86 k.p.a. na skutek jego niezastosowania i odmowy przesłuchania skarżącego na okoliczność zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika w sytuacji, w której skarżący oświadczył, iż po upływie 17 lat od zgłoszenia, obecnie nie posiada już książeczki radiofonicznej z 2002 r. (i posiadać jej nie musiał).
j) naruszenie art. 81 a § k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez odmowę uznania za udowodniony zgłoszenia w 2002 r. faktu zaprzestania używania radioodbiornika, przy jednoczesnej odmowie przesłuchania w charakterze świadka pracownika Poczta Polska S.A., który odbierał od skarżącego w 2002 r. zgłoszenie o fakcie zaprzestania używania radioodbiornika oraz odmowie przesłuchania skarżącego;
k) naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej o.p.) poprzez ich niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść skarżącego,
I) naruszenie art. 81 a § k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 70 § 1 o.p.; poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie spornej okoliczności za udowodnioną, mimo iż skarżący nie miał możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, a jednocześnie wierzyciel bezpodstawnie odmawia dopuszczenia dowodu z zeznań świadka oraz przesłuchania strony;
m) naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., art. 2 ust. 3 u.o.a., art. 5 ust. 1 u.o.a., art. 5 ust. 5 oraz ust. 6 u.o.a., poprzez jego niezastosowanie, mimo iż skarżący wykazał nieistnienie obowiązku wywodzonego z przepisów prawa materialnego,
n) naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 27 czerwca 1996 r., poprzez jego niezastosowanie, mimo iż skarżący wykazał nieistnienie obowiązku wywodzonego z przepisów prawa materialnego,
o) naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 27 czerwca 1996 r., poprzez jego niezastosowanie, mimo iż skarżący wykazał nieistnienie obowiązku wywodzonego z przepisów prawa materialnego
p) naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 4 Rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 16 lipca 1993 r. poprzez jego niezastosowanie, mimo iż skarżący wykazał nieistnienie obowiązku wywodzonego z przepisów prawa materialnego.
Wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia, ewentualnie o uchylenie tych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku.
Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.
Sąd wskazuje, iż w sprawie opłat abonamentowych obciążających skarżącego zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 925/21 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 704/22 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w tych wyrokach, dlatego posłuży się argumentacją w nich zawartą.
Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej), znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie skarżący przyznał, iż dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] we W..
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący również na taki dowód nie wskazuje.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.
Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Gl 236/13 (opubl. w CBOSA).
Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżący przyznaje, że używał odbiornika telewizyjnego w lokalu mieszkalnym we W. przy ul. [...]), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn.: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników, obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. III SA/Po 718/19; w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 869/17; w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Gl 1075/17 i z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. I SA/Gl 428/17, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika, wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negowałby okoliczność rejestracji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1503/20 (opubl. w CBOSA). Zgodnie z tymże wyrokiem "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".
W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2019 r., sygn. I GSK 837/18, opubl. w CBOSA).
To na skarżącym ciążył obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika do czasu upływu terminu przedawnienia, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1020/17, z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. I SA/Gl 1610/16, w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. I SA/Ol 593/16, opubl. w CBOSA).
Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.
Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. II FSK 2116/16, (opubl. w CBOSA). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 913/15 (opubl. w CBOSA).
Organ prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązanego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.
Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. skarżący był zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązanego stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiornika. Skarżący nie dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa, a zatem zobowiązany był do uiszczania opłat abonamentowych.
Niezasadne są również zarzuty związane z brakiem poszukiwania, pracownika właściwego Urzędu Pocztowego, który odebrał w 2002 r. od skarżącego zawiadomienie o zaprzestaniu użytkowania odbiornika RTV. Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności, uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. I SA/Gl 927/15, opubl. w CBOSA).
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.