I SA/Gl 471/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu dotyczącej zwolnienia z opłaty za odpady dla kompostujących mieszkańców, uznając ją za przekraczającą delegację ustawową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu z 3 stycznia 2020 r. w sprawie zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości jednorodzinnych kompostujących bioodpady. Sąd uznał, że uchwała naruszyła prawo, przekraczając delegację ustawową zawartą w art. 6k ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zarzuty Prokuratora Rejonowego dotyczyły m.in. braku rzetelnej analizy kosztów, nienależytego wypełnienia delegacji ustawowej oraz przekroczenia jej zakresu poprzez nałożenie dodatkowych obowiązków i warunków skorzystania ze zwolnienia.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 3 stycznia 2020 r. nr XXIII/338/20, która zwalniała w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości jednorodzinnych kompostujących bioodpady w kompostowniku przydomowym. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, w tym nienależyte wypełnienie delegacji ustawowej i przekroczenie jej zakresu w kilku punktach. Wśród zarzutów znalazły się m.in. brak rzetelnej analizy kosztów zagospodarowania bioodpadów, narzucenie dodatkowych obowiązków związanych ze zgłaszaniem kompostownika w deklaracji śmieciowej oraz określenie warunków skorzystania ze zwolnienia, które nie wynikały z przepisów ustawy. Rada Miejska w Bytomiu broniła uchwały, argumentując m.in. oparcie kosztów na umowie z wykonawcą i konieczności ujednolicenia zasad. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że delegacja ustawowa zawarta w art. 6k ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określa warunków wstępnych ani zasadniczych do skorzystania ze zwolnienia, poza posiadaniem statusu właściciela nieruchomości jednorodzinnej i kompostowaniem bioodpadów. Uzależnianie zwolnienia od złożenia deklaracji śmieciowej lub określanie innych zwolnień niż wynikające z ustawy, jak również brak przedstawienia metody ustalenia wysokości zwolnienia proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów, stanowiło rażące naruszenie prawa. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała przekracza delegację ustawową, ponieważ uzależnia prawo do zwolnienia od złożenia deklaracji śmieciowej i nie określa metody wyliczenia zwolnienia proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że delegacja ustawowa z art. 6k ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie upoważnia rady gminy do narzucania dodatkowych warunków skorzystania ze zwolnienia, takich jak obowiązek złożenia deklaracji śmieciowej, ani do określania innych zwolnień niż wynikające wprost z ustawy. Brak precyzyjnego określenia metody wyliczenia zwolnienia proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów również stanowi naruszenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (8)
Główne
u.c.p.g. art. 6k § ust. 4a
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Rada gminy ma obowiązek zwolnić w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości jednorodzinnych kompostujących bioodpady, proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w całości lub części, jeżeli zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości lub z rażącym naruszeniem prawa.
Pomocnicze
u.c.p.g. art. 6k § ust. 4b
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Określa warunki utraty prawa do zwolnienia, jeśli właściciel nie posiada kompostownika, nie kompostuje lub uniemożliwia weryfikację.
u.c.p.g. art. 6m § ust. 1b pkt 7
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Właściciele nieruchomości są obowiązani podać w deklaracji śmieciowej informacje o posiadaniu kompostownika i kompostowaniu bioodpadów.
p.p.s.a. art. 239 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest wolna od kosztów sądowych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała przekracza delegację ustawową poprzez narzucenie dodatkowych warunków skorzystania ze zwolnienia (złożenie deklaracji śmieciowej). Uchwała narusza prawo poprzez brak określenia metody wyliczenia wysokości zwolnienia proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów. Uchwała narusza prawo poprzez określenie zwolnienia z obowiązku posiadania pojemnika na bioodpady, co wykracza poza delegację ustawową.
Godne uwagi sformułowania
nienależyte wypełnienie delegacji ustawowej przekroczenie zakresu delegacji ustawowej zwolnienie w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych narusza tę normę prawną w stopniu rażącym
Skład orzekający
Krzysztof Kandut
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Kozłowska
sędzia
Anna Rotter
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla kompostujących mieszkańców oraz zakresu delegacji ustawowej dla rad gmin w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za odpady i zachęt do segregacji, a wyrok precyzuje granice uprawnień samorządów w tym zakresie, co jest istotne dla wielu mieszkańców i samorządowców.
“Czy gmina może narzucić dodatkowe warunki zwolnienia z opłaty za odpady? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 471/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-08-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Rotter Dorota Kozłowska Krzysztof Kandut /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odpady Sygn. powiązane III FSK 76/24 - Wyrok NSA z 2024-06-06 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w całości Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2010 art. 6k ust. 4a Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w B. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 3 stycznia 2020 r. nr XXIII/338/20 w przedmiocie zwolnienia w części z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie Rada Miejska w Bytomiu w dniu 3 stycznia 2020 r. podjęła Uchwałę nr XXIII/338/20 w sprawie zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady w kompostowniku przydomowym. Uchwała została podjęta na podstawie art. 6k ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm. - dalej zwana: u.c.p.g.) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały. Opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 16 stycznia 2020 r. pod poz. 663, a weszła w życie z dniem 1 marca 2020 r. Na powyższą Uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył Prokurator Rejonowy w B., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenia prawa, tj.: art. 2, art. 7, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 6k ust. 4a u.c.p.g., poprzez: a) nienależyte wypełnienie delegacji ustawowej i zaniechanie przeprowadzenia rzetelnej analizy w zakresie obliczenia wysokości zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych przez właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, wyrażające się w braku dokumentacji potwierdzającej przyjęte w analizie kosztów odbioru i zagospodarowania bioodpadów wartości, a to: - ilości bioodpadów 1774 Mg, - kosztu zagospodarowania bioodpadów 890 zł, - kosztów rocznych 1.578.860 zł, - liczby mieszkańców 141.000 w sytuacji, gdy: - z załącznika nr 2 opisu przedmiotu zamówienia Tabeli nr 1 wynika, że odpady ulegające biodegradacji o kodzie 20 02 01 zostały dwukrotnie wymienione w poz. 13 oraz 21 z różnymi wartościami i nie wskazano ilości odpadów kuchennych ulegających biodegradacji, - Rada Miejska w Bytomiu nie wskazała na podstawie jakich dokumentów wyliczyła koszt zagospodarowania bioodpadów w wysokości 890 zł, ani w jakim okresie ponosiła w/w koszt, - Rada Miejska w Bytomiu nie wskazała na podstawie jakich dokumentów wyliczyła roczny koszt w wysokości 1.578.860 zł, ani też do czego odnosi się wskazana wartość, - Rada Miejska w Bytomiu nie wykazała na jakiej podstawie ustaliła liczbę mieszkańców 141.000, b) nienależyte wypełnienie delegacji ustawowej i zaniechanie wskazania w uchwale metody wyliczenia wysokości zwolnienia będącej konsekwencją przyjęcia, iż koszt gospodarowania bioodpadami na terenie Gminy Bytom wynosił 1 zł na mieszkańca w sposób analogiczny do obowiązującej na terenie Gminy Bytom metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiącej iloczyn liczby mieszkańców i ustalonej stawki opłaty, c) przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i uregulowanie w § 2 uchwały, iż częściowe zwolnienie z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, o których mowa w § 1, w wysokości 1 zł nastąpiło od stawki obowiązującej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi w sposób selektywny od mieszkańca, podczas gdy upoważnienie dla rady gminy zawarte w art. 6k ust. 4a u.c.p.g. obejmuje zwolnienie z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a nie zwolnienie z części stawki tej opłaty, d) przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i nałożenie w § 3 ust. 1 uchwały obowiązku zgłoszenia przez adresatów uchwały faktu posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów stanowiących odpady komunalne w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m u.c.p.g., podczas gdy ustawowe upoważnienie nie zawiera uprawnienia do nałożenia przez organ powyższego obowiązku, e) przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i uregulowanie w § 3 ust. 2 uchwały, iż warunkiem częściowego zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w § 1, jest złożenie przez właściciela nieruchomości pierwszej lub nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości w której zadeklarowali kompostowanie w kompostowniku przydomowym, podczas gdy upoważnienie ustawowe nie daje uprawnienia Radzie do ustanawiania warunków skorzystania ze zwolnienia, zaś kwestia składania deklaracji uregulowana została w materii ustawowej, a to w art. 6m ust. 1i11 u.c.p.g., f) przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i uregulowanie w § 4 uchwały terminu początkowego przysługiwania zwolnienia, podczas gdy ustawowe upoważnienie nie daje uprawnienia Radzie do określenia od kiedy zwolnienie z części opłaty przysługuje adresatom uchwały, g) przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i uregulowanie w § 5 uchwały sytuacji, w których zwalnia się właściciela nieruchomości z obowiązku posiadania pojemnika lub worka na bioodpady, podczas gdy ustawowe upoważnienie z art. 6k ust. 4a u.c.p.g. nie daje uprawnienia Radzie do uregulowania powyższej sytuacji, a nadto stanowi powtórzenie regulacji zawartej w uchwale Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 25 listopada 2019 roku nr XXI/279/19 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Bytomia w brzmieniu nadanym uchwałą nowelizującą z dnia 27 stycznia 2020 roku nr XXIV/349/20, obowiązującą od dnia 14 lutego 2020 roku, a podjętej na podstawie upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2a pkt 4 u.c.p.g. W uzasadnieniu skargi Prokurator przedstawił argumenty mające popierać podnoszone zarzuty. W odpowiedzi na skargę reprezentujący organ Gminy pełnomocnik wniósł o jej oddalenie. Prezentując zawarte tam stanowisko podniósł, że Gmina nie posiada oddzielnej umowy na odbiór i zagospodarowanie odpadów oraz nie posiada gminnego przedsiębiorstwa lub jednostki gminnej, która wykonywałaby te obowiązki. W 2020 r. posiadała natomiast umowę na odbiór odpadów płatną ryczałtem (bez względu na rodzaj i ilość wytwarzanych odpadów), a koszt został oszacowany na podstawie informacji przekazanych przez Wykonawcę usługi wybranego w drodze postępowania przetargowego. Ponieważ w/w umowa nie zawiera oddzielnych kosztów odbioru i zagospodarowania usługi, do wyliczenia cen jednostkowych należało przyjąć koszt tony odbioru i zagospodarowania odpadów biodegradowalnych, który został określony w kalkulacji na podstawie informacji powziętej od Wykonawcy usługi (890zł/Mg). Koszty te należało przeliczyć na 1 mieszkańca, gdyż bez względu na fakt posiadania lub nieposiadania przez mieszkańca kompostownika, wykonawca musi przebyć tę samą trasę w celu odebrania odpadów od pozostałych mieszkańców ulicy, czy dzielnicy miasta. Wobec tego przyjęto średnią stawkę wytwarzanych bioodpadów przez mieszkańców w przeliczeniu na 1 osobę. Przyjęto koszt odbioru odpadów biodegradowalnych za 1 Mg z umowy na odbiór odpadów, a następnie wyliczono stawkę jednostkową dla jednej osoby. Ilość mieszkańców wynika natomiast z ewidencji informatycznej Wydziału Komunalnego Urzędu Miejskiego w Bytomiu prowadzonej na podstawie Instrukcji w sprawie zasad wymiaru, przypisów i odpisów, ewidencji księgowej, kontroli gromadzenia, windykacji oraz poboru podatków i opłat stanowiących dochód budżetu Miasta Bytomia. Dalej organ wyjaśnił, że podczas badania Uchwały przez Regionalną Izbę Obrachunkową i przez nadzór prawny Wojewody nie wniesiono w tym zakresie uwag. Nie ma więc racji Prokurator podnosząc, że Rada nienależycie wypełniła delegację ustawową i zaniechała wskazania metody wyliczenia wysokości zwolnienia z części opłaty za posiadanie kompostownika. Otóż szczegółowy sposób wyliczenia w/w kwoty został zamieszczony w § 2 Uchwały. Unormowano tam zwolnienie z części stawki opłaty, przy czym taka postać zwolnienia stanowi ostatecznie zwolnienie w części z opłaty. Co istotne, zakres delegacji ustawowej i nałożenie obowiązku zgłoszenia przez adresatów uchwały faktu posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie został przekroczony, ponieważ ustawodawca nie wskazał w u.c.p.g. wytycznych, jakie powinna spełniać uchwała. W art. 6k ust. 4b ustawy wskazane zostało natomiast, że jeżeli właściciel nieruchomości, który złożył informację w deklaracji o kompostowaniu, nie posiada kompostownika przydomowego lub nie kompostuje bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (lub uniemożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta lub upoważnionej przez niego osobie dokonanie oględzin nieruchomości w celu weryfikacji zgodności informacji ze stanem faktycznym), to wójt, burmistrz lub prezydent miasta stwierdza, w drodze decyzji, utratę prawa do zwolnienia, o którym mowa w ust. 4a. Wobec tego właściciel nieruchomości może skorzystać ze zwolnienia z części opłaty składając oświadczenie o posiadaniu kompostownika. W kwestii przekroczenia delegacji ustawowej dot. uregulowania zawartego w § 3 ust. 2 zaskarżonej Uchwały organ powołał art. 6m ust. 1b pkt 7 u.c.p.g. podnosząc, że nie przekroczono delegacji ustawowej, ponieważ Gmina w ten sposób pozyskuje informacje o posiadaniu przez właściciela kompostownika i kompostowaniu w nim bioodpadów i na podstawie tej informacji może udzielić zwolnienia z części opłaty za odbiór odpadów. Ustawa nie zezwala na udzielenie zwolnienia z części opłaty wszystkim mieszkańcom, a jedynie tym, którzy zgłoszą posiadanie kompostownika, co w przypadku Gminy Bytom jest określane w deklaracji. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 sierpnia 2020r. I SA/Go 250/20 oraz WSA w Gdańsku z 28 stycznia 2021 r. I SA/Gd 182/20. W piśmie procesowym z 18 lipca 2023 r. Prokurator zmodyfikował zarzut określony w pkt "e" skargi podnosząc, że jego intencją było wykazanie, iż kwestia składania deklaracji uregulowana została w art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Określając ramy prawne sprawy przywołać trzeba przepisy art. 6k ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 u.c.p.g., zgodnie z którymi rada gminy, w drodze uchwały: 1) dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy; 2) ustali stawkę opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości; Rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bierze pod uwagę: 1) liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę; 2) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych; 3) koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r ust. 2-2b i 2d; 4) przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo. Stosownie do art. 6m ust. 1b pkt 7 u.c.p.g. właściciele nieruchomości są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta tzw. deklarację śmieciową i - o ile określa to wzór deklaracji - podać informacje dotyczące posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów stanowiących odpady komunalne. Na podstawie art. 6k ust. 4a i 4b u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały, zwalnia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. Jednakże w razie stwierdzenia, że właściciel nieruchomości, który złożył informację, o której mowa w art. 6m ust. 1b pkt 7: 1) nie posiada kompostownika przydomowego lub 2) nie kompostuje bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, lub 3) uniemożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, lub upoważnionej przez niego osobie dokonanie oględzin nieruchomości, w celu weryfikacji zgodności informacji, o której mowa w art. 6m ust. 1b pkt 7, ze stanem faktycznym - wójt, burmistrz lub prezydent miasta stwierdza, w drodze decyzji, utratę prawa do zwolnienia, o którym mowa w ust. 4a. Utrata prawa do zwolnienia, o którym mowa w ust. 4a, następuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym stwierdzono wystąpienie co najmniej jednej z przesłanek, o których mowa w pkt 1-3. Analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że radzie gminy pozostawiony został wybór metody obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród rozwiązań wskazanych w art. 6j ust. 1 u.c.p.g. Może to być iloczyn stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 ustawy i liczby, ilości lub powierzchni wskazanych w art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy lub – w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego. Na podstawie art. 6k ust. 4a u.c.p.g. rada gminy ma też możliwość podjęcia uchwały o zwolnieniu w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, przy czym zwolnienie to powinno być proporcjonalne do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. Regulacja art. 6k ust. 4a ustawy wskazuje, że zwolnienie tam określone – o ile rada gminy podejmie stosowną uchwałę – ma charakter obligatoryjny, przy czym w razie stwierdzenia, że właściciel nieruchomości: nie posiada kompostownika przydomowego lub nie kompostuje bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, lub uniemożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, lub upoważnionej przez niego osobie dokonanie oględzin nieruchomości, w celu weryfikacji zgodności informacji, o której mowa w art. 6m ust. 1b pkt 7, ze stanem faktycznym - wójt, burmistrz lub prezydent miasta stwierdza, w drodze decyzji, utratę prawa do zwolnienia, o którym mowa w ust. 4a. Rozwiązania ustawowe przedstawione wyżej pozwalają organowi gminy na elastyczne podejście do wyboru metody określenia opłaty i dostosowania jej do miejscowych warunków i potrzeb lokalnej społeczności. Pozwala też na samodzielność gminy i możliwość zwolnienia właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli kompostują oni bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym. Delegacja ustawowa zawarta w art. 6k ust. 4a u.c.p.g. nie określa warunków wstępnych ani zasadniczych do skorzystania ze zwolnienia z opłat w nim określonych. Prawo do zwolnienia uzależnione jest w istocie od obowiązywania stosownej uchwały rady gminy oraz wypełnienia warunków ustawowych, takich jak posiadanie statusu właściciela nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi oraz kompostowania bioodpadów stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym. Ustawa określa natomiast w art. 4k ust. 4b warunki utraty prawa do zwolnienia. Powyższe prowadzi do wniosku, że warunki określone w § 3 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały wykraczają poza granice delegacji ustawowej wyznaczone treścią art. 6k ust. 4a u.c.p.g. Uzależniają bowiem prawo do częściowego zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od złożenia przez właściciela nieruchomości pierwszej lub nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, w której zadeklarowali kompostowanie w kompostowniku przydomowym. Obligują przy tym właścicieli nieruchomości do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy zawierającej oświadczenie, że posiadają kompostownik przydomowy i kompostują w nim bioodpady stanowiące odpady komunalne. Sąd nie kwestionuje prawa rady gminy do podejmowania uchwał w sprawie wzoru tzw. deklaracji śmieciowej (zob. art. 6m ust. 1b u.c.p.g.), jednak uzależnianie zwolnienia określonego w art. 4k ust. 4a ustawy od faktu złożenia tej deklaracji i zamieszczenia w niej odpowiednich treści - nie mieści się w zakresie tej normy prawnej i delegacji w niej zawartej. Poza te ramy wykracza także treść § 5 zaskarżonej uchwały, mocą którego zwalnia się w całości z obowiązku posiadania pojemnika lub worka na bioodpady właściciela nieruchomości, który prowadzi kompostowanie bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostownikach przydomowych na terenie nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że przewidziane w art. 6k ust. 4a ustawy zwolnienie należy odnosić wyłącznie do wynikającego z kompostowania bioodpadów zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonych przez gminę, zwolnieniem tym obejmując właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym - proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 6 lipca 2021 r., sygn. III FSK 3685/21, który Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela, że przewidziane w art. 6k ust. 4a ustawy zwolnienie należy odnosić do wynikającego z kompostowania bioodpadów zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonych przez gminę, zwolnieniem tym obejmując w równym stopniu każde gospodarstwo domowe spełniające kryterium kompostowania bioodpadów, bez względu na liczbę tworzących to gospodarstwo mieszkańców i ilość wytwarzanych przez nie odpadów. Posiłkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również na rozwiązanie przyjęte w art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g., w których to przepisach przewidziano określenie stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, ilości zużytej wody lub powierzchni lokalu mieszkalnego, albo w jednej stawce od gospodarstwa domowego, bez możliwości jej różnicowania w oparciu o inne kryteria. Ponieważ art. 6k ust. 4a ustawy odnosi się do kosztów gospodarowania odpadami "z gospodarstw domowych", sprzeczne z przyjętą w tej ustawie logiką byłoby odnoszenie przewidzianego w tym przepisie zwolnienia do innych kategorii prawnie istotnych, niż "gospodarstwo domowe" - jak "od mieszkańca" (§ 2 uchwały) - i na takiej podstawie poszukiwanie dalszych zróżnicowań zakresu tego zwolnienia. W tym stanie rzeczy, stawianie warunków unormowanych w § 3 zaskarżonej uchwały, a w konsekwencji także w § 4, bądź określanie innych zwolnień, niż wynikające z delegacji zwartej w art. 6k ust. 4a u.c.p.g. (§ 5 uchwały), czy też tworzenie pozaustawowego zakresu zwolnienia (§ 2 uchwały) - narusza tę normę prawną w stopniu rażącym, co zarzuty skargi czyni zasadnymi. Za trafny uznał Sąd także zarzut nieprzedstawienia metody ustalenia wysokości częściowego zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mianowicie art. 6k ust. 4a ustawy wymaga, aby zwolnienie to ustalić proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. Wyliczeń w tym zakresie organ jednak nie zaoferował. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż bez znaczenia dla oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym uzasadnieniu pozostaje kwestia, że zakwestionowana uchwała nie została podważona przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz Wojewodę. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, mając na uwadze, iż skarga na mocy art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest wolna od kosztów sądowych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI