I SA/Gl 469/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-11-10
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
egzekucja administracyjnaZUSprzedawnienieskładkizarzutypostępowanie egzekucyjneuchwała WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie ZUS dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszych wskazań sądu w kwestii badania przedawnienia należności.

Skarżąca A. G. wniosła skargę na postanowienie ZUS utrzymujące w mocy decyzję oddalającą jej zarzuty dotyczące przedawnienia składek dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę po raz drugi, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że ZUS nie zastosował się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu (sygn. akt I SA/Gl 510/22), nie badając wnikliwie kwestii przedawnienia poszczególnych składek, podstaw prawnych wycofania i ponownego wystawienia tytułów wykonawczych, ani nie udokumentował prawidłowo uprawomocnienia się decyzji dotyczącej umorzenia należności.

Sprawa dotyczyła skargi A. G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 13 stycznia 2023 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie oddalające zarzuty skarżącej dotyczące przedawnienia składek dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca podnosiła zarzut przedawnienia składek za styczeń 2012 r. ZUS argumentował, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od momentu podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej (doręczenie upomnienia w 2012 r.) i nie upłynął do momentu wszczęcia ponownej egzekucji po zakończeniu postępowania dotyczącego wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę po raz drugi (po wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 510/22), uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że ZUS nie zastosował się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku, który nakazywał szczegółowe zbadanie terminu przedawnienia każdej składki, okoliczności zawieszenia biegu terminu oraz udokumentowanie tych faktów. Sąd zwrócił uwagę na brak wyjaśnienia podstawy prawnej wycofania i ponownego wystawienia tytułów wykonawczych, a także na nieprawidłowości dotyczące decyzji o umorzeniu należności, która nie obejmowała spornych składek za styczeń 2012 r. Sąd podkreślił, że ZUS nie dopełnił obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wiąże sąd i organ z oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu. W związku z tym, ZUS został zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie zastosował się do wskazań sądu z poprzedniego wyroku i nie zbadał wnikliwie przedawnienia poszczególnych składek, nie wyjaśnił podstaw prawnych wycofania i ponownego wystawienia tytułów wykonawczych, ani nie udokumentował prawidłowo uprawomocnienia się decyzji dotyczącej umorzenia należności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ZUS nie wykazał, iż dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, nie odnosząc się szczegółowo do każdej składki i okoliczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co narusza przepisy k.p.a. i u.p.e.a. oraz art. 153 p.p.s.a. wiążący sąd z poprzednią oceną prawną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 34 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5b

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 11

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 27

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 29

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

ustawa abolicyjna art. 15

Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności składkowych powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny (ZUS) nie zastosował się do wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 510/22, nie badając wnikliwie przedawnienia poszczególnych składek i nie wyjaśniając kluczowych kwestii proceduralnych. Decyzja ZUS z dnia 14 grudnia 2020 r. nie obejmowała należności składkowych za styczeń 2012 r., co podważa argumentację ZUS o uprawomocnieniu się tej decyzji w kontekście przedawnienia spornych składek. Brak jest dowodów na prawidłowe doręczenie upomnień i tytułów wykonawczych, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej wycofania i ponownego wystawienia tytułów wykonawczych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja ZUS, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od momentu doręczenia upomnienia w 2012 r. i nie upłynął do momentu wszczęcia ponownej egzekucji, została uznana za niewystarczającą i niepopartą dowodami w kontekście braku zastosowania się do wskazań sądu. Twierdzenie ZUS o uprawomocnieniu się decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r. w dniu 2 lutego 2021 r. zostało podważone przez sąd z uwagi na zakres tej decyzji, który nie obejmował spornych składek.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Sąd doszedł do przekonania, że organ nie zrealizował zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022r. Nie można uznać za wystarczające, tylko autorytatywnego stwierdzenia, że należności składkowe nie uległy przedawnieniu, bez szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii.

Skład orzekający

Eugeniusz Christ

przewodniczący

Anna Rotter

sprawozdawca

Katarzyna Stuła-Marcela

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter oceny prawnej sądu administracyjnego dla organów i sądów w kolejnych postępowaniach w tej samej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), konieczność szczegółowego badania przedawnienia należności przez ZUS w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przedawnieniem składek ZUS i zastosowaniem art. 153 p.p.s.a. w kontekście powtarzających się postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest stosowanie się organów do wytycznych sądów i jak skomplikowane mogą być kwestie przedawnienia należności, zwłaszcza w kontekście wieloletnich postępowań egzekucyjnych.

ZUS przegrywa z podatniczką po raz drugi: sąd wskazuje na rażące błędy w badaniu przedawnienia składek.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 469/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Anna Rotter (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 stycznia 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-114 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023r. nr 020000/71/2023-RED-POST-114 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS, wierzyciel) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 14 stycznia 2022r. nr 020000/71/2022-RED-POST-63-IH oddalające zarzuty A. G.(dalej: skarżąca, zobowiązana) w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wniesione dnia 7 grudnia 2021r.
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 775, dalej: k.p.a.).
Stan sprawy.
Skarżąca złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w dniu 7 grudnia 2021r., podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonych przez ZUS składek, objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi.
ZUS postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. nr 020000/71/2022-RED-POST-63/IH oddalił zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Skarżąca pismem z 25 stycznia 2022 r. (wpływ do ZUS - 28 stycznia 2022 r.) wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wierzyciel ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia 24 lutego 2022r. nr 020000/71/2022-RED-POST-386 utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 14 stycznia 2022r. wskazał, że prowadził w latach od 1994 do 2017 wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego i komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.. Komornik sądowy zakończył postępowanie egzekucyjne, wydając w 2017 r. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność. Jednak zaniechanie czasowe prowadzenia egzekucji, nie wyklucza wdrożenia jej ponownie. Egzekucja administracyjna została ponownie wszczęta po ustaleniu, że zobowiązana pobiera świadczenie emerytalne.
ZUS odnosząc się do zarzutu przedawnienia zaległości podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1988 o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie nadal trwa więc nie doszło do przedawnienia należności. Na bieg terminu zawieszenia miały wpływ również składane przez zobowiązaną wnioski o umorzenie.
Dalej wierzyciel wskazał, że kwestie przedawnienia zaległości regulują przepisy prawa, które zmieniały się na przestrzeni lat: w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., w okresie od 1 lipca 2004 r. do 19 lipca 2011 r., okresie od 20 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., w okresie od 1 stycznia 2012 r. Niemniej w ocenie wierzyciela dochodzone należności nie uległy przedawnieniu.
Skarżąca złożyła na postanowienie wierzyciela skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca wniosła m.in.: o "oddalenie zaskarżonego postanowienia w całości" oraz obciążenie ZUS kosztami postępowania. Wniosła również o powołanie biegłego sądowego celem zbadania powiązania instytucji przedawnienia z informacjami o błędach popełnionych przez ZUS.
Skarżąca sformułowała szereg zarzutów pod adresem ZUS jak i komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Przede wszystkim skarżąca zarzuciła, że ZUS żąda od niej spłaty należności przedawnionych.
Wierzyciel w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2022r. sygn. akt I SA/Gl 510/22 uchylił postanowienie wierzyciela z dnia 24 lutego 2022r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 14 stycznia 2021r.
Sąd wskazał, iż ZUS w zaskarżonym postanowieniu poprzestał jedynie na ogólnym stwierdzeniu, że prowadził w latach od 1994 do 2017 wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Sąd poznaczył, iż wierzyciel wskazując na terminy przedawnienia nie odniósł ich konkretnie do składek, objętych wymienionymi przez skarżącą tytułami wykonawczymi. Natomiast obowiązkiem wierzyciela było zbadanie jaki jest termin przedawnienia każdej składki dochodzonej tytułem wykonawczym (termin wynikający z powołanych przepisów), czy i kiedy nastąpiły okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Brak jest także informacji, kiedy tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącej. Według Sądu nie wiadomo czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które następuje dopiero od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.
W ocenie składu orzekającego odniesienie się do przedawnienia, przeanalizowanie, czy należności składkowe nie uległy przedawnieniu było w rozpoznawanej sprawie konieczne, zażywszy na podniesiony zarzut przedawnienia i daty powstania zaległych należności. Zdaniem Sądu ie można uznać za wystarczające, tylko autorytatywnego stwierdzenia, że należności składkowe nie uległy przedawnieniu, bez szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Ponadto, jak wskazano w cyt. wyroku, ZUS nie czyniąc szczegółowych ustaleń w zakresie przedawnienia naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ponieważ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się szczegółowo do tego zagadnienia. Takie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie poddaje się także kontroli sądowej. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sądu Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 22 listopada sygn. akt I SA/Gl 510/22 podkreślił, iż ZUS ponownie rozstrzygając sprawę powinien zatem wnikliwie zbadać jaki jest termin przedawnienia każdej składki dochodzonej tytułem wykonawczym, (termin wynikający z powołanych przepisów), czy i kiedy nastąpiły okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia i stosownie udokumentować te okoliczności w aktach sprawy.
Na koniec Sąd wyjaśnił, że wniosek o powołanie biegłego sądowego, zawarty w skardze nie mógł zostać uwzględniony, ze względu na charakter postepowanie przed sądem administracyjnym, którego rolą jest kontrola legalności zaskarżonego postanowienia ZUS.
Wierzyciel po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 14 stycznia 2022r. oddalające zarzut skarżącej w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Wierzyciel wyjaśnił, iż w zgłoszonych 7.12.2021r. zarzutach podniesiono niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanych zobowiązań wykazanych w tytułach wykonawczych o numerach TW1020021002688, TW1020021002689, TW1020021002690.
Jak wyjaśniono sporne tytuły wykonawcze dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz pracy za 1/2012, zatem należy uwzględnić w tym przypadku pięcioletni okres przedawnienia. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm. ) od 1.01.2012 r. należności, który stwierdza, że z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z określonymi uwarunkowaniami - art. 11, art. 27 oraz art. 29 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378). Jak zaznaczono w postanowieniu, zasada ta odnosi się tylko do należności, dla których bieg przedawniania rozpoczął się po 1.01.2012 r. uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust. 5b przywołanej ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, zdaniem wierzyciela, pierwszą czynnością, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia składek za 1/2012 było doręczenie skarżącej upomnienia z 2.05.2012 r. nr [...], które zostało wysłane na adres B., [...], skr. pocztowa [...] i odebrane przez skarżącą osobiście 7.05.2012r. Zdaniem wierzyciela doręczenie upomnienia stanowiło podstawę wystawienia 23.08.2021 r. tytułów wykonawczych o numerach TW1020021002688, TW1020021002689, TW1020021002690. Według wierzyciela stwierdzenie skarżącej, że nie otrzymała decyzji określającej wysokość zadłużenia za okres 01/2012, jest bezzasadne ponieważ egzekucja może być również prowadzona na podstawie upomnienia.
Jak zaznaczono w postanowieniu, w zarzutach skarżąca powołuje się na fakt, że tytuły wykonawcze o numerach KM/6503-6505/2012, które zostały wystawione po odebraniu upomnienia zostały wycofane z egzekucji. Wierzyciel wyjaśnił, że uwzględnił ten okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 7.05.2012 r., tj. od dnia doręczenia skarżącej upomnienia do 19.06.2012 r., tj. daty zakończenia postępowania egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze zostały wycofane z egzekucji na wniosek wierzyciela.
W postanowieniu wskazano, że skarżąca dnia 23.01.2013 r. złożyła, na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności składkowych powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551, dalej: ustawa abolicyjna), wniosek o umorzenie należności składkowych. Powołując się na art. 15 ustawy abolicyjnej wierzyciel zaznaczył, iż decyzja nr 020000RED/421/UA/210/201/ODM z dnia 14.12.2020r. rozstrzygająca wniosek skarżącej o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej stała się prawomocna 2.02.2021r.
Końcowo wierzyciel przyjął, że należności przedawniłyby się w lutym 2017 r. Jednakże pomiędzy datą wymagalności należności za okres 1/2012, czyli 10.02.2012 r. a wpływem 23.01.2013 r. wniosku o umorzenie tych należności nie upłynął okres przedawnienia (5 lat). Ten okres nie upłynął również gdy dodamy czas pomiędzy uprawomocnieniem się decyzji rozstrzygającej wniosek o umorzenie, tj. 2.02.2021 r., a datą doręczenia tytułów wykonawczych wystawionych 23.08.2021 r., tj. 2.09.2021 r.
W ocenie wierzyciela, zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z ustawą abolicyjną stanowi niezaprzeczalny fakt, że należności z tytułu składek za 1/2012 nie uległy przedawnieniu na dzień doręczenia tytułów wykonawczych o numerach TW1020021002688, TW1020021002689, TW1020021002690, czyli na dzień 2 września 2021r. Zatem po zakończeniu postępowania abolicyjnego zasadnym było wystawienie nowych tytułów wykonawczych i na ich podstawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Jednocześnie zaznaczono, iż przedawnienie należności z tytułu składek z 1/2012r. było wielokrotnie weryfikowane, ponieważ 7.01.2014 r. skarżąca złożyła doprecyzowanie do wniosku z 10.12.2013 r., w którym wnioskowała o umorzenie całości zadłużenia w ZUS. Ostatecznie w sprawie 3.01.2020 r. została wydana decyzja nr UP - 1086/2019020000/71/UP-1744/2019-RED-BB o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, w której szczegółowo zostały opisane okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jak zaznaczono w postanowieniu, na decyzję skarżąca złożyła skargę, która wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18.08.2020 r. sygn. akt I SA/GI 355/20 została oddalona.
Ostatecznie wierzyciel stwierdził, iż należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach TW1020021002688, TW1020021002689, TW1020021002690 nie zostały wyegzekwowane, jak również postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a w związku z niezakończeniem postępowania egzekucyjnego, zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od doręczenie spornych tytułów wykonawczych, tj. 2.09.2021 r. do nadal. W przekonaniu wierzyciela obecnie obowiązujący bieg terminu zawieszenia przedawnienia należności będzie trwał tak długo jak trwa prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne.
Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie wierzyciela z dnia 13 stycznia 2023r. skargę do tut. Sądu.
W skardze skarżąca sformułowała szereg zarzutów pod adresem ZUS jak i komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Przede wszystkich skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do odniesienia się, co do każdej należności z osobna na okoliczności wskazane w wyroku WSA z dnia 22 listopada 2022r. sygn. akt I SA/Gl 510/22. Skarżąca podkreśliła, że organ nie zastosował się do zaleceń i wskazań WSA w Gliwicach, nie przedstawił żadnych dowodów świadczących m. in. o skutecznym i prawidłowym doręczeniu (w jakiej dacie) upomnień oraz tytułów wykonawczych. Jak podniesiono w skardze, w odniesieniu do zaległości FUS – 01/2012, FUZ-01/2012, FPIFGSP – 01/2012 wystawiono tytuły wykonawcze, które zostały następnie wycofane. Zdaniem skarżącej organ ponownie nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność dat doręczeń, prawidłowości doręczeń zarówno upomnień jak i tytułów wykonawczych. W przekonaniu skarżącej wszystkie zaległości uległy przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy na zasadnicze znaczenie jakie dla niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 510/22 w wyroku z dnia 22 listopada 2022r.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone postanowienie Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt I SA/Gl 510/22 z dnia 22 listopada 2022 r. poprzednio wydanego w tej sprawie.
W wyroku tym Sąd wskazał, że obowiązkiem wierzyciela było zbadanie jaki jest termin przedawnienia każdej składki dochodzonej tytułem wykonawczym (termin wynikający z powołanych przepisów), czy i kiedy nastąpiły okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Sąd zwrócił uwagę, iż brak jest także informacji, kiedy tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącej. Według Sądu odniesienie się do przedawnienia, przeanalizowanie, czy należności składkowe nie uległy przedawnieniu było w rozpoznawanej sprawie konieczne, zażywszy na podniesiony zarzut przedawnienia i daty powstania zaległych należności. Nie można uznać za wystarczające zdaniem Sądu, autorytatywnego stwierdzenia, że należności składkowe nie uległy przedawnieniu, bez szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Dalej Sąd podkreślił, że ZUS nie czyniąc szczegółowych ustaleń w zakresie przedawnienia naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ponieważ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się szczegółowo do tego zagadnienia.
Oceniając zatem wydane postanowienie w powyższym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie zrealizował zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022r.
W zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż skarżąca powołuje się na fakt, iż tytuły wykonawcze o nr KM/6503-6505/2012, które zostały wystawione po odebraniu upomnienia zostały wycofane z egzekucji. Wierzyciel odpowiadając na powyższe twierdzenia skarżącej podniósł, że uwzględnił ten okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 7 maja 2012r. czyli od dnia doręczenia upomnienia do dnia 19 czerwca 2012r. czyli do daty zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe oznacza, według Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, iż wbrew zaleceniom zawartym w wyroku WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z dnia 22 listopada 2022r. sygn. akt 510/22, wierzyciel nie przeanalizował wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia. Przede wszystkim nie wyjaśniono jaka była podstawa prawna wycofania pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych. Ponadto nie przeanalizowano jaka była podstawa prawna (dopuszczalność) ponownego wystawienia tytułu wykonawczego na tę samą zaległość.
Wierzyciel ponownie rozpoznając sprawę obowiązany będzie do uzupełnienia powyższego braku. Pozwoli to na ustalenie czy wszczęcie, po ponownym wystawieniu tytułów wykonawczych, egzekucji było prawidłowe. Jedynie bowiem ustalenie prawidłowości ponownego wszczęcia egzekucji pozwali na prawidłowe ustalenie biegu terminu przedawnienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do ustalenia, wyjaśnienia i udokumentowania powyższych okoliczności.
Wierzyciel powołując się na treść art. 15 ustawy abolicyjnej podniósł, że decyzja nr 020000RED/421/UA/210/201/ODM z 14 grudnia 2020r. rozstrzygająca wniosek skarżącej o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej, stała się prawomocna 2 lutego 2021r.
Odnosząc się do powyższego twierdzenia Sąd zauważa, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja ZUS z dnia 14 grudnia 2020r. nr 020000RED/421/UA/210/2013/88, która swoim zakresem obejmuje składki z tytułu ubezpieczeń społecznych za okresy: 10/2001, od 08/2003 do 05/2004, od 08/2004 do 10/2004, 0d 11/2005 do 04/2006, od 08/2006 do 05/2007, od 08/2007 do 11/2007, od 08/2008, 01/2009, składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego za okresy: 09/2003 do 05/2004, od 08/2004 do 10/2004, od 08/2006 do 04/2007, oraz składki z tytułu Funduszu Pracy za okresy: od 12/2003 do 05/2004, od 08/2004 do 10/2004, od 08/2004 do 05/2007, od 08/2007 do 11/2007.
Jak wynika z powyższego decyzja z dnia 14 grudnia 2020r. nie obejmuje swym zakresem należności składkowych za styczeń 2012r. (składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz pracy), których dotyczy zaskarżone postanowienie. Co więcej wierzyciel nie wyjaśnia i nie dokumentuje z czego wywodzi, iż wspomniana decyzja uprawomocniła się w dniu 2 lutego 2021r. i stanowi to istotny brak dowodowy.
W zakresie przedawnienia wierzyciel powołuje się ponadto na decyzję z dnia 3 stycznia 2020r. nr UP-1086/2019020000/71/UP-1744/2019-RED-BB, której jednak brak w aktach sprawy.
Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie wierzyciela uchyla się kontroli Sądu, a to z uwagi na nie zastosowanie się organu do wskazań i zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022r. sygn. akt I SA/Gl 510/22. W szczególności organ nie dokonał wnikliwego zbadania jaki jest termin przedawnienia każdej składki. Przyczyną tego są opisane powyżej braki w materiale dowodowym oraz brak szczegółowej analizy wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia w odniesieniu odrębnie dla każdej składki.
Sąd zauważa, iż skarżąca podniosła zarzut przedawnienia mieszczący się w katalogu zarzutów, wymieniony w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zatem obowiązkiem wierzyciela było odniesienie się do tego zarzutu poprzez wnikliwe zbadanie, czy składki objęte wymienionymi przez skarżącą tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, czy też nie.
Organ zobowiązany będzie do szczegółowego, dla każdej składki odrębnego przeanalizowania czy należności składkowe nie uległy przedawnieniu, zażywszy na podniesiony zarzut przedawnienia i daty powstania zaległych należności. Nie można uznać za wystarczające twierdzenia wierzyciela nie poparte dowodami oraz nie uwzględniające wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., gdyż nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022r. sygn. akt 511/22.
Stosownie bowiem do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Ponadto ZUS nie czyniąc szczegółowych ustaleń w zakresie przedawnienia ponownie naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. ponieważ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się szczegółowo do tego zagadnienia. Takie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie poddaje się kontroli sądowej.
Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
ZUS ponownie rozstrzygając sprawę powinien zatem wnikliwie zbadać jaki jest termin przedawnienia każdej składki dochodzonej tytułem wykonawczym, (termin wynikający z powołanych przepisów), czy i kiedy nastąpiły okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia i stosownie udokumentować te okoliczności w aktach sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie wierzyciel w całości uwzględni ocenę prawną oraz wskazania zawarte w niniejszym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie wierzyciela.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI