I SA/Gl 460/22

I SA/Gl 460/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Borys Marasek /sprawozdawca/
Krzysztof Kandut /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1897/22 - Wyrok NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 13, art 71a, art 71b, art 81 par 4 i par 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 lutego 2022 r. nr 2401-IEE.711.5.2021.2.MT UNP: 2401-22-020173 w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 17 grudnia 2021 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 r., nr 2401-IEE.711.5.2021.2.MT, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS lub organ), po rozpoznaniu zażalenia S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej: Dyrektor Oddziału ZUS, organ egzekucyjny) z dnia 17 grudnia 2021 roku nr [...] odmawiające zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S.1 Sp. z o.o., na podstawie art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Przedmiotowe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Oddziału ZUS wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości składkowe skarżącej. W toku tego postępowania, organ egzekucyjny 30 zawiadomieniami dokonał zajęć wierzytelności skarżącej w S.1 Sp. z o.o.
Wnioskiem z dnia 5 lipca 2021 roku, skarżąca zwróciła się o zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności przysługującej od S.1 Sp. z o.o., prosząc aby część zajętych wierzytelności, tj. kwotę 201.882,32 zł, S.1 Sp. z o.o. przelała na konto bankowe S. Sp. z o.o., co umożliwi wypłatę wynagrodzeń należnych za pracę pracownikom za miesiąc czerwiec 2021 roku.
Dyrektor Oddziału ZUS, uznając iż przyznanie wnioskowanej ulgi jest sprzeczne z interesem wierzyciela, wydał postanowienie o odmowie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S.1 Sp. z o.o. Organ egzekucyjny stwierdził, iż okoliczności przedstawione przez skarżącą, nie mogą uzasadniać zastosowania żądanej ulgi, zwłaszcza w kontekście zagrożenia możliwości odzyskania przez ZUS należności zarówno w toku egzekucji jak i dobrowolnej spłaty.
Na to postanowienie, skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej we wnioskowanej kwocie.
Organ wskazał, że przyjęty w art. 13 u.p.e.a. zwrot "może", oznacza że tego typu orzeczenia opierają się na uznaniu administracyjnym i by nie była to ocena dowolna, konieczne jest przeprowadzenie niezbędnego postępowania dowodowego.
Przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależniono pozytywne rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, to złożenie wniosku i istnienie "ważnego interesu zobowiązanego". Zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy egzekucyjnej, opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że wypełnienie określonej w nim przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do zastosowania zwolnienia, a jedynie stwarza mu taką możliwość.
To czy należy zwolnić spod egzekucji składnik majątkowy czy też nie, należy wyłącznie do organu egzekucyjnego. Jednakże przyznana organowi egzekucyjnemu swoboda wynikająca z ww. art. 13 § 1 u.p.e.a., nie zwalnia go z obowiązku przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania. Uznaniowość nie oznacza bowiem dowolności.
Każde zatem postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych, i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne.
Pozytywne rozpatrzenie wniosku zobowiązanego jest ściśle związane z koniecznością zabezpieczenia interesu wierzyciela poprzez obowiązkową realizację jego roszczeń, tym samym uwzględnienie wniosku o zwolnienie spod egzekucji, nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji.
Dlatego też, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji, skarżąca powinna przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności, z innych składników majątkowych. Zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego, służy bowiem wyłącznie zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona ważnego interesu zobowiązanego, nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej.
Organ egzekucyjny wskazał, że, w przypadku skarżącej, nie bez znaczenia jest fakt, iż posiada ona kilkumilionowe zadłużenie z tytułu składek i jej zadłużenie nadal rośnie. Nie podejmuje ona natomiast wysiłków aby spłacać zadłużenie.
Dyrektor Oddziału ZUS zaznaczył również, iż do chwili rozpoznania wniosku, skarżąca już siedemnastokrotnie korzystała z ulgi w formie zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego na poczet wypłat wynagrodzeń dla pracowników.
Organ egzekucyjny wskazał, że skarżąca utożsamia swój własny ważny interes, z interesem zatrudnionych osób. W takim jednakże ujęciu prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec podmiotów zatrudniających pracowników, byłoby w każdym przypadku problematyczne, zawsze bowiem skierowanie egzekucji mogłoby się niekorzystnie odbić na zatrudnionych osobach.
Organ I instancji podał, że skarżąca podnosząc, że wnioskowana ulga podyktowana jest potrzebą wypłaty wynagrodzeń dla pracowników i powołując się na ważny interes zobowiązanego, pomija okoliczność, że tym samym pracownikom nie przekazuje od 2018 roku składek, również w części finansowanej przez pracowników, które potrąca z ich wynagrodzeń.
Spółka, jako pracodawca zatrudnionych u niej osób, zobowiązana jest do zaspokajania ich potrzeb i praw jako pracowników, co obejmuje, m.in. wypłatę wynagrodzeń. Zobowiązana jest jednak również do regulowania zobowiązań składkowych.
Organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie skarżącej, wskazał że, w zaistniałej sytuacji, brak jest okoliczności przemawiających za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności skarżącej, tym bardziej, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzycieli.
Podzielił całkowicie stanowisko organu egzekucyjnego odnośnie przeanalizowanej sytuacji majątkowej i pominięcia interesu wierzyciela (bezskuteczność egzekucji) w razie uwzględnienia żądania skarżącej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca, zarzucając naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez odmowę zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności skarżącej wobec S.1 Sp. z o.o., mimo że, w jej ocenie, zwolnienie takie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy, nie tylko nie uzasadnia oceny, że interes publiczny (polegający na konieczności ściągania należności w drodze egzekucji administracyjnej), jest na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga odmowy uwzględnienia ważnego interesu zobowiązanego, lecz wręcz przeciwnie. Realizacja interesu zobowiązanego poprzez zwolnienie części wierzytelności z egzekucji, zgodna jest z interesem publicznym, uzasadnionym zarówno względami społecznymi i socjalnymi (koniecznością zapewnienia środków utrzymania kilkudziesięciu osobom), jak i możliwością ściągnięcia w toku dalszej egzekucji jakichkolwiek kwot.
W związku z tym, organ prawidłowo, zdaniem skarżącej, stosując uznanie administracyjne przewidziane w art. 13 u.p.e.a., powinien uwzględnić wniosek zobowiązanego i zwolnić spod egzekucji części wierzytelności skarżącej wobec S.1 Sp. z o.o., w zakresie koniecznym do wypłaty wynagrodzeń zatrudnionym pracownikom.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, w toku postępowania, nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepisem normującym zwolnienie spod zajęcia, wierzytelności pieniężnej zajętej w S.1 Sp. z o.o., wnioskowane przez skarżącą, jest art. 13 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części, określone składniki majątku zobowiązanego.
Ponieważ przepis daje organowi egzekucyjnemu uprawnienie do udzielenia bądź odmowy zwolnienia, jest to uznanie administracyjne, czyli sytuacja, w której ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Wolters Kluwer 2018, s. 409). W przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego, organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także z uwzględnieniem zasad celowości i sprawiedliwości oraz szczególnych cech stanu faktycznego (zob. J. Zimmermann, op. cit., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (J. Zimmermann, op. cit., s. 417). "Uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od związania konstytucyjnego i ustawowego, a także nie jest sferą wolną od kontroli sądów administracyjnych" (M. Jaśkowska w: Instytucje prawa administracyjnego System Prawa Administracyjnego Tom 1, red. R. Hauser, A. Wróbel, Z. Niewiadomski, C.H.Beck 2015, s. 298). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przyjętych szereg reguł dotyczących kontroli aktu uznaniowego. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreślane jest znaczenie kontroli zgodności aktu uznaniowego z art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
W orzeczeniu z dnia 29 września 1993 r., sygn. K 17/92, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z wymogami demokratycznego państwa prawnego "nie może być mowy o jakimkolwiek "swobodnym", tzn. w określonych granicach niezwiązanym prawem i niekontrolowanym działaniu administracji. Z instytucji formalnej, ustalającej swobodną, niezwiązaną niczym możliwość rozstrzygnięcia, swobodne uznanie przekształca się jedynie w formę pewnego uelastycznienia administracji, która umożliwia i zobowiązuje odpowiednie organy do zbadania wszystkich okoliczności danego przypadku w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia. Swobodne uznanie staje się w ten sposób szczególną formą wykonywania przepisów prawa, polegającą na tym, że organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne warunki każdego wypadku, których stwierdzenie jest możliwe tylko w tym stopniu, by móc wydać decyzję zgodną z wolą ustawodawcy. To działanie organu administracyjnego musi być jednak uzasadnione i podlega kontroli". Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. III ARN 33/93, wskazał że: "przy dokonywaniu sądowej kontroli zgodności z prawem wszelkich decyzji administracji o charakterze uznaniowym (...) rola, zadania i zakres kompetencji niezawisłego sądu muszą być rozumiane znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach (...) z decyzjami uznaniowymi musi się wiązać nie zmniejszona, lecz zwiększona kontrola sądu, wykonywana z punktu widzenia przestrzegania prawa (i to prawa rozumianego jako całość systemu)".
Mimo iż sądowa kontrola takiego aktu ma zakres ograniczony, to jednak wymaga zbadania, czy akt ten nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy takiego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w postępowaniu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego, z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 1981/14, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W wyrokach z dnia 10 maja 2012 r., sygn. I OSK 292/12 i I OSK 369/12 (opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego, winno być "na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego". Z kolei w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1254/08, (opubl. w CBOSA), NSA podkreślił, że "organ zobowiązany jest w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Konieczne jest zatem wskazanie wyraźnych kryteriów decyzyjnych (dóbr chronionych przez prawo), w tym zwłaszcza znajdujących oparcie w wartościach konstytucyjnych, dopiero bowiem ich należyta identyfikacja i ustalenie ich hierarchii na tle konkretnego stanu faktycznego pozwala na instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia mającego charakter uznaniowy, odwołującego się do ocen". Uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej, winno spełniać rolę informacyjną i edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów i umożliwiać kontrolę ich poprawności. Z tego względu motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia - w niniejszej sprawie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności skarżącej - powinny być tak sformułowane, aby strona mogła poznać w pełni tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć, i w miarę możliwości zaakceptować, zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu jej sprawy. Istotne jest również, by na tej podstawie sąd administracyjny mógł skontrolować, czy podjęty akt nie ma charakteru dowolnego i mieści się w granicach swobodnego uznania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 485/20 i sygn. III SA/Kr 483/20, opubl. w CBOSA).
Ustawodawca używając zwrotu "może zwolnić", ustalił jednocześnie, że organ ma możliwość wyboru wariantu rozstrzygnięcia, które ma charakter uznaniowy. O tym czy wniosek może zostać uwzględniony rozstrzyga organ, który wydał postanowienie w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. I OSK 1375/14 (opubl. w CBOSA), rozwiązanie takie oznacza przyznanie organowi administracji publicznej, przepisem prawa materialnego, w niniejszej sprawie art. 13 u.p.e.a., pewnego luzu decyzyjnego, polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, musi mieścić się w granicach zakreślonych dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przyznany organowi luz decyzyjny, może być również częściowo determinowany już w samej treści przepisu upoważniającego organ do działania na zasadzie uznania administracyjnego. Sądowa kontrola aktów uznaniowych wymaga zbadania, czy akt znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy akt nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami odnoszącymi się do rozpatrywanej sprawy. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w przypadku aktów uznaniowych, wymaga szczególnie starannego wyważenia obu tych interesów, i w razie uznania prymatu interesu społecznego, wykazania w sposób niebudzący wątpliwości słuszność takiego rozstrzygnięcia. Brak takich działań uzasadniać może zarzut dowolności rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu wskazane warunki prawidłowości aktu o charakterze uznaniowym, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Ponieważ wynagrodzenie za pracę w systemie prawnym chronione jest w sposób szczególny, bezwzględny, nawet z ograniczeniem swobody dysponowania prawem do niego przez samego uprawnionego, poprzez zakaz zrzeczenia się wynagrodzenia, z zagwarantowaniem przepisami rangi ustawowej minimalnej wysokości wynagrodzenia, ze znacznymi ograniczeniami w dokonywaniu potrąceń, zarówno co do przedmiotu potrącenia, jak i jego wysokości; to wydanie postanowienie odmawiającego zwolnienia z egzekucji zajętej wierzytelności w celu wypłaty wynagrodzeń pracownikom, wymaga przeprowadzenia postępowania ze szczególną wnikliwością i szczególnie starannego uzasadnienia.
Tymczasem w niniejszej sprawie, w aktach postępowania administracyjnego (k. 351-356) znajduje się "Oświadczenie o stanie majątkowym osoby prawnej" podpisane przez prokurenta skarżącej, a jednocześnie prezesa zarządu S.1 Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (co wynika z publicznego Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego), w którym wskazał on, że na dzień 7 lipca 2021 r. skarżąca była wierzycielem S.1 Sp. z o.o. na kwotę 3.959.338,92 zł. W świetle tego oświadczenia, a także biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżąca i S.1 Sp. z o.o. nie tylko prowadzą działalność pod tym samym adresem, co wynika z akt sprawy, ale też są własnością tej samej osoby fizycznej – K. K., co z kolei wynika z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego; organy winny były wyjaśnić czy w sprawie została wszczęta procedura przewidziana w art. 71a i art. 71b u.p.e.a., która być może doprowadziłaby do co najmniej częściowego zaspokojenia należności wierzyciela, co z kolei mogłoby mieć wpływ na decyzję organu egzekucyjnego w przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętej wierzytelności w celu wypłaty wynagrodzeń pracownikom. Jeżeli procedura ta została wszczęta, organ winien wskazać z jakim skutkiem, a jeżeli nie została ona wszczęta, winien wyjaśnić z jakiego powodu.
Przepis art. 71b u.p.e.a. wprowadza bowiem uprawnienie przysługujące organowi egzekucyjnemu, który stwierdzi, iż podmiot kontrolowany na podstawie art. 71a u.p.e.a., tj. dłużnik zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchyla się od przekazania całości lub części zajętej wierzytelności, i wyda postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty do ściągnięcia zajętej sumy od dłużnika w trybie egzekucji administracyjnej. W wyniku zatem stwierdzenia, iż doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność, albo część wierzytelności, może zostać ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.
"Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Innymi słowy uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, np. trudnej sytuacji ekonomicznej, będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., II FSK 2221/10, LEX nr 1244185)" (R. Suwaj, w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, red. D. R. Kijowski, Wolters Kluwer 2015, s. 871).
Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., podstawą wystawienia tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajęcia wierzytelności, jest ostateczne postanowienie, w którym organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej kwoty. Przedmiotowy tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności kwoty wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu. "Przepis art. 71b stanowi wyraźnie, że tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, nie zaś wierzyciel, co jest zasadą przy wszczęciu egzekucji (...). Wystawiając tytuł wykonawczy w trybie wskazanego przepisu, organ egzekucyjny nie działa jako "wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym", ani tym bardziej jako tylko wierzyciel. Wystawienie w tym trybie tytułu jest działaniem organu egzekucyjnego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2008 r., sygn. II FSK 928/07, opubl. LEX nr 686479). "W przypadku wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucja z majątku tego dłużnika prowadzona jest więc w ramach dotychczasowego postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że organem egzekucyjnym właściwym w tym zakresie jest organ egzekwujący obowiązek, na poczet którego dokonano zajęcia wierzytelności" (R. Suwaj, op. cit., s. 872).
Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. Kwota zasądzona od na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania, to opłata za czynności adwokackie, która, na podstawie art. 206 p.p.s.a., została miarkowana z uwagi na nakład pracy niezbędny do wniesienia skargi, przy uwzględnieniu jej w istocie tożsamej treści w kilku analogicznych sprawach. Aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie tylko do powielenia treści skarg złożonych przez niego w tożsamych sprawach dotyczących tej samej skarżącej. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powołanego przepisu wynika, że katalog sytuacji, w których sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania lub je miarkować, jest otwarty. Uwzględnienie skargi w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu jest tylko jednym uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym takie rozstrzygnięcie, wskazanym przez ustawodawcę. Świadczy o tym użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności". Zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Z powyższego nie można natomiast wywieść, że miarkowanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniżej stawki minimalnej jest możliwe tylko w przypadku częściowego uwzględnienia skargi... Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, miarkowanie kosztów dopuszczalne jest w sytuacji, gdy ten sam pełnomocnik reprezentuje stronę skarżącą w podobnych sprawach (zob. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II OZ 319/20; 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 237/21)" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2021 roku, sygn. II OZ 646/21, opubl. LEX nr 3247060, analogicznie postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2021 roku, sygn. II OZ 515/21, opubl. LEX nr 3231894).