I SA/Gl 456/20

I SA/Gl 456/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Bożena Suleja-Klimczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3169/21 - Wyrok NSA z 2023-11-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 306a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 - dalej O.p.) - po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. (dalej także Prokurator) od postanowienia Prezydenta Miasta R. (dalej także Prezydent) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o stanie majątkowym P. M. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, iż ww. postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent odmówił wydania zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego. Od powyższego zażalenie złożył Prokurator, zarzucając obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 15 § 2 k.p.k. oraz art. 298 pkt 5 O.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ I instancji, iż Prokuratura Okręgowa w L. nie jest uprawniona do ubiegania się o wydanie zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego.
Kolegium wyjaśniło dalej, iż do Prezydenta wpłynął wniosek Prokuratury Okręgowej w L. o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych dotyczących podejrzanego. We wniosku Prokuratura zwróciła się o udzielenie informacji czy ww. jest podatnikiem podatku od nieruchomości, rolnego lub leśnego oraz o wydanie zaświadczenia o jego stanie majątkowym. W odpowiedzi na ww. wniosek pismem z dnia [...] r. Prezydent poinformował, że podejrzany figuruje w ewidencjach podatkowych jako podatnik podatku od nieruchomości, natomiast nie figuruje jako podatnik podatku rolnego i leśnego. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty odmówił wydania zaświadczenia o jego stanie majątkowym.
SKO wskazało, iż zgodnie z art. 133 § 1 w zw. z art. 306k O.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Zatem katalog osób mogących się ubiegać się o wydanie zaświadczenia jest katalogiem zamkniętym.
Z kolei w myśl art. 306a O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub stan prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. Zgodnie natomiast z art. 306b O.p. organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu. Z przepisów tych wynika zatem, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 870/09.). Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może ono tworzyć nowej sytuacji prawnej. Nie może też kreować żadnych faktów, gdyż jest tylko ich pochodną.
W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie prawidłowa jest odmowa wydania zaświadczenia w sytuacji, gdy organ podatkowy nie może bezspornie potwierdzić określonych przez wnioskodawcę okoliczności na podstawie posiadanych dokumentów, gdyż nie dysponuje dokumentami, na podstawie których można wydać zaświadczenie o stanie majątkowym. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 15 § 2 k.p.k., zgodnie z którym wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy, SKO zauważyło, że organ podatkowy może jedynie udzielić informacji w formie w jakiej przewidują przepisy i w zakresie w jakim dysponuje odpowiednimi dokumentami, gdyż jak już wspomniano organ podatkowy nie dysponuje dokumentami. na podstawie których można wydać zaświadczenie czy podać informacje o stanie majątkowym.
W skardze z dnia 13 marca 2020 r. Prokurator, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 2, art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej p.p.s.a.) i art. 67 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 740) zaskarżył postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku prokuratora i odmowy wydania zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego w sprawie o sygn. [...] o przestępstwo z art. 263 § 2 k.k.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 7, 7b i 77 § 1 k.p.a poprzez uchylenie się od obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, co skutkowało nieuwzględnieniem przy rozpoznawaniu sprawy współbrzmienia i powiązania przepisów art. 7b k.p.a i art. 15 § 2 k.p.k. oraz pominięciem treści art. 299 § 1 w zw. z art. 298 pkt 5 O.p. i w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia utrzymującego w mocy błędne postanowienie organu I instancji oparte na nieuprawnionym przyjęciu, że Prokuratura Okręgowa w L. nie jest uprawniona do ubiegania się o uzyskanie zaświadczenia o stanie majątkowym P.W. M. bowiem prokuratura nie jest wymieniona w art. 133 § 1 O.p. zawierającym katalog podmiotów uprawnionych do ubiegania się o uzyskanie takiego zaświadczenia, podczas gdy respektowanie, prawidłowa ocena treści i właściwe zastosowanie wskazanych przepisów w ich wzajemnej korelacji oraz zażalenie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] r. ewidentnie wskazuje, iż Prokuratura jest uprawniona do ubiegania się o uzyskanie zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego, w wyniku czego zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne winno zostać uchylone.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 i art. 145 a § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie organu I instancji do uwzględnienia wniosku i wydania zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego w związku z prowadzonym postępowaniem karnym.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż ww. Prokuratura nadzoruje prowadzone przez funkcjonariuszy Zarządu Centralnego Biura Śledczego Policji w B. śledztwo w sprawie nielegalnego posiadania i handlu [...] i [...]. w okresie od 1 stycznia 2016 roku do 10 stycznia 2018 roku tj. o przestępstwa z art. 263 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § k.k. Ustalono, że jednym z nabywców nielegalnej [...] i [...] był podejrzany, zamieszkały w R.. Przedstawiono mu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. Przed skierowaniem sprawy do rozstrzygnięcia przez Sąd konieczne jest uzyskanie szeregu informacji o podejrzanym, w tym zaświadczenia o jego stanie majątkowym. W związku z tym zwrócono się do Prezydenta ze stosownym wnioskiem. W dniu [...] r. Prezydent wydał postanowienie w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku prokuratora i odmowy wydania ww. zaświadczenia. Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem.
W zażaleniu podniesiono, iż stanowisko organu jest niesłuszne bowiem przepisy procedury karnej i podatkowej uprawniają organy prokuratury do uzyskiwania informacji w zakresie niezbędnym do wykonywania swych ustawowych zadań. Wskazano, iż zakres oczekiwanych od organu informacji i dokumentów oraz ich podstawy prawne a także wszystkie niezbędne dane dotyczące postępowania karnego prowadzonego w Prokuraturze Okręgowej w L. zostały precyzyjnie określone we wniosku prokuratora z dnia [...] r. Winny zatem stanowić dostateczną podstawę dla służb podległych Prezydentowi do uwzględnienia i zrealizowania wniosku prokuratorskiego. Podkreślono także, iż odmienna od oczekiwanej reakcja organów samorządowych na ten wniosek spowodowała opóźnienie zakończenia toczącego się przeciwko podejrzanemu postępowania przygotowawczego.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta SKO wskazało, iż zgodnie z art. 306b O.p. organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu. Z przepisów tych wynika zatem, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialnotechniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego.
W przedmiotowej sprawie w ocenie Kolegium prawidłowa jest odmowa wydania zaświadczenia.
Z takim stanowiskiem SKO strona skarżąca nie zgodziła się. Jej zdaniem, SKO uchyliło się od obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli ze szkodą dla sprawności postępowania. Nie uwzględniło przy rozpoznawaniu sprawy współbrzmienia i powiązania przepisów art. 7b k.p.a i art. 15 § 2 k.p.k. oraz pominęło całkowicie treść art. 299 § 1 w zw. z art. 298 pkt 5 O.p. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wynika, że SKO błędnie interpretuje przywołane tamże przepisy O.p. poprzez ich uprzednie wyalienowanie z tekstu ustawy i rezygnację z powiązania ich z innymi przepisami regulacji, zawierającymi istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy uprawnienia prokuratorskie. Z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, by SKO rozpoznając zażalenie prokuratora respektowało wskazane przepisy k.p.a.
Trafność stanowiska prokuratora prezentowanego w tej kwestii we wniosku i obu zażaleniach znajduje oparcie w reakcjach organów samorządu terytorialnego i podatkowych z innych obszarów kraju, m.in. Prezydenta Miasta Stołecznego W. w sprawach o sygnaturach [...] (J. B. B., śledztwo Prokuratury Okręgowej W L. - [...]) czy [...] (T. A. G., śledztwo Prokuratury Okręgowej w L. - [...]), w których na identyczny jak w rozpatrywanej sprawie wniosek prokuratury, obok ogólnych informacji dotyczących figurowania bądź nie figurowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstw w bazie ewidencji gruntów i budynków, przekazywane są również wypisy z rejestru gruntów i lokali zawierające ich położenie, adres, powierzchnię, opis czy numer księgi wieczystej.
W tych okolicznościach nie do zaakceptowania jest praktyka skrajnie odmiennego interpretowania i reagowania organów samorządu terytorialnego i podatkowych z różnych rejonów kraju, na wnioski składane w sprawach o bliźniaczych stanach faktycznych i identycznych stanach prawnych w oparciu te same regulacje ustawowe.
Skarżący podkreślił, iż konsekwencją stanowiska przyjętego przez Kolegium i Prezydenta jest bezzasadne wydłużenie postępowania administracyjnego i karnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 297 § 1 pkt 3 k.p.k., celem postępowania przygotowawczego a przez to obowiązkiem organów tego postępowania, jest ustalenie stosunków majątkowych osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Bez dokonania stosownych ustaleń w tym zakresie nie jest możliwe efektywne prowadzenie postępowania przygotowawczego, jego zakończenie i skuteczne zainicjowanie kolejnego, sądowego etapu postępowania karnego.
W związku z powyższym, w przekonaniu, iż oczekiwany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach będzie orzeczeniem przełomowym w wykreowaniu jednolitej ogólnopolskiej praktyki organów samorządu terytorialnego i podatkowych w podobnych sprawach, wniesiono jak w petitum.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Kontroli w niniejszej sprawie podlega postanowienie organów w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego na wniosek Prokuratora.
Oceniając prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności wskazać, że wydawanie zaświadczeń zostało uregulowane w Dziale VIIIa O.p. I tak w myśl art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Przy czym zgodnie z § 2 tego przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Z treści art. 306a § 3 O.p. wynika zaś, że zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania.
Z kolei z art. 306b O.p. wynika, że w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (§1). Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§2).
W świetle powyższego należy zgodzić się z organem odwoławczym, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Istotne jest przy tym, że dotyczy tylko faktów i stanu prawnego, o których informacje znajdują się w dyspozycji organu. Istotna zaświadczenia sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Nie może też, co należy podkreślić, kreować żadnych faktów, gdyż jest tylko ich pochodną. Jeżeli do wydania zaświadczenia, potrzebne są dane, których organ nie posiada, to uzasadniona jest odmowa wydania zaświadczenia. Trzeba przy tym zauważyć, że postępowanie określone w art. 306b § 2 O.p. jest postępowaniem wyjaśniającym, nie jest natomiast sensu stricte postępowaniem dowodowym. Postępowanie to jest ograniczone do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie.
W ramach tego postępowania obowiązkiem organu podatkowego, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 O.p.). Tym samym możliwość odpowiedniego stosowania w jego ramach przepisów działu IV ustawy z 1997 r. - Ordynacja podatkowa jest ograniczona. Określenie "danych znajdujących się w jego posiadaniu" nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco, a więc nie może obejmować także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1151/10). W sytuacji, gdy w posiadaniu organu podatkowego nie znajdują się dane potwierdzające fakty lub stan prawny, których zaświadczenie ma dotyczyć, wynikające w szczególności z prowadzonych przez ten organ rejestrów lub ewidencji, organ nie ma nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych faktów lub stanu prawnego i nie może wydać żądanego zaświadczenia (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 315/10).
Oczywistym jest przy tym, że z treści art. 299 O.p. wynika, że organy podatkowe udostępniają informacje zawarte w aktach spraw podatkowych, z wyłączeniem informacji określonych w art. 182, organom i osobom wymienionym w art. 298, a zatem również Prokuratorowi (art. 298 pkt 5 O.p.). Jednakże należy mieć na względzie, że udostępnienie informacji wynikające z akt spraw podatkowych odbywa się w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach oraz ratyfikowanych umowach międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 299 § 2 O.p.).
Zatem uprawnienie organu ścigania jakim jest prokurator wykracza poza zakres wynikający z art. 306a i nast. O.p. Może on żądać bowiem zarówno wydania zaświadczenia, jak i przekazania informacji innych niż wynikające z prowadzonych przez organ podatkowy rejestrów czy ewidencji. Jednakże każde z tych wystąpień uregulowane jest w sposób odrębny. Oznacza to, że to do gestii prokuratora należy decyzja, z których instrumentów prawnych korzysta, tj. czy żąda wydania zaświadczenia czy też wydania informacji. Czym innym jest bowiem wydanie zaświadczenia, a czym innym przekazanie informacji z akt spraw.
Należy przypomnieć, że zakres prowadzonych rejestrów i ewidencji wynika z art. 2 O.p. stanowiącego, że przepisy ustawy stosuje się do:
1) podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe;
2) (uchylony);
3) opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych;
4) spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż wymienione w pkt 1, należących do właściwości organów podatkowych.
Informacje z akt spraw dotyczą zaś nie tylko zobowiązań podatkowych, ale również oświadczeń samego podatnika, czy jego kontrahentów, zaś dane te zostały wyłączone z zakresu możliwości wydania zaświadczeń, co wynika wprost z treści art. 306a i 306d § 1 O.p.
Jednocześnie należy podkreślić, że żaden przepis prawa, w tym ustaw podatkowych czy O.p., nie daje organom uprawnienia do tworzenia rejestrów czy ewidencji dotyczących stanu majątkowego podatnika co do zasady, ani też aktualizacji takiej informacji. Posiadanie takowej ewidencji stanowiłoby zatem przekroczenie uprawnień organów podatkowych i jako takie nie mogłoby stanowić podstawy do wydania zaświadczenia. Fakt, że organ może posiadać taką informację może wynikać jedynie z oświadczenia samego podatnika, czy też czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, jednakże informacja ta nie może być aktualizowana w toku postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 306b § 2 O.p.
W niniejszej sprawie Prokurator wniósł o wydanie zaświadczenia o stanie majątkowym podejrzanego. Zatem w świetle powyższych przepisów organy podatkowe prawidłowo odmówiły wydania zaświadczenia o żądanej treści, bowiem takowego wydać nie mogły z uwagi na brak przepisów prawa pozwalających na gromadzenie w ewidencjach czy rejestrach tego typu danych i ich bieżącą aktualizację. Zaświadczenie bowiem potwierdza stan faktyczny i prawny na dzień jego wydania. Jednocześnie wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Prokurator nie wystąpił o udzielenie informacji z akt spraw podatkowych, do czego byłby uprawniony. Jego żądanie było przy tym sformułowane w sposób jednoznaczny i nie dawało podstaw do jego odmiennego potraktowania, czy też wezwania Prokuratora do sprecyzowania żądania.
Oznacza to, że wydane rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Sąd nie dopatrzył się przy tym wskazywanych naruszeń przepisów k.p.a., bowiem te nie miały zastosowania w sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.