I SA/Gl 438/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienia organów podatkowych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia spadku, wskazując na konieczność zastosowania przepisów o COVID-19.
Skarżący R.L. domagał się przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku (SD-Z2) po matce, twierdząc, że otrzymał błędne pouczenie od pracownika urzędu skarbowego. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając termin za materialnoprawny i niepodlegający przywróceniu. Sąd uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że nie uwzględniły one szczególnych przepisów dotyczących COVID-19, które umożliwiają przywrócenie także terminów materialnoprawnych, jeśli uchybienie nastąpiło w okresie stanu epidemii.
Sprawa dotyczyła wniosku R.L. o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku po matce (druk SD-Z2). Skarżący twierdził, że złożył zgłoszenie z opóźnieniem z powodu błędnego pouczenia udzielonego mu przez pracownika urzędu skarbowego, który sugerował, że wystarczy wpisać jako spadkodawcę ojca, zmarłego później. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu, uznając, że termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Sąd administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19. Przepis ten, obowiązujący w okresie, gdy nastąpiło uchybienie terminowi przez skarżącego (październik 2021 r. - kwiecień 2022 r.), umożliwiał przywrócenie również terminów materialnoprawnych, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy strony w okresie stanu epidemii. Sąd podkreślił, że organy powinny były zbadać dopuszczalność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przez pryzmat tej regulacji, a następnie ocenić zasadność samego wniosku. Uchylenie postanowień organów nie oznacza automatycznego przywrócenia terminu, lecz nakazuje organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Termin ten, jako materialnoprawny, co do zasady nie podlega przywróceniu. Jednakże, w okresie stanu epidemii wywołanego COVID-19, termin ten mógł podlegać przywróceniu na podstawie szczególnego przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił rozróżnienie między terminami materialnymi a procesowymi. Podkreślił, że choć terminy materialne są zazwyczaj nieprzywracalne, przepis szczególny dotyczący COVID-19 wprowadził wyjątek, umożliwiający przywrócenie również terminów materialnoprawnych, jeśli uchybienie nastąpiło w okresie stanu epidemii i bez winy strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § 1a
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.spec.COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.spec.COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
o.p. art. 165a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 162 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.s.d. art. 4a § 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie zastosowały przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, który umożliwia przywrócenie terminów materialnoprawnych w okresie stanu epidemii. Uchybienie terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii, co uzasadnia zastosowanie przepisów szczególnych.
Odrzucone argumenty
Termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Brak dowodów na błędne pouczenie przez pracownika urzędu skarbowego.
Godne uwagi sformułowania
Terminy materialnoprawne mają charakter prekluzyjny, co oznacza że wraz z bezskutecznym upływem określonego czasu dany podmiot traci definitywnie możliwość ukształtowania swojej sytuacji prawnej. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy specjalnej w odróżnieniu od art. 15zzr nadal obowiązuje. Jednakże może być stosowany jedynie do zdarzeń (przypadków uchybienia terminom), które wystąpiły w czasie trwania stanu epidemii, co wprost wynika z jego treści. Uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem przez Sąd wystąpienia przesłanek do przywrócenia terminu.
Skład orzekający
Paweł Kornacki
przewodniczący
Mikołaj Darmosz
sprawozdawca
Monika Krywow
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywracania terminów materialnoprawnych w kontekście przepisów o COVID-19 oraz zasad postępowania podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których uchybienie terminowi nastąpiło w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (do 16 maja 2022 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy szczególne (np. dotyczące COVID-19) mogą wpływać na standardowe zasady prawa podatkowego i procesowego, a także jak ważne jest prawidłowe pouczenie przez urzędników.
“Czy przepisy o COVID-19 uratują Twój termin na zgłoszenie spadku? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 438/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-09-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Mikołaj Darmosz /sprawozdawca/ Monika Krywow Paweł Kornacki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 165a par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2021 poz 2095 art. 15zzzzzn2 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 stycznia 2025 r. nr 2401-IOD-2.4104.87.2024 UNP: 2401-25-004158 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 8 listopada 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "organ odwoławczy") z 22 stycznia 2025 r. nr 2401-IOD-2.4104.85.2024 UNP: 2401-25-004827 wydane na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. - dalej: "o.p.") po rozpoznaniu zażalenia R. L. (dalej: "Skarżący", "strona", "wnioskodawca") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik", "organ podatkowy I instancji") z 8 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Strona pismem z 27 października 2024 r. zwróciła się do Naczelnika o przywrócenie terminu do złożenia druku SD-Z2 w związku z nabyciem spadku po zmarłej matce - B. L.. W treści wniosku strona wyjaśniła, że 14 października 2021 r. otrzymała od notariusza dwa akty poświadczenia dziedziczenia po zmarłych rodzicach. Następnie strona udała się do Urzędu Skarbowego w S. w celu zgłoszenia nabycia spadku. Według wnioskodawcy, podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym okazano pracownikowi Urzędu Skarbowego dwa akty dziedziczenia - jeden po zmarłej matce, drugi po zmarłym ojcu J. L.. Podczas rozmowy pracownik Urzędu Skarbowego miał wyjaśnić wnioskodawcy, że: "Ponieważ matka zmarła wcześniej, to wystarczy aby uzupełniono druk SD-Z2 wpisując jako spadkodawcę ojca, ponieważ zmarł jako ostatni". Jak podał Skarżący postąpił zgodnie z wytycznymi jakie udzielił pracownik Urzędu Skarbowego. Wnioskodawca podał, że 22 października 2024 r. powziął informację, że nieprawidłowo zostało wypełniono zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 po zmarłych rodzicach, gdyż nie uwzględnił w nim swojej zmarłej matki. Naczelnik postanowieniem z 8 listopada 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy łub praw majątkowych SD-Z2 tytułem dziedziczenia po B. L. z wniosku strony z 27 października 2024 r. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że termin do zgłoszenia na formularzu SD-Z2 nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 596 ze zm. – dalej "u.p.s.d."), jest terminem prawa materialnego. Z tego względu podatnik, który nawet z usprawiedliwionych powodów we właściwym czasie nie złożył zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 nie może skutecznie domagać się przywrócenia niezachowanego terminu do zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Naczelnik wyjaśnił, że nieprzywracalny charakter tego terminu oznacza, iż organ podatkowy nie może prowadzić postępowania w sprawie przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wobec powyższego organ podatkowy I instancji zastosował art. 165a § 1 o.p. odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie wskazanej we wniosku. Strona wniosła z 13 listopada 2024 r. zażalenie na postanowienie Naczelnika. Skarżący nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem akcentując, że do uchybienia terminowi doszło w następstwie uzyskania błędnego pouczenia od pracownika organu podatkowego. Skarżący zwrócił się ponownie o przywrócenie terminu, albo wskazanie innego sposobu na rozwiązanie powstałego problemu. Dyrektor postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. – stanowiącym obecnie przedmiot kontroli Sądu – utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji. Organ odwoławczy podtrzymał wyjaśnienia przedstawione przez Naczelnika przytaczając treść art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. i podkreślając materialnoprawny charakter terminu o jakim mowa w tym przepisie. Dyrektor zaznaczył, że żądanie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, w jego ocenie, nie mogło skutecznie wszcząć postępowania podatkowego. Zaznaczył, że terminy materialnoprawne, w odróżnieniu do terminów procesowych, nie podlegają przywróceniu. Skoro sześciomiesięczny termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, będący terminem prawa materialnego, nie podlega przywróceniu, to nie może tym samym być prowadzone postępowanie mające na celu badanie okoliczności uzasadniających lub nieuzasadniających uchybienie i w konsekwencji ewentualne przywrócenie tego terminu. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 120 o.p., organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa i podejmując rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej, powinny mieć na uwadze obowiązujące przepisy prawa materialnego, jak też regulacje procesowe. Tymczasem obowiązujące regulacje prawne nie przewidują możliwości przywrócenia określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Dyrektor nawiązując do treści zażalenia, w którym strona podnosiła, że za nieprawidłowe wypełnienie formularza odpowiada pracownik Urzędu Skarbowego, który udzielił błędnej informacji, wskazał iż rozmowa pomiędzy wnioskodawcą, wyjaśnił że brak jest dowodów na wskazujących na przedstawiony we wniosku przebieg zdarzeń. Organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie rozmowa z pracownikiem w sali obsługi podatnika Urzędu Skarbowego w S. mogła mieć miejsce, to jednak wizyty tego typu nie są dokumentowane. Strona pismem z 27 lutego 2025 r. wniosła skargę własną na postanowienie DIAS z 20 stycznia 2025 r. W treści skargi zrelacjonowano dotychczasowy przebieg zdarzeń. Skarżący zaznaczył, że w złożonym w terminie druku SD-Z2 zgłosił tylko J. L. jako spadkodawcę. W tym zgłoszeniu znalazł się cały majątek odziedziczony po obu rodzicach. Przyczyną takiej sytuacji była niewłaściwa informacja jaką uzyskał od pracownika Urzędu Skarbowego. W błąd zostało wprowadzone także rodzeństwo wnioskodawcy (brat i siostra), którzy złożyli takie same wnioski, a następnie skargi do tut. Sądu. Wnioskodawca podkreślił, że ani on ani jego rodzeństwo nie mieli żadnego celu w tym, aby przedstawić składniki majątku po zmarłych rodzicach w złych proporcjach. Zgłosili odziedziczony majątek w całości, ale w złych proporcjach. Skarżący nawiązał do tego, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a tak było w przypadku spadkobierców (rodzeństwa) w tej sprawie. Strona zwróciła się o przywrócenie terminu lub wskazanie innej możliwości skorygowania tego błędu. W odpowiedzi na skargę udzielonej pismem z 31 marca 2025 r. DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (skarga na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego). Spór w sprawie dotyczy dopuszczalności oraz zasadności przywrócenia 6 miesięcznego terminu do złożenia oświadczenia na potrzeby zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn w związku z nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby wymienione w art. art. 4a ust. 1 u.p.s.d. Strona powołując się na art. 162 o.p. domaga się przywrócenia wspomnianego terminu, wskazując że nie ponosi winy w jego uchybieniu. Organy podatkowe natomiast wykluczają możliwość prowadzenia postępowania zmierzającego do przywrócenia terminu z wniosku strony, gdyż wniosek dotyczy nieprzywracalnego terminu prawa materialnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że zarówno w nauce prawa, jak też w orzecznictwie sądów (administracyjnych oraz powszechnych) wyodrębnia się terminy prawa materialnego i prawa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1919/10 wskazał, że kryterium odróżnienia tych terminów stanowi to, w jakiej sferze wywołują skutek, a także do kogo zostały skierowane, przy czym nie zawsze rozróżnienie to pokrywa się z charakterem aktu prawnego, w jakim terminy zostały uregulowane (powołane orzeczenia dostępne poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin materialny z reguły skierowany jest do danego podmiotu, zaś termin procesowy do strony i (albo) organu. Uchybienie terminowi prawa materialnego powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o tym charakterze, zaś niezachowanie terminu procesowego wywołuje skutki w sferze procesowej, najczęściej bezskuteczność dokonanej czynności. Jedynie termin procesowy może być przywrócony (np. termin do wniesienia odwołania, termin dla usunięcia braków formalnych podania). Natomiast terminy materialnoprawne mają charakter prekluzyjny, co oznacza że wraz z bezskutecznym upływem określonego czasu dany podmiot traci definitywnie możliwość ukształtowania swojej sytuacji prawnej. Terminy materialne są nieprzywracalne, w przeciwieństwie do terminów procesowych. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. – tj. w czasie w którym doszło do uzyskania przez wnioskodawcę aktu notarialnego poświadczenia dziedziczenia – zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2 i 4 u.p.s.d. Stosownie do art. 4a ust. 1 u.p.s.d. jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W art. 4a ust. 2 przewidziano szczególny przypadek "późniejszego dowiedzenia się" o nabyciu rzeczy lub praw. Terminie liczony jest wówczas na 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu (w przypadku określonym w art. 4a ust. 1a u.p.s.d. od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia), oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Z kolei w art. 4a ust. 4 u.p.s.d. wrodzono próg wartości majątku (nabytego w ciągu 5 lat od tej samej osoby) poniżej której nie ma obowiązku składania zgłoszenia oraz przypadku nabycia w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo oświadczenia jednej ze stron zawartego w tej formie (dla czynności inter vivos tj. pomiędzy osobami żyjącymi). Z okoliczności sprawy wynika, że powołane art. 4a ust. 2 i ust. 4 u.p.s.d. nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Doniosłe znaczenie ma natomiast art. 15 zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. - dalej: "u.spec. COVID-19"), dodany ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), który wszedł w życie dnia 16 grudnia 2020 r. i który stanowił, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 u.spec.COVID-19, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwalony należy uznać pogląd, w myśl którego art. 15zzzzzn2 u.spec.COVID-19 obejmuje swoim zakresem zastosowania również terminy materialnoprawne unormowane w ustawach podatkowych zaliczanych do przepisów prawa podatkowego a odpowiadających legalnym definicjom tych pojęć zamieszczonym w art. 3 pkt 1 i 2 o.p. Jako reprezentatywne dla tego stanowiska można wskazać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 20 stycznia 2023 r., II GSK 907/22; 6 lipca 2023 r., III FSK 554/22 z 19 października 2023 r., III FSK 529/23, oraz z dnia 23 lipca 2024 r., III FSK 1421/23, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1289/23). Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy specjalnej w odróżnieniu od art. 15zzr nadal obowiązuje. Jednakże może być stosowany jedynie do zdarzeń (przypadków uchybienia terminom), które wystąpiły w czasie trwania stanu epidemii, co wprost wynika z jego treści. Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 1027) ze skutkiem od 16 maja 2022 r. odwołano stan epidemii na terenie RP. W rezultacie granice czasowe stosowania art. 15zzzzzn2 ustawy specjalnej wyznaczają daty: początkowa wejścia w życie przepisu tj. 16 grudnia 2020 r. oraz końcowa 16 maja 2022 r. czyli dzień odwołania stanu epidemii. Z wyjaśnień strony wynika, że otrzymała notarialne akty poświadczenia dziedziczenia po rodzicach w dniu 14 października 2021 r. Wynoszący 6 miesięcy termin o jakim mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d. upływał w tej sytuacji z dniem 14 kwietnia 2022 r., a zatem jeszcze w okresie obowiązywania stanu epidemii na terenie RP. Rację mają organy podatkowe, w tym że terminy uregulowane w art. 4a ust. 1 w zw. z art. 4a ust. 1a u.p.s.d. mają charakter materialny. Z zasady terminy takie nie podlegają przywróceniu. Jednakże w niniejszej sprawie zastosowanie mogła mieć regulacja szczególna art. 15zzzzzn2 u.spec.COVID-19 (współstosowane ust. 1 pkt 2 i pkt 5). Wprowadza ona wyjątek umożliwiający przywrócenie również terminów prawa materialnego, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych obejmuje terminy materialnego prawa podatkowego. Organy podatkowe, stwierdzając uchybienie terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., mają obowiązek zastosowania art. 15zzzzzn2 ust. 1 u.spec. COVID-19, a zatem zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i w zawiadomieniu wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 100/24). Organy podatkowe odnosząc się do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zgłoszeniu spadku (SD-Z2) po zmarłej matce, nie uwzględniły wspomnianej regulacji szczególnej. W to miejsce organy podatkowe przyjęły, że w trybie art. 165a § 1 o.p. należy odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Organy podatkowe nie badały zasadności wniosku strony, gdyż stwierdziły że z uwagi na brak podstaw prawnych w ogóle nie mogą do tego przystąpić. Zaskarżone rozstrzygnięcie organów podatkowych nie ma charakteru merytorycznego, lecz formalny. Powyższego nie zmienia to, że w treści zaskarżonego postanowienia DIAS częściowo odniesiono się do argumentacji jaką prezentowała strona dla poparcia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd wskazuje, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych jest rodzajowo inne od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Uchylenie przez Sąd postanowienia wydanego w oparciu o art. 165a § 1 o.p. nie może być odczytane jako potwierdzenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Inne są przesłanki odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, inne przywrócenia albo odmowy przywrócenia terminu. Nawiązując do wyrażonego w skardze żądania przywrócenia przez tut. Sąd terminu do złożenia zgłoszenia spadku po zmarłej B. L. przez jej zstępnych (trójkę dzieci) wyjaśnić trzeba, że Sąd nie można tego wniosku rozpoznać. Sprawa ewentualnej zasadności przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zgłoszeniu nabycia rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z2), należy do właściwości organów podatkowych. Sąd administracyjny może przeprowadzić kontrolę takiego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem. Sąd w tej sprawie nie może działać za organy podatkowe, zastępując je przy rozstrzyganiu o przywróceniu terminu. Innymi słowy najpierw w przedmiocie przywrócenia terminu powinny wypowiedzieć się organy podatkowe, a dopiero później jeżeli zostanie skutecznie wniesiona skarga uczynić może to tut. Sąd. Podkreślenia powtórnie wymaga, że uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem przez Sąd wystąpienia przesłanek do przywrócenia terminu. Podsumowując Sąd stwierdził, że organy podatkowe odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, nie wzięły pod uwagę zastosowania przepisu art. 15zzzzzn2 obowiązującej ustawy specjalnej. Organy podatkowe powinny były zbadać dopuszczalność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych przez pryzmat wspomnianej regulacji. W razie stwierdzenia jego dopuszczalności organ podatkowy powinien ocenić, czy okoliczności na jakie powołuje się wnioskodawca uzasadniały przywrócenie terminu. Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe będą miały na względzie przeprowadzenie procedury powiadamiania o jakiej mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 2 u.spec.COVID-19. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu podatkowego I instancji wydane zostało z naruszeniem art. 165a § 1 o.p. w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 2 u.spec.COVID-19 polegającym nie uwzględnieniu tego ostatniego przepisu. Z tego powodu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu podatkowego I instancji. Powołany art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji było zasadne wobec tego, że naruszały przepisy postępowania w równym stopniu. Zastosowane przez Sąd rozstrzygnięcie przyczyni się do skrócenia czasu wymaganego dla załatwienia sprawy przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. orzekł o obowiązku zwrotu przez organ podatkowy (DIAS) na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w kwocie 100 zł - uiszczony wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI