I SA/Gl 435/25

I SA/Gl 435/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Inne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 30 stycznia 2025 r. nr SKO.V 428/351/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 stycznia 2025 r., znak SKO.V 428/351/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej jako organ, SKO) utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 21 października 2024 r. odmawiającą uchylenia decyzji SKO z 20 czerwca 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. (dalej jako Wójt, organ I instancji) z 12 stycznia 2023 r. w przedmiocie określenia K. K. (dalej jako strona, skarżący) wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO powołało art. 241 w zw. z art. 245 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 – dalej jako O.p., Ordynacja podatkowa) oraz wskazane w uzasadnieniu przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 – dalej jako u.c.p.g.).
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Organ I instancji decyzją z 12 stycznia 2023 r. określił stronie, jako właścicielowi nieruchomości położonej w B. przy u. [...] [...], przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą, wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 111,00 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. oraz 80,00 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r.; 123,00 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. i 126 ,00 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 lutego 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 154,00 zł; 344,00 zł za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz 344,00 zł od 1 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami dla nieruchomości zamieszkałej tylko dla tej części, w której zamieszkują mieszkańcy. Natomiast z dokonanych ustaleń wynikało, że na przedmiotowej nieruchomości w odrębnym budynku prowadzona jest działalność gospodarcza - naprawy karoserii samochodowych. Tym samym strona winna złożyć deklarację również dla nieruchomości niezamieszkałej, na której powstają odpady komunalne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z 20 czerwca 2023 r. W wyniku rozpoznania skargi wniesionej do sądu administracyjnego, tutejszy Sąd wyrokiem z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1241/23 oddalił skargę. Od tego wyroku strony nie wniosły skargi kasacyjnej, zatem orzeczenie to uprawomocniło się.
Wnioskiem z 1 lipca 2024 r. strona domagała się wznowienia postępowania wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. twierdząc, że wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tymi zaś zdaniem strony była: umowa o wywóz odpadów zawarta przez stronę z K z 9 stycznia 2017 r. obowiązująca do 31 grudnia 2022 r. oraz umowa zawarta z tym podmiotem 2 stycznia 2023 r. obowiązująca do chwili obecnej.
W oparciu o ten wniosek strona domagała się uchylenia decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami.
W piśmie z 3 września 2024 r. strona jako podstawę wznowienia podała art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Postanowieniem z 18 września 2024 r. SKO wznowiło postępowanie zgodnie z wnioskiem.
Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania decyzją z 21 października 2024 r. SKO odmówiło uchylenia swojej decyzji, której wyeliminowania domagała się strona.
W wyniku wniesionego przez stronę odwołania SKO wydało decyzję zaskarżoną do tutejszego Sądu.
Uzasadniając stanowisko organ podniósł, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, której celem jest stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi enumeratywnie w art. 240 Ordynacji Podatkowej. Na gruncie tego przepisu w orzecznictwie podkreśla się, że procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p. Tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach. Z tego względu, przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.
Przedstawione przez stronę umowy na wywóz odpadów w ocenie SKO nie mogły mieć wpływu na rozpoznawaną sprawę. Decyzja o przekazywaniu odpadów innemu niż zobowiązanemu do tego podmiotowi nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami.
Ponadto SKO wskazało na uchwałę nr XIX/181/2012 Rady Gminy Porąbka z dnia 26 września 2012 r. w sprawie postanowienia o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, która ustanowiła zgodnie z art. 6c ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Strona prowadząc działalność gospodarczą w budynku na swojej nieruchomości nie złożyła deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi od tej części nieruchomości, w której tą działalność prowadziła. Skoro taki obowiązek ciążył na stronie, istniały podstawy do wydania decyzji w zakresie określenia odpłatności za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do ich egzekwowania.
Strona zawarła wskazane wyżej umowy z podmiotem, który nie był wpisany do Rejestru Działalności Regulowanej prowadzonego przez Wójt Gminy P. Wywóz odpadów komunalnych przez taki podmiot jest zagrożony karą pieniężną wedle przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Skoro zaś aktem prawa miejscowego gmina postanowiła o odbieraniu z nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne, strona miała obowiązek ponoszenia na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z przepisów tych nie wynika możliwość unikania przez właściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia opłaty na rzecz gminy z uwagi na pozbywanie się odpadów komunalnych we własnym zakresie.
SKO podkreśliło nadto, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną o charakterze przymusowym. Strona zobowiązana do uiszczenia tej opłaty nie miała swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty, bowiem elementy te określa ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Nie jest zatem istotne czy strona korzysta z usług podmiotu prywatnego odbierającego odpady. Obowiązek poniesienia opłaty istnieje niezależnie od tego faktu. Nadto obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy powstają odpady. Z uregulowania ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wynika możliwość unikania przez właściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia opłaty na rzecz gminy. Niezłożenie stosownej deklaracji przez mieszkańca gminy w tym również z nieruchomości niezamieszkałej zobowiązuje wójta gminy do wydania decyzji określającej wysokość opłaty.
SKO wskazało również, że złożona w 2018 r. deklaracja odnosiła się do budynku zamieszkałego, nie do części niezamieszkałej, na której prowadzona była działalność gospodarcza, i której postępowanie dotyczyło.
W skardze na tą decyzję skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 245 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6m ust. 1 i 1/1 u.c.p.g. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie dotychczasowych decyzji SKO, mimo iż w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji z 20 czerwca 2023 r. SKO.V/428/58/2023 oraz decyzji organu instancji z 12 stycznia 2023 r. [...] w świetle u.c.p.g. (art. 6 i następne tej ustawy), zaś strona mimo, że w części nieruchomości nie wytworzyła odpadów komunalnych, posiadała wymagane zawarte umowy, złożyła deklaracje;
- naruszenie art.6m ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędne zastosowanie, na skutek nie mającego oparcia w zebranym materiale dowodowym ustalenia, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do odrębnego ustalenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności jakoby na terenie niezamieszkałej części nieruchomości powstały odpady komunalne;
- dokonanie ustaleń nie mających oparcia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności w zakresie obciążenia strony kosztami za wywóz odpadów komunalnych z części nieruchomości na której nie powstają odpady;
- nie podjęcie wszystkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy, w szczególności pominięcie wskazanych przez stronę dowodów;
- dokonania ustaleń i ocen zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z tym materiałem, w sposób sprzeczny z własnymi ustaleniami, uznanie okoliczności za udowodnione w zakresie powstawania odpadów mimo, iż żaden dowód na to nie wskazywał, a ustalenia w istocie stanowiły jedynie domysły, hipotezy i przypuszczenia.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, poprzedzającej ja decyzji tegoż organu z 21 października 2024 r. i uchylenie decyzji SKO z 20 czerwca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta z 12 stycznia 2023 r., ewentualnie
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, poprzedzającej ją decyzji tegoż organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Nadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że powstanie obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami jest uzależnione od faktu powstania odpadów. Drugorzędne znaczenie ma zaś to, czy strona korzystała z usług innego podmiotu zajmującego się wywozem odpadów.
Skarżący podkreślił, że na działce, na której prowadzi warsztat samochodowy posadowiony jest budynek mieszkalny, co do którego została złożona deklaracja na wywóz odpadów. Na części niezamieszkałej zaś nie powstają odpady komunalne. Skarżący bowiem nie spożywa tam posiłków ani nie wykonuje żadnych czynności generujących powstanie odpadów komunalnych. Wszelkie odpady powstałe w toku działalności gospodarczej są zagospodarowywane zgodnie z przepisami regulującymi wywóz takich odpadów. Dla obciążenia skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami od części nieruchomości niezamieszkałej, koniecznym było wykazanie przez organ I instancji, że takie odpady na tej części nieruchomości powstają. Takie postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań należy podkreślić, że zaskarżona decyzja SKO została wydana w wyniku wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Celem wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie jego ewentualnych wadliwości oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest jednak kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Z tego względu przepisy regulujące wznowienie należy interpretować ściśle, a zastosowanie do nich wykładni rozszerzającej nie jest dopuszczalne. Występując z wnioskiem o wznowienie postępowania z powodów wskazanych w art. 240 § 1 ww. ustawy, strona zakreśla granice postępowania wznowieniowego. Artykuł 240 § 1 Ordynacji podatkowej zawiera kompletny i zamknięty katalog przesłanek, stanowiących podstawę wznowienia postępowania podatkowego.
Istota wznowienia postępowania prowadzi zatem do wniosku, że w toku postępowania wznowionego nie jest prowadzone pełne postępowanie dowodowe. Ma to w sprawie istotne znaczenie z punktu widzenia prezentowanego przez skarżącego stanowiska, którego argumentacja skierowana była przeciwko poczynionym przez organ ustaleniom faktycznym w postępowaniu zakończonym decyzją określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami. Skarżący bowiem wywodził, że na części niezamieszkałej nieruchomości nie powstają odpady komunalne zarzucając w skardze, że organ w tym zakresie nie poczynił ustaleń faktycznych. Takie twierdzenia prezentował również skarżący podczas rozprawy przed tutejszym Sądem. Dość jednak powiedzieć, że decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 12 stycznia 2023 r. była przedmiotem kontroli przez SKO w trybie odwołania. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z 20 czerwca 2023 r. W wyniku rozpoznania skargi wniesionej do sądu administracyjnego, tutejszy Sąd wyrokiem z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1241/23 oddalił skargę. Oznacza to, że prawidłowość ustaleń organu i wykładnia prawa materialnego była już kontrolowana również przez tutejszy Sąd, który nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.
Zgodnie zaś z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W konsekwencji zarzut błędnych ustaleń faktycznych dotyczących tego, czy na części niezamieszkałej nieruchomości skarżącego powstają odpady komunalne, nieprzeprowadzenia wizji lokalnej, są zarzutami właściwymi dla postępowania wymiarowego, a nie wznowionego. Wznowienie postępowania bowiem nie otwiera na nowo postępowania zakończonego decyzją ostateczną, której zgodność z prawem ocenił sąd administracyjny.
Mając zatem powyższe na uwadze, w toku postępowania wznowionego organ badał wpływ powołanej przez stronę przesłanki wznowienia na wynik postępowania. Strona zaś powołała dwie umowy zawarte z przedsiębiorcą, z których treści miał wynikać fakt odbioru przez ten podmiot odpadów z części niezamieszkałej nieruchomości skarżącego.
Rację ma organ twierdząc, że opłata za wywóz odpadów komunalnych nie ma charakteru opłaty za usługę, ale jest daniną publiczną, co oznacza, że ma ona charakter obowiązkowy i mieszkaniec gminy nie jest zwolniony od jej płacenia. Co do zasady, właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednakże ustawodawca dla celów ustalenia zasad gospodarowania odpadami komunalnymi przyjął, że nieruchomość może być jednocześnie w części nieruchomością zamieszkałą i w części nieruchomością niezamieszkałą przez mieszkańców, a na której powstają odpady komunalne. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że w przypadku takiej mieszanej nieruchomości obowiązek gminy zorganizowania odbioru odpadów dotyczy tylko tej części, która jest zamieszkała przez mieszkańców. Zatem w odniesieniu do części niezamieszkałej przez mieszkańców, a na której powstają odpady komunalne, gmina może postanowić o ich odbiorze w drodze uchwały, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Powzięcie takiej uchwały powoduje objęcie systemem gminnej zbiórki odpadów komunalnych właściciela części niezamieszkałej, na której powstają odpady komunalne. Jak ustalił organ w decyzji określającej wysokość opłaty, na części niezamieszkałej, na której jest prowadzona działalność gospodarcza powstają odpady komunalne generujące konieczność uiszczenia opłaty za gospodarowanie tymi odpadami.
Rację ma organ twierdząc, że przedłożone przez skarżącego dwie umowy na odbiór odpadów z prywatnym przedsiębiorcą nie mogły doprowadzić do zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami ponoszonej wobec gminy. Podmiot ten nie był uprawniony do odbioru i gospodarowania odpadami komunalnymi. Wskazać należy na art. 9c u.c.p.g., który stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości.
Pojęcie odbiorcy odpadów komunalnych odnosi się nie tylko do podmiotu, który takiego odbioru fizycznie dokonuje, lecz także do podmiotu, który prowadząc tego typu działalność (odbiór odpadów komunalnych) deklaruje odbiór odpadów komunalnych na terenie danej gminy. Obowiązek wpisu do rejestru działalności regulowanej ciąży zatem także na podmiocie, który jeszcze nie wykonuje określonych czynności faktycznych, ale zamierza takie czynności wykonywać, zawierając stosowne umowy. Wobec tego należy uznać, że posługując się zwrotem "przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" ustawodawca ma na myśli nie tylko oznaczenie czynności faktycznej (odbieranie odpadów komunalnych) przez przedsiębiorcę, ale także oznaczenie rodzaju działalności, którą dany przedsiębiorca prowadzi lub zamierza prowadzić (działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych).
Nałożenie przez ustawodawcę obowiązku uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej ma ściśle określone cele i zapewnia możliwość kontroli tego rodzaju działalności z uwagi na jej charakter. Przepisy dotyczące rejestru zostały wprowadzone w celu zidentyfikowania przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości działających na terenie danej gminy oraz potwierdzenia spełnienia warunków prowadzenia działalności określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, jak i możliwości wprowadzenia sankcji za niedopełnienie tych warunków. Nie jest możliwe prowadzenie tego rodzaju działalności bez wpisu do rejestru działalności regulowanej (tak NSA w wyroku z 10 października 2023 r., sygn. akt II OSK 496/22).
W konsekwencji zawarcie umów na odbiór odpadów przez skarżącego nie zwolniło go z obowiązku przystąpienia do gminnego systemu zbiórki odpadów komunalnych. Co więcej przedsiębiorca, z którym skarżący zawarł przedmiotowe umowy nie był podmiotem wpisanym do właściwego rejestru. W konsekwencji nie był uprawniony do odbioru odpadów komunalnych na terenie gminy, na której znajduje się nieruchomość skarżącego. A skoro tak, to przedłożone umowy nie mogły doprowadzić skarżącego do wyłączenia go z gminnego systemu zbiórki odpadów komunalnych. Oceny tej nie zmienia treść zawartych umów, w których jako jedną z frakcji odbieranych odpadów wskazano odpady komunalne.
Dalej należy wskazać, że na zmianę powyższego stanowiska nie ma wpływu przedłożona na rozprawie decyzja z 12 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia skarżącemu na zmianę sposobu użytkowania istniejącego budynku niemieszkalnego na budynek usługowo-gospodarczy. W decyzji tej wskazano, że przyczyną odmowy jest fakt, że obiekt istniejący posiada bryłę inną niż obiekt, na który udzielono pozwolenia na budowę.
Z powyższego nie wynikają jednak okoliczności, które wywodzi skarżący. Nie wynika z tej decyzji w żaden sposób, że na części niezamieszkałej, na której jest prowadzona działalność gospodarcza nie powstają odpady komunalne. Nawet, jeśli skarżący nie może zmienić sposobu użytkowania budynku to nie oznacza to, że tego budynku nie wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej.
W tych przyczyn skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.