I FSK 358/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-12
NSApodatkoweWysokansa
VATdodatkowe zobowiązanie podatkowezabezpieczenieOrdynacja podatkowauchwała NSAsankcja administracyjnapostępowanie zabezpieczające

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu podatkowego, uznając, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT nie może być przedmiotem zabezpieczenia.

Spółka zaskarżyła decyzję organu podatkowego dotyczącą dodatkowego zobowiązania w VAT i jego zabezpieczenia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu, opierając się na uchwale siedmiu sędziów NSA, która stwierdziła, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie może być przedmiotem zabezpieczenia na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki W. sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Decyzja organu odwoławczego utrzymała w mocy część decyzji organu pierwszej instancji dotyczącą określenia i zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Spółka zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie sankcji i brak przesłanek do zabezpieczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 29 maja 2023 r. (sygn. akt I FPS 1/23). Uchwała ta jednoznacznie stwierdza, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT, nie może być przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, ponieważ jest to sankcja administracyjna, a nie zobowiązanie podatkowe w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu odwoławczego, uznając pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej za bezprzedmiotowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie może być przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest sankcją administracyjną, a nie zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu art. 33 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca nie rozszerzył zakresu przedmiotowego zabezpieczenia na dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

O.p. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

pkt 1-2

O.p. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 33 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

pkt 1-2

u.p.t.u. art. 112b § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 112b § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

pkt 2 lit. a)

u.p.t.u. art. 112c § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

pkt 2

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 1 lit. c)

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 193 § 2-3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

pkt 6

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

pkt 4 lit. a)

Dyrektywa VAT art. 168

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

lit. a)

Dyrektywa VAT art. 178

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

lit. a)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT nie może być przedmiotem zabezpieczenia na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA I FPS 1/23.

Godne uwagi sformułowania

dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług, jest w istocie sankcją administracyjną, która nie może być uznana za zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 33 Ordynacji podatkowej przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe

Skład orzekający

Roman Wiatrowski

przewodniczący

Danuta Oleś

członek

Maja Chodacka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, w szczególności w kontekście dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnej uchwale NSA, która rozstrzygnęła kwestię prawną. Dotyczy specyficznej sytuacji dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – możliwości zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników i organów.

NSA: Zabezpieczenie dodatkowego zobowiązania VAT jest niemożliwe!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 358/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Roman Wiatrowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1215/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-11-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 1, art. 134, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 33 par. 1, art. 33 par. 2 pkt 1-2, art. 33 par. 3, art. 33 par. 4 pkt 1-2, art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 187 par. 1, art. 191, art. 193 par. 2-3, art. 210 par. 1 pkt 6, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), art. 112b ust. 1 pkt 1, art. 112b ust. 3 pkt 2 lit. a), art. 112c ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 168 lit. a), art. 178 lit. a)
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Maja Chodacka (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1215/21 w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., nr 2201-IEW-2.4253.155-164.2021.ARS w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2019 r., dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz zabezpieczenia na majątku spółki 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., nr 2201-IEW-2.4253.155-164.2021.ARS, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz W. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 1.707 (słownie: jeden tysiąc siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 23 listopada 2021r. (sygn. akt I SA/Gd 1215/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę W. (dalej: Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 8 lipca 2021r. nr 2201- [...] w przedmiocie przybliżonej kwoty dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2019 roku oraz zabezpieczenia na majątku. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
1.2. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US, organ I instancji) decyzją z 14 grudnia 2020r. określił stronie skarżącej: 1/ przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do czerwca 2019r., 2/ na podstawie art. 112b ust. 1 pkt 1 oraz art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018r. poz. 2174 ze zm., dalej: "ustawa o podatku od towarów i usług") przybliżoną kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiące od lutego do listopada 2019r., a także 3/ orzekł o zabezpieczeniu na majątku spółki ww. kwot wraz należnymi odsetkami za zwłokę.
1.3. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz orzeczenia o jej zabezpieczeniu na majątku spółki i w tym zakresie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Powodem powyższego rozstrzygnięcia był fakt, że spółka dokonała korekty deklaracji podatkowej, uwzględniającej w całości ustalenia kontroli podatkowej. Natomiast w części dotyczącej określenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że w sprawie istnieje uzasadniona obawa, iż dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług nie zostanie przez skarżącą wykonane.
W ocenie organu odwoławczego za taką oceną przemawiało ujęcie przez skarżącą w rejestrach VAT faktur wystawionych na jej rzecz przez [...]., dokumentujących transakcje, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji handlowych (tzw. puste faktury), a następnie rozliczenie podatku z nich wynikającego w deklaracjach VAT-7 i uzyskanie nieuprawnionej korzyści podatkowej. Ponadto, skarżąca zawyżyła podatek naliczony w lutym i marcu 2019r. poprzez zaewidencjonowanie w rejestrze zakupu kwot ceny i podatku o wartościach wyższych niż wykazane w fakturach.
Zdaniem organu odwoławczego zasadność dokonania zabezpieczenia potwierdza także wartość posiadanych przez skarżącą składników majątku. Skarżąca posiada wprawdzie nieruchomość gruntową, której wartość na 30 września 2020r. wynosiła 2.613.190 zł (zgodnie z ewidencją składników majątku trwałego), jednak jest ona obciążona hipoteką umowną na rzecz banku do kwoty 4.500.000 zł. Natomiast pozostałe środki trwałe, w tym dwa samochody ciężarowe, trzy samochody osobowe oraz przyczepa lekka, wykorzystywane są w prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej i służą realizacji zawartych kontraktów, a ponadto ich łączna przybliżona wartość jest dużo niższa od kwoty przybliżonych dodatkowych zobowiązań podatkowych.
Za zabezpieczeniem przemawia zdaniem organu odwoławczego również analiza zeznań podatkowych złożonych przez stronę skarżącą (które tylko w 2016 r. dokumentowały wysoki dochód) oraz nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.
1.4. Spółka zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie określenia Spółce dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 112b ustawy o podatku od towarów i usług oraz jego zabezpieczenia na majątku podatnika.
W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) w związku z art. 112b i art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez jego zastosowanie i określenie na jego podstawie dodatkowej kwoty zobowiązania podatkowego (sankcji) oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku skarżącej mimo braku ustawowych przesłanek, a także poprzez nieprawidłowe wyliczenie kwoty sankcji (jej zawyżenie),
2) art. 210 § 1 i § 4 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji,
3) art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez brak realizacji obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
1.5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
1.6. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga strony nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem organy podatkowe uprawdopodobniły wystąpienie okoliczności uzasadniających wydanie decyzji w sprawie zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na majątku skarżącej, o którym mowa w art. 112 c ustawy o podatku od towarów i usług. Wskazane powyżej ustalenia organów uzasadniały zdaniem Sądu pierwszej instancji obawę, że zobowiązanie to nie zostanie wykonane, co oznacza spełnienie przesłanek zabezpieczenia, o których mowa w art. 33 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.
2.1. W. wniosła na podstawie art. 173 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku Sądu pierwszej instancji, który to wyrok zaskarżyła w całości. Strona domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie następujących przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi), które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania:
1) art. 151 w zw. art. 3 § 1 w zw. z art. 134 w zw. z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne oddalenie skargi w następstwie braku wszechstronnego uzasadnienia przez Sąd pierwszej instancji swojego rozstrzygnięcia, które uniemożliwia kontrolę instancyjną skarżonego wyroku,
a w szczególności, poprzez:
a) niepełne przedstawienie stanowiska strony skarżącej i brak wszechstronnego odniesienia się do zarzutów i argumentacji zawartych w skardze oraz załączonych do skargi dokumentów, a także wskazanych w skardze dokumentów, w szczególności poprzez nie odniesienie się do:
- prawidłowości zastosowania sankcji w wysokości 30% (zgodnie z art. 112b ust. 1 pkt
1 ustawy o podatku od towarów i usług),
- zagadnienia, czy należności podatnika z tytułu dostaw wskazywać mogą na możliwość przyszłej egzekucji oraz czy uzyskiwane przychody, posiadane środki pieniężne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wskazywać mogą na możliwość skutecznego zajęcia w razie przyszłej egzekucji zaległości podatkowych,
- pominięcia zeznań [...] z dnia 23 lutego 2021r.
b) brak zawarcia przez Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku własnych ustaleń Sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną skarżonego wyroku, polegający w szczególności na niewskazaniu przez Sąd, jaki ustalił stan faktyczny oraz które okoliczności uznał za udowodnione, które dowody uznał za wiarygodne, a którym odmówił mocy dowodowej w zakresie kwestii mających w sprawie kluczowe znaczenie, w tym w szczególności: zeznań [...] z dnia 23 lutego 2021r., czy należności podatnika z tytułu dostaw wskazywać mogą na możliwość przyszłej egzekucji oraz czy uzyskiwane przychody, posiadane środki pieniężne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wskazywać mogą na możliwość skutecznego zajęcia w razie przyszłej egzekucji zaległości podatkowych, prawidłowości wyliczenia sankcji zarówno wg stawki 30% jak i 100%;
2) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 oraz w zw. z art. 134 oraz w zw. z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne oddalenie skargi w wyniku dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego i przyjęcia, że:
a) Spółka uczestniczyła w procederze przyjmowania faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz wykorzystywała je w rozliczeniu podatkowym w podatku od towarów i usług (faktury od [...]),
b) w obrocie są deklaracje podatkowe za luty i marzec 2019r., w których dokonano zawyżenia odliczenia podatku naliczonego dotyczącego faktur nr [...] z dnia 27.02.2019r., nr [...] z dnia 14.03.2019r.
c) ustalono całość informacji o stanie majątkowym (aktywach) Spółki, w tym o zapasach i środkach pieniężnych, należnościach,
3) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne oddalenie skargi w następstwie niewzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co wyraża się pominięciem przy dokonywaniu oceny zasadności wydanych rozstrzygnięć organów m.in. tego, że:
a) Spółka nie uczestniczyła w procederze przyjmowania faktur, które nie dokumentują
rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz wykorzystywała je w rozliczeniu podatkowym w podatku od towarów i usług (faktury od [...],
b) w obrocie są deklaracje podatkowe za luty i marzec 2019r., w których skorygowano
dokonane zawyżenie odliczenia podatku naliczonego dotyczącego faktur nr [...] z dnia 27.02.2019 r., nr [...] z dnia 14.03.2019r.,
c) nie ustalono całości informacji o stanie majątkowym (aktywach) Spółki, w tym o zapasach i środkach pieniężnych, należnościach,
4) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z ad. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia w kontekście podniesionych przez skarżącą na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego:
a) art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, przez błędne ustalenie stanu faktycznego, mającego uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek do wydania decyzji zabezpieczającej,
b) art. 121 § 1 w zw. z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, wobec przekroczenia granic uznania administracyjnego i swobody w ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przez brak działań na rzecz wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie oraz wybiórcze traktowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
c) art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędną i stronniczą ocenę zebranego materiału dowodowego,
d) art. 210 § 1 pkt 6, § 4 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady przekonywania, niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy przy załatwianiu przedmiotowej sprawy, dokonanie przez WSA oceny argumentacji DIAS zawartych w odpowiedzi na skargę, a nie zawartych w skarżonej decyzji,
e) art. 193 § 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że księgi podatkowe i ewidencja prowadzone przez skarżącą są nierzetelnie i wadliwe, podczas gdy księgi podatkowe prowadzone były i są zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 33 § 1, § 2 pkt 1 i 2, § 3 i § 4 pkt 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez oddalenie skargi na decyzję organu drugiej instancji utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, który dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącego w sytuacji braku spełnienia przesłanek warunkujących ustanowienie tego zabezpieczenia, poprzez jego zastosowanie, określenia na jego podstawie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego i ustalenia kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji) oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku skarżącej, mimo braku ustawowych przesłanek,
b) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 168 lit. a, art. 178 lit. a Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE z dnia 28.11.2006 r. oraz w zw. z art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie zasady neutralności podatku VAT i bezprawne odmówienie skarżącej prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z wskazanych w decyzji faktur pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż czynności wykazane w tych fakturach zostały faktycznie wykonane,
c) art. 112b ust. 1 pkt 1, art. 112b ust. 3 pkt 2 lit. a, art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 33 § 1, § 2 pkt 1, § 3 i § 4 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez jego zastosowanie i określenie na jego podstawie dodatkowej kwoty zobowiązania podatkowego (sankcji) oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku skarżącej, mimo braku wystąpienia ustawowych przesłanek.
2.3. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna jest zasadna.
3.2. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem skargi złożonej do Sądu I instancji było wyłącznie określenie i zabezpieczenie na majątku Spółki dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Kontroli kasacyjnej podlegało zatem rozstrzygnięcie aprobujące ustanowienie zabezpieczenia tzw. "sankcji w podatku od towarów i usług".
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez jego zastosowanie i bezpodstawne objęcie decyzją zabezpieczającą kwot ustalonego dodatkowego zobowiązania podatkowego, mimo braku wystąpienia ustawowych przesłanek.
3.3. Powyższy wniosek wypływa z uchwały siedmiu sędziów NSA z 29 maja 2023r. (sygn. akt I FPS 1/23), w której jednoznacznie orzeczono, że przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług.
W uchwale tej – uzasadnionej w sposób bardzo obszerny – m.in. wskazano, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług, jest w istocie sankcją administracyjną, która nie może być uznana za zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 33 Ordynacji podatkowej, ponieważ są to dwie różne instytucje prawne. Ponadto, art. 33 Ordynacji podatkowej odwołuje się niezmiennie jedynie do zobowiązania podatkowego i pomimo, że później w art. 58a Ordynacji podatkowej została wprowadzona instytucja dodatkowego zobowiązania podatkowego, to jednak nie rozszerzono zakresu przedmiotowego zabezpieczenia. Wykładnia systemowa zewnętrzna przemawiałaby zatem za uznaniem, że wolą ustawodawcy nie było objęcie zakresem zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Podniesiono także, że zabezpieczeniem nie można objąć dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ wymagałoby to uwzględnienia przesłanek ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, które są właściwe dla postępowania wymiarowego, gdy tymczasem przesłanki postępowania zabezpieczającego i wymiarowego nie powinny być kompilowane, ze względu na odrębne cele obu postępowań.
3.4. Z treści art. 269 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne winny je respektować. Zatem ogólna moc wiążąca uchwał powoduje, że z chwilą ich podjęcia wiążą one sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których stosowany będzie interpretowany przepis.
3.5. W związku z powyższym wyrok WSA, którym oddalono skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, w zakresie, w jakim decyzja ta określała i zabezpieczała dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług, nie mógł się ostać.
3.6. Wobec tego, że powołana na wstępie uchwała NSA co do zasady wyklucza możliwość zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać za bezprzedmiotowe. Zbędne byłoby bowiem rozważanie czy zostały spełnione szczegółowe przesłanki ustanowienia zabezpieczenia, tj. czy zachodziła uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, skoro ustanowienie zabezpieczenia sankcji w podatku od towarów i usług jest niemożliwe co do zasady.
3.7. Zgodnie z art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz uchylił zaskarżoną decyzję.
3.8. O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed Sądem pierwszej instancji, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na kwotę zasądzonych kosztów w wysokości 1.707 zł złożył się wpis od skargi do Sądu pierwszej instancji (500 zł), wynagrodzenie doradcy podatkowego, reprezentującego Stronę w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (480 zł), opłata od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (250 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie doradcy podatkowego, reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (360 zł), wynikające z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).
Maja Chodacka Roman Wiatrowski Danuta Oleś
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI