I SA/GL 404/24

I SA/Gl 404/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Dorota Kozłowska /sprawozdawca/
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 64 § 1 pkt 1 i 4, art. 64 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 lutego 2024 r. nr 2401-IEE.7192.18.2024.2.MD UNP: 2401-24-032364 w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z 5 lutego 2024 r. nr 2401-IEE.7192.18.2024.2.MD UNP: 2401-24-032364, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: K.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna, po rozpoznaniu zażalenia S w B. (wcześniej K. z siedzibą w K.- dalej: zobowiązana, Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ pierwszej instancji) z 8 grudnia 2023 r. nr [...] określające koszty egzekucyjne w wysokości 108.071,10 zł.
Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. przeprowadził postępowanie egzekucyjne wobec K S.A. z siedzibą w K., na podstawie tytułów wykonawczych z 11 grudnia 2014 r. numery od WP0.3161.389.2014 do WP0.3161. 400.2014 obejmujących zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Tytuły te zostały wystawione przez Burmistrza Miasta L..
Do w/w tytułów wykonawczych egzekucja została wszczęta 16 grudnia 2014 r. poprzez doręczenie Spółce odpisów tytułów wykonawczych wraz z pobraniem pieniędzy u zobowiązanego.
Zawiadomieniem z 2 kwietnia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w R S.A. Zawiadomienie doręczono Spółce 7 kwietnia 2015 r., a bankowi 2 kwietnia 2015 r.
W toku postępowania egzekucyjnego zastosowano środki egzekucyjne, takie jak pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego (16 grudnia 2014 r., 15 stycznia 2015 r., 21 stycznia 2015 r., 26 stycznia 2015 r.) oraz zajęcie prawa majątkowego z rachunku bankowego w R S.A. (zawiadomienie z 2 kwietnia 2015 r.).
Pismem z 22 czerwca 2016 r. zobowiązana wystąpiła o wydanie zawiadomienia w sprawie powstałych kosztów egzekucyjnych w związku z egzekucją administracyjną prowadzoną w oparciu o w/w tytuły wykonawcze.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., zawiadomieniem z 5 grudnia 2016 r. poinformował zobowiązaną o wysokości kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie doręczono Spółce 5 grudnia 2016 r.
Pismem z 8 grudnia 2016 r. zobowiązana wniosła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz zawieszenie postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zawiesił z urzędu prowadzone postępowanie egzekucyjne do w/w tytułów wykonawczych, w związku z toczącym się postępowaniem przed sądem administracyjnym, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r.
Pismem z 9 listopada 2021 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do wierzyciela o przekazanie informacji dotyczącej wydanej przez wierzyciela decyzji z 12 września 2014 r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Wierzyciel pismem z 17 listopada 2021 r. poinformował, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 5 kwietnia 2019 r. nr SKO.F/41.4/985/2018/7549 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło co do istoty sprawy. Na powyższą decyzję złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd oddalił skargę. Ponadto w piśmie wierzyciel poinformował, że postępowanie toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt III FSK 1875/21).
Następnie, pismem z 9 października 2023 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do wierzyciela o aktualną informację na temat toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Pismem z 16 października 2023 r. wierzyciel poinformował, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. zostało zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1875/21 oddalił skargę kasacyjną.
Wobec powyższego organ pierwszej instancji postanowieniem z 25 października 2023 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. określił Spółce koszty egzekucyjne w kwocie 108.071,10 zł.
Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Spółka zarzuciła, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Kwota kosztów według Spółki została rażąco zawyżona, gdyż organ pierwszej instancji naliczył kwoty kosztów egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej odrębnie do każdego z 12 tytułów wykonawczych, a dotyczącej faktycznie jednej należności - podatku od nieruchomości za 2009 r. Spowodowało to, że kwota opłaty manipulacyjnej oraz kosztów egzekucyjnych naliczona w stosunku do należności określonych w pojedynczym tytule wykonawczym nie przekracza stawki maksymalnej. Natomiast łączne kwoty naliczonych opłat manipulacyjnych, kosztów pobrania pieniędzy oraz kosztów zajęcia rachunku bankowego jednoznacznie przekraczają stawki maksymalne. Zdaniem Spółki, skutek ten jest niemożliwy do pogodzenia z wytycznymi zawartymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
Zdaniem zobowiązanej organowi egzekucyjnymi przysługiwała jedna należność z tytułu kosztów zajęcia rachunku bankowego (21.375 zł), kosztów pobrania pieniędzy u zobowiązanego (21.375 zł) oraz opłaty manipulacyjnej (4.275 zł).
Organ odwoławczy postanowieniem z 5 lutego 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ nadzoru wskazał, że Spółka nie kwestionuje zasadności obliczenia górnej granicy kosztów egzekucyjnych, w oparciu o zasadę proporcjonalności opłaty maksymalnej wskazanej w art. 64 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.), czyli naliczenia opłaty manipulacyjnej w wysokości 4.275 zł oraz kosztów pobrania pieniędzy u zobowiązanego i zajęcia rachunku bankowego w wysokości 21.375 zł. Natomiast zobowiązana kwestionuje zasadność zastosowania przepisów art. 64 § 3 i § 6 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu do obowiązującym do 19 lutego 2021 r.), które stanowią, że opłaty za czynności egzekucyjne oblicza się oddzielnie do każdego z tytułu wykonawczego. W ocenie zobowiązanej prowadzone postępowania egzekucyjne powinno być traktowane jako jedno postępowanie, ponieważ dotyczyło jednego zobowiązania podatkowego (rok 2009). Zatem Spółka nie zgadza się, że koszty egzekucyjne zostały naliczone oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego.
Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo za punkt odniesienia do określenia kosztów egzekucyjnych, przyjął regulacje ustawy egzekucyjnej dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości, przyjmując dokonywanie tych czynności o niższym stopniu skomplikowania i nakładzie pracy organu egzekucyjnego. Czynności zajęcia wierzytelności, w tym z rachunku bankowego i poboru pieniędzy u zobowiązanego oraz czynności manipulacyjne, są czynnościami mniej skomplikowanymi od czynności zajęcia nieruchomości, zatem i nakład pracy przy tej czynności jest mniejszy, a w konsekwencji i pobrana opłata musi być mniejsza. W związku z tym ustawodawca za te czynności określił mniejszą opłatę stosunkową, która wynosi 5%, a nie 8% jak za zajęcie nieruchomości.
W ocenie organu nadzoru organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał miarkowania kosztów, tj. wg zasady proporcjonalności: opłata manipulacyjna wyliczona w ten sposób wynosi maksymalnie 1/8 kwoty 34.200 zł, czyli 4.275 zł, a koszty zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i poboru pieniędzy u zobowiązanego wyliczone w ten sposób wynoszą maksymalnie 5/8 kwoty 34.200 zł, czyli 21.375 zł. Natomiast organ egzekucyjny nie ma żadnego wpływu, czy też możliwości kwestionowania wystawienia przez wierzyciela określonej ilości tytułów wykonawczych na należność objętą jedną decyzją wierzyciela. W tej sprawie wierzyciel wystawił kilka oddzielnych tytułów wykonawczych obejmujących jedną należność.
Wyliczenie kosztów egzekucyjnych organ nadzoru przedstawił w formie tabeli, zawartej na str. 3 zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu odwoławczego skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2 i art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 6 i art. 7 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych miał obowiązek, zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14, konieczność zachowania racjonalnej zależności kwoty opłat z czynnościami, za podjęcie których opłaty te są naliczane. Oznacza to konieczność odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. W szczególności organ pierwszej instancji miał obowiązek uwzględnienia, że podejmowane czynności egzekucyjne w większości przypadków dotyczyły łącznie wielu tytułów wykonawczych, okoliczności, że w sprawie dokonano tylko jednej czynności zajęcia rachunku bankowego oraz okoliczności, że w sprawie dokonano jedynie czterech czynności pobrania pieniędzy u zobowiązanego (a nie dwunastu).
Dalej skarżąca wywodziła, że rozwiązanie polegające na naliczaniu kosztów egzekucyjnych odrębnie od każdego tytułu wykonawczego nie zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. Niemniej wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, okoliczność ta nie przesądza automatycznie o tym, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji określił wysokość kosztów egzekucyjnych w prawidłowej wysokości. Organ odwoławczy, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14, zdaje się nie uwzględniać wskazanych w nim przesłanek, którymi kierował się Trybunał, uznając za niekonstytucyjne wskazane w nim regulacje ustawy egzekucyjnej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego koszty egzekucyjne powinny być ustalone w wysokości adekwatnej do czynności organów egzekucyjnych, z tytułu których opłaty te są naliczane. W przypadku, gdy wysokość opłat w sposób rażący odbiega od zakresu tych czynności, przestają one pełnić przewidzianą dla nich funkcję, a stają się - niedozwoloną zdaniem Trybunału - karą dla zobowiązanego. Powyższe stanowisko jest również podzielane w orzecznictwie sądów administracyjnych - tak m.in. wyrok składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 283/21. W kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt, iż określona w postanowieniu organu pierwszej instancji kwota opłat za zajęcie rachunku bankowego i pobranie pieniędzy oraz opłat manipulacyjnych ustalona odrębnie w odniesieniu do każdego, pojedynczego tytułu wykonawczego nie przekracza maksymalnych kwot tych opłat, nie przesądza zatem jeszcze o tym, że suma kosztów egzekucyjnych została ustalona w prawidłowej wysokości.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi z tytułu naliczenia opłat za pobranie pieniędzy u zobowiązanego w wysokości 5% kwoty pobranej należności, opłat za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności i opłaty manipulacyjnej w wysokości 1% od każdego z tytułów wykonawczych. Sporna jest zatem wysokość kosztów. Organ pierwszej instancji obciążył zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 108.071,10 zł. Na kwotę tą składa się suma:
- kosztów zajęcia rachunku bankowego w łącznej wysokości 66.821,20 zł
- kosztów pobrania pieniędzy u zobowiązanego w łącznej wysokości 23.428,80 zł,
- opłat manipulacyjnych w łącznej wysokości 17.821,20 zł.
Powyższe kwoty stanowią sumę opłat manipulacyjnych, kosztów pobrania pieniędzy u zobowiązanego oraz kosztów zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego naliczonych odrębnie od należności objętych każdym z 12 tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo i konieczne jest jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w stanie prawnym obowiązującym do 20 lutego 2021 r. organy egzekucyjne obowiązane były stosować przepisy w zakresie naliczania kosztów egzekucyjnych z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Przypomnieć także trzeba, że z dniem 20 lutego 2021 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych. W ustawie tej zostały również zawarte regulacje przejściowe, a mianowicie w art. 7 ust. 1 stwierdzono, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.
Art. 8 ust. 1 wskazuje, iż niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę za czynności egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5,7 i 11 oraz 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się wysokości 40 000 zł.
2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
3. Nie pobiera się opłaty, której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 283/21 wydany w składzie 7 sędziów, iż dla prawidłowego zastosowania art. 64 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 17 sierpnia 2016 r. do 20 lutego 2021 r. (art. 15 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), należy: po pierwsze, określić podstawę prawną egzekucyjnoprawnego stanu faktycznego indywidualnej sprawy administracyjnej w przedmiocie opłaty manipulacyjnej, którą mogą stanowić tylko i wyłącznie regulacje prawne adekwatne przedmiotowo i czasowo do stanu i czasu sprawy, z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych, jeżeli zostały one ustawowo przewidziane, po wtóre, ustalić egzekucyjny stan faktyczny sprawy, na który składają się poniesione wydatki za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środka egzekucyjnego/środków egzekucyjnych przy egzekwowaniu określonych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym. Należy więc ustalić i przedstawić ilość przypadków zastosowania w indywidualnej sprawie środków egzekucyjnych odnośnie do konkretnych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym i dokonane w relacji do nich czynności manipulacyjne oraz czy i jakie poniesiono na te czynności wydatki. Inaczej mówiąc, organy administracyjne powinny w sprawie zaprezentować rzeczywisty obraz ocenianego postępowania egzekucyjnego, to jest: wysokość egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym oraz czy zastosowano - na przykład - jeden raz, więcej razy, dwanaście razy środek lub środki egzekucyjne, czy dokonano (na przykład) jednej, więcej, dwunastu czynności manipulacyjnych i na czym one polegały, czy poniesiono wydatki za (na przykład) jedną, więcej, dwanaście czynności manipulacyjnych.
Te same uwagi należy odnieść do opłaty z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty z tytułu pobrania pieniędzy u zobowiązanego.
Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy nie można ocenić, czy koszty egzekucyjne realizują nie tylko cel fiskalny (przynajmniej częściowo finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi in concreto czynnościami organów.
Natomiast w ocenie Sądu, organy zasadnie wskazały, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności pobrania pieniędzy na miejscu u zobowiązanego (art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz co do opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) należy uwzględnić mniejszy nakład pracy organu egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu taka wykładnia art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 zdanie drugie in principio u.p.e.a. jest uprawniona, jako znajdująca umocowanie w wykładni systemowej:
- zewnętrznej pionowej, polegającej na uwzględnieniu art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji;
- wewnętrznej, polegającej na uwzględnieniu znajdującego się w tej samej jednostce redakcyjnej i regulującego adekwatne zagadnienie – art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
W konsekwencji, Sąd stwierdza, że aprobuje stanowisko organu nadzoru, iż skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% egzekwowanej należności, lecz maksymalna jej kwota nie może przekroczyć 34.200 zł, to:
- maksymalny wymiar opłaty manipulacyjnej może wynosić 4.275 zł (1%, czyli 1/8 z 34.200 zł);
- maksymalny wymiar opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego może wynosić 21.375 zł (5%, czyli 5/8 z 34.200 zł);
- maksymalny wymiar opłaty za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego może wynosić 21.375 zł (5%, czyli 5/8 z 34.200 zł).
Co prawda organ odwoławczy prawidłowo ustalił limity opłat (na poziomie 21.375 zł oraz 4.275 zł), jednakże każdy z tychże limitów odniósł oddzielnie do opłat obliczonych od każdego z tytułów wykonawczych. Organ nadzoru nie przeprowadził żadnej analizy, czy w realiach tej konkretnej sprawy, takie zastosowanie art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. realizuje wytyczne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że na gruncie tej sprawy organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne co prawda na podstawie 12 tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela, ale podstawę wystawienia wszystkich tytułów stanowiła jedna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 kwietnia 2019 r. nr SKO.F/41.4/985/2018/7549 określająca Spółce podatek od nieruchomości za 2009 r. Natomiast oprócz funkcji fiskalnej zwrotu kosztów, organ powinien mieć na uwadze, iż z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością kosztów egzekucyjnych, a czynnościami organów, za które zostały naliczone. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie ma rozważań, czy koszty egzekucyjne ustalone na kwotę 108.071,10 zł za podjęcie wyżej opisanych, kilku nieskomplikowanych czynności, pozostają w tejże "racjonalnej zależności".
Zatem organ odwoławczy nie rozważył wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało między innymi:
- odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów (108.071,10 zł) do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego;
- uwzględnienia okoliczności, że egzekucja dotyczyła jednej należności publicznoprawnej, to jest podatku od nieruchomości za jeden rok podatkowy, określonej jedną decyzją organu podatkowego;
- egzekwowana należność mogła być objęta jednym tytułem wykonawczym, na skutek czego egzekucja byłaby prowadzona na podstawie jednego, a nie 12 tytułów wykonawczych, co wpływa nie tylko na ilość podejmowanych działań, lecz również na wynik skonfrontowania obliczonych opłat na podstawie stawek procentowych z ustalonymi, kwotowymi limitami tychże opłat.
Zatem okoliczności tej sprawy powinny skłonić organy do poddania ocenie przez pryzmat standardów wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. także treści art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. Brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi został obciążony zobowiązany. Nie dostrzegły, że mechaniczne odnoszenie ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna (niezależnie od przyczyn wystawienia wielu, a nie jednego tytułu), może prowadzić do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. Zaaprobowanie toku rozumowania, pomijającego ten aspekt sprawy, prowadziłoby do tego, że wystarczy wystawienie wielu tytułów wykonawczych w miejsce możliwego jednego, aby ominąć górne limity opłat egzekucyjnych, stanowiące rezultat implementowania standardów zakotwiczonych w art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Co prawda wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. bezpośrednio odnosił się do art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 (w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości danej opłaty) oraz art. 64 § 8 u.p.e.a. (w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych), to jednak nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona w nim analiza instytucji kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zakres dopuszczalnej (nie nadmiernej) ingerencji ustawodawcy w nakładanie tego rodzaju ciężarów publicznych, muszą pozostać w polu widzenia, przy interpretacji innych przepisów, finalnie determinujących wysokość tychże kosztów.
Reasumując, przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych, organy miały obowiązek uwzględnić, zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego, konieczność zachowania racjonalnej zależności kwoty opłat z czynnościami, za podjęcie których opłaty te są naliczane. Oznaczało to konieczność odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego.
W szczególności organy miały obowiązek uwzględnienia, że:
- podejmowane czynności egzekucyjne w większości przypadków dotyczyły łącznie wielu tytułów wykonawczych (dotyczących zresztą jednej należności, z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r.),
- okoliczności, że w sprawie dokonano tylko jednej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (z tytułu której naliczona została przeważająca część sumy kosztów egzekucyjnych - łącznie 66.821,20 zł),
- okoliczności, że w sprawie dokonano jedynie czterech (a nie dwunastu) czynności pobrania pieniędzy u zobowiązanego.
W świetle powyższych rozważań zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2 i art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy egzekucyjnej, nieuwzgledniającą wynikającego z przywołanych przepisów Konstytucji obowiązku miarkowania kosztów egzekucyjnych, tj. uwzględnienia przy ich określaniu poziomu skomplikowania czynności oraz nakładu pracy organu podjętego przy egzekwowaniu należności.
Tym samym, zważywszy na brak poczynienia przez organ nadzoru niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia ustaleń dotyczących poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 6 i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu ponownym organ odwoławczy oceni, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w kwocie 108.071,10 zł realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi in concreto czynnościami organów. Ta właśnie "racjonalna zależność", którą zaakcentował Trybunał Konstytucyjny powinna być zasadniczą wskazówką dla określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w danej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) , dalej: P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasadzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy.