I SA/Gl 404/23

I SA/Gl 404/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Bożena Pindel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122, art. 194
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Anna Rotter, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi P.W., G.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.F/41.4/1107/2022/17336 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.F/41.4/1107/2022/17336 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania P. W. i G. W. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. w wysokości 6.622 zł utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Prezydent Miasta C. (dalej: organ I instancji, Prezydent) działając m.in. na podstawie art. 1 pkt 1, art. 1c , art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.), uchwały Nr XV/239/19 Rady Miasta Chorzów z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie miasta Chorzów (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2019 r., poz. 7978), art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 6, art. 6a i art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. D. U. z 2020 r., poz. 333, dalej: u.p.r.) oraz Komunikatu Prezesa GUS z dnia 18 października 2019 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2020 (M.P. z 2019 r., poz. 1017) opodatkował za miesiące od lutego do grudnia 2020 r. działki położone na terenie C. objęte księgami wieczystymi o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]oraz posadowione na nich budynki. Podatkiem od nieruchomości opodatkowano grunty pozostałe, budynki mieszkalne, budynki pozostałe, natomiast podatkiem rolnym opodatkowano grunty orne RIII b, RIVa oraz łąki klasy IV.
Materiał zgromadzony w aktach sprawy przekazanych Sądowi obejmuje m.in.: informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacje o gruntach, złożone przez P.W.i G. W. (dalej: podatnicy, skarżący) w dniu 11 lutego 2020 r. i w dniu 7 marca 2020 r. oraz wyjaśnienia P.W. z dnia 7 marca 2022 r., 29 kwietnia 2022 r. i 9 czerwca 2022 r., postanowienie o nabyciu spadku po J. N. sygn. akt. [...] z dnia 15 grudnia 2008 r. oraz akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym F. W. Rep. "A" nr [...] z dnia 7 lutego 2020 r., akt notarialny Rep "A" nr [...] z dnia 15 lipca 2021r., na mocy którego podatnicy sprzedali na rzecz D Sp. z o. o. nieruchomość objętą księgą wieczystą nr [...] (położoną przy granicy miasta z S. ), akt notarialny Rep "A" nr [...]z dnia 19 lutego 2021 r. o częściowym dziale spadku, na mocy którego prawo własności działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz udział wynoszący ½ części udziału w nieruchomości gruntowej składającej się z działek o nr [...] i [...] przysługuje w całości P.W., a prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej składającej się z działek o nr [...] , [...] , nieruchomości gruntowej składającej się z działek o nr [...] , [...] oraz nieruchomości gruntowej składającej się z działek o nr [...] , [...] , działek o nr [...] , [...] i [...] , a także nieruchomości objętych księgą wieczystą nr [...] , nr [...] i nr [...] , wypisy z rejestru gruntów, wypisy z kartoteki budynków, zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków:
- z dnia 31 grudnia 2020 r. nr [...] , zgodnie z którym zmianie uległa funkcja budynku z budynku gospodarczego posadowionego na działce [...] na budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa,
- z dnia 24 stycznia 2022 r. nr [...], zgodnie z którym przedmiotowy budynek został wykreślony ze względu na zmianę definicji budynku wyłączający wiatę jako szczególny rodzaj budynku,
- z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] , zgodnie z którym nastąpiła aktualizacja użytków na działce [...] z terenów mieszkaniowych B o powierzchni 0,1376 ha na użytki rolne zabudowane - Br-RIIIb o powierzchni 0,0935 ha oraz tereny mieszkaniowe B o powierzchni 0,0441 ha oraz uległa zmianie funkcja niektórych budynków na budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa,
pismo z dnia 28 kwietnia 2022 r. z Wydziału Architektury, Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta C. potwierdzające, że P. W. nie składał wniosku o zmianę sposobu użytkowania budynku położonego przy ul. [...] w C..
Dane wynikające z tych dokumentów zostały uwzględnione w rozstrzygnięciu wydanym przez organ I instancji. W szczególności mając na uwadze treść art. 6 ust. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku oraz art. 6 ust. 3, który stanowi, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie, uwzględniono, że przedmiot opodatkowania stał się współwłasnością podatników na skutek dziedziczenia po ojcu zmarłym w dniu 3 stycznia 2020 r.
Organ I instancji opodatkował grunty zgodnie ze złożoną przez podatników informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacją o gruntach. Opodatkowanie budynków nie było natomiast zbieżne z tą informacją w zakresie jednego budynku o powierzchni 28 m2, który wykazano jako budynek mieszkalny.
We wspomnianej informacji złożonej w dniu 7 marca 2022 r. podatnicy wykazali w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2021 r. budynki mieszkalne o powierzchni 526 m2, budynki pozostałe o powierzchni 477 m2 oraz budynki pozostałe podlegające zwolnieniu z art. 7 ust.1 pkt 4b u.p.o.l. o powierzchni 165 m2.
Odnośnie budynków organ I instancji wskazał, że, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. są to obiekty budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, które są trwale związane z gruntem, wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają fundamenty i dach. Podstawą opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi ich powierzchnia użytkowa zgodnie z art. 4 ust 1 pkt 2 powoływanej ustawy. Natomiast powierzchnię użytkową budynku lub jego części stanowi powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych. Za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Stosownie do art. 4 ust 2 ww. ustawy powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50 %, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się.
Jednocześnie Prezydent podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2021 r., nr 1990 ze zm., dalej: P.g.k.) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków zawiera informacje dotyczące: gruntów, budynków i lokali. Kartoteka budynków jest składową ewidencji gruntów i budynków.
Wobec powyższego organ I instancji przeanalizował zapisy zawarte w kartotece budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C. i wskazał, że jak wynika z kartoteki budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C., z informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez podatników oraz z oświadczenia złożonego przez P. W. działka o nr geodezyjnym [...] (wcześniej działka o nr [...] ) sklasyfikowana jako tereny budowlane B położona w C. przy ul. [...] jest zabudowana następującymi budynkami:
1. budynek mieszkalny, 3-kondygnacyjny o powierzchni użytkowej 606 m2, w tym: kondygnacji o wysokości powyżej 2,2 m – 446 m2, kondygnacji o wysokości poniżej 2,2 m – 160 m2 (160 x 50% = 80 m2);
2. pozostały budynek niemieszkalny, 2-kondygnacyjny o powierzchni użytkowej, kondygnacji powyżej 2,2 m -28 m2, zgodnie z oświadczeniem P. W. z dnia 7 marca 2022 r. przedmiotowa powierzchnia użytkowa została wliczona do powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego opisanego w punkcie 1. P.W. oświadczył, iż przedmiotowy budynek zawsze był użytkowany jako budynek mieszkalny, dawniej mieszkał w nim dziadek, później ojciec, a obecnie jego syn i brat. Jak wynika z kartoteki budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C. przedmiotowy budynek pełni funkcję pozostałego budynku niemieszkalnego, a jak podano w piśmie z dnia 28 kwietnia 2022 r. z Wydziału Architektury, Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta C. P. W. nie składał wniosku o zmianę sposobu użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...]w C..
Wobec powyższego organ I instancji stawką właściwą dla budynków mieszkalnych opodatkował powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego opisanego w punkcie 1: kondygnacja o wysokości powyżej 2,2 m - 418 m2, kondygnacja o wysokości poniżej 2,2 m - 160 m2 (160 m2 x 50% = 80 m2). Natomiast powierzchnia użytkowa pozostałego budynku niemieszkalnego tj. 28 m2 opodatkowana została zgodnie ze stawką właściwą dla budynków pozostałych;
3. pozostały budynek niemieszkalny, 1- kondygnacyjny, w skład którego wchodzi:
- szopa o powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości poniżej 2,2 m- 22 m (22 m2 x 50%= 11 m2)
- chlewnia o powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości poniżej 2,2 m- 84 m2 (84 m2 x 50%=42 m2).
4. dwa pozostałe budynki niemieszkalne, chlewiki-1-kondygnacyjne o powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości poniżej 2,2 m- 37 (37 m2 x 50%=18,5 m2),
5. budynek handlowo-usługowy, 2- kondygnacyjny, w skład którego wchodzi:
- budynek magazynowo-warsztatowy o powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości poniżej 2,2 m – 140 m2 (140 x 50%=70 m2), powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości powyżej 2,2 m – 140 m2,
- stodoła powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości powyżej 2,2 m -143 m2,
6. pozostały budynek niemieszkalny, 1-kondygnacyjny budynek warsztatowy o powierzchni użytkowej kondygnacji wysokości powyżej 2,2 m - 52,5 m2.
Zgodnie z oświadczeniem P.W. z dnia 7 marca 2022 r., 29 kwietnia 2022 r. i 9 czerwca 2022 r. wszystkie budynki wymienione w pkt 3-6 "od zawsze" wchodzą w skład gospodarstwa rolnego i są wykorzystywane na działalność rolną. Jak wynika z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C. przedmiotowa działka jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe B. Dopiero w dniu 14 lutego 2022 r. na podstawie zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów i budynków Nr [...] nastąpiła aktualizacja użytków z terenów mieszkaniowych - B o powierzchni 0,1376 ha na użytki rolne zabudowane - Br-RIIIb o powierzchni 0,0935 ha oraz tereny mieszkaniowe B o powierzchni 0,0441 ha. Ponadto zgodnie z ww. zawiadomieniem uległa zmianie funkcja tych budynków z pozostałych budynków niemieszkalnych oraz z budynku handlowo-usługowego (pkt 5) na budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Zatem w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 28 lutego 2021 r. przedmiotowe budynki winny zostać opodatkowane według stawek właściwych jak dla budynków pozostałych, gdyż grunty oznaczone klaso-użytkiem "B" - "tereny mieszkaniowe" nie stanowią użytków rolnych, a posadowione na nich budynki nie podlegają zwolnieniu podatkowemu z art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. Ponadto podatnicy w składanych informacjach o nieruchomościach i obiektach budowlanych wykazali przedmiotowe budynki do opodatkowania.
Jednocześnie jak wynika z kartoteki budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C., z informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez podatników oraz z oświadczenia złożonego przez P. W. k działka o nr geodezyjnym [...] sklasyfikowana jako tereny budowlane B o powierzchni 0,0045 ha oraz R IV a o powierzchni 0,2600 ha położona w C. przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem gospodarczym - szopą o powierzchni użytkowej kondygnacji powyżej 2,2 - 165 m2.
Zgodnie z zawiadomieniem o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 31 grudnia 2020 r. Nr [...] uległa zmianie funkcja budynku z budynku gospodarczego na budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Kolejno zawiadomieniem o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 24 stycznia 2022 r. nr [...] przedmiotowy budynek został wykreślony ze względu na zmianę definicji budynku wyłączającą wiatę jako szczególny rodzaj budynku. Kolejno w dniu 14 lutego 2022 r. na podstawie zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów i budynków nr [...] nastąpiła aktualizacja użytków z terenów mieszkaniowych – B o powierzchni 0,0045 ha na użytki rolne zabudowane - Br-RIVa o powierzchni 0,0045 ha. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta C. przedmiotowy budynek zlokalizowany był na gruncie RIV a, stanowiącym użytki rolne zatem stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. podlega zwolnieniu podatkowemu.
P W. podczas zapoznawania się z aktami sprawy w dniu 9 czerwca 2022 r. poinformował organ podatkowy, iż gospodarstwo rolne znajdujące się na nieruchomości o nr ewidencyjnym 1091/74 oraz 2475/171 działa nieprzerwanie od wielu dekad, jest przekazywane z ojca na syna, a co za tym idzie budynki wchodzące w skład gospodarstwa powinny być zwolnione z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. Podatnik wskazał również na nieścisłości w geodezyjnym wykazie ewidencji gruntów i budynków i wadliwe zaklasyfikowanie budynków do pozostałych.
Ustosunkowując się do tej argumentacji Prezydent wskazał, że w myśl art. 1 i 2 u.p.r. za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Zgodnie z § 68 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm.) do użytków rolnych zalicza się: grunty orne oznaczone symbolem - R, sady, oznaczone symbolem - S, łąki trwałe, oznaczone symbolem - Ł, pastwiska trwałe oznaczone symbolem - Ps, grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem - Br, grunty pod stawami oznaczone symbolem - Wsr, grunty pod rowami, oznaczone symbolem - W, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, oznaczone symbolem - Lzr. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej.
Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez Wydział Geodezji budynek pozostały (szopa, chlewnia), budynek handlowo-usługowy (budynek magazynowo-warsztatowy, stodoła), pozostały budynek niemieszkalny (budynek warsztatowy) położone w C. przy ul. [...] posadowione na działce o numerze geodezyjnym [...]oznaczone są klasoużytkiem "B" - "tereny mieszkaniowe". Nadto budynki te zostały wykazane przez podatników do opodatkowania.
Grunty oznaczone klaso-użytkiem "B" - "tereny mieszkaniowe" nie stanowią zatem użytków rolnych, a posadowione na nich budynki nie podlegają zwolnieniu podatkowemu z art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l.
Dla organu podatkowego nie budzi wątpliwości to, że wyżej wymienione budynki są wykorzystywane rolniczo, jednakże z uwagi na fakt, iż nie są położone na gruntach gospodarstw rolnych (sklasyfikowanych jako użytki rolne), co potwierdza również wypis z rejestru gruntów i budynków działki o nr geodezyjnym [...], budynki te nie mogą być przez organ podatkowy objęte zwolnieniem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 21 P.g.k. organ ustalając wymiar podatku zobowiązany jest uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji, ponieważ mają one dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego. Zmiana klasyfikacji działki o nr geodezyjnym [...]z tereny mieszkaniowe B na użytki rolne zabudowane- Br-RIIIb nastąpiła dopiero na podstawie zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów i budynków Nr [...] w dniu 14 lutego 2022 r. i dopiero po tej dacie przedmiotowe budynki mogą podlegać zwolnieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l.
Wobec powyższego organ I instancji opodatkował budynki mieszkalne o powierzchni 498 m2 oraz budynki pozostałe o powierzchni 505 m2, a zwolnieniem z art. 7 ust.1 pkt 4b u.p.o.l. objął budynek o powierzchni 165 m2.
W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnieśli, że została wydana w sposób zakazany w art. 5, art. 6 u.p.o.l. za pomocą stawek podatku od nieruchomości, które nie istnieją. Nie istnieje także stawka podatku rolnego w złotych na hektar przeliczeniowy.
Kolegium nie uwzględniło odwołania, aprobując w całości wyliczenie podatku zawarte na str. 1-3 decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie (na str. 1-4) zawarto całość ustaleń organu I instancji. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2020 r. stanowią: ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r, o podatkach i opłatach lokalnych; ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym; uchwała Nr XV/239/19 Rady Miasta Chorzów z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie miasta Chorzów (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2019 r., poz. 7978) oraz Komunikat Prezesa GUS z dnia 18 października 2019 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2020 (M.P. z 2019 r., poz. 1017)
Następnie podkreślono, że zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informację o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych. Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów. Natomiast kto nie zgadza się z ustaloną przez organy wysokością podatku od nieruchomości z powodu nieścisłości w ewidencji, musi najpierw doprowadzić do ich usunięcia (por. np. wyroki NSA z 15 lipca 2014 r., II FSK 2234/12 i z 13 stycznia 2015 r., II FSK 3108/12). Weryfikacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie może być zatem przeprowadzona ani przez organ I instancji, ani przez Kolegium.
W nawiązaniu do zarzutów odwołania, które Kolegium uznało za bezpodstawne, wskazano, że zgodnie z art. 20 pkt 1-2 u.p.o.l. górne granice stawek kwotowych określone w art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 19 pkt 1, obowiązujące w danym roku podatkowym ulegają corocznie zmianie na następny rok podatkowy. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski. W odniesieniu do 2020 r. górne granice stawek kwotowych zostały ustalone na poziomie odpowiednio 0,81 zł od 1 m2 budynków mieszkalnych lub ich części, 8,05 zł od 1 m2 budynków pozostałych lub ich części oraz 0,50 zł od 1 m2 powierzchni gruntów pozostałych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. Rada Gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości z tym, że stawki nie mogą przekroczyć rocznie ustalonych na dany rok górnych granic. Stawki podatku od nieruchomości przyjęte przez organ I instancji są zgodne z zobowiązującą Uchwałą Rady Miasta Chorzów nr XV/239/19 z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie Miasta Chorzów (Dz. U. Woj. ŚI. z 2019 r., poz. 1017) i wynoszą: 1) od gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,50 zł od 1 m2 powierzchni, 2) od budynków lub ich części: - mieszkalnych - 0,81 zł od m2 powierzchni użytkowej, pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego— 8,05 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Stawki podatku od nieruchomości obowiązujące na terenie Miasta C. w analizowanym roku podatkowym nie przekraczają więc górnych granic stawek kwotowych na dany rok podatkowy i są prawidłowe. Tym samym stawki podatkowe zastosowane przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji są prawidłowe i zgodne z przepisami prawa.
Z kolei, zgodnie z art. 6 u.p.r., stawki podatku rolnego stanowią odpowiednio równowartość pieniężną 2,5q i 5q żyta, z uwzględnieniem średniej ceny skupu, ustalonej na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału, zgodnie z obowiązującym komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2019 r. średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2020 wyniosła 58,46 zł za 1 dt. (M.P. 2019 r., poz. 1017) Podatnicy byli współwłaścicielami gospodarstwa rolnego w związku z powyższym przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego przyjęto jako podstawę obliczenia podatku równowartość pieniężną 2,5q żyta, co daje 146,15 zł/1 ha przeliczeniowy (58,46 zł x 2,5q=146,15 zł).
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucili, że została ona wydana "w sposób zakazany w art. 5 pkt 2 lit a oraz e u.p.o.l."
Wobec takiego zarzutu wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, "wycofanie tych decyzji z obrotu prawnego i unicestwienie jej skutków oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do pierwszej instancji" i zasądzenie zwrotu kosztów prawem przewidzianych.
W pisemnym uzasadnieniu skargi wskazano, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem delegacji ustawowej, a zatem są nieważne.
Powołując się na odmienne brzmienie art. 5 ust. 1 u.p.o.l. zawartego w Obwieszczeniu Marszałka Sejmu RP z dnia 31 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Obwieszczeniu Marszałka Sejmu RP z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wywiedziono, że "podatek jest wyrażony w złotych i różni się od stawki podatku od nieruchomości tym ze stawka podatku od nieruchomości wyrażona jest w złotych na rok na metr kwadratowy", a zatem "w myśl obowiązujących przepisów podatkowych maksymalny podatek nałożony na skarżących w roku 2020 maksymalny podatek nałożony na skarżących powinien wynosić 0,81 zł na cały rok oraz podatek od nieruchomości pozostałych 8,05 za cały rok. W zaskarżonych decyzjach kwoty podatków są wyższe od zgodnych z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, a co za tym idzie wykraczają poza delegację ustawową więc są naliczone bezpodstawnie oraz nielegalnie".
Jednocześnie skarżący wnieśli o możliwość uczestnictwa w rozprawie i składania nowych wniosków dowodowych, które są w trakcie gromadzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi, wykazując, że stawki podatkowe zastosowane przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji są prawidłowe i zgodne z przepisami prawa.
Na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. skarżący P. W. podtrzymał wniesioną skargę. Ponadto podniósł, że organ geodezyjny uniemożliwił mu dostęp do akt pomimo złożenia dokumentu poświadczenia dziedziczenia z dnia 7 lutego 2020 r. w związku ze śmiercią jego ojca. Wyjaśnił także, że w dokumentacji jako właściciel figurował jego dziadek, po którym dopiero skarżący (po śmierci swojego ojca) przeprowadził stwierdzenie nabycia spadku. Podał również, że jego ojciec płacił za wszystko podatek rolny, aczkolwiek w 2013 r. bądź 2011 r. nastąpiły pewne zmiany, na które ojciec nie zwrócił uwagi (dotyczyło to księgi wieczystej o nr [...] w której zaznaczono niepodzielne podwórza). Aktualnie, po śmierci ojca, okazało się, że 2/3 budynków zostało posadowionych w ramach tzw. samowoli budowlanej. Skarżący w 2020 r. powziął wiadomość, że działki mają charakter budowlany. Gdyby wcześniej miał wiedzę o tym, że działki są budowlane, a nie rolne to wówczas od razu złożyłby wniosek o zmianę ewidencji gruntów i budynków. Ostatecznie dokonał tego na początku 2021 r., a decyzja w tej sprawie została wydana w lutym 2022 r. Podatnik zaakcentował również, że stodoła jest posadowiona w części na działce budowlanej, a w części na działce rolnej, tj. na działce numer [...] (B) oraz na działce [...] (RIVa), a opodatkowano ją w całości jako budynek pozostały, czemu skarżący się sprzeciwia.
Skarżący do wglądu okazał mapę geodezyjną - Pomiar powykonawczy dwóch budynków i wiaty według stanu na dzień 30 listopada 2020 r., z której wynika, że część stodoły posadowiona jest na działce o symbolu B. Okazał również sporządzoną w dniu 7 marca 2022 r. mapę, z której wynika, że stodoła jest w całości posadowiona na działce nr [...] , oznaczonej symbolem Br-RIIIb oraz Br-RIVa.
Skarżący oświadczył, że przedmiotowe działki, jak i posadowione na nich budynki są wykorzystywane przez niego w związku z prowadzoną działalnością rolniczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) podlegała decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne za 2020 r. od położonych na terenie C.nieruchomości stanowiących współwłasność P. W. i G. W..
Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że unormowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego zawarto w art. 6c u.p.r. Stanowi on, że wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym) - osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają w szczególności grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości. W myśl art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 u.p.o.l.). Osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.).
Zgodnie z art. 1 u.p.r. opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r. podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Warunkiem uznania gruntów za gospodarstwo rolne jest spełnienie normy obszarowej (1 ha lub 1 ha przeliczeniowy), a podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; a dla pozostałych gruntów liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 2 i art. 4 ust. 1 u.p.r.).
Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 4 b u.p.o.l. od podatku od nieruchomości zwolnione są budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Zastosowanie tego zwolnienia jest zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie.
Skarżący domagają się uwzględnienia, że sporne budynki są "od zawsze" położone w obrębie gospodarstwa rolnego i wykorzystywane na potrzeby działalności rolniczej, wobec czego powinny być zwolnione z opodatkowania. Organy podatkowe, kierując się treścią art. 21 ust. 1 P.g i k. wskazują natomiast, że w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta w C. do czasu aktualizacji, o której zawiadomiono w dniu 14 lutego 2022 r., budynek pozostały (szopa, chlewnia), budynek handlowo-usługowy (budynek magazynowo-warsztatowy, stodoła), pozostały budynek niemieszkalny (budynek warsztatowy) położone w C. przy ul. [...] posadowione były na działce o numerze geodezyjnym [...] oznaczonej klasoużytkiem "B" - "tereny mieszkaniowe". Z tą też datą nastąpiła w ewidencji budynków zmiana ich funkcji na budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. W analizowanym roku podatkowym przedmiotowe budynki podlegały zatem opodatkowaniu jak budynki pozostałe.
Rozstrzygając tak zarysowany spór na korzyść podatników Sąd posłuży się m.in. argumentacją przedstawioną w wyroku WSA w Gliwicach z 29 sierpnia 2023 r., I SA/Gl 241/23 (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którą w pełni podziela i uznaje za własną.
Co do zasady organy podatkowe zasadnie powołują się na regułę zawartą w art. 21 ust. 1 P.g.k, zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 P.g.k.).
Składowi orzekającemu znany jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13). Także orzecznictwo NSA potwierdza, że użyty w art. 21 ust. 1 P.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, iż przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Uwzględniając zaś kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku, np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej (por. wyroki NSA: z 15 lipca 2014 r., II FSK 2234/12; z 13 stycznia 2015 r., II FSK 3108/12 oraz z 9 lutego 2023 r., III FSK 95/22).
W niektórych sytuacjach dopuszcza się jednakże odstępstwo od związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z 19 listopada 2015 r., II FSK 2365/13). Jak wyjaśnił NSA w uchwale z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 odstępstwo od tej zasady może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy ewidencja gruntów i budynków nie klasyfikuje kategorii istotnych podatkowo, względnie, gdy dane z ewidencji gruntów i budynków mogą zostać skonfrontowane i pozostają w sprzeczności z danymi z innych rejestrów publicznych.
Zdaniem składu orzekającego w realiach tej sprawy nie można było jednakże pominąć, że organy obu instancji dysponowały aktualizacją z dnia 14 lutego 2022 r., która potwierdziła, iż z terenów dotychczas objętych symbolem B (mieszkaniowe) o powierzchni 0,1376 ha część o powierzchni 0,0935 ha stanowią użytki rolne zabudowane - Br-RIIIb, a tereny mieszkaniowe zajmują jedynie powierzchnię 0,0441 ha. Funkcja spornych obiektów to budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania podatkowego skarżący P. W. podnosił, że gospodarstwo rolne w tej lokalizacji funkcjonuje od wielu lat i jest przekazywane z ojca na syna. Sporne budynki od początku ich istnienia są zaś wykorzystywane wyłącznie w związku z prowadzoną działalnością rolniczą.
Podkreślenia wymaga, że organ I instancji stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe budynki są wykorzystywane rolniczo, jednakże istotna jest klasyfikacja gruntów, na których są one wzniesione. W reakcji zaś na wskazywane przez stronę wieloletnie funkcjonowanie gospodarstwa rolnego oraz nieścisłości w geodezyjnym wykazie ewidencji gruntów i budynków i wadliwe zaklasyfikowanie budynków do pozostałych budynków niemieszkalnych oraz budynku handlowo-usługowego przywołał art. 1 i 2 u.p.r. zawierające definicję gospodarstwa rolnego. Wskazywał także, iż sporne budynki zostały przez podatników wykazane do opodatkowania. Ostatnia okoliczność nie może przemawiać na niekorzyść podatników, skoro kilka dni po nabyciu spadku po ojcu złożyli oni Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, a potem ją skorygowali w związku z wezwaniem organu I instancji, akcentując konsekwentnie w toku postępowania podatkowego rolniczy charakter nieruchomości, które wchodzą od wielu lat w skład czynnie działającego gospodarstwa rolnego. Nadto, jak wynika z akt sprawy i wypowiedzi na rozprawie, skarżący P. W. podjął intensywne działania na rzecz uporządkowania wszelkich kwestii formalnych związanych z odziedziczonymi nieruchomościami. W tych ramach, po ujawnieniu niewłaściwego sklasyfikowania gruntów w obrębie prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz funkcji wykorzystywanych w nim budynków (według jego wiedzy ojciec za wszystko płacił podatek rolny) niezwłocznie wystąpił o korektę tych danych. To właśnie takie "antidotum" na dostrzeganą przez skarżących wadliwość opodatkowania wskazał organ odwoławczy, powołując się na wyroki NSA i stwierdzając, że "kto nie zgadza się z ustaloną przez organy wysokością podatku od nieruchomości z powodu nieścisłości w ewidencji, musi najpierw doprowadzić do ich usunięcia". Jednocześnie organ odwoławczy, skądinąd zasadnie, wskazał, że weryfikacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie może być przeprowadzona ani przez organ I instancji, ani przez Kolegium. Pominięto jednak okoliczność, że w realiach tej sprawy weryfikacji tej dokonał już organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, czemu dał wyraz w zawiadomieniu z dnia 14 lutego 2022 r., otrzymanym przez organ podatkowy przed wydaniem kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji. W aktach sprawy ani w treści analizowanych rozstrzygnięć nie zawarto jakichkolwiek danych na temat wcześniejszego sposobu opodatkowania spornych obiektów oraz wcześniejszych wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Nie wykazano także, jakoby zaklasyfikowanie w 2022 r. gruntów do gruntów rolnych, a budynków do budynków dla rolnictwa było skutkiem faktycznych zdarzeń zaistniałych w 2022 r. Długoletni związek tych obiektów z działalnością rolniczą nie został przez organy podatkowe zakwestionowany.
Ponownie posiłkując się argumentacją zawartą w wyroku tut. Sądu z 29 sierpnia 2023 r., I SA/Gl 241/23, nawiązać należy do twierdzenia organów, iż o sposobie kwalifikacji gruntów i budynków dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej klasyfikacja oraz funkcje wskazane w ewidencji gruntów i budynków. W tym kontekście wskazać należy, że domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z treścią art. 194 § 3 O.p. Dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 O.p., nie jest dowodem niepodważalnym. Zarzut niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego (narratywnego - czyli zawierającego oświadczenie wiedzy) może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 O.p. oznacza, że dokument urzędowy jest odtąd traktowany tak jak dokument prywatny, a zatem jego treść podlega swobodnej ocenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2016 r., I SA/Gl 829/15 oraz z 20 czerwca 2016 r., I SA/Gl 1467/15).
Dodać trzeba, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też, poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r., I OSK 1004/11). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma więc charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę (tu: prezydenta miasta) odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Zatem zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków wynikające z ustawy P.g.k. nie stanowią wystarczającej gwarancji wykluczającej możliwość istnienia w rejestrze wpisów niedopuszczalnych czy też błędnych. Wbrew twierdzeniom organu o bezwzględnym związaniu danymi zawartymi w ewidencji oznacza to, że przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane zawarte w ewidencji są niezgodne ze stanem rzeczywistym. W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 O.p.). Wykazanie, że zapisy ewidencji są nieprawidłowe, niezgodne ze stanem rzeczywistym, może być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu.
Zatem w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie zgodnie z prawdą obiektywną (art. 122 O.p). Przeciwna wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 P.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lipca 2012 r., II FSK 2632/10).
Dodać należy, że przepis art. 21 ust. 1 P.g.k., nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Takie natomiast, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie miały miejsce. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim ustalenie charakteru (funkcji), jaką w badanym roku podatkowym (a także w znacznie dłuższej perspektywie czasowej) spełniały sporne grunty i budynki. Organ podatkowy, by w pełni zrealizować zasadę prawdy obiektywnej i wykonać obowiązek ustalenia stanu faktycznego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji. Na obecnym etapie postępowania winien uwzględnić także już dokonaną aktualizację ewidencji gruntów i budynków (zawiadomienie z 14 lutego 2022 r.).
W judykaturze wyrażono pogląd, podzielany przez skład rozstrzygający niniejszą sprawę, zgodnie z którym, należy sprzeciwić się takiemu rozumieniu art. 21 ust. 1 P.g.k., które prowadziłoby do wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięć na podstawie ewidencji gruntów niezgodnej ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika. Nie można więc czynić z aspektów formalnych celu samego w sobie, nie dostrzegając w tle jednostki i jej praw, zapominając, że procedura (w tym przypadku procedura zmiany danych w ewidencji i skutek zmian) jest jedynie swoistym instrumentarium dla realizacji norm prawa materialnego, w tym także dla ochrony podstawowych praw i wolności jednostek. Skutki finansowe (podatkowe) błędów i zaniedbań podmiotów publicznych (w tym organów ewidencyjnych i podatkowych) nie mogą obciążać podatników, którym nie można zarzucić żadnego zaniedbania. Formalistyczna wykładnia art. 21 P.g.k. nie może prowadzić do ograniczenia fundamentalnej dla postępowania podatkowego zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Jakkolwiek organy podatkowe są zobowiązane do przestrzegania zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP, którego konkretyzację w odniesieniu do postępowania podatkowego stanowi art. 120 O.p.), to winny brać pod uwagę również zasady sprawiedliwości społecznej, które w myśl art. 2 Konstytucji RP winny być urzeczywistniane przez Rzeczpospolitą Polską. Niemożliwe do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej jest natomiast przerzucanie na podatnika konsekwencji działań organów administracji publicznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 listopada 2021 r., I SA/Po 579/21 i przywołane tam orzecznictwo).
Dokonując z urzędu oraz w aspekcie wniosków i zarzutów skargi kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że w ustalaniu zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii (charakteru spornych gruntów i budynków) naruszono zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 O.p. Nakazuje ona organom podatkowym podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że w analizowanych realiach organy podatkowe nie powinny brać pod uwagę jedynie danych ewidencyjnych, lecz ustalić obiektywnie istniejący stan faktyczny na tyle jasno, aby można było określić prawidłowo jego skutki podatkowe. Zebrany w sprawie materiał skłania do konkluzji, że organy podatkowe nie uczyniły zadość temu obowiązkowi.
Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i zobowiązania właściwego organu, aby uwzględnił przedstawioną powyżej argumentację Sądu, która wskazuje na konieczność ustalenia i uwzględnienia rzeczywistego sposobu wykorzystania spornych gruntów i budynków zlokalizowanych w C. przy ul. [...], które zgodnie z zawiadomieniem z dnia 14 lutego 2022 r. sklasyfikowano jako grunty orne oraz budynki dla rolnictwa.
Zaaprobować natomiast należy opodatkowanie budynku o pow. 28 m 2 jako budynku pozostałego, w sytuacji, gdy – co potwierdzono stosowną pisemną informacją z dnia 28 kwietnia 2022 r. z Wydziału Architektury, Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta C. - podatnicy nigdy nie wnioskowali o zmianę sposobu użytkowania tego obiektu. W takim stanie rzeczy samo oświadczenie, że budynek ten jest od lat zamieszkiwany nie jest wystarczające do opodatkowania go stawką preferencyjną przewidzianą dla budynków mieszkalnych.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty zawarte w pisemnej skardze, w której podniesiono, że zaskarżone decyzje są nieważne, gdyż "kwoty podatków są wyższe od zgodnych z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, a co za tym idzie wykraczają poza delegację ustawową więc są naliczone bezpodstawnie oraz nielegalnie". Stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji wymaga dopatrzenia się przez Sąd, że kontrolowane rozstrzygnięcia dotknięte są wadami kwalifikowanymi, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Zgodnie z art. 20 pkt 1-2 u.p.o.l. górne granice stawek kwotowych określone w art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 19 pkt 1, obowiązujące w danym roku podatkowym ulegają corocznie zmianie na następny rok podatkowy. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski. W odniesieniu do 2020 r. górne granice stawek kwotowych zostały ustalone na poziomie odpowiednio 0,81 zł od 1 m2 budynków mieszkalnych lub ich części, 8,05 zł od 1 m2 budynków pozostałych lub ich części oraz 0,50 zł od 1 m2 powierzchni gruntów pozostałych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. Rada Gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości z tym, że stawki nie mogą przekroczyć rocznie ustalonych na dany rok górnych granic. Stawki podatku od nieruchomości przyjęte przez organ I instancji są zgodne z zobowiązującą Uchwałą Rady Miasta Chorzów nr XV/239/19 z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie Miasta Chorzów (Dz. U. Woj. ŚI. z 2019 r., poz. 7978) i wynoszą: 1) od gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,50 zł od 1 m2 powierzchni, 2) od budynków lub ich części: - mieszkalnych - 0,81 zł od m2 powierzchni użytkowej, pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego— 8,05 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Wprawdzie w tej sprawie Sąd nie kontroluje legalności wspomnianej uchwały, jednakże wskazać w tym miejscu na marginesie można, iż stawki podatku od nieruchomości obowiązujące na terenie Miasta C. w analizowanym roku podatkowym nie przekraczają górnych granic stawek kwotowych na dany rok podatkowy. Tym samym organ I instancji przyjął stawki podatkowe przyjęte przez organ I instancji dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania są zastosowane przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji są prawidłowe i zgodne z przepisami prawa.
Z kolei, zgodnie z art. 6 u.p.r., stawki podatku rolnego stanowią odpowiednio równowartość pieniężną 2,5q i 5q żyta, z uwzględnieniem średniej ceny skupu, ustalonej na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału, zgodnie z obowiązującym komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2019 r. średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2021 wyniosła 58,46 zł za 1 dt. (M.P. z 2019 r., poz. 1017) Podatnicy byli współwłaścicielami gospodarstwa rolnego w związku z powyższym przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego przyjęto jako podstawę obliczenia podatku równowartość pieniężną 2,5q żyta, co daje 146,15 zł/1 ha przeliczeniowy (58,46 zł x 2,5q=146,15 zł).
Na marginesie wskazać także warto, iż zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. uzasadnienie faktyczne stanowi obligatoryjny element decyzji podatkowej. Jak stanowi art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Winno być ono nie tylko spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Po 306/20). Dla pełnego realizowania zasad ogólnych postępowania podatkowego, wyrażających się w prowadzeniu postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz przekonywaniu, polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 124 O.p.) znaczenie ma także graficzna forma decyzji. Tymczasem zawarty w decyzji Kolegium opis stanu faktycznego, dotyczącego opodatkowania zróżnicowanych, zabudowanych i niezabudowanych nieruchomości położonych w kilku lokalizacjach, objętych kilkoma księgami wieczystymi licznych działek, stanowi 4-stronicowy, nieprzejrzysty, "ciągły" zapis, w którym zamieszczono jedynie kilka akapitów, przepisując w praktyce dane z decyzji organu I instancji. Całkiem odmienną szatę graficzną prezentuje natomiast decyzja Prezydenta, której treść przedstawiono w sposób znacznie bardziej czytelny zarówno dla podatników, jak i dla Sądu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących kwotę stanowiącą uiszczony wpis od skargi.