I SA/Gl 398/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie odmawiające udostępnienia fragmentów wyroku sądu rejonowego, uznając, że ochrona danych osobowych osób trzecich stanowi interes publiczny.
Skarżąca domagała się dostępu do fragmentów wyroku sądu rejonowego, które zostały wyłączone z akt sprawy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) ze względu na interes publiczny, a konkretnie ochronę danych osobowych osób trzecich. DIAS utrzymał w mocy odmowę udostępnienia tych fragmentów, argumentując, że prawo dostępu do akt nie obejmuje informacji chronionych ze względu na interes publiczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że kontrola sądu w takiej sytuacji ogranicza się do oceny, czy odmowa dotyczy dokumentów wyłączonych z akt, a nie do ponownej oceny zasadności samego wyłączenia.
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Katowicach, które utrzymało w mocy odmowę udostępnienia skarżącej fragmentów wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. Fragmenty te zostały wyłączone z akt sprawy przez DIAS ze względu na interes publiczny, a konkretnie ochronę danych osobowych osób trzecich, które nie były stronami postępowania podatkowego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym prawa do zapoznania się z aktami sprawy i czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że kontrola sądowa w przypadku skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny (art. 179 § 2 o.p.) ogranicza się do oceny, czy odmowa dotyczy dokumentów faktycznie wyłączonych na podstawie art. 179 § 1 o.p. Sąd podkreślił, że sama zasadność wyłączenia dokumentu z akt ze względu na interes publiczny nie podlega badaniu w ramach skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia, lecz może być przedmiotem kontroli w ramach zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie podatkowe. W niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego został prawidłowo wyłączony z akt ze względu na ochronę danych osobowych osób trzecich, a odmowa udostępnienia jego zanonimizowanej części była uzasadniona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kontrola sądowa w takiej sytuacji ogranicza się do oceny, czy odmowa dotyczy dokumentów faktycznie wyłączonych z akt. Zasadność samego wyłączenia dokumentu ze względu na interes publiczny nie podlega badaniu w ramach skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia, lecz może być przedmiotem kontroli w ramach zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie podatkowe.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny bada jedynie, czy postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentu respektuje wcześniejsze postanowienie o wyłączeniu tego dokumentu z akt ze względu na interes publiczny. Sama zasadność wyłączenia dokumentu z akt ze względu na interes publiczny jest kwestią podlegającą weryfikacji w ramach kontroli decyzji kończącej postępowanie podatkowe, a nie w ramach skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
o.p. art. 179 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepisów art. 178 nie stosuje się do dokumentów zawierających informacje niejawne oraz innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
o.p. art. 179 § 2
Ordynacja podatkowa
Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, następuje w drodze postanowienia.
o.p. art. 179 § 3
Ordynacja podatkowa
Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie.
Pomocnicze
o.p. art. 178 § 1
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
o.p. art. 216 § 1
Ordynacja podatkowa
W toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia.
o.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona danych osobowych osób trzecich stanowi interes publiczny uzasadniający wyłączenie fragmentów dokumentu z akt sprawy. Kontrola sądowa w sprawie skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny ogranicza się do oceny, czy odmowa dotyczy dokumentów faktycznie wyłączonych, a nie do ponownej oceny zasadności samego wyłączenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie prowadzenia postępowania podatkowego, ustalania prawdy materialnej, swobodnej oceny dowodów, czynnego udziału strony, które wykraczają poza przedmiot zaskarżonego postanowienia o odmowie udostępnienia dokumentu.
Godne uwagi sformułowania
ochrona nienaruszalnego interesu osób trzecich interes publiczny zakres kontroli sądowej w sprawie skargi na postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny ogranicza się do oceny, czy odmowa dotyczy dokumentów faktycznie wyłączonych
Skład orzekający
Borys Marasek
sprawozdawca
Mikołaj Darmosz
członek
Paweł Kornacki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądowej nad postanowieniami o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy odmowa udostępnienia dotyczy dokumentu już wyłączonego z akt na podstawie art. 179 § 1 o.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa strony do dostępu do akt, ale jednocześnie podkreśla ograniczenia wynikające z ochrony interesu publicznego i danych osobowych. Wyjaśnia złożone kwestie proceduralne dotyczące kontroli sądowej.
“Czy zawsze masz prawo wglądu do akt? Sąd wyjaśnia granice dostępu do dokumentów w postępowaniu podatkowym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 398/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-10-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Borys Marasek /sprawozdawca/ Mikołaj Darmosz Paweł Kornacki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 179 par. 1, par. 2, art. 237 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lutego 2024 r. nr 2401-IOD-2.4102.2.2024 UNP: 2401-24-029897 w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentu z akt sprawy oddala skargę. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r. znak 2401-IOD-2.4102.2.2024, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: o.p.), utrzymał w mocy postanowienie DIAS z dnia 14 listopada 2023 r. znak 2401-IOD-1.4102.77.2021.64.AM o odmowie uwzględnienia żądania, zawartego we wniosku A.K. (dalej: skarżąca, podatnik) z dnia 8 listopada 2023 r. o wyrażenie zgody na zapoznanie się z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], którego fragmenty zostały wyłączone postanowieniem z dnia 20 października 2023 r. znak: 2401-IOD-1.4102.77.2021.57.AM, z akt sprawy z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 29 października 2021 r. znak: [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 8 listopada 2023 r. skarżąca wniosła o wyrażenie zgody na zapoznanie się z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], którego fragmenty DIAS wyłączył postanowieniem z dnia 20 października 2023 r. z akt sprawy z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 29 października 2021 r., określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwocie 88.948,00 zł oraz wysokość należnych odsetek za zwłokę w kwocie 219,00 zł od niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za IV kwartał 2015 r. Po analizie żądania zawartego w powyższym wniosku, DIAS stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i w tym zakresie wydał postanowienie z dnia 14 listopada 2023 r. o odmowie uwzględnienia żądania zapoznania się z tym wyrokiem, z powodów przedstawionych w uzasadnieniu. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 179 § 1 i 2 w zw. z art. 217 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie "udostępnienia stronie dokumentów wymienionych we wniosku pełnomocnika Adwokata M.N. z 08 listopada 2023r. o wyrażenie zgody na zapoznanie się z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z 13 października 2022 r. sygn. akt [...] [...] (...)", a nadto poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób, który uniemożliwia stronie poznanie motywów, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a w konsekwencji polemikę ze stanowiskiem organu, podczas gdy w realiach sprawy brak jest obiektywnych przesłanek (tak o charakterze faktycznym jak i prawnym), by odmówić stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, w szczególności, że przedmiot postępowania (kontroli podatkowej) wymagał poczynienia ustaleń wykraczających poza działalność skarżącej strony, a mając na uwadze przedmiot postępowania oraz prowadzone postępowanie drugoinstancyjne (na skutek wniesionego odwołania) wymaga umożliwienia stronie zapoznania się w całości z wszystkimi dokumentami, do których organ miał dostęp w toku postępowania na etapie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, a odmowa udostępnienia ich stronie realnie ogranicza prawa skarżącej do obrony swoich praw; 2. art. 120 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191 i art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niepodjęciu wszystkich koniecznych działań, niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów podatkowych poprzez brak starannego działania organów i rozstrzygnięcie ujawnionych w postępowaniu wątpliwość na niekorzyść podatnika, a także przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny, co skutkowało błędnym ustaleniem, że w sprawie zachodzi konieczność wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny; 3. art. 120 w zw. z art. 121 § 1 i 2, art. 123 § 1, art. 178 § 1, art. 187 § 1, 2 i 3, art. 191, art. 192 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uniemożliwieniu stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niepodjęcie wszystkich koniecznych działań niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów podatkowych, a przed wydaniem decyzji uniemożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, polegające na prowadzeniu postępowania z pominięciem strony, niezawiadomieniu strony o wszczęciu i prowadzeniu postępowania, przeprowadzanych dowodach, a przed wydaniem decyzji niezawiadomienia stronie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, wypowiedzenia się oraz złożenia wniosków. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia 14 listopada 2023 r., w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów (akt wyłączonych ze sprawy) i wyrażenie zgody na wgląd w akta i zapoznanie się z dokumentami oraz sporządzenie ich fotokopii za pomocą własnego sprzętu, względnie: 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia 14 listopada 2023 roku w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów (akt wyłączonych ze sprawy) i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła dalszą argumentację, stanowiącą uszczegółowienie powyższych zarzutów. W wyniku rozpoznania zażalenia DIAS stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazał, że postanowieniem z dnia 20 października 2023 r. znak: 2401-IOD-1.4102.77.2021.57.AM DIAS włączył do materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 29 października 2021 r. znak: [...] następujące dokumenty: 1. Pismo Sądu Rejonowego w J. z dnia 21 sierpnia 2023 r., 2. Wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt [...][...], 3. Protokół posiedzenia w przedmiocie rozpoznania wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności przeprowadzonego w Sądzie Rejonowym w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], 4. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 28 czerwca 2021 r. sygn. akt [...] o wszczęciu dochodzenia. Jednocześnie, ze względu na interes publiczny, organ odwoławczy wyłączył z akt przedmiotowej sprawy wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], przy czym z uwagi na treść art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 ww. ustawy Ordynacja podatkowa, dopuścił do materiału dowodowego zanonimizowaną wersję tego wyroku. W związku z wnioskiem z dnia 8 listopada 2023 r., przy piśmie z dnia 14 listopada 2023 r. znak: [...] organ odwoławczy przesłał za pośrednictwem platformy ePUAP, skany wskazanych wyżej czterech dokumentów, przy czym wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...] [...] w postaci zanonimizowanej. W tej sytuacji, przystępując do analizy zasadności zażalenia w pierwszej kolejności DIAS zauważył, że zgodnie z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu (art. 178 § 2 Ordynacji podatkowej). Stosownie do art. 178 § 3 tej ustawy, strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. Przytoczona regulacja procedury podatkowej stanowi realizację normy nadrzędnej z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. W przepisie tym ustawodawca stanowi, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określać ustawa. Zasady ograniczania dostępu do akt sprawy zostały określone w art. 119 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Użyte w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Niemniej jednak można przyjąć, że przez "interes publiczny", o którym mowa w przepisach Ordynacji podatkowej, należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wspólnych wartości dla całego społeczeństwa jak; sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Co istotne, pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. Mając na uwadze powyższe przepisy i ich rozumienie na gruncie prawa podatkowego DIAS stwierdził, że interes publiczny w niniejszej sprawie obejmuje ochronę nienaruszalnego interesu osób trzecich, wymienionych w dokumencie wyłączonym w pkt. II postanowienia z dnia 20 października 2023 r. znak: 2401-IOD-1.4102.77.2021.57.AM, czyli w wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. Dla ścisłości organ zauważyć, że powyższy wyrok składa się z dwóch stron i zawiera tylko rozstrzygnięcie, bez uzasadnienia. Porównanie treści obu wersji tego wyroku (w postaci pełnej i zanonimizowanej) wskazuje, że informacje, co do których ograniczono skarżącej dostęp i które nie mogły zostać ujawnione, dotyczą jedynie indywidualnych danych osób trzecich. Dane te nie mają żadnego znaczenia dla kwestii prowadzonego wobec skarżącej postępowania podatkowego, zaś wniosek o ujawnienie takich danych oznacza w istocie domaganie się naruszenia przez organ podatkowy prawa innych osób do ochrony ich dóbr osobistych. Mając na względzie wykładnię art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, regulującego zasady ograniczania dostępu do akt sprawy, popartą orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, DIAS stwierdził, że wskazane wyżej informacje, co do których ograniczono skarżącej prawo wglądu przewidziane w art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, podlegają ochronie ze względu na interes publiczny. W konsekwencji DIAS przyjął, iż postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r., organ - na podstawie art. 179 § 2 i 3 oraz art. 216 ustawy Ordynacja podatkowa – w pełni zasadnie odmówił uwzględnienia żądania, wyrażonego w treści wniosku z dnia 8 listopada 2023r. o wyrażenie zgody na zapoznanie się z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], którego fragmenty zostały wyłączone z akt sprawy. Przechodząc do odpowiedzi na zarzuty podniesione w treści zażalenia, w pierwszej kolejności organ ponownie wskazał, że stosownie do powołanego już wyżej art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, ograniczeniu prawa strony do wglądu w akta sprawy podlegają dokumenty zawierające informacje niejawne, a także inne dokumenty, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W konsekwencji, w przypadku wniosku strony o udostępnienie dokumentu wyłączonego z akt sprawy, badaniu podlegają obie przesłanki wymienione w tym przepisie. Jak wspomniano już wyżej, w przypadku dowodu, który stanowi kopia wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], ograniczenie prawa do zapoznania się z pełną treścią tego wyroku wiązało się z koniecznością ochrony indywidualnych danych osób trzecich, co stanowiło realizację przesłanki "interesu publicznego". Wymóg ochrony takich danych jest zatem oczywisty i nie mogą go podważyć żadne zarzuty podniesione w zażaleniu. W tym przypadku nie można zatem uwzględnić całej powołanej na poparcie tych zarzutów argumentacji, dotyczącej m.in. rzekomo błędnej wykładni art. 179 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, braku obiektywnych przesłanek do odmowy zapoznania się z dokumentami i sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów oraz pozbawienia strony uprawnienia do obrony swoich praw. W odniesieniu do przedmiotowego wyroku z dnia 13 października 2022 r. powtórzył, że organ odwoławczy przesłał - przy piśmie z dnia 14 listopada 2023 r. - za pośrednictwem platformy ePUAP, m.in. skan tego wyroku w postaci częściowo zanonimizowanej. Udostępnienie tego dokumentu w prowadzonym postępowaniu odwoławczym niewątpliwie realizowało zatem - wbrew zarzutom zażalenia - obowiązek zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa do obrony. Jeśli chodzi o zarzuty, że uzasadnienie postanowienia z dnia 14 listopada 2023 r. zostało sporządzone w sposób, który uniemożliwia stronie poznanie motywów, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że w treści tego postanowienia zostały przedstawione przesłanki, które spowodowały odmowę udostępnienia pełnej treści powyższego wyroku z dnia 13 października 2022 r. W postanowieniu tym wyraźnie zaznaczono, że wyrok ten zawiera dane osób trzecich, podlegające ochronie ze względu na interes publiczny. Przy tym wskazał, że organ podatkowy jest uprawniony do samodzielnej oceny, do jakiej granicy może udostępniać w danej sprawie informacje, dotyczące osób trzecich. W analizowanym przypadku organ odwoławczy, wydający zaskarżone postanowienie, wyznaczył granicę udostępnienia takich danych poprzez anonimizację kilku niewielkich fragmentów wyroku z dnia 13 października 2022 r. Pełnomocnik będący adwokatem, otrzymując wyrok w takiej zanonimizowanej formie, uzyskał zatem bezpośrednio wiedzę na temat treści tego wyroku i wyłączonych z niego danych. W tym kontekście nie ma wobec tego podstaw do podnoszenia argumentów, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób, który uniemożliwia stronie poznanie motywów, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia oraz, że trudno jest ustalić, na czym miałby polegać "nienaruszany interes osób trzecich" i dlaczego wymaga on ochrony. Niezrozumiałe jest przy tym używanie w wielu miejscach zażalenia określenia w liczbie mnogiej, że odmowa zapoznania miałaby dotyczyć "dokumentów", co mogłoby sugerować, iż chodzi tutaj o większą ilość dowodów z akt sprawy. Tymczasem zaskarżone postanowienie z dnia 14 listopada 2023 r. znak 2401-IOD-1.4102.77.2021.64.AM dotyczy wyłącznie odmówienia zgody na zapoznanie się z pełną treścią wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...], nie zaś z innymi dokumentami znajdującymi się w materiale dowodowym. Argumenty podniesione w tym względzie w zażaleniu są zatem nie tylko nieprawdziwe, ale i wykraczają poza przedmiot zaskarżonego postanowienia. Z tego powodu argumenty te w zakresie odnoszącym się do bliżej nieokreślonych "dokumentów", które rzekomo nie zostały udostępnione, nie mogą być w ogóle rozpatrywane. Jeśli chodzi o zawarty w zażaleniu wniosek o wyrażenie zgody na sporządzenie fotokopii tych dokumentów, w tym wyroku z dnia 13 października 2022 r. DIAS zauważył, że jak już wyżej wskazano, skan tego wyroku w postaci zanonimizowanej został już wysłany do pełnomocnika i ponowne sporządzanie jego fotokopii jest bezcelowe. Co się zaś tyczy ewentualnych fotokopii innych dokumentów z akt sprawy, to skarżąca lub pełnomocnik mieli możliwość zapoznania się z aktami i wykonania całości ich fotokopii w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. Celowi temu służyło również wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej. Ponadto, jakkolwiek DIAS wydał już w stosunku do skarżącej decyzję odwoławczą z dnia 30 listopada 2023 r. znak: 2401-10D-1.4102.77.2021.68.AM, a więc jeszcze przed wniesieniem zażalenia z dnia 5 grudnia 2023 r., to miała ona także w dalszym ciągu możliwość przeglądania akt sprawy i sporządzania ich fotokopii, aż do momentu udzielenia odpowiedzi na skargę na tę decyzję i przesłania akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W zażaleniu zostały również podniesione zarzuty, dotyczące naruszenia całego szeregu wymienionych tam przepisów Ordynacji podatkowej. Naruszenie to wg skarżącej miało polegać m.in. na niepodjęciu wszystkich koniecznych działań, niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, rozstrzygnięciu ujawnionych w postępowaniu wątpliwość na niekorzyść podatnika, przekroczeniu przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, prowadzeniu postępowania z pominięciem strony, uniemożliwieniu stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odniesieniu do tego rodzaju zarzutów DIAS wskazał, że ocena poprawności prowadzonego postępowania i zgromadzonego materiału dowodowego mogła nastąpić wyłącznie w ramach rozpatrywania odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 29 października 2021 r., określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. oraz wysokość należnych odsetek za zwłokę od niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za IV kwartał 2015 r. W tym względzie, jak już wyżej wspomniano. DIAS wydał już decyzję z 30 listopada 2023 r. znak: 2401-IOD-1.4102.77.2021.68.AM, zatem obecnie polemika na ten temat nie jest uzasadniona i dopuszczalna. Ponadto tego typu zarzuty wykraczają poza przedmiot zaskarżonego postanowienia i nie odnoszą się do istoty rzeczy, która polega na tym, że wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022r. sygn. akt [...] zawiera dane osób trzecich, podlegające ochronie ze względu na interes publiczny, które w żadnym przypadku i bez względu na okoliczności, nie mogą zostać ujawnione. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 179 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 217 § 1 i 2 o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie "udostępnienia stronie dokumentów wymienionych we wniosku pełnomocnika Adwokata M.N. z dnia 08 listopada 2023 roku o wyrażenie zgody na zapoznanie się z wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z 13 października 2022 r., sygn. akt [...] [...], którego fragmenty Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wyłączył, postanowieniem z 20 października 2023 r., znak: 2401-IOD-1.4102.77.2021.57.AM, UNP: 2401-23-23695 z akt sprawy z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 29 października 2021r., znak: [...] ze względu na interes publiczny", a nadto poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób, który uniemożliwia stronie poznanie motywów, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a w konsekwencji polemikę ze stanowiskiem organu, podczas gdy w realiach sprawy brak jest obiektywnych przesłanek (tak o charakterze faktycznym jak i prawnym), by odmówić stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 o.p., sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, w szczególności, że przedmiot postępowania (kontroli podatkowej) wymagał poczynienia ustaleń wykraczających poza działalność skarżącej strony, a mając na uwadze przedmiot postępowania oraz prowadzone postępowanie drugoinstancyjne (na skutek wniesionego odwołania) wymaga umożliwienia stronie zapoznania się w całości z wszystkimi dokumentami, do których organ miał dostęp w toku postępowania na etapie gromadzenia i ceny materiału dowodowego, a odmowa udostępnienia ich stronie realnie ogranicza prawa skarżącej do obrony swoich praw; 2. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 2a o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niepodjęciu wszystkich koniecznych działań niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów podatkowych poprzez brak starannego działania organów i rozstrzygnięcie ujawnionych w postępowaniu wątpliwość na niekorzyść podatnika, a także przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny, co skutkowało błędnym ustaleniem, że w sprawie zachodzi konieczność wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny; 3. rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 120 w zw. z art. 121 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 wzw. z art. 178 § 1 w zw. z art. 187 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 191 w zw. z art. 192 w zw. z art. 200 § 1 o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uniemożliwieniu stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niepodjęcie wszystkich koniecznych działań niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów podatkowych, a przed wydaniem decyzji uniemożliwieniu stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań polegające na prowadzeniu postępowania z pominięciem strony, niezawiadomieniu strony o wszczęciu i prowadzeniu postępowania, przeprowadzanych dowodach, a przed wydaniem decyzji niezawiadomienia stronie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgormadzonym w sprawie, wypowiedzenia się oraz złożenia wniosków, 4. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 127 o.p. w zw. z art. 233 o.p. w zw. z art. 120 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 180 § 1 o.p. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się jedynie do powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności dowodowych celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ II instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co w niniejszej sprawie zostało pominięte. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga okazała się niezasadna. Uzasadniając zasadność odmowy w tej sprawie organy obu instancji wskazały na istnienie wcześniejszego postanowienia Naczelnika US, wyłączono z jawności określone dane z dokumentu - wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt [...] w postaci daty i miejsca urodzenia skazanego, imienia jego ojca, wysokości wymierzonej grzywny oraz wysokości kosztów postępowania, (włączając do akt wyrok w postaci zanonimizowanej), powołując się na wystąpienie przesłanki interesu publicznego. Interes ten w ramach wyłączenia zidentyfikowano wówczas poprzez dobro i ochronę danych osobowych osoby niebędącej stroną postępowania podatkowego. Skarżąca w skardze nie kwestionowała, aby przywołane przez organy obu instancji przepisy, które są właściwe dla rozstrzygnięć o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami były nieadekwatne do negatywnego załatwienia jej wniosku o umożliwienie wglądu w dokument wyroku w postaci niezanonimizowanej. Przedmiotem postanowień objętych skargą, a tym samym i sprawy sądowoadministracyjnej, nie było wyłączenie dokumentu - wyroku z akt sprawy. Zaskarżone postanowienie DIAS oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika US, nie orzekały o wyłączeniu jakichkolwiek dokumentów z akt postępowania podatkowego. Rozstrzygnięcie pierwszego z nich wprost obejmowało tylko odmowę ujawnienia danych zanonimizowanych, którą rozumieć w istocie należało jako odmowę umożliwienia zapoznania się przez skarżącą z tą częścią dokumentu, które określone dane zawierały. Kwestia wyłączenia z akt postępowania podatkowego dokumentu zawierającego powyżej wskazane dane z powołaniem się na wystąpienie przesłanki interesu publicznego, została przesądzona procesowo postanowieniem Naczelnika US z dnia z dnia 20 października 2023 r. wydanym w toku postępowania podatkowego. Bezpośrednią podstawę prawną postanowienia podjętego w tym właśnie przedmiocie stanowiły przepisy art. 179 § 1 w związku z art. 216 o.p. W pouczeniu wskazano, że nie przysługuje na nie zażalenie, a jedynie możliwość zaskarżenia w odwołaniu od decyzji. Zakres kontroli legalności prowadzonej przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. podlega ograniczeniu do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa udostępnienia, są dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 o.p. Postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 o.p. (jako zaskarżalne w drodze zażalenia) ma w istocie charakter wtórny w stosunku do postanowienia, które zapada na podstawie art. 179 § 1 o.p. (niezaskarżalnego zażaleniem). W sytuacji zatem, gdy organ wyłączy z akt sprawy podatkowej niektóre dokumenty z powodów i na podstawie przewidzianych w art. 179 § 1 o.p., postanowienie w tym przedmiocie może podlegać (zależnie od przypadku) kontroli instancyjnej w toku postępowania podatkowego, ale nie samodzielnie, tylko w ramach zaskarżenia go w odwołaniu od decyzji na zasadzie art. 237 o.p., albo podlega kontroli sądowej, ale wyłącznie w ramach badania legalności decyzji kończącej postępowanie podatkowe w sprawie, w której takie wyłączenie miało miejsce (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 289/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. I SA/Gd 496/19 oraz z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. I SA/Gd 1038/18 i orzeczenia w nich wskazane, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W zakresie więc zaskarżenia postanowienia o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z określonymi dokumentami, nie może być weryfikowana prawidłowość wydanego na podstawie art. 179 § 1 o.p. rozstrzygnięcia o wyłączeniu tych dokumentów z akt sprawy ze względu na przesłankę interesu publicznego. Wyłączenie takie stanowi wypowiedź w kwestii procesowej wynikłej w toku postępowania podatkowego, a z uwagi na ustawowy brak zaskarżalności postanowienia w tym przedmiocie, ewentualne weryfikowanie jego poprawności odbywa się na innych zasadach niż postanowień zaskarżalnych w drodze zażalenia. Według art. 178 § 1 zdanie pierwsze o.p., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń; nadto strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy, o czym stanowi § 3 tego artykułu. Z kolei w myśl art. 179 § 1 o.p. przepisów art. 178 tej ustawy nie stosuje się do dwóch grup dokumentów, a mianowicie: - znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne oraz - do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Natomiast art. 179 § 2 o.p. stanowi, że odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1 tego artykułu, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, następuje w drodze postanowienia na które - zgodnie z jego § 3 - służy zażalenie. Z regulacji prawnych zawartych w Ordynacji podatkowej w art. 179 § 1 w związku z art. 216 § 1 "w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia" i § 2 "postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej" oraz w art. 179 § 2, wynika że ustawodawca w omawianym zakresie na tle realizacji przez stronę prawa wglądu do akt sprawy i wykonywania w związku z nimi określonych czynności, przewidział możliwość wydawania odrębnych postanowień dwóch kategorii. Mianowicie są to: - postanowienia o wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny innych dokumentów niż zawierające informacje niejawne (tzn. postanowienia wydawane na podstawie art. 179 § 1 in fine w związku z art. 216 § 1 i § 2 o.p.); - postanowienia o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne znajdującymi się w aktach sprawy (tzn. postanowienia wydawane na podstawie art. 179 § 2 w związku z § 1 ab initio oraz w związku z art. 216 § 1 i § 2 o.p.), jak również postanowienia o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z innymi dokumentami niż dokumenty zawierające informacje niejawne znajdujące się w aktach sprawy, które to inne dokumenty organ wyłączy z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, czyli w istocie z dokumentami niestanowiącymi już, przez wzgląd na owo wyłączenie, elementu składowego akt sprawy (tzn. postanowienia wydawane na podstawie art. 179 § 2 w związku z § 1 in fine oraz w związku z art. 216 § 1 i § 2 o.p.). W przypadku obu postanowień odmownych, odmowa może również dotyczyć sporządzania ze wskazanych dokumentów notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów. Przy uwzględnieniu przepisów art. 236 § 1 o.p. "na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi" i art. 237 o.p. "postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji", a także art. 179 § 3 o.p. "na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie", stwierdzić należało, że zaskarżeniu w drodze zażalenia podlega tylko postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p., czyli postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z określonymi dokumentami (tzn. dokumentami zawierającymi informacje niejawne albo dokumentami wyłączonymi z akt sprawy) lub postanowienie o odmowie sporządzania z takich dokumentów notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów. Natomiast na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p., czyli postanowienie o wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny innych dokumentów niż zawierające informacje niejawne, ustawa zażalenia nie przewiduje. Postanowienie w tym przedmiocie może więc zostać zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji, o ile jego wydanie będzie miało miejsce na etapie jurysdykcyjnego postępowania pierwszoinstancyjnego. Postanowienie takie nie podlega zatem samodzielnemu zaskarżeniu. Ukształtowana w ten sposób struktura i zakres przedmiotowy postanowień z art. 179 o.p., czyli postanowienia niezaskarżalnego z art. 179 § 1 in fine o.p. oraz postanowień zaskarżalnych z art. 179 § 2 w związku z § 3 o.p. sprawia, że inaczej kształtuje się ewentualna sądowa kontrola ich legalności. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 2 ab initio) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem jednak aktów lub czynności podjętych w ramach postępowań określonych w dziale IV "postępowanie podatkowe", czy dziale VI "kontrola podatkowa" Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że w przypadku wydania na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. postanowienia o wyłączeniu z akt sprawy podatkowej ze względu na interes publiczny innych dokumentów niż zawierające informacje niejawne, skutkującego względem tych dokumentów pozbawieniem strony możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 178 § 1 i § 3 o.p., sądowa weryfikacja prawnej zasadności tego rodzaju aktu (wyłączenia) oraz ocena znaczenia tej czynności procesowej dla wyniku sprawy podatkowej nastąpić może jedynie w ramach zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie podatkowe, w tym wszczęte po zakończeniu kontroli podatkowej w toku której postanowienie o wyłączeniu zapadło. Odbywa się to na zasadzie kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny w sprawach skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. Wówczas możliwe i konieczne staje się dokonanie oceny prawidłowości ustaleń i zapatrywań organu co do przyjętego przez niego istnienia interesu publicznego jako przesłanki przemawiającej za wyłączeniem danych dokumentów z akt sprawy, i w konsekwencji skonfrontowania tego wyłączenia z poszanowaniem zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 o.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.) oraz wpływu owego wyłączenia na wynik sprawy podatkowej załatwionej wydaną decyzją. W ten sposób zastosowane przez organ ograniczenie w prawach strony, nie pozostaje poza przedmiotem kontroli sądowej. Taka kontrola jest wówczas realizowana w drodze pośredniej w granicach sprawy inicjowanej skargą na decyzję, a to przez wzgląd na brak możliwości samoistnego zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z podobną sytuacją procesową mamy do czynienia między innymi w odniesieniu do innych niezaskarżalnych postanowień, jak na przykład o odmowie przeprowadzenia dowodu, czy wydawanych w innych jeszcze kwestiach powstałych w toku postępowania podatkowego kończonego wydaniem decyzji podatkowej. Natomiast postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z określonymi dokumentami (tj. zawierającymi informacje niejawne albo wyłączonymi przez organ z akt sprawy) lub postanowienie o odmowie sporządzania z takich dokumentów notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, które są wydawane na podstawie art. 179 § 2 o.p., podlegają samodzielnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego w ramach art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jako mieszczące się w grupie postanowień na które służy zażalenie. W sytuacji zatem, gdy skargą zostanie zaskarżone postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, które uprzednio w drodze odrębnego postanowienia zostały wyłączone przez organ z akt sprawy podatkowej ze względu na interes publiczny, zakres badania przez sąd administracyjny takiej sprawy jest ograniczony wyłącznie do ustalenia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. respektuje treść postanowienia wydanego na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. Przysługujący wówczas środek zaskarżenia sądowego, będący konsekwencją przewidzianego w art. 179 § 3 o.p. zażalenia na tego rodzaju postanowienie odmowne, nie może być równocześnie wykorzystany do weryfikacji i oceny prawidłowości postanowienia orzekającego o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy podatkowej ze względu na interes publiczny. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 o.p. w odniesieniu do dokumentów, o których mowa w § 1 in fine tego artykułu, ma charakter wtórny, następczy i zależny od zakresu treściowego postanowienia, które wcześniej podjęte zostało na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p., posiadając jednocześnie odmienny przedmiot rozstrzygania. Postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, mimo że determinuje konieczność wydania w ramach art. 179 § 2 o.p. postanowienia odmownie załatwiającego wniosek strony zawierający żądanie umożliwienia zapoznania się z takimi dokumentami, nie podlega kontroli sądowej w sprawie ze skargi na tego rodzaju postanowienie odmowne. Kognicja sądu administracyjnego w takiej sprawie, tj. ze skargi na zaskarżalne postanowienie przewidziane w art. 179 § 2 o.p., jest ograniczona do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z nimi, są dokumentami objętymi zapadłym już postanowieniem o ich wyłączeniu z akt sprawy podatkowej ze względu na interes publiczny, wydanym na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. Natomiast nie obejmuje ona badania zasadności samego wyłączenia (spełnienia przesłanki interesu publicznego), gdyż ta kwestia - jak już była o tym mowa - podlega weryfikacji podczas sądowej kontroli decyzji kończącej postępowanie podatkowe, w tym to wszczęte po zakończeniu kontroli podatkowej, w którym doszło do tego rodzaju wyłączenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że w granicach danej sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 ab initio w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ab initio p.p.s.a., w przypadku skargi na wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi przez organ z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, nie mieści się kontrola postanowienia, które zapadło w przedmiocie tego wyłączenia na podstawie art. 179 § 1 in fine w związku z art. 216 o.p. (zob. wyroki NSA z dnia 29 września 2022 r., sygn. I FSK 2332/19, z dnia 31 maja 2023 r., sygn. I FSK 350/23 i I FSK 351/23 oraz z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 289/23, opubl. w CBOSA). Wskazać należy także, że w kilku wcześniejszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował odmienne podejście, w ramach którego ocena legalności postanowienia o odmowie wglądu w dokumenty wyłączone już z akt odrębnym postanowieniem ze względu na interes publiczny, obejmuje również kwestię merytorycznego badania i oceny wystąpienia owego interesu oraz jego odpowiedniego wykazania/umotywowania w tym postanowieniu odmownym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. I FSK 2311/19; z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. I FSK 1520/19 i z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. II FSK 1835/14, opubl. w CBOSA). Nawet jednak gdyby przyjąć taki pogląd wskazać należy, że zakres zanonimizowanych danych w postaci daty i miejsca urodzenia skazanego, imienia jego ojca, wysokości wymierzonej grzywny oraz wysokości kosztów postępowania, nie mógł mieć żadnego znaczenia dla skarżącej, a tym samym wpływu na wynik sprawy. Także sama skarżąca w istocie nie przedstawiła twierdzeń, z których wynikałoby, że te informacje mają znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie wymiaru podatku. Ponadto skarga na decyzję wymiarową, w ramach której skarżąca miała możliwość kwestionowania wyłączenia dokumentów z akt postępowania podatkowego, została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 96/24 (opubl. w CBOSA). Zdaniem Sądu w takiej konfiguracji procesowej, jak występująca w analizowanej sprawie, dla właściwego umotywowania orzeczenia o odmowie udostępnienia skarżącej wglądu w dane zanonimizowane, wystarczające było przywołanie tylko okoliczności w postaci istnienia postanowienia o wyłączeniu wyroku z akt sprawy podatkowej ze względu na interes publiczny i wskazanie, że wyłączony dokument zawierał dane objęte żądaniem ich udostępnienia. Oba te warunki zostały spełnione, zarówno w postanowieniu Naczelnika US, jak i w utrzymującym je w mocy zaskarżonym postanowieniu DIAS. Skoro zatem wyrok karny w zakresie obejmującym zanonimizowane dane został stosownym postanowieniem wyłączony z akt sprawy podatkowej, to w ramach tej sprawy nie mógł już zostać udostępniony skarżącej do zapoznania się. Jako taki nie stanowił on już bowiem elementu tych akt. Podsumowując, stwierdzić należało, że w sprawie ze skargi na postanowienie o odmowie umożliwienia skarżącej zapoznania się z wyrokiem w zakresie danych zanonimizowanych, nie mogła być analizowana zasadność wyłączenia z akt w toku postępowania podatkowego tego dokumentu z powołaniem się na interes publiczny. Taka weryfikacja mogła nastąpić podczas ewentualnej kontroli sądowej uruchomionej w stosunku do decyzji ostatecznej kończącej postępowanie podatkowe. Postanowienie odmowne organu pierwszej instancji i postanowienie utrzymujące je w mocy, zawierały wystarczające uzasadnienia materii nimi objętej. Co najważniejsze w obu aktach przywołano postanowienie Naczelnika US o wyłączeniu z uwagi na interes publiczny z akt postępowania podatkowego wyroku, który zawierał zanonimizowane dane żądane przez skarżącą. Już sama ta okoliczność była wystarczającym motywem do wydania postanowienia odmownego. Z tych względów także pozostałe zarzuty skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie. Wobec powyższego zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe. Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI