I SA/GL 387/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-07-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
abonament RTVpostępowanie egzekucyjnezarzutynieistnienie obowiązkusfałszowany podpisrejestracja odbiornikaopłaty abonamentowePoczta Polska S.A.WSA Gliwice

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę abonenta RTV na postanowienie Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając obowiązek uiszczania opłat abonamentowych za zasadny pomimo twierdzeń o sfałszowaniu podpisu na wniosku rejestracyjnym.

Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. odrzucające jej zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległych opłat abonamentowych RTV. Twierdziła, że nigdy nie zarejestrowała odbiorników i że jej podpis na wniosku rejestracyjnym został sfałszowany. Sąd uznał jednak, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika z faktu zarejestrowania odbiornika, a skarżąca nie wykazała skutecznie, że podpis na wniosku nie jest jej. W konsekwencji skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez I. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzut nieistnienia obowiązku abonamentowego RTV. Skarżąca podnosiła, że nie jest zobowiązana do uiszczania opłat, ponieważ nigdy nie zarejestrowała odbiorników, a jej dane osobowe zostały wykorzystane bezprawnie. Twierdziła, że podpis na wniosku rejestracyjnym z 1995 r. oraz na odcinku "U" z 2000 r. został sfałszowany. Wskazała również na podobną sytuację z 2013 r., kiedy to Poczta Polska S.A. odstąpiła od egzekucji po jej interwencji. Organ egzekucyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznali jednak, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika z faktu zarejestrowania odbiornika, a następnie jego niewyrejestrowania. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia sfałszowania podpisu spoczywa na skarżącej, która nie przedstawiła wystarczających dowodów, a postępowanie karne w tej sprawie uległo przedawnieniu. W związku z tym, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek istnieje, ponieważ zarejestrowanie odbiornika pod rządami poprzednich ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy. Ciężar udowodnienia sfałszowania podpisu spoczywa na skarżącym, który nie wykazał tej okoliczności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rejestracja odbiornika RTV, nawet dokonana pod rządami starszych przepisów i bez późniejszego wyrejestrowania, rodzi obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Skarżąca nie udowodniła, że podpis na wniosku rejestracyjnym nie jest jej, a postępowanie karne w sprawie jego podrobienia uległo przedawnieniu. W związku z tym, zarzut nieistnienia obowiązku został uznany za niezasadny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym nieistnienie obowiązku (pkt 1) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia (pkt 4).

u.o.a. art. 2 § 1

Ustawa o opłatach abonamentowych

Reguluje pobieranie opłat za używanie odbiorników RTV.

u.o.a. art. 2 § 3

Ustawa o opłatach abonamentowych

Powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna postępowania egzekucyjnego.

u.o.a.

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

Podstawa prawna opłat abonamentowych RTV.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Procedura przekazywania zarzutów wierzycielowi.

u.p.e.a. art. 15 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymóg doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i działania organów na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji/postanowienia.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący fałszowania dokumentów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut nieistnienia obowiązku abonamentowego RTV z uwagi na rzekome sfałszowanie podpisu na wniosku rejestracyjnym. Zarzut naruszenia przepisów KPA dotyczących wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Udowodnienie kwestii sfałszowania podpisu leży po stronie zobowiązanego, albowiem to skarżąca kwestionuje prawdziwość swojego podpisu. Wierzyciel nie jest obowiązany przez przepisy prawa do zasięgania opinii biegłego grafologa w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje prawdziwość swojego podpisu. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia [...] obowiązku uiszczania opłat za jego używanie.

Skład orzekający

Bożena Pindel

przewodniczący

Dorota Kozłowska

członek

Katarzyna Stuła-Marcela

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska, że ciężar udowodnienia sfałszowania podpisu na wniosku rejestracyjnym spoczywa na skarżącym, a organ nie ma obowiązku zlecenia opinii grafologicznej. Ugruntowanie zasady, że rejestracja odbiornika bez wyrejestrowania rodzi obowiązek abonamentowy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku opłat abonamentowych RTV i kwestii dowodowych związanych z podpisem. Może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych rodzajów spraw, gdzie ciężar dowodu może być inaczej rozłożony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym ze względu na kwestie dowodowe, ciężar dowodu i interpretację przepisów dotyczących opłat abonamentowych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca, chyba że zostanie przedstawiona w kontekście ochrony danych osobowych i potencjalnych oszustw.

Czy sfałszowany podpis na wniosku RTV może uwolnić od opłat? Sąd wyjaśnia, kto ponosi ciężar dowodu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 387/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Pindel /przewodniczący/
Dorota Kozłowska
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 2 pkt 1 i pkt  4, art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Katarzyna Stuła- Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi I. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 4 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.18335.2022 ŁD.BK.ZZ 12430082 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. I. G. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ lub wierzyciel) z 4 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.18335.2022 ŁD.BK.ZZ 12430082 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. W postanowieniu z 15 września 2022 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. działając, jako organ pierwszej instancji:
- oddalił zarzut nieistnienia obowiązku,
- uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
2.2. W piśmie z 26 września 2022 r. stanowiącym zażalenie na ww. postanowienie, skarżąca wskazała, iż nie jest podmiotem zobowiązanym, gdyż to nie ona zgłosiła rejestrację odbiorników radiofoniczno/telewizyjnych.
Podniesiono także, iż nie przedłożyła ona nigdy w Urzędzie Pocztowym odcinka "U" celem uzyskania nowej książeczki radiofonicznej, jak również nie uiściła nigdy opłaty abonamentowej.
W ocenie skarżącej, ktoś bezprawnie wykorzystał jej dane osobowe i w jej imieniu dokonał rejestracji odbiorników radiofoniczno/telewizyjnych oraz złożył odcinek "U" z książeczki radiofonicznej w celu wydania nowej książeczki radiofonicznej. Natomiast pracownik poczty nie zweryfikował tożsamości osoby dokonującej ww. czynności. Ponadto na ww. dokumentach brak jest pełnych informacji, tj. kodu pocztowego, miejsca zatrudnienia zobowiązanego oraz pozycji kartoteki technicznej.
Podniesiono również, iż upomnienie zostało wysłane na błędny adres mimo, iż organ posiadał informację o aktualnym adresie skarżącej, albowiem w 2013 r. Poczta Polska S.A. korespondowała z nią w sprawie zaległości powstałych z tytułu opłat abonamentowych.
Dalej skarżąca wskazała, że w związku z otrzymaniem od organu informacji o powstałych zaległościach z tytułu opłat abonamentowych, skierowała wniosek do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) o umorzenie zaległości wskazując, iż nigdy nie składała wniosku o rejestrację odbiornika, ani nie upoważniała nigdy nikogo do dokonania tej czynności w jej imieniu. Wskutek złożonego wniosku odstąpiono od egzekucji prowadzonej wobec skarżącej.
Skarżąca wniosła o zwrot wyegzekwowanych należności.
2.3. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – u.o.a.).
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku potwierdzono, iż 12 października 1995 r. w Urzędzie Pocztowym K. dokonano rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na imię i nazwisko skarżącej. Po zgłoszeniu przedmiotowej rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna numer [...] stanowiąca dowód rejestracji odbiorników i służąca do wnoszenia opłat abonamentowych. Następnie 30 grudnia 2000 r. został złożony w Urzędzie Pocztowym K., odcinek "U" z książeczki radiofonicznej numer [...] w celu wydania nowej książeczki radiofonicznej numer [...].
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. skarżącej, jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, został nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...].
Podkreślono, iż obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta.
Zatem w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, jako użytkownik odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, skarżąca była zobowiązana zgłosić ten fakt i po aktualizacji danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast w sytuacji, jeżeli w nowym miejscu zamieszkania skarżąca nie posiadała ww. odbiorników należało niezwłocznie dopełnić wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania odbiorników.
Zwrócono przy tym uwagę, iż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu (wyrejestrowanie odbiorników).
Obecnie zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych") wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Podkreślono, iż jedynie podjęcie w stosownym czasie właściwych i wymaganych przepisami prawa działań i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącej, iż nie dokonywała ona rejestracji odbiorników radiofoniczno/telewizyjnych, jak również, że na wniosku rejestracyjnym, jak i odcinku "U" z książeczki radiofonicznej nie widnieje jej podpis wskazano, że wierzyciel nie jest obowiązany przez przepisy prawa do zasięgania opinii biegłego grafologa w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje prawdziwość swojego podpisu.
Udowodnienie kwestii sfałszowania podpisu leży po stronie zobowiązanego, albowiem to skarżąca kwestionuje prawdziwość swojego podpisu. Natomiast w przypadku zgłoszenia sprawy właściwym organom należy poinformować Pocztę Polską S.A. o podjętych krokach i końcowych ustaleniach.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca zgłosiła 23 września 2022 r. zawiadomienie o popełnionym przestępstwie zgodnie z art. 270 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z późn. zm.) na Komisariacie Policji w K. z uwagi na co, do momentu wydania opinii przez Policję w sprawie popełnienia przestępstwa podtrzymano stanowisko w sprawie, iż skarżąca dokonała rejestracji odbiorników radiofoniczno/telewizyjnych.
W kwestii braku pełnych informacji na wniosku rejestracyjnym, tj. numeru kodu pocztowego, poz. kartoteki technicznej oraz miejsca pracy zobowiązanego wskazano natomiast, iż nie przesądza to o tym, że wniosek rejestracyjny został nieprawidłowo wypełniony. Ponadto zaznaczono, iż 1995 r., w momencie dokonywania rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, pracownik urzędu pocztowego nie weryfikował tożsamości osoby zgłaszającej rejestrację, bowiem nie obowiązywał taki przepis.
Odnosząc się z kolei do twierdzenia skarżącej jakoby nie uiściła ona nigdy opłaty abonamentowej wskazano, iż opłaty te były dokonywane do marca 2010 r., jednakże organ nie dysponuje dowodami wpłat sprzed 2018 r., ponieważ po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, dowody finansowe są brakowane, gdyż podlegają przedawnieniu (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Natomiast Poczta Polska S.A. przechowuje w bazie danych o abonentach dane dotyczące archiwalnych wpłat abonamentowych, wobec czego wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdził dokonywanie wpłat do marca 2010 roku.
Wierzyciel stwierdził zatem, że zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie na okoliczność rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego jest wystarczający dla stwierdzenia faktu dokonania przez skarżącą rejestracji, co powoduje ustawowy obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.
Wobec powyższego uznano, iż zarzut nieistnienia obowiązku należy oddalić.
Wskazano też, że w związku z uznaniem w całości zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - u.p.e.a.), wierzyciel dokonał na rzecz skarżącej zwrotu kosztów upomnienia.
2.4. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - k.p.a.), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wbrew ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art.107 § 3 k.p.a.,
- art. 6 i art. 8 k.p.a., poprzez działanie organu z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i praworządności, także poprzez działanie w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej, tj. rozstrzyganie dwóch spraw opartych na takim samym stanie faktycznym w odmienny sposób.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazano, że na rachunku bankowym skarżącej, Urząd Skarbowy K. jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wierzytelności w wysokości 1.896,28 zł na rzecz Poczty Polskiej S.A. tytułem zaległego abonamentu RTV oraz kosztów liczonych od 1 stycznia 2017 r. Pokreślono, iż podobna sprawa miała miejsce w 2013 r., kiedy to Poczta Polska S.A. przysłała zawiadomienie o zaległym abonamencie za okres od 2008 r. W toku tamtej sprawy Poczta Polska S.A. twierdziła, iż posiada wniosek o rejestracje odbiornika z 1995 r. podpisany przez skarżącą. Po uzyskaniu możliwości wglądu w treść wniosku skarżąca stwierdziła, iż jej podpis został sfałszowany. W tej sytuacji zwróciła się za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich do KRRiT z prośbą o usunięcie danych z rejestru abonentów, kolejno Rada przekazała sprawę Poczcie Polskiej S.A., a Poczta Polska S.A. uznała te zarzuty za zasadne i odstąpiła od egzekucji.
Wobec powyższego, w 2013 r. za pośrednictwem Rzecznika Praw Konsumentów w K., skarżąca wysłała prośbę do KRRiT o wykreślenie jej z rejestru posiadaczy odbiorników RTV, co jednak nie zostało dokonane.
Wskazano, iż odcinek "U" z książeczki radiofonicznej [...] również nie zawiera jej autentycznego podpisu.
W związku z powyższym skarżąca zgłosiła 23 września 2022 r. zawiadomienie o popełnionym przestępstwie na Komisariacie Policji w K., jednakże postępowanie karne w sprawie podrobienia podpisu nie może być prowadzone ze względu na przedawnienie karalności.
W ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniu organu, iż nie jest on kompetentny do podejmowania działań w kierunku udowodnienia autentyczności podpisów lub jej braku, to organy administracji zgodnie z art. 77 k.p.a. winny stać na straży praworządności i z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Wskazano, że strona powinna współdziałać z organem, jednak sprowadza się to do przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia jej stanu faktycznego oraz wskazania znaczących dowodów lub udostępnienia dowodów będących w jej posiadaniu. W niniejszej sprawie dopełniono tak rozumianych obowiązków wskazując dowody oraz niezbędne informacje, jednakże organ zachował bierność, przerzucając ciężar dowodów na skarżącą.
Podniesiono również, iż w 2013 r. po powołaniu się przez skarżącą na okoliczność sfałszowania podpisu Poczta Polska S.A. odstąpiła od egzekucji, co w zestawieniu z odmiennymi rozstrzygnięciami w niniejszej sprawie, w której stan faktyczny sprawy jest tożsamy ze sprawą z 2013 r., stoi w sprzeczności z zasadą zaufania do władzy publicznej.
3.1. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.
5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności.
W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Organ uwzględnił zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, z kolei oddalił zarzut w zakresie nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu organ właściwie ocenił wniesione przez skarżącą zarzuty.
Przedmiotem sporu aktualnie objęty jest jedynie zarzut nieistnienia obowiązku.
6. Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) (por. część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (Dz. U. Nr 48 poz. 285), wyrok WSA w Gliwicach z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13 - orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
7. Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko skarżącej dokonano rejestracji odbiornika RTV, pod adresem jej zameldowania. Skarżąca zaprzecza jednak, że dokonała rejestracji odbiornika.
Organ załączył do akt skan "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego", z którego wynika, że dokonano rejestracji na imię i nazwisko skarżącej 12 października 1995 r. Według skarżącej podpis widniejący na wniosku nie jest jej podpisem. Skarżąca wskazuje, że nie była świadoma dokonania rejestracji odbiornika.
Następnie 30 grudnia 2000 r. złożono w Urzędzie Pocztowym K. odcinek "U" z książeczki radiofonicznej nr [...] w celu wydania nowej książeczki radiofonicznej. Skarżąca zaprzeczyła również, jakoby składała kiedykolwiek odcinek "U" w Urzędzie Pocztowym.
Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje, bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).
Sąd podziela stanowisko wierzyciela, że jeżeli skarżąca twierdzi, iż podpis na wniosku o rejestrację nie jest jej, to na niej spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Tymczasem skarżąca nie podważyła skutecznie domniemania, że podpis na wniosku o rejestrację, na którym widnieje nazwisko i imię skarżącej, nie jest jej podpisem, a wierzyciel nie jest zobowiązany do powołania biegłego z zakresu grafologii, celem wykazania, że podpis złożony na wniosku o rejestrację odbiorników z 2004 r., nie został złożony przez skarżącą (zob. wyrok NSA z 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 833/21, LEX nr 3331779). Dysponował on bowiem wnioskiem o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego z widniejącym na nim podpisem skarżącej posługującej się wówczas, co jest niesporne nazwiskiem G., co zasadnie uznał w świetle innych zgromadzonych dowodów za dokument sporządzony przez skarżącą (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 475/22 – CBOSA). W tej sytuacji, jeżeli skarżąca twierdzi, iż podpis nie jest jej (wg strony został podrobiony) to na niej spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Skarżąca, co prawda złożyła na Komisariacie Policji w K. zawiadomienie o popełnionym przestępstwie w niniejszej sprawie, jednakże jak wynika z treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie, postępowanie karne w sprawie podrobienia podpisu nie może być prowadzone ze względu na przedawnienie karalności.
W związku z powyższym, wobec braku obalenia domniemania, iż wniosek o zarejestrowanie odbiornika RTV pochodził od skarżącej za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, iż skarżąca zarejestrowała odbiornik RTV, co oznacza, że była zobowiązana do uiszczania opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym z 9 maja 2022 r.
Przedstawione przez skarżącą argumenty nie mogły zatem odnieść oczekiwanego przez nią skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku. Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.
7. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a., gdyż podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie wierzyciel wykazał okoliczność zarejestrowania przez skarżącą odbiornika RTV pod adresem zameldowania skarżącej i wbrew jej twierdzeniom nie wystąpiły wątpliwości co do okoliczności faktycznych.
8. Z tych wszystkich powodów, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a skarga na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI