I SA/Gl 385/24

I SA/Gl 385/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Monika Krywow
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 stycznia 2024 r. nr COF.OUR.635.11328.2023 ŁD.JJ.ZZ 04928993 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a., ustawa abonamentowa) postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor) z dnia 26 stycznia 2024r. nr COF.OUR.635.11328.2023 ŁD.JJ.ZZ 04928993 w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem realizacji przez J. W. (dalej: skarżący, zobowiązany) należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych, Dyrektor przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy o nr 24433E1-55/OL/2023 z dnia 8 listopada 2023 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentu radiowo – telewizyjnego za okres od stycznia 2018 r. do lipca 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia.
W oparciu o ww. tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi należności wyegzekwowane odpowiednio w dniu 8 grudnia 2023 r. oraz w dniu 5 stycznia 2024 r., które nie pokrywały w całości zobowiązania objętego ww. tytułem.
2.2. Zobowiązany pismem z dnia 15 listopada 2023 r. złożył do organu egzekucyjnego zarzut, podnosząc fakt nieistnienia obowiązku.
W zgłoszonym zarzucie zobowiązany podniósł, że latem 2002 r. odbiornik został wyrejestrowany przy przeprowadzce i zmianie adresu. Stwierdził, że nigdy nie został mu doręczony numer abonenta, nadto nigdy nie był dochodzony abonament z innego okresu, pomiędzy 2002 r. a 2016 r. Zobowiązany stwierdził też, że nieuzasadnione jest domaganie się zapłaty abonamentu po ponad 20 latach od wyrejestrowania odbiornika.
Organ egzekucyjny pismem z dnia 21 listopada 2023 r. przekazał wierzycielowi pismo skarżącego stanowiące zarzuty, celem zajęcia stanowiska.
2.3. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 r. o nr COF.OUR.635.11328.2023 ŁD.TB.P 04928993 Dyrektor oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
W uzasadnieniu Dyrektor odwołał się do przepisów prawnych, mających zastosowanie w sprawie i zaakcentował, że zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane w dniu 21 sierpnia 2008 r. na adres, którym Poczta Polska dysponowała. Dyrektor wskazał zarazem, iż w bazie danych figuruje rejestracja odbiorników zobowiązanego pod adresem ul. [...], [...] S.. Organ podkreślił, że rejestracji odbiorników zobowiązany nie zaprzeczył a jedynie stwierdził, iż przy zmianie adresu zamieszkania w 2002 r. dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników, lecz obecnie nie posiada dowodu na tę okoliczność. Dyrektor zaznaczył, że opłata abonamentowa nie jest związana z prawem własności lokalu, zatem przy zmianie miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników jest zobowiązany fakt ten zgłosić w placówce pocztowej i po aktualizacji danych kontynuować uiszczanie opłat, jeżeli nadal odbiorniki posiada bądź dopełnić formalności ich wyrejestrowania.
Reasumując, Dyrektor nie posiada dokumentu wskazującego na wyrejestrowanie przez skarżącego odbiorników, dokumentu takiego nie przedstawił też sam zobowiązany. Skarżący posiada zatem status abonenta i obowiązek uiszczania opłat.
2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek zapłaty abonamentu istnieje w sytuacji, gdy osoba fizyczna nie posiada zarejestrowanego odbiornika. Zarzucił ponadto naruszenie art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez wadliwe oddalenie wniesionego zarzutu.
Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora w całości i orzeczenie co do istoty poprzez uznanie zasadności zarzutu.
W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany zwrócił uwagę na kwestie, podniesione już uprzednio w uzasadnieniu zgłoszonego zarzutu na postępowanie egzekucyjne. W szczególności podkreślił, że nie został mu doręczony nr abonenta, gdyż w 2008 r. nie zamieszkiwał już pod dawnym adresem.
2.5. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r. Dyrektor utrzymał w mocy wydane w pierwszej instancji postanowienie z dnia 27 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel przede wszystkim wskazał, przywołując stosowne regulacje prawne, iż baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od abonentów i stanowi usystematyzowany zbiór informacji, zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Jest to baza oświadczeniowa, zatem nie ma możliwości, aby zostały do niej wprowadzone i przetwarzane dane osoby, która rejestracji odbiorników nie dokonała.
Następnie Dyrektor podkreślił, że skoro zobowiązany wskazał, iż w związku ze zmianą miejsca zamieszkania dokonał wyrejestrowania odbiorników w 2002 r., to tym samym nie zaprzecza on, że rejestracja odbiorników miała miejsce. Kwestią sporną jest zatem to, czy rzeczywiście skarżący odbiorniki wyrejestrował.
W tym zakresie Dyrektor utrzymał stanowisko wyrażone uprzednio w postanowieniu z dnia 27 grudnia 2023 r., stwierdzając, iż abonent zobowiązany jest do dopełnienia formalności, związanych czy to z wyrejestrowaniem odbiorników, czy też zgłoszeniem operatorowi pocztowemu zmiany danych, takich jak zmiana miejsca zamieszkania. Organ powołał się na treść § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676), zgodnie z którym o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej podpisu na formularzu zgłoszenia ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych") wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Ponadto Dyrektor wskazał, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące, jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny. Organ zarazem stwierdził, że w 2002 r. w przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej wyrejestrowania odbiorników ich użytkownik był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia odcinka "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku tym potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawiał w posiadaniu abonenta. Poczta Polska prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Zatem w sytuacji dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników, fakt ten zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanego, tj. [...] (wcześniej w książeczce radiofonicznej nr [...]).
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Dyrektor zwrócił uwagę, iż na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika nie wyrejestruje go, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.
Organ wskazał, iż w ramach postępowania zostały przeszukane zasoby archiwalne i zapisy systemowe. W toku tych czynności jednoznacznie stwierdzono, że Dyrektor nie posiada dokumentu, który potwierdzałby dopełnienie przez skarżącego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika. Nieprzedstawienie wymaganego przepisami prawa dowodu potwierdzającego dopełnienie wyrejestrowania odbiorników, jak również nieposiadanie przez wierzyciela w zasobach archiwalnych dokumentu potwierdzającego dopełnienie ww. formalności, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia obowiązku uiszczania przez skarżącego opłat abonamentowych.
Następnie Dyrektor zwrócił uwagę, że nie może odnieść skutku powoływanie się przez zobowiązanego na brak informacji o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego w dacie 21 sierpnia 2008 r. potwierdza, że odbiorniki nie zostały wyrejestrowane. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników, uprawnione było nadanie skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do skarżącego z dniem jej wystawienia, tj. 21 sierpnia 2008 r., na adres: ul. [...], [...] S., którym Poczta Polska dysponowała, gdyż zobowiązany nie dopełnił formalności aktualizacji danych adresowych.
Reasumując, prawidłowo został oddalony zarzut zobowiązanego zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczący nieistnienia obowiązku.
2.6. W skardze osobistej na ww. postanowienie Dyrektora, skarżący, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej poprzez uznanie istnienia obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, podczas gdy nie posiada on zarejestrowanego odbiornika, ponieważ w 2002 r. doszło do jego wyrejestrowania;
- art. 5 ust. 3 u.o.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, gdyż skarżący dalej widnieje w systemie informatycznym, w przypadku gdy o wyrejestrowaniu odbiornika przesądza dokonana czynność prawna, a jak wynika ze stanowiska wierzyciela jest on w posiadaniu dokumentu wyrejestrowującego odbiornik, gdyż ocenia go w sposób merytoryczny, tj. stwierdza, iż wyrejestrowanie nie odniosło skutku prawnego;
- § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) poprzez wysłanie zawiadomienia o nadanym numerze abonenta na nieaktualny adres w przypadku, gdy skarżący od 2002 r. zamieszkuje pod adresem ul. [...].;
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, iż skarżący nie dopełnił
obowiązku poinformowania wierzyciela o zmianie adresu w przypadku, gdy skarżący w 2002 r. wyrejestrowując odbiornik poinformował o zmianie adresu i była to ostatnia korespondencja z wierzycielem, który po ponad 20 latach dokonał egzekucji abonamentu;
- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. jakie czynności w latach 2002 - 2023 podejmował wierzyciel celem wyegzekwowania abonamentu, w przypadku gdy w tym okresie wierzyciel nie podejmował żadnych czynności.
Skarżący zarzucił, że powyższe naruszenia skutkowały obrazą art. 80 k.p.a. i rażącym naruszeniem art. 6 k.p.a., gdyż w sprawie dokonano dowolnych ustaleń, a tym samym naruszony został art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że istniał obowiązek po stronie skarżącego, w sytuacji, gdy obowiązek ten nie istnieje. Zarzucił także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i postanowienia je poprzedzającego, a także o uchylenie wydanych w postępowaniu egzekucyjnym postanowień organu egzekucyjnego. Wniósł ponadto o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę skarżący podkreślił, że "zgodnie ze stanem faktycznym sprawy" w 2002 r. wyrejestrował odbiornik. Nastąpiło to podczas przeprowadzki z ul. [...] w S. na adres przy ul. [...]. Oświadczył, że przy wyrejestrowaniu odbiornika poinformował też organ o zmianie adresu. W latach 2002 – 2023 nie otrzymał żadnej korespondencji od wierzyciela, pierwsza korespondencja po ponad 20 latach związana jest z niniejszą sprawą. Skarżący zarzucił, że organ po ponad 20 latach, w ramach egzekucji był w stanie pozyskać aktualny jego adres, dlatego argumentację Dyrektora o niedopełnieniu przez zobowiązanego obowiązku aktualizacji danych uznać można za nieuzasadnioną.
Skarżący zarzucił, że w 2008 r. organ nie dopełnił obowiązku informacyjnego, tj. powiadomienia o nadanym numerze abonenta. Od 2002 r. skarżący nie zamieszkuje przy ul. [...] w S., co potwierdza załączony do skargi dokument – pierwsza strona rozliczenia PIT. Stwierdził, że gdyby otrzymał w 2008 r. zawiadomienie, to w pierwszej kolejności poinformowałby wierzyciela, że odbiornik został już wyrejestrowany w 2002 r. Gdyby w takiej sytuacji wierzyciel utrzymywał, że nie nastąpiło wyrejestrowanie, to skarżący dokonałby "ponownego wyrejestrowania".
Podkreślał, że za okres, co do którego prowadzona jest egzekucja nie istniał obowiązek zapłaty przez niego opłaty abonamentowej. Akcentował, że w okresie od roku 2002 do roku 2023 organ nie podejmował żadnych czynności, a przyjmując za organem, że nie doszło do wyrejestrowania odbiornika, za wcześniejszy niż objęty egzekucją okres Dyrektor także winien był przeprowadzić postępowanie egzekucyjne.
Końcowo skarżący stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do przechowywania dokumentów przez okres 20 lat. Na mocy art. 6 k.p.a. organ jest natomiast obowiązany do prowadzenia postępowania zgodnie z zasadą praworządności.
Konkludując, skarżący stwierdził, że obowiązek dochodzony w toku egzekucji nigdy nie powstał, dlatego zasadne jest uchylenie wszystkich wydanych w postępowaniu egzekucyjnym postanowień oraz umorzenie tego postępowania.
2.7.Odpowiadając na skargę pełnomocnik Dyrektora wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
3.3. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu odwoławczego co do istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłat abonamentowych w wysokości i zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu, w sytuacji gdy skarżący podnosi zarzut wyrejestrowania odbiornika.
3.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie przypomnieć trzeba, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Jego celem jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności.
Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (...). Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą w świetle art. 33 § 2 u.p.e.a. jest min. nieistnienie obowiązku.
3.4. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).
Zwrócić należy uwagę, iż jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, abonament RTV to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt
K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
3.5. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż zasadne jest stanowisko Dyrektora, zgodnie z którym zarejestrowanie przez Skarżącego ww. odbiorników, bez późniejszego wyrejestrowania odbiorników jest wystarczającą przesłanką przyjęcia istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, który to obowiązek podlega egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2022 r. I GSK 1578/21).
Jak już wskazano osią sporu jest twierdzenie skarżącego, że "zgodnie ze stanem faktycznym sprawy" w 2002 r. wyrejestrował odbiornik. Nastąpiło to podczas przeprowadzki z ul. [...] w S. na adres przy ul. [...]. Oświadczył, że przy wyrejestrowaniu odbiornika poinformował też organ o zmianie adresu. W latach 2002 – 2023 nie otrzymał żadnej korespondencji od wierzyciela, pierwsza korespondencja po ponad 20 latach związana jest z niniejszą sprawą. Skarżący zarzucił, że organ po ponad 20 latach, w ramach egzekucji był w stanie pozyskać aktualny jego adres, dlatego argumentację Dyrektora o niedopełnieniu przez zobowiązanego obowiązku aktualizacji danych uznać można za nieuzasadnioną.
Odnosząc się do powyższego podkreślić należy, iż to abonent zobowiązany jest do dopełnienia formalności, związanych czy to z wyrejestrowaniem odbiorników, czy też zgłoszeniem operatorowi pocztowemu zmiany danych, takich jak zmiana miejsca zamieszkania. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej podpisu na formularzu zgłoszenia ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych") wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Zasadnie twierdzi Dyrektor, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące, jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny. W 2002 r. w przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej wyrejestrowania odbiorników ich użytkownik był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia odcinka "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku tym potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawiał w posiadaniu abonenta. Poczta Polska prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Zatem w sytuacji dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników, fakt ten zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanego, tj. [...] (wcześniej w książeczce radiofonicznej nr [...]).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, iż to na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika nie wyrejestruje go, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie abonenta jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczność (por. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., I SA/GI 927/15, z dnia 14 września 2016 r., I SA/GI 408/16, NSA z dnia 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19, z dnia 11 marca 2020r. I GSK1518/19). Z powołanego orzecznictwa wynika, że zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. To na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczania opłat abonamentowych, albowiem ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi dla siebie korzystne skutki. Powyższa okoliczność służy obronie praw zobowiązanego, natomiast w sensie logicznym, nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje, tak jak jest to w przypadku wierzyciela negującego fakt wyrejestrowania odbiorników.
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, w tym min. wyrejestrowania odbiornika, czego należy dokonać w określonej przepisami prawa formie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2015 r., I SA/GI 641/15. Jedynie podjęcie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem przez pracownika operatora wyznaczonego miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
W konsekwencji w świetle art. 5 ust. 1 i ust. 5-7 ustawy abonamentowej w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika. Stąd obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet nie posiadał. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (wyroki NSA z dnia 24.06.2022 r. I GSK 1578/21, z dnia 18.11.2022 r. I GSK 2/19).
Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności twierdzeń Dyrektora, iż w ramach postępowania zostały przeszukane zasoby archiwalne i zapisy systemowe. W toku tych czynności jednoznacznie stwierdzono, że Dyrektor nie posiada dokumentu, który potwierdzałby dopełnienie przez skarżącego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika. Nieprzedstawienie wymaganego przepisami prawa dowodu potwierdzającego dopełnienie wyrejestrowania odbiorników, jak również nieposiadanie przez wierzyciela w zasobach archiwalnych dokumentu potwierdzającego dopełnienie ww. formalności, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia obowiązku uiszczania przez skarżącego opłat abonamentowych.
3.6. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że w 2008 r. organ nie dopełnił obowiązku informacyjnego, tj. powiadomienia o nadanym numerze abonenta. Od 2002 r. skarżący nie zamieszkuje przy ul. [...] w S., co potwierdza załączony do skargi dokument – pierwsza strona rozliczenia PIT. Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego w dacie 21 sierpnia 2008 r. potwierdza, że odbiorniki nie zostały wyrejestrowane. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników, uprawnione było nadanie skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do skarżącego z dniem jej wystawienia, tj. 21 sierpnia 2008 r., na adres: ul. [...], [...] S., którym Poczta Polska dysponowała, gdyż zobowiązany nie dopełnił formalności aktualizacji danych adresowych.
Nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, że upływ czasu zwalnia z obowiązku przechowywania dokumentu stanowiącego o wyrejestrowaniu odbiorników, gdyż operator wyznaczony posiada prawo dochodzenia zaległych nieprzedawnionych opłat abonamentowych w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, do dnia dokonania ich wyrejestrowania. Wyrejestrowanie odbiorników jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie użytkownika odbiorników, było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie dopełnienia tego obowiązku, wynikającego wprost z przepisów prawa (wyroki WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r. I SA/GI 481/15, z dnia 9 lipca 2021 r. I SA/GI 1716/20, z dnia 20 stycznia 2016 r. I SA/GI 927/15 oraz wyrok NSA z dnia 7 października 2021 r. I GSK/466/21).
Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadomienia przez zobowiązanego. Ponadto w sytuacji nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia użytkownik dbający o swoje interesy winien zgłosić ten fakt w placówce operatora. Nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych, w sytuacji kiedy abonent nie dokonał ich wyrejestrowania.
Należy podkreślić, że Poczta Polska prawidłowo wykonała obowiązek powiadomienia Skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłając przedmiotowe zawiadomienie na ostatni znany operatorowi wyznaczonemu adres zamieszkania abonenta, tj.: ul. [...], [...] S.. Operator wyznaczony wskazuje także, że nie odnotował w rejestrze zarejestrowanych abonentów dopełnienia przez Skarżącego formalności aktualizacji danych adresowych, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania.
3.7. W odniesieniu do zarzutu skarżącego, że wierzyciel nie podejmował żadnych czynności przez ponad 20 lat w celu wyegzekwowania zaległych opłat abonamentowych, wskazać należy na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, który stwierdza, że opłaty abonamentowe są powszechnym, przymusowym, bezzwrotnym, ustalanym jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego, w celu realizacji zadań publicznych, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin odróżnia jedynie celowy charakter. Przedmiotowy obowiązek został przez ustawodawcę nałożony na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli.
Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, należy do obowiązków abonenta. W ślad za powyższym należy zaakcentować, że Poczta Polska S.A., jako operator wyznaczony, nie jest zobowiązana przepisami prawa do przypominania abonentom o powstałych zaległościach w uiszczaniu opłat abonamentowych.
Zatem zarzut o braku informowania abonenta przez operatora wyznaczonego o ciążących na nim zaległościach w opłatach abonamentowych przez dłuższy okres czasu, nie może być podstawą do uznania, że istniejący wobec niego obowiązek regulowania opłat abonamentowych wygasł (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. I GSK 264/22, w którym Sąd stwierdził, że wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych nie może zostały uznane za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania przedmiotowych opłat).
Zauważyć jednak należy, że Poczta Polska kierowała do skarżącego, na adres wskazany podczas rejestracji odbiorników, zawiadomienia o odnotowanych zaległościach w opłatach abonamentowych oraz upomnienia wzywające do dobrowolnego uregulowania zaległości. Po zaktualizowaniu danych adresowych skarżącego przez wierzyciela na podstawie danych z rejestru PESEL, operator wyznaczony wysyłał do skarżącego upomnienie z dnia 17 sierpnia 2022 r. Nr [...], wzywające do dobrowolnego uiszczenia opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do lipca 2022 r. Dowody; kserokopie upomnień z dni; 15 grudnia 2011 r. Nr [...], 25 sierpnia 2014 r. Nr [...], 27 lipca 2015 r. Nr [...], 17 sierpnia 2022 r. Nr [...] oraz elektroniczne potwierdzenie odbioru upomnienia z dnia 17 sierpnia 2022 r. wygenerowane 8 marca 2024 r. z systemu Poczty Polskiej S.A.
W przedmiotowej sprawie skarżący dopełnił formalności rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz odbiornika radiofonicznego, z chwilą nadania mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w dalszym ciągu zobowiązany był do wnoszenia opłat abonamentowych, a w aktach sprawy brak jest dowodu wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, sam Skarżący również takiego dowodu nie przekazał.
3.8. Sąd nie podzielił także zarzutów naruszenia przez organ przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że w toku postępowania organy administracji obu instancji, powinny podejmować (art. 7 K.p.a.) wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przestrzegając statuowanej tym przepisem zasady praworządności, mają też obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.) Ponadto stosownie do art. 80 K.p.a. organy administracji obu instancji oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona i w tym celu są obowiązane zebrać i rozpatrzyć - zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. - cały materiał dowodowy.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem należytej staranności, umożliwiając skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie. Zebrane w sprawie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy zostały rozpatrzone przez wierzyciela. Opierając się na zebranym materiale w sprawie, stwierdzić należy, że na każdym etapie postępowania wierzyciel działając na podstawie przepisów prawa, informował Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz umożliwiał wypowiedzenie się w sprawie.
W konsekwencji zasadnie organ odwoławczy, na zasadzie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
3.9. Końcowo wskazać należy, że Sąd nie dopuścił dowodu z pierwszej strony rozliczenia PIT Skarżącego za rok 2008 na okoliczność ustalenia faktu, że Skarżący nie zamieszkiwał pod adresem ul. [...], na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.,
Przyjęta przez ustawodawcę koncepcja sądownictwa administracyjnego co do zasady wyklucza prowadzenie przez Sąd postępowania dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Na zasadzie wyjątku ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodów wyłącznie z dokumentów, o ile spełnione zostaną określone w art. 106 § 3 p.p.s.a. przesłanki. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił wniosek dowodowy strony skarżącej z dokumentu na okoliczności w nim wskazane, albowiem nie została spełniona wskazana w powołanym wyżej przepisie przesłanka – przeprowadzenie dowodu nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy, co wykazano powyżej.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.10. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.