I SA/Gl 385/18

I SA/Gl 385/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2018-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/
Beata Machcińska
Dorota Kozłowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 442/21 - Wyrok NSA z 2022-04-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A A. C., A. M., M. M. s.c. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz w zw. z art. 17, art. 18, art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia spółki cywilnej A A. C., A. M., M. M. (dalej: Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...], sprostowane postanowieniem z dnia [...] nr [...], o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. w kwocie należności głównej [...] zł
Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Organ pierwszej instancji w oparciu o własne zarządzenie z dnia [...] nr [...] o zabezpieczeniu przyszłego zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. w szacowanej wstępnie kwocie [...] zł. przystąpił do jego realizacji, doręczając odpis wspólniczce A. C. w dniu 8 grudnia 2016 r. Jednocześnie spisano ze wspólniczką protokół o stanie majątkowym Spółki.
Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało doręczone Bankowi B S.A. w dniu 7 grudnia 2016 r., a A. C. w dniu 8 grudnia 2016 r. Bank pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. powiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, gdyż bank prowadzi rachunki dla osób fizycznych - przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, natomiast nie prowadzi rachunków dla spółek cywilnych. Z kolei organ egzekucyjny pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. poinformował bank, iż zajęcie dotyczy A A.C.. A.M.. M.M. spółka cywilna. Organ egzekucyjny w piśmie tym podał również numery PESEL wszystkich wspólniczek, adres Spółki, jej NIP i REGON oraz wskazał, że poprzednie zajęcie wystawione na Spółkę zostało przez bank przyjęte do realizacji.
Organ pierwszej instancji, pełniący również funkcję organu podatkowego decyzją z dnia [...] nr [...] określił wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. Następnie organ egzekucyjny wystawił w dniu [...] tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. Na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] zajęto wierzytelność z rachunku bankowego Spółki w B S.A. Jednocześnie organ egzekucyjny pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. nr [...] zawiadomił bank oraz Spółkę o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego z dnia 7 grudnia 2016 r. [...]. nr [...] w zajęcie egzekucyjne. Zawiadomienie to doręczono bankowi w dniu 19 stycznia 2017r., a w imieniu Spółki jego odbiór pokwitowała w dniu 16 stycznia 2017 r. S. M..
Do organu pierwszej instancji w dniu 13 lipca 2017 r. wpłynął wniosek Spółki o umorzenie na podstawie art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji z dnia [...] (powinno być [...] r.) nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r.
Spółka podniosła, że postępowanie egzekucyjne dotyczy przedawnionych zobowiązań podatkowych, bowiem jak wynika z odpowiedzi na skargę w przedmiocie nadania decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego upłynął 16 stycznia 2017 r. Podkreśliła, że uwzględnienie skargi na czynność zabezpieczającą zajęcia rachunku w B S.A. spowodowało bezskuteczność tej czynności, mimo że jej uchylenie nastąpiło dopiero zawiadomieniem z dnia [...]. Podniesiono, że wspólniczki Spółki dowiedziały się o wystawieniu tytułów wykonawczych i ponownym zajęciu na ich podstawie rachunku w B S.A. zawiadomieniem z dnia [...] dopiero od swojego pełnomocnika uprawnionego do przejrzenia akt egzekucyjnych w Urzędzie Skarbowym w K. i w Urzędzie Skarbowym w C.. Jak wynika bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej te dokumenty, zostały one doręczone S. M. - matce wspólniczki A. C. w jej miejscu zamieszkania pod innym adresem, aniżeli siedziba Spółki. Zdaniem Spółki wobec nie doręczenia tytułów wykonawczych i nie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800, dalej: O.p.). Zobowiązanie uległo zatem przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 1 O.p. Egzekucja jest niedopuszczalna i postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny ustalił, iż odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym z rachunku bankowego Spółki zostały doręczone w dniu 16 stycznia 2017 r. osobie nieuprawnionej – S. M. pod adresem jej zamieszkania, a nie w siedzibie Spółki Organ pierwszej instancji wysłał więc ponownie na adres Spółki odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, które zostały doręczone w dniu 26 października 2017 r. wspólniczce – A. C..
Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny omawiając w uzasadnieniu przebieg postępowania w sprawie wyjaśnił, że po wydaniu zarządzenia zabezpieczenia, na jego podstawie dokonano zajęcia zabezpieczającego rachunku bankowego Spółki. Odpis zarządzenia zabezpieczenia i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczono wspólniczce – A. C.. Decyzją organu pierwszej instancji, będącego także organem podatkowym, z dnia [...] nr [...] określono Spółce wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], doręczonym pełnomocnikowi Spółki w dniu 12 stycznia 2017 r. nadano decyzji wymiarowej rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu [...] wystawiono tytuły wykonawcze nr [...] i [...], a fakt ich sporządzenia przed upływem 2 miesięcy od doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, wywołał skutek określony w art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., czyli przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Tym samym w dniu 7 grudnia 2016 r., kiedy dokonano zajęcia zabezpieczającego rachunku bankowego Spółki, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanej zaległości podatkowej.
Organ egzekucyjny odnosząc się do argumentu Spółki dotyczącego nieprawidłowości powstałych przy doręczeniu korespondencji wyjaśnił, że była ona prawidłowo zaadresowana, a potwierdzenie odbioru przez S. M. nie dawało podstaw do przyjęcia, iż doręczenie nastąpiło pod innym adresem.
W związku z potwierdzeniem przez Pocztę Polską S.A. niewłaściwego doręczenia korespondencji i oświadczeniem S. M., że nie wie co się stało z doręczoną jej korespondencją, w dniu 17 października 2017 r. wysłano Spółce odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym rachunku bankowego z dnia [...], które doręczone wspólniczce A. C. w dniu 26 października 2017 r.
Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z orzecznictwem (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 288/11 LEX nr 110038), brak doręczenia tytułów wykonawczych nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny powinien dopełnić obowiązków i doręczyć odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu pod adres zamieszkania, co uprawni zobowiązanego do składania przysługujących mu środków zaskarżenia. Niezależnie więc od nieprawidłowego doręczenia korespondencji, wszczęcie egzekucji w tej sprawie nastąpiło zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. w dniu 17 stycznia 2017 r., kiedy bank otrzymał zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] nr [...].
Końcowo organ egzekucyjny nadmienił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie całej należności z niego wynikającej.
Na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie:
1. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie, iż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wygasł z powodu przedawnienia;
2. art. 70 § 4 w zw. z art. 154 § 4 pkt 1 i 7 O.p. poprzez wskazanie, iż doszło do przerwy biegu przedawnienia w związku z nieskutecznym zabezpieczeniem konta bankowego, co miałoby skutkować zdaniem organu pierwszej instancji przekształceniem zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z wnioskiem z dnia 13 lipca 2017 r.
Spółka pokreśliła, że nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2011 r. na podstawie art. 70 § 4 O.p., gdyż zajęcie zabezpieczające faktycznie nie nastąpiło, a zastosowanie środka egzekucyjnego, a w szczególności zawiadomienie wspólniczek nastąpiło dopiero w dniu 26 października 2017 r, a więc po upływie przedawnienia. Zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] nr [...] było nieskuteczne, gdyż dokument zarządzenia został sporządzony w sposób nieprawidłowy, co wynika z treści art. 81 § 1a u.p.e.a. i potwierdził bank, zawiadamiając organ egzekucyjny o przeszkodzie w jego realizacji. Również organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uwzględnił skargę na zajęcie zabezpieczające rachunku bankowego. Następnie organ egzekucyjny uchylił zajęcie w dniu [...].
Spółka powołując się uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. I FSP 6/12 stanowiącą, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem przedawnienia, podkreśliła, że została powiadomiona o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] długo po okresie przedawnienia. Jak bowiem wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę dotyczącą postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upływał 16 stycznia 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Rozpoznając sprawę organ odwoławczy podniósł, że wbrew twierdzeniom zażalenia, zarządzenie zabezpieczenia przyszłego zobowiązania w podatku od towarów i usług z dnia [...] r. [...] sporządzone zostało zgodnie z wymogami art. 156 u.p.e.a., gdyż zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 1 i sporządzone zostało według wzoru, o którym mowa w § 2 tego przepisu. Powołany natomiast nr [...] [...] nadany został zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym rachunku Spółki w B S.A. z dnia [...]r.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z argumentem, iż wadliwość sporządzenia zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym uprawniała do uznania za niedokonaną tej czynności zabezpieczającej. Ani bowiem informacja banku o przeszkodzie w realizacji zajęcia, ani też postanowienie organu odwoławczego o uwzględnieniu skargi na tę czynność zabezpieczającą nie oznaczały jej niedokonania, a jedynie wskazywały na konieczność usunięcia wskazanej wady tej czynności.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne, gdyż wystawienie tytułów wykonawczych w dniu [...] na określone w decyzji zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. nastąpiło przed upływem wyznaczonego w tym przepisie, okresu dwóch miesięcy od doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, które miało miejsce 12 stycznia 2017 r. Brzmienie art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. nie zawiera żadnych dodatkowych warunków. Ponadto organ egzekucyjny pismem z dnia [...] powiadomił B S.A. oraz Spółkę o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, które bank odebrał 19 stycznia 2017 r, a w imieniu Spółki jego doręczenie wraz z odpisem tytułu wykonawczego i zawiadomieniem o ponownym zajęciu egzekucyjnym rachunku bankowego potwierdziła S. M.. Po zakwestionowaniu prawidłowości doręczenia pisma informującego o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne we wniosku Spółki z dnia 12 lipca 2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny po potwierdzeniu przez Pocztę Polską S.A. nieprawidłowego doręczenia w dniu 16 stycznia 2017 r. korespondencji S.M., sporządził odpisy tych dokumentów, które w dniu 26 października 2017 r. odebrała wspólniczka – A. C..
Organ odwoławczy podkreślił, że opóźnione z przyczyn niezależnych od organu egzekucyjnego doręczenie w dniu 26 października 2017 r. korespondencji z dnia [...], a więc kserokopii pisma o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne, odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym rachunku bankowego uprawniło jedynie Spółkę do wniesienia przysługujących jej środków zaskarżenia, ale nie zmieniło faktu przekształcenia się z mocy art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Dokonane więc w postępowaniu zabezpieczającym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w B S.A. przewidziane w art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przekształciło się z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne. Tym samym nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu niesłusznie otrzymanego zwrotu bezpośredniego podatku VAT za wrzesień 2011 r. w kwocie [...] zł i zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł, wynikającego z funkcjonującej nadal w obrocie prawnym, decyzji wymiarowej z dnia [...] nr [...].
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:
1. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie, iż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wygasł z powodu przedawnienia;
2. art. 156 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż wadliwe zarządzenie zabezpieczenia może odnieść skutek prawny;
3. art. 70 § 4 w zw. z art. 154 § 4 pkt 1 i § 7 O.p. poprzez wskazanie, iż doszło do przerwy biegu terminu przedawnienia w związku z nieskutecznym zabezpieczeniem konta bankowego wspólniczek spółki cywilnej, co miałoby skutkować przekształceniem zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne;
4. art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w wyniku stwierdzenia, iż wadliwe zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] niezrealizowane przez bank odniosło skutek w postaci zajęcia zabezpieczającego;
5. art. 124 § 2 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu faktycznym do wszystkich dowodów przedstawionych w sprawie, w szczególności dowodów z wyciągów bankowych Spółki, która w okresie od 7 grudnia 2016 r. do 17 stycznia 2017 r. swobodnie dysponowała rachunkiem bankowym.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik skarżącej wywodził, iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, zarządzenie zabezpieczenia z tytułu podatku od towarów i usług z dnia [...] sporządzone zostało wadliwie, niezgodnie z wymogami art. 156 u.p.e.a., co spowodowało, iż nie mogło dojść do skutecznego w myśl art. 1a pkt 19 u.p.e.a. zajęcia zabezpieczającego. Tym samym nie doszło do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajecie egzekucyjne w myśl art. 154 u.p.e.a. Spółka w okresie zajęcia mogła swobodnie dysponować rachunkiem bankowym, dokonując przelewów, co potwierdza przedłożony wyciąg bankowy. Dopiero w dniu 24 stycznia 2017 r. nastąpiła realizacja zajęcia egzekucyjnego na kwotę [...] zł.
Dalej pełnomocnik skarżącej wskazał, że w treści zaskarżonego postanowienie organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych zarzutów Spółki, nie wymieniając nawet dowodów, które zostały przedłożone przez Spółkę, co narusza art. 124 § 2 K.p.a.
Autor skargi powołując się na treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 6/12 wywodził, że zobowiązanie podatkowe Spółki uległo przedawnieniu, gdyż Spółka nie została prawidłowo zawiadomiono o zastosowaniu środka egzekucyjnego przed upływem terminu przedawnienia. Termin przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku VAT za wrzesień 2011 r. upływał w dniu 16 stycznia 2017 r. , co wynika z treści pisma organu odwoławczego z 17 maja 2017 r. a ponadto termin ten nie został również zakwestionowany przez organy postępowania egzekucyjnego.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił także, że oba dokumenty: zarządzenia zabezpieczenia z [...] nr [...] jak i zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego [...] nr [...]zostały sporządzone wadliwe. Dokument zarządzenia nie był zgodny z prawem, co wynika z art. 81 § 1a w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a, gdyż "zajecie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany." Ponadto zgodnie z art. 156 § 1 u.p.e.a. zarządzenie zabezpieczenia powinno zawierać miedzy innymi wskazanie imienia i nazwiska, adresu, a także numeru NIP i PESEL. Z kolei z treści art. 156 § 2 u.p.e.a. wynika, iż w przypadku zabezpieczenia należności pieniężnych zarządzenie zabezpieczenia, o którym mowa w § 1 sporządza się według wzoru określonego w Rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzoru zarządzenia zabezpieczenia z dnia 16 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 645). Wzór zarządzenia zabezpieczenia powinien zawierać wyżej wymienione dane, a ponadto umożliwiać elektroniczne przetwarzanie tych danych. Natomiast zgodnie z art. 157 § 1 u.p.e.a. jeżeli zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia.
Dalej pełnomocnik skarżącej wskazał, że B S.A. pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. powiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, gdyż bank prowadzi rachunki dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, natomiast nie prowadzi rachunków dla spółek cywilnych. Zatem zajęcie nie zostało przyjęte przez bank do obsługi (art. 157 § 1 u.p.e.a.). Z kolei pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. sporządzonym w zwykłej pisemnej formie, dotyczącym zajęcia nr [...] organ egzekucyjny poinformował bank, iż zajęcie dotyczy A A.C. A.M.. M.M. spółka cywilna. Jednakże, zdaniem pełnomocnika, pismo to nie spełniało wymagań, o których mowa w art. 156 § 2 u.p.e.a., gdyż nie zostało sporządzone na wzorze, o którym mowa w wyżej wymienionym rozporządzeniu, co za tym idzie niemożliwe było jego przetwarzanie elektroniczne. Pismo to nie mogło także wywołać skutków w postaci zajęcia zabezpieczającego czego dowodem jest fakt, iż w okresie od 7 grudnia 2017 r. do 24 stycznia 2017 r. wspólniczki Spółki jako współwłaścicielki rachunku bankowego dokonywały swobodnych operacji na rachunku bankowym. Dopiero w dniu 24 stycznia 2017 r. w związku z otrzymaniem przez bank w dniu 17 stycznia 2017 r. tytułów wykonawczych wyegzekwowano z rachunku bankowego kwotę [...] zł.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w wyniku skargi na czynność zabezpieczającą zajęcia rachunku bankowego w B S.A. organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]. uchylił zajęcie z dnia [...] nr [...] stosownie do postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] nr [...]. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem postanowienia, iż zarządzenie zabezpieczenia nie było wadliwe.
Ponadto zdaniem pełnomocnika również bank przystąpił do realizacji zajęcia egzekucyjnego wadliwie w dniu 17 stycznia 2017 r., już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. (powinno być art. 80 § 2 – przypis Sądu) odnoszącym się szczegółowo do egzekucji z wierzytelności pieniężnych zajecie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, natomiast w treści art. 89 § 1 u.p.e.a. wskazuje się, iż czynność zajęcia wierzytelności u dłużnika zobowiązanego i zawiadomienie dłużnika zajętej wierzytelności powinno nastąpić jednocześnie. Bank został zawiadomiony o wszczęciu egzekucji i otrzymał tytuły wykonawcze w dniu 17 stycznia 2017 r., natomiast Spółka dopiero po upływie 10 miesięcy – w dniu 26 października 2017 r. Obie czynności zostały dokonane po upływie terminu przedawnienia. Z uwagi na nie doręczenie tytułów wykonawczych i nie zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego przed upływem terminu przedawnienia nie doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Reasumując, zdaniem pełnomocnika skarżącej, w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r, bowiem poprzedzające postępowanie egzekucyjne, postępowanie zabezpieczające prowadzone było na podstawie wadliwych dokumentów, a to zarówno zarządzenia zabezpieczenia, jak i zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym. Ponadto zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jego płatności, a w myśl § 4 tego artykułu, termin ten ulega przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został powiadomiony. Natomiast w niniejszej sprawie zarówno bank, jak i zobowiązana Spółka otrzymały zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym rachunku bankowego po terminie przedawnienia zobowiązania w podatku VAT za wrzesień 2011 r., który nastąpił w dniu 16 stycznia 2017 r. Skoro więc nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, to nastąpiło jego wygaśnięcie.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Natomiast w myśl art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości wskutek przedawnienia. Z kolei stosownie do treści art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do eksponowanego w skardze zarzutu, że zajęcie zabezpieczające nie przekształciło się w zajęcie egzekucyjne.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia [...], zawierało wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 156 § 1 u.p.e.a. i zostało sporządzone według obowiązującego wzoru, o którym mowa w § 2 tego artykułu.
Zgodnie z art. 156 § 1 u.p.e.a. zarządzenie zabezpieczenia zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela;
2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;
3) podanie treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, podstawy prawnej tego obowiązku, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej - także określenie jej wysokości;
4) wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku;
5) wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji;
6) datę wydania zarządzenia zabezpieczenia, nazwę wierzyciela, który je wydał, oraz imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
7) klauzulę organu egzekucyjnego o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania;
8) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów;
9) sposób i zakres zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Strona skarżąca upatruje wadliwości zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...] w tym, że dokument ten nie został wystawiony na wszystkie wspólniczki spółki cywilnej, nie wskazano ich numerów PESEL oraz adresu zamieszkania. Natomiast zarówno pełnomocnikowi skarżącej jak i organom podatkowym umknęła okoliczność, że podatnikiem podatku VAT jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy, co wprost wynika z treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221). Zgodnie bowiem z tym przepisem podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zatem na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług spółka cywilna jest traktowana jako "jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej" . Tym samym to spółka cywilna, a nie jej wspólnicy jest podatnikiem VAT.
Już chociażby z tych względów nie można zasadnie twierdzić, że zarządzenie zabezpieczenia było wadliwe. Zarządzenie zabezpieczenie zawierało wskazanie pełnej nazwy Spółki, jej adresu, numeru NIP i REGON. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma treść art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. stanowiący, że zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepis ten nie zawiera żadnych innych warunków, których upatruje strona skarżąca, a to oznacza, że spełnienie wymogów w nim wymienionych powoduje przekształcenie z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.
W rozpoznawanej sprawie tytuły wykonawcze nr [...] i [...] z dnia [...] zostały wystawione na podstawie decyzji wymiarowej z dnia [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia [...], doręczonym pełnomocnikowi Spółki w dniu 12 stycznia 2017 r. a więc warunki określone w 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zostały spełnione.
Wbrew twierdzeniom autora skargi nie ma w sprawie zastosowania art. 81 § 1aw u.p.e.a, który stanowi, że zajecie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Rachunek bankowy nie był bowiem prowadzony dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany.
Natomiast skarga złożona na czynność zabezpieczającą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, oddalona przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...], została uwzględniona w trybie zażaleniowym przez organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] nr [...]. Niemniej zdaniem Sądu ta okoliczność jak również zbędne już uchylenie przez organ egzekucyjny w dniu [...] zajęcia zabezpieczającego pozostaje bez wpływu na wymagalność zobowiązania Spółki, zważywszy na treść art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a.
Dodatkowo odnosząc się do argumentacji strony skarżącej Sąd zauważa, że dłużnik zajętej wierzytelności - Bank B S.A. nie odmówił realizacji zajęcia zabezpieczającego i nie zwrócił zawiadomienia organowi egzekucyjnemu, ale wskazał jedynie na niepełne wskazanie w nim posiadaczy rachunku, co zresztą doprecyzował organ egzekucyjny w piśmie z dnia 15 grudnia 2016 r. W tym kontekście bez znaczenia pozostają argumenty dotyczące swobodnego korzystania z rachunku bankowego przez wspólniczki Spółki. Co więcej zajęcie było realizowane przez bank, gdyż jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] nr [...] oddalającego zarzuty, przekazał on w dniu 24 stycznia 2017 r. środki zaliczone na rzecz zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...].
Nie można także podzielić stanowiska strony skarżącej, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wygasł z powodu przedawnienia, które nastąpiło jej zdaniem w dniu 16 stycznia 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 70 § 6 pkt 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia [...] zostało doręczone A. C. – wspólniczce Spółki w dniu 8 grudnia 2016 r., co potwierdziła własnym podpisem. Zatem niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Reasumując, żadna z podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienie Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów postępowania i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył, że w sentencji zaskarżonego postanowienia błędnie wskazano jako podstawę rozstrzygnięcia art. 34 § 4 i 5 u.p.e.a. zamiast art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.p.e.a., jednakże z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy zastosował właściwe przepisy. Stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Trzeba również mieć na uwadze, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd uwzględnił specyfikę tegoż postępowania, w którym nie przeprowadza się postępowania dowodowego. Również uzasadnienie postanowienia zawiera wymogi, o których mowa w art. 124 § 2 K.p.a. Natomiast nie odniesienie się przez organ odwoławczy do wyciągu bankowego Spółki nie miało wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę.