I SA/GL 377/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2006-01-12
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek VATrestrukturyzacjaumorzenie postępowaniarażące naruszenie prawastwierdzenie nieważności decyzjiOrdynacja podatkowaprawo restrukturyzacyjneczynności mające na celu obejście prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, uznając brak rażącego naruszenia prawa.

Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego zaległości w VAT. Spółka zarzucała rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji o umorzeniu, argumentując, że zaległość nie została prawidłowo określona. Sąd uznał, że poprzedni wyrok WSA oddalający skargę na decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, a także analiza organu odwoławczego, nie wykazały rażącego naruszenia prawa, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., która utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w podatku VAT za rok 2000. Spółka twierdziła, że decyzja o umorzeniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zaległość podatkowa nie została prawidłowo określona w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że decyzja nie zawierała wad z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, przypomniał, że kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem. Sąd stwierdził, że poprzedni wyrok WSA z dnia 16 kwietnia 2004 r. oddalił skargę strony, co oznacza, że sąd nie dopatrzył się wad decyzji. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest postępowaniem merytorycznym i nie może przerodzić się w ponowne rozpatrzenie sprawy. Analiza organu odwoławczego, zgodnie z którą nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, została uznana za prawidłową. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i doktrynę, wyjaśniając pojęcie "rażącego naruszenia prawa" jako ewidentnego odejścia od obowiązującej normy prawnej, gdy wykładnia nie budzi wątpliwości. W tej sprawie, nawet przy odmiennej interpretacji przepisów przez stronę, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a zaległość podatkowa została określona w decyzji organu kontroli skarbowej w związku z czynnościami mającymi na celu obejście przepisów podatkowych, co zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji należności publicznoprawnych wyłączało możliwość restrukturyzacji. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, a poprzedni wyrok WSA oddalający skargę na decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego potwierdza brak wadliwości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" wymaga ewidentnego odejścia od normy prawnej, a w tej sprawie, nawet przy odmiennej interpretacji przepisów przez stronę, nie doszło do takiego naruszenia. Ponadto, postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest postępowaniem merytorycznym, a wcześniejsze orzeczenie sądu w sprawie skargi na decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego miało istotny wpływ na ocenę braku podstaw do stwierdzenia nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy stwierdza nieważność ostatecznej decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

u.r.n.p.p. art. 6 § 4

Ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

Zaległość podatkowa określona w decyzji organu kontroli skarbowej w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych nie podlega restrukturyzacji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 171

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Dotyczy nieważności czynności prawnych sprzecznych z ustawą albo mających na celu obejście ustawy.

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

Dotyczy nieważności oświadczeń woli złożonych dla pozoru.

rozp. MF art. 50 § 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Określa przypadki, w których faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego lub zwrotu podatku.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Argumentacja dotycząca błędnego określenia zaległości podatkowej w podatku VAT. Zarzut naruszenia art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez Dyrektora Izby Skarbowej. Argumentacja, że postępowanie o stwierdzenie nieważności powinno pozwolić na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Godne uwagi sformułowania

"rażące naruszenie prawa" pozostaje przedmiotem sporu zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego", jeżeli czynność postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej nie można kwestionować ustaleń wynikających z ostatecznych decyzji organów podatkowych w postępowaniu o umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Karpińska

członek

Barbara Orzepowska-Kyć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz charakter postępowania o stwierdzenie nieważności w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego i wyłączenia z niego zaległości powstałych w wyniku obejścia prawa podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji "rażącego naruszenia prawa" w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Jednakże, jej złożoność proceduralna i brak nietypowych faktów obniżają jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Kiedy "rażące naruszenie prawa" otwiera drzwi do stwierdzenia nieważności decyzji? Sąd wyjaśnia granice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 377/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Ewa Karpińska
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie restrukturyzacji zobowiązań podatkowych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję [...]o Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] . nr [...] w sprawie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego do zaległości podatkowych w podatku VAT za [...] 2000 r. w kwocie [...] zł oraz ustalającą ogólną kwotę należności objętej restrukturyzacją w podatku VAT w wysokości [...] zł, opłatę restrukturyzacyjną na kwotę [...] zł i warunki spłaty pozostałych zadłużeń podatkowych.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach podniesiono, że [...] Urząd Skarbowy w C., działając na wniosek "A", wszczął postępowanie restrukturyzacyjne w sprawie zaległości podatkowych w podatku VAT za rok 1999 i 2000 w łącznej wysokości [...] zł.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] nr [...] określił warunki restrukturyzacji zaległości w podatku VAT za rok 1999 w kwocie [...] zł oraz umorzył postępowanie restrukturyzacyjne do zadłużenia podatkowego "A" za [...] 2000 r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, iż w części dotyczącej zaległości za [...] 2000 r. należy umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że powyższe zaległości powstały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych.
Izba Skarbowa w C. Ośrodek Zamiejscowy w C., rozpoznając odwołanie pełnomocnika strony, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy powyższe rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Pełnomocnik strony wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w K. zarzucając jej błędną wykładnię prawa materialnego i niewłaściwe zastosowanie w szczególności przepisu art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) poprzez przyjęcie, że zaległość w podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. określona została w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 952/03 oddalił skargę strony uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Od powyższego wyroku pełnomocnik strony wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik Spółki w dniu 29 lipca 2004 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), czyli ze względu na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podatnika przeprowadził wywód na temat różnicy pomiędzy decyzją określającą a ustalającą zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem sporu. Wraził zdanie, że dyspozycja art. 6 ust. 4 ustawy restrukturyzacyjnej wymagała ustalenia czy zaległość podatkowa, (której dotyczy wniosek o objęcie restrukturyzacją) została określona w decyzji właściwego organu podatkowego lub kontroli skarbowej, której wydanie nie budziło wątpliwości.
W tej zatem sytuacji – zdaniem pełnomocnika – należało skupić się nad drugą istotną rzeczą, a mianowicie, czy we wskazanych decyzjach podatkowych zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. została określona czy też ustalona, gdyż zarówno w doktrynie prawa podatkowego jak i w orzecznictwie sądowym, powszechnie uznawany jest podział decyzji na podatkowych na decyzje określające i ustalające.
W dalszej części wniosku pełnomocnik zaważył, iż w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że zaległość podatkowa w podatku VAT określona została w decyzji wymiarowej Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] r., co nie jest zgodne z treścią zawartego w niej rozstrzygnięcia, gdyż decyzja ta:
- określała nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym za [...] 2000 r. w kwocie [...] zł,
- określała zaległość podatkową w podatku od towarów i sług za [...] 2000 r. w kwocie [...] zł,
- określała wysokość odsetek za zwłokę wyliczonych od dnia [...] 2000 r. do dnia wydania przedmiotowej decyzji w kwocie [...] zł,
- ustalała dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł.
Zatem – w opinii pełnomocnika – nie została określona zaległość podatkowa w kwocie [...] zł ale w kwocie [...] zł, co oznacza, że wydana decyzja przez organ odwoławczy rażąco naruszała prawo.
Organ II instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż w jego ocenie, decyzja Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nie zawiera wad dających podstawę do stwierdzenia jej nieważności z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik Spółki obok argumentów prezentowanych we wniosku podniósł, że na gruncie przedstawionych przez niego okoliczności, treść decyzji z [...] r. w sposób oczywisty narusza art. 247 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik podkreślił, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. powołał się w zaskarżonej decyzji na zasadę powagi rzeczy osądzonej, która nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. W ten sposób – zdaniem strony – naruszono art. 171 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto stwierdzenie, że do czasu ewentualnego uchylenia wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2004 r. brak jest możliwości wydania innego rozstrzygnięcia niż o odmowie stwierdzenia nieważności, godzi w zasadę dwuinstancyjności postępowania, pozbawiając spółkę praw do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.
Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko w pierwszej kolejności odwołał się do brzmienia art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wskazując, że organ podatkowy stwierdza nieważność ostatecznej decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie było ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej decyzji pod kątem zaistnienia w decyzji ostatecznej wad wymienionych w tym przepisie.
Podniósł, że analiza ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. nie wykazała istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Decyzja ta wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powołanymi w sentencji decyzji oraz jej uzasadnieniu. W konsekwencji nie nosi znamion wadliwości z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Kontynuując ten wątek zauważył, że prawidłowość przyjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w związku ze skargą strony na przedmiotową decyzję, który to Sąd wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r. skargę strony oddalił. Wyrażono pogląd, że jeśli wadliwości decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się strona, nie dopatrzył się Sąd orzekający w sprawie skargi, to z pewnością nie może przyjąć odmiennego stanowiska organ wydający decyzję.
Powtórzono, że tylko uwzględnienie przez NSA skargi kasacyjnej pełnomocnika strony od wyroku WSA może przynieść pozytywne zmiany w obecnym stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że przedmiotowy przepis ma zastosowanie również do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w drodze doręczenia decyzji ustalającej,
- art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prowadzącą do przyjęcia, że brak możliwości uwzględnienia żądania Spółki dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wynika z zasady powagi rzeczy osądzonej.
W obszernym uzasadnieniu skargi co do zasady ponowiono argumentację prezentowaną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. oraz w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl z kolei art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy, Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Skarga uzasadniona nie jest, gdyż nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub postępowania administracyjnego.
W punkcie wyjścia rozważań koniecznych do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy zwrócić uwagę na zasygnalizowany przez Dyrektora Izby Skarbowej fakt, że decyzja Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] , której dotyczył wniosek strony o stwierdzenie jej nieważności, była uprzednio zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 952/03 oddalił skargę strony uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na treść cytowanego na wstępie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy uznać, że Sąd nie stwierdził zarówno wad zaskarżonej decyzji wskazywanych w skardze jak i innych branych pod uwagę z urzędu. Sąd administracyjny kontrolując bowiem zgodność z prawem decyzji nie jest związany granicami skargi i w pierwszej kolejności ustala, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Powyższa okoliczność ma niewątpliwy wpływ na ocenę niniejszego postępowania. Zwrócić bowiem trzeba uwagę na treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Związanie, o którym mowa w tym przepisie, dotyczy tylko orzeczeń prawomocnych. W konsekwencji należy uznać, że do momentu w którym przedmiotowy wyrok nie stanie się prawomocny możliwe było wszczęcie i przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w K.z dnia [...] r. nr [...].
Nie ma racji skarżący zarzucając w skardze naruszenie przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten wyraża zasadę, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Zwrócić bowiem trzeba uwagę na fakt, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności nie powoływał się na fakt powagi rzeczy osądzonej, lecz odniósł się jedynie do treści wyroku WSA z 16 kwietnia 2004 r. w kontekście badania zaistnienia przesłanki z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Rację ma natomiast organ odwoławczy stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Postępowanie to nie może bowiem przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony. Taka praktyka stanowiłaby naruszenie zasady dwuinstancyjności z art. 127 (por. wyroki NSA z 21.09.2001 r. sygn. akt III SA 1430/00, z dnia 18.10.2001 r. sygn. akt III SA1685/00, z dnia 12.11.2002 r. sygn. akt III SA 3630/00). W omawianym trybie bada się wyłącznie istnienie albo nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
Powracając do dokonanej przez Dyrektora Izby Skarbowej oceny braku przesłanki rażącego naruszenia prawa należy stwierdzić, że dokonana analiza jest prawidłowa.
W wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2004 r. sygn. akt III SA 2070/02 (wyd. elekt. LEX-TEMIDA, 2005 nr 146536) celnie zauważono, że pojęcie "rażące naruszenie prawa" pozostaje przedmiotem sporu zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie (szerzej na ten temat: J. Borkowski w "Ordynacja podatkowa - komentarz 2004", Wyd. UNIMEX Wrocław 2004 r. str. 841-843, R. Kubacki "Rażące naruszenie prawa - problemy interpretacyjne" Monitor Podatkowy nr 11 z 1997 r. str. 330-334 oraz H. Dzwonkowski "Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji wymiarowej z powodu rażącego naruszenia prawa" Monitor Podatkowy nr 9 z 2004 r. str. 11-15). Przy braku uniwersalnych kryteriów stwierdzania nieważności w zasadzie panuje jednak zgodność co do tego, iż orzekając o "rażącym naruszeniu prawa" organ podatkowy nie działa na zasadzie uznania administracyjnego, jak również co do tego, iż naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego", jeżeli czynność postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem instytucją procesową stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, które powodują nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak również przedmiotowym (J. Borkowski, jw. str. 843 oraz "Zmiana i uchylanie ostatecznych decyzji administracyjnych", Warszawa 1967 r. str. 115-116).
Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem przez proste ich zastosowanie ze sobą (kodeks postępowania administracyjnego "Komentarz". J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, str. 237; por. także Kodeks postępowania administracyjnego "Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 716-721).
Innymi słowy, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (wyrok NSA z 13.07.2001 r. sygn. akt III S.A. 1110/00, w "Komentarzu – Ordynacja podatkowa" S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2006, s. 714).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, iż nawet gdyby przyjąć za prawidłową, zaprezentowaną przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...] jak w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wykładnię art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), to i tak dokonana przez organ podatkowa wykładnia spornego przepisu nie może nosić cechy rażącego naruszenia prawa. Odnośnie wykładni tego przepisu dokonanej przez organ odwoławczy zaaprobował ją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16.04.2004 r. sygn. akt I SA/Gl 952/03 stwierdzając, że: "organy podatkowe prawidłowo orzekły o umorzeniu postępowania w odniesieniu do zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za [...] 2000 r., ponieważ zaległość ta została określona decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] , utrzymaną w mocy decyzją Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...], a w podstawie prawnej tych decyzji powołano § 50 ust. 4 pkt 5 c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego (podkreślenie Sądu), faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Z kolei wskazane przepisy Kodeksu cywilnego dotyczą nieważności czynności prawnych sprzecznych z ustawą albo mających na celu obejście ustawy (art. 58) oraz nieważności oświadczeń woli złożonych dla pozoru (art. 83).
W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, iż zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. została określona decyzją organu kontroli skarbowej w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych, a jako spełniająca dyspozycję art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie podlegała restrukturyzacji z mocy powołanego przepisu prawa. Konsekwencją wyłączenia ustawowego przedmiotowej zaległości z restrukturyzacji była konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ organ podatkowy nie miał podstaw prawnych do orzekania co do istoty sprawy.
Nie sposób zatem uznać skuteczności zarzutów skargi, które skupiają się na wykazaniu braku podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji orzekającej o zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. na podstawie przepisów odsyłających do czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa podatkowego. Argumentacja ta o ile mogłaby być właściwa w postępowaniu dotyczącym decyzji wymiarowej, to jest zupełnie bezzasadna w postępowaniu, którego przedmiotem jest decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Postępowanie to mające na celu oddłużenie przedsiębiorców nie jest bowiem dodatkowym postępowaniem odwoławczym czy skargowym, a to oznacza, iż w trakcie tego postępowania nie można kwestionować ustaleń wynikających z ostatecznych decyzji organów podatkowych. Nie jest to też nadzwyczajny tryb wzruszenia prawomocnych aktów administracji skarbowej. W postępowaniu tym nie jest wymagane ponowne udowodnienie powstania zaległości w związku z dokonywaniem czynności mających na celu obejście przepisów prawa, bowiem art. 6 ust. 4 ustawy restrukturyzacyjnej wprost odsyła do zaległości określonych decyzjami, a jak wyżej wskazano zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za 2000 r. została określona decyzją, o jakiej mowa w powołanym przepisie".
W podsumowaniu dotychczasowych spostrzeżeń stwierdzić trzeba, że nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których każda daje się uzasadnić z jednakową mocą. Z tych względów nawet powoływanie się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygającą dane zagadnienie prawne odmiennie od przyjętego we wcześniejszej decyzji wydanej w innej sprawie nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności tej decyzji. Również ewentualne uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16.04.2004 r. sygn. akt I SA/Gl 952/03 samo przez się nie może wskazywać na zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa w decyzji, której stwierdzenia nieważności domagała się strona skarżąca.
Reasumując, należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, dokonane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zgromadzonych dowodach, dały też podstawę do poczynienia trafnych rozważań faktycznych i prawnych. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało nadto dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione.
Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski.
Kierując się powyższymi względami Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI