I SA/Gl 359/04

I SA/Gl 359/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-05-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Winiarski
Małgorzata Wolf-Mendecka /przewodniczący/
Przemysław Dumana /sprawozdawca/
Symbol z opisem
653  Środki publiczne nie objęte innymi symbolami
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Finanse publiczne
Bankowe prawo
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592
art. 12 pkt 8 lit. c, art. 79 ust. 1
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie powiatowym.
Tezy
Do zaciągania kredytu długoterminowego nie może być upoważniony zarząd powiatu, gdyż podejmowanie uchwał w tym przedmiocie zastrzeżone zostało przez ustawodawcę do wyłącznej właściwości rady powiatu.
Sentencja
Dnia 28 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA : Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA : Krzysztof Winiarski, Protokolant : Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 roku sprawy ze skargi Powiatu [...] na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie skargi organu powiatu na czynności nadzorcze oddala skargę.
Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] z [...] roku Regionalna Izba Obrachunkowa w K. stwierdziła nieważność w całości uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z [...] 2003 roku w sprawie zaciągnięcia długoterminowego kredytu, ze względu na naruszenie art. 12 pkt 8 lit.c ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (tekst jednolity w Dz.U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1592 z późniejszymi zmianami).
W uzasadnieniu tej uchwały RIO w K. stwierdziła, że zgodnie z art. 18 pkt 8 lit.c ustawy o samorządzie powiatowym do wyłącznej właściwości rady powiatu należy podejmowanie uchwał w sprawie zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów. Z treści tego przepisu wynika zatem wyłączność rady powiatu w decydowaniu o wysokości wynikających z tego tytułu i wpływających na wysokość długu jednostki obciążeń budżetu. Uprawnienia tego nie może rada scedować na inny organ. Tymczasem w przedmiotowej uchwale brak jest określenia faktycznej wysokości zaciągniętego zobowiązania. Rada Powiatu [...] określiła bowiem tylko maksymalną wysokość kredytu ("w wysokości nieprzekraczającej kwoty [...] zł."), a decyzję o jego ostatecznej wysokości pozostawiła Zarządowi Powiatu, który uchwałę miał wykonać. Do takiego jednak działania Rada Powiatu Mikołowskiego, zgodnie z powołanym wyżej art. 12 pkt 8 lit. c ustawy o samorządzie powiatowym, nie była uprawniona.
Uchwałę tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rada Powiatu [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż z treści art. 12 pkt 8 lit. c ustawy o samorządzie powiatowym nie wynika aby uchwała Rady wskazywała jednoznacznie kwotę kredytu, a nie tylko górną jego granicę. Wskazano, że "kredyt miał być w założeniu zaciągnięty na pokrycie bieżącego niedoboru w budżecie, którego precyzyjna wysokość na dzień podejmowania uchwały przez Radę nie była możliwa do ustalenia. Podejmując swoją uchwałę Rada działała ze świadomością, że niezbędne będzie zaciągnięcie kredytu w wysokości zgodnej z aktualnymi potrzebami a nie w sztywno określonej wysokości. W przypadku podjęcia przez Radę uchwały o zaciągnięciu kredytu o konkretnej wysokości, nie byłoby możliwe zaciągnięcie kredytu o wysokości niższej, co w konsekwencji spowodowałoby naruszenie przepisu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2003 r., nr 15, poz. 148 z późn. zm.), gdyż Powiat poniósłby koszty zaciągnięcia kredytu wyższego niż byłoby to konieczne".
W konkluzji uzasadnienia skargi Zarząd Powiatu podniósł, że zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 12 pkt 8 lit.c rada powiatu może dać zarządowi upoważnienie do zaciągnięcia kredytu i nie musi szczegółowo ustalać warunków kredytu. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałoby, że rada w uchwale winna wskazać nie tylko wysokość kredytu i termin spłaty, ale także inne warunki określane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia – zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.
W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa w K. wniosła o jej oddalenie. Organ nadzoru podkreślił, iż dla pokrywania kredytami bieżących potrzeb finansowych powiatu ustawodawca przewidział możliwość ich zaciągania przez zarząd w formie kredytów krótkoterminowych (art. 12 pkt 8 lit. d powołanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym). Uchwała Rady Powiatu Mikołowskiego z dnia 18 grudnia 2003 roku dotyczyła kredytu długoterminowego i ten rodzaj kredytu może być zaciągany wyłącznie przez organ stanowiący (Radę Powiatu) w trybie art. 12 pkt 8 lit. c ustawy o samorządzie powiatowym. Skoro zatem ustawodawca dla zaciągnięcia kredytu długoterminowego przewidział kompetencję wyłącznie dla Rady Powiatu, to nie można takiego uprawnienia skutecznie przenieść w drodze uchwały na inny organ, gdyż podejmowanie rozstrzygnięć w ustawowo określonym dla danego organu zakresie, przez inny organ, który jest w tym względzie niewłaściwy, skutkuje najwyższym stopniem wadliwości takich rozstrzygnięć lub uchwał.
Wskazała również, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej (w tym samorządu terytorialnego) działają na podstawie i w granicach prawa, dlatego też do tych organów nie stosuje się zasady "co nie jest zakazane jest dozwolone" lecz regułę "dozwolone jest tylko to co prawo wyraźnie przewiduje".
W konkluzji uzasadnienia Organ nadzoru podkreślił, iż skoro Rada Powiatu [...] w swojej uchwale z dnia [...] roku w sposób istotny naruszyła przepis art. 12 pkt 8 lit.d ustawy o samorządzie powiatowym oraz zasadę wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, to zasadnie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. stwierdziło nieważność wyżej wymienionej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie jest uzasadniona.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego aktu nadzorczego należy wskazać, iż stosownie do art. 7 w związku z art. 163 Konstytucji R.P. jednostki samorządu terytorialnego, realizując zadania administracji publicznej, są obowiązane działać na podstawie i w granicach prawa, jednakże dla zagwarantowania przestrzegania działania na podstawie i w granicach prawa są poddane nadzorowi organów państwowych (art. 171 ust. 1 Konstytucji).
Przyznanie jednostkom samorządu terytorialnego samodzielności oznacza, że sprawowanie nadzoru musi odbywać się w dopuszczalnych przepisami prawa granicach. Przy czym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej (art. 165 ust. 2 Konstytucji).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej reguluje jedynie, w zakresie granic nadzoru, kryterium nadzoru – "Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności" (art. 171 ust. 1 Konstytucji) oraz organy powołane do sprawowania nadzoru (art. 171 ust. 2 i 3 Konstytucji).
W pozostałym zakresie granice dopuszczalności ingerencji nadzorczej wyznaczają ustawy samorządowe, w zakresie powiatu – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1592 z późniejszymi zmianami).
Zgodnie zatem z art. 79 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym – uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
Uchwała Rady Powiatu [...] (z dnia [...] roku, nr [...]) została wydana na podstawie art. 12 pkt 8 lit.c powołanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym,
Przepis art. 12 pkt 8 lit.c tej ustawy stanowi, że "do wyłącznej właściwości rady powiatu należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych powiatu dotyczących zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów".
Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika więc jednoznacznie, iż decyzja o zaciągnięciu kredytu długoterminowego należy wyłącznie do właściwości rady powiatu i nie może ona tego uprawnienia skutecznie przenieść w drodze uchwały na inny organ (zarząd powiatu). Innymi słowy, organ nadzoru prawidłowo stwierdził, iż do zaciągania kredytu długoterminowego nie może być upoważniony zarząd powiatu, gdyż podejmowanie uchwał w tym przedmiocie zastrzeżone zostało przez ustawodawcę do wyłącznej właściwości rady powiatu. Natomiast dla pokrywania kredytami bieżących potrzeb finansowych powiatu, ustawodawca przewidział możliwość ich zaciągania przez zarząd, jednakże w formie kredytów krótkoterminowych (art. 12 pkt 8 lit.d powołanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym).
Reasumując należy wskazać, iż uchwała Rady Powiatu [...] z dnia [...] roku, nr [...] podjęta została z istotnym naruszeniem art. 12 pkt 8 lit.c powołanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym. Do zaciągnięcia bowiem kredytu długoterminowego nie mógł być upoważniony zarząd powiatu, gdyż podejmowanie uchwał w tym przedmiocie zostało zastrzeżone do wyłącznej właściwości rady powiatu (art. 12 pkt 8 lit. c i d ustawy o samorządzie powiatowym). Brak określenia w uchwale wysokości zaciąganego zobowiązania (kredytu długoterminowego), a także powierzenie wykonania tej uchwały (w tym decydowanie o wysokości kredytu) zarządowi powiatu stanowiło, zdaniem Sądu, podstawę stwierdzenia nieważności powołanej wyżej uchwały.
Powyższe rozważania przemawiają za zasadnością stanowiska organu nadzoru zajętego w sprawie.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.