I SA/GL 1090/18

I SA/Gl 1090/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1100/21 - Wyrok NSA z 2022-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 146, 151, 145a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 64 par. 1 pkt 4,  art. 64 par. 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania postanowienia w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. A S.A. w B. (wcześniej A’ S.A. – zwana dalej skarżącą) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej zwanego DIAS) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania postanowienia w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych.
2. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na gruncie następującego stanu sprawy.
2.1. W dniu [...] Burmistrz Miasta P. (zwany dalej wierzycielem), wystawił wobec skarżącej [...] tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku od nieruchomości za okres od lutego 2004 r. do grudnia 2004 r., na podstawie decyzji tego organu z dnia [...].
Zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u dłużnika zajętej wierzytelności.
W odpowiedzi na dokonane zajęcia skarżąca poinformowała organ egzekucyjny, iż uznaje zajęte wierzytelności oraz że przekazała na rachunek organu egzekucyjnego kwotę [...] zł oraz kwotę [...] zł. Poinformowała również, iż pozostałe zobowiązania wynikające z zajęć wierzytelności będzie przekazywać na rachunek organu egzekucyjnego w miarę posiadanych środków.
Następnie organ egzekucyjny zawiadomił skarżącą o uchyleniu zajęcia z uwagi na zapłatę należności (realizacja przedmiotowego zajęcia).
Skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją administracyjną.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (zwany dalej NUS) określił obciążające skarżącą koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł w rozbiciu na poszczególne tytuły wykonawcze, tj. w oparciu o każdy z [...] tytułów wykonawczych została określona opłata manipulacyjna oraz koszty zajęcia (opłata manipulacyjna odnośnie każdego z tytułów wykonawczych nie przekroczyła kwoty [...] zł, z kolei koszty zajęcia [...] zł).
Pismem z dnia 16 września 2016 r. skarżąca działając w oparciu o przepis art. 145a w związku z art. 126 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. - k.p.a.), zwróciła się do NUS o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...] w przedmiocie określenia skarżącej kosztów egzekucyjnych z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (zwanego dalej TK) z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, na mocy którego uznano przepisy ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1314, ze zm.- u.p.e.a.) za niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej.
Następnie, po wznowieniu postępowania na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., skarżąca wniosła o uchylenie ww. postanowienia w całości oraz wydanie nowego postanowienia rozstrzygającego o istocie sprawy, z uwzględnieniem wskazanego powyżej wyroku TK. Wskazano, iż wyrok TK został opublikowany w Dzienniku Ustaw RP z dnia 16 sierpnia 2016 r., pod pozycją 1244, stąd wniosek o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w przepisie art. 145a § 2 k.p.a. Wskazano jednocześnie, iż przepisy u.p.e.a., których TK stwierdził niezgodność z Konstytucją RP, stanowiły podstawę nałożenia na skarżącą kosztów egzekucyjnych, stąd przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania egzekucyjnego jest zasadny, gdyż nałożone na skarżącą koszty egzekucyjne, w świetle orzeczenia TK były nienależne, wobec czego postanowienie o określeniu skarżącej tych kosztów winno zostać uchylone.
Postanowieniem z dnia [...] działając w oparciu o przepisy art. 147, art. 149 § 1 w związku z art. 126 k.p.a., NUS wznowił na wniosek skarżącej postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...].
2.2. Po przeprowadzeniu postępowania wznowionego NUS, działając na podstawie przepisów art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 k.p.a., postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia z dnia [...] r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż analiza wyroku TK wskazuje, iż art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., nie zostały uchylone, a zatem przepisy te nadal obowiązują. Wyrok ten stanowi o niezgodności ww. przepisów w zakresie w jakim nie określono maksymalnej wysokości opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną, nie zaś iż opłata jest nienależna. Podniósł, iż na podstawie art. 6 k.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany działać na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Wskazał, iż w niniejszej sprawie, mimo publikacji wyroku TK, organ egzekucyjny nie ma możliwości uchylenia ostatecznego postanowienia z dnia [...], bowiem rozstrzygnięcie to zostało wydane w oparciu o obowiązujące i nieuchylone przepisy (tj. art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.). Ponadto wskazał, iż w myśl przepisu art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Reasumując, niecelowe byłoby uchylenie ostatecznego postanowienia, aby wydać ponowne bez zmian, czyli aby wydać rozstrzygnięcie takie samo jak dotychczasowe. Po zastosowaniu, bowiem mechanizmu miarkowania kosztów egzekucyjnych poprzez ustalenie proporcji opłaty za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej w stosunku do opłaty za zajęcie nieruchomości - w efekcie czego, określono maksymalne opłaty stawek za czynności podjęte do każdego tytułu wykonawczego, kwota określonych kosztów egzekucyjnych wyniosłaby również łącznie [...] zł.
2.3. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że pomimo stwierdzenia wprost przez TK wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 o niezgodności art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją RP, wskazane przepisy u.p.e.a. nie zostały uchylone i w dalszym ciągu obowiązują, wobec tego brak jest podstaw do uchylenia ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...].
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., poprzez poczynienie błędnych ustaleń polegających na uznaniu, iż wyrok TK w powiązaniu z zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, nie uzasadnia uchylenia w postępowaniu wznowionym ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...].
- art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 2, art. 145a § 1, art. 149 § 2 i art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnej odmowie uchylenia ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...], pomimo wystąpienia podstaw uzasadniających uchylenie tego postanowienia na mocy art. 145a k.p.a. - TK orzekł bowiem o braku zgodności z Konstytucja RP przepisów (art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.), na podstawie których organ egzekucyjny wydał to postanowienie.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy (na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a.).
Wskazano, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii czy wyrok TK uzasadnia zgłoszone przez skarżącą żądanie uchylenia (zmiany) w trybie wznowienia postępowania, ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...], na mocy którego określono skarżącej - na podstawie uznanych za niekonstytucyjne ww. wyrokiem art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. - wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł. Zdaniem skarżącej, żądanie to należy uznać za w pełni uzasadnione, na poparcie czego powołano prawomocne wyroki WSA w Gliwicach w sprawach sygn. akt I SA/Gl 116/17, I SA/Gl 117/17.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wysokość określonych skarżącej kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie, odpowiada wprost sytuacji, którą TK wskazał jako przejaw ewidentnego oderwania wysokości kosztów egzekucyjnych od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i podjętych przez niego w ramach postępowania czynności. Podniesiono, że w sprawie spełnione zostały wymogi formalne do wszczęcia postępowania wznowieniowego, o których mowa w art. 145a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Wskazano, iż ustalenie w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych, nastąpiło z pominięciem kryteriów wskazanych w wyroku TK. Okoliczność ta wskazuje na ewidentne naruszenie zasady zakazu nadmiernej ingerencji, polegające na naruszeniu proporcji między, wynikającym z art. 84 Konstytucji RP, obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznoprawnych, a prawem jednostki do własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji RP), co stanowiło zasadniczy powód uznania ww. przepisów za niekonstytucyjne. W rezultacie, zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny bezzasadnie odmówił uchylenia własnego postanowienia określającego koszty egzekucyjne, które kontrolowanie było w postępowaniu wznowieniowym. Wobec tego, iż postanowienie to dotknięte zostało wadą określoną w art. 145a k.p.a., organ egzekucyjny działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., winien był uchylić postanowienie ostateczne i wydać nowe postanowienie rozstrzygające istotę sprawy.
2.4. Postanowieniem z dnia [...] DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, iż w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, nie jest możliwe uchylenie ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...], na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w oparciu o przesłankę określoną w art. 145a tej ustawy i wydanie przez organ nowego postanowienia rozstrzygającego o istocie sprawy - nawet wówczas, gdyby organ (czy to I instancji czy II instancji) w toku postępowania stwierdził istnienie podstaw do jego uchylenia w oparciu ww. przepis. Żaląca nie dostrzegła bowiem, iż w niniejszej sprawie zaistniała negatywna przesłanka uchylenia na podstawie art. 145a k.p.a., w trybie wznowienia postępowania, ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...], określona w przepisie art. 146 § 1 k.p.a., tj. nastąpił upływ pięcioletniego terminu, licznego od dnia doręczenia stronie postanowienia z dnia [...].
Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. zostało doręczone zarówno wierzycielowi jak i skarżącej w dniu [...], zaś skarga o wznowienie postępowania nadana została w placówce pocztowej w dniu 16 września 2016 r. Stąd też, skarga o wznowienie postępowania wniesiona na podstawie art. 145a k.p.a., choć została złożona z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., to równocześnie - po upływie terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., który przewiduje możliwość uchylenia ostatecznego postanowienia organu, z przyczyny określonej art. 145a, w terminie pięciu lat od dnia doręczenia tego postanowienia. Pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. upłynął w przedmiotowej sprawie w dniu [...] 2015 r.
Zatem wydanie przez organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie postanowienia w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiłoby naruszenie prawa.
W dalszej kolejności podano, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis art. 146 § 1 k.p.a. nie stanowi negatywnej przesłanki wznowienia postępowania, lecz jedynie negatywną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. Wystąpienie okoliczności wymienionych w tym przepisie nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek do wznowienia postępowania, organ wyda decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w razie zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania, organ jest zobowiązany do wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 k.p.a., a więc stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa i wskazującej - w uzasadnieniu - okoliczności (objęte przepisem art. 146 § 1 lub 146 § 2), z powodu których nie uchylił decyzji.
Należy zatem w przedmiotowej sprawie, zdaniem DIAS dokonać oceny, czy wskazana przez skarżącą przesłanka daje podstawę do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 151 § 2 k.p.a. (jeżeli doszło do naruszenia prawa) czy też należy stwierdzić brak podstaw do uchylenia ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 tej ustawy (z uwagi na fakt, że nie doszło do wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa).
W ocenie DIAS w niniejszej sprawie określenie poszczególnych kwot kosztów egzekucyjnych na poziomie odpowiednio: [...] % kwoty egzekwowanych należności pieniężnych (opłata manipulacyjna), [...] % kwoty egzekwowanej należności (opłata za zajęcie wierzytelności), nie narusza wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zakazu nadmiernej ingerencji, tj. nie narusza proporcji pomiędzy, wynikającym z art. 84 Konstytucji RP obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznoprawnych, a prawem jednostki do własności (art. 64 § 1 Konstytucji RP).
Do przyjęcia takiego stanowiska skłoniło DIAS przyjęcie, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej należy uwzględnić mniejszy nakład pracy niż przy zajęciu nieruchomości. Dlatego przyjąć należy, w związku z brakiem ustawowych regulacji, że opłata o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki w kwocie 34.200.00 zł dla 8% opłaty. Skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200,00 zł, to DIAS przyjmuje zachowując proporcje, że [...]% opłata za zajęcie innych wierzytelności może wynosić maksymalnie [...] zł. Organ wziął przy tym pod uwagę, że ustawodawca biorąc pod uwagę stopień skomplikowania czynności określił odmiennie wysokość opłat na poziomie [...] % kwoty egzekwowanej należności za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych i 8% kwoty egzekwowanej należności za zajęcie nieruchomości. Przejmując z przepisów ustawy egzekucyjnej różnice w wysokości opłat przyjętej przez ustawodawcę pomiędzy [...]% i 8% organ zachowując ustawową proporcje doszedł do wniosku, że skoro opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34.200,00 zł, to wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia rachunku bankowego. Z tego względu organ uznał, że wykonaniem nakazów z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie ograniczenie procentowej opłaty za zajęcie innych wierzytelności do kwoty [...] zł, wynikające z miarkowania kosztów uwzględniającego fakt mniejszego skomplikowania zajęcia innych wierzytelności, niż zajęcia nieruchomości.
Z kolei przyjmując jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie 34.200.00 zł, organ przyjął że maksymalna opłata manipulacyjna, nie może być wyższa niż [...] zł. Organ kierował się przy tym przyjęciem takiej zależności, że za zajęcie nieruchomości stawka procentowa została wskazana na poziomie 8% kwoty egzekwowanej należności, a dla opłaty manipulacyjnej 1% kwoty egzekwowanej należności. Z uwagi na powyższe DIAS stanął na stanowisku, że maksymalna opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż [...] maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości, a więc nie może przekraczać kwoty [...] zł.
Zatem DIAS, uwzględniając wyrok TK oraz przeprowadzony wyżej wywód stoi na stanowisku, iż koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie zostały określone prawidłowo. Wobec powyższego wskazana w skardze o wznowienie przesłanka z art. 145a k.p.a., nie daje podstaw do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 151 § 2 k.p.a., bowiem przy podejmowaniu przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...] nie doszło do naruszenia prawa. Mając to na uwadze, zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie uzasadniona była odmowa uchylenia ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...], w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
3.1. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 145a k.p.a.;
- art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1, 145a § 1 k.p.a., 149 § 2 k.p.a. i art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez ich brak zastosowania polegającego na bezpodstawnej odmowie stwierdzania naruszenia prawa zaistniałego w stosunku do ostatecznego postanowienia z dnia [...] r. - TK orzekł bowiem o braku zgodności z Konstytucją RP przepisów u.p.e.a. na podstawie, których NUS wydał to postanowienie.
Nadto z ostrożności procesowej skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów, które jednoznacznie wskazują na zaistnienie przesłanki dla wznowienia postępowania a to:
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP poprzez uznanie, że pomimo stwierdzenia wprost przez TK o niezgodności art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a, z Konstytucją RP, wskazane przepisy u.p.e.a. me zostały uchylone i w dalszym ciągu obowiązują, wobec tego brak jest podstaw do uchylenia ostatecznego postanowienia z dnia [...] r.
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń polegających na uznaniu, iż wyrok TK, w powiązaniu z zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, nie uzasadnia uchylenia w postępowaniu wznowionym ostatecznego postanowienia z dnia [...].
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powielono argumenty z zażalenia, nadto wskazując, że uwzględniając nawet podniesiony przez DIAS argument, iż od daty doręczenia postanowienia z dnia [...] r. do daty złożenia skargi o wznowienie postępowania upłynął pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., DIAS winien był wydać postanowienie na zasadzie art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W przedmiotowej sprawie DIAS nie stwierdził jednak naruszenia prawa w przedmiotowym postanowieniu na ww. zasadzie art. 151 § 2 k.p.a., pomimo iż zaistniały ku temu okoliczności. Skarżąca podniosła, iż stwierdzenie, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa stanowi dla niej ewentualną podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przed sądem powszechnym i na zasadach określonych w postępowaniu cywilnym.
Dalej podniesiono, iż czynności podjęte przez organ egzekucyjny są czynnościami relatywnie niewymagającymi dużego zaangażowania ani czasowego ani merytorycznego organu, w związku z czym wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł ustalona za zrealizowane przez organ czynności polegających wyłącznie na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (tj. w istocie przesłania zawiadomienia do banku o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami oraz zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego - art. 80 u.p.e.a.) pozostaje w oderwaniu rzeczywistej wartości (nakładu pracy) takich czynności. Istotnym jest bowiem, iż dla każdego z tytułów wykonawczych czynności wykonywane przez organ egzekucyjny były ze sobą tożsame, jedyna różnica w podejmowanych czynnościach sprowadzała się do zmiany danych dotyczących tytułu wykonawczego, w pozostałym zakresie czynności był identyczne (egzekucja administracyjna dotyczyła bowiem jednego zagadnienia - zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2004 w gminie P.). W rezultacie, nałożona za te czynności suma kosztów egzekucyjnych jest istotnie oderwana od nakładu pracy i kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny. Kwota ta pozostaje zatem w zupełnym oderwaniu od polskich realiów gospodarczych w stosunku do wykonanej pracy.
3.2. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. W wyniku dokonania kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
5. Spór pomiędzy stronami sprowadza się do tego, czy wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 (Dz.U. z dnia 16 sierpnia 2016 r. poz. 1244) uzasadnia żądanie uchylenia w trybie wznowienia postępowania administracyjnego postanowienia DIAS utrzymującego w mocy postanowienie NUS określającego stronie, w oparciu o art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., wysokość kosztów egzekucyjnych.
Organ I instancji wznowił postępowanie i na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia tego postanowienia stwierdzając, że konstytucyjność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w oparciu o które naliczone zostały opłaty za czynności egzekucyjne została zakwestionowana tylko w ograniczonym zakresie, zaś organ dokonał stosunkowego określenia tych opłat naliczając ich wysokość w sposób w tych przepisach wskazany, który nie został zakwestionowany przez TK.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy to postanowienie podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując jako dodatkową przesłankę rozstrzygnięcia przepis art. 146 k.p.a.
6. Przystępując do rozważań podnieść należy, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z instytucją wzruszenia ostatecznego postanowienia administracyjnego. Jego wzruszenie może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami k.p.a. lub ustaw szczególnych. Jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). W literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna lub postanowienie ostateczne (zob. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. LEX 2010, wyd. III. Komentarz do art. 145 k.p.a.).
W postępowaniu w sprawie wznowienia wyodrębnia się dwa zasadnicze etapy. W pierwszym, zwanym etapem wstępnym (wyjaśniającym), bada się jedynie zagadnienie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Z kolei etap drugi (właściwy), rozpoczynający się po wydaniu postanowienia o wznowieniu, ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia i zmierza do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Oznacza to, że przedmiotem drugiego etapu postępowania jest: a) ustalenie, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a bądź art. 145b k.p.a.; b) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX/el 2016. Komentarz do art. 149 k.p.a.).
W niniejszym przypadku skarżąca oparła swe żądanie wznowienia postępowania na art. 145a § 1 k.p.a. Zgodnie z nim wznawia się postępowanie w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja/postanowienie. Aby można było wznowić postępowanie administracyjne na tej podstawie, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest zakończenie sprawy decyzją ostateczną (art. 145a w związku z art. 145 § 1 k.p.a.). Przesłanka druga, wynikająca bezpośrednio z art. 145a k.p.a. wiąże się z wydaniem orzeczenia Trybunału o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ważna zatem jest tutaj data ogłoszenia tego orzeczenia. W razie gdy orzeczenie to ogłoszone zostało po dacie wydania decyzji ostatecznej, istnieje podstawa do wznowienia postępowania, jeżeli natomiast orzeczenie obowiązywało przed wydaniem decyzji i nie zostało ono uwzględnione, decyzja taka jest nieważna. (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. LEX 2010, wyd. III. Komentarz do art. 145a k.p.a.).
Wniosek o wznowienie musi być złożony również z zachowaniem terminu wynikającego z art. 145a § 2 k.p.a. Ustawa przewiduje termin jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia, niemniej Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej danego aktu normatywnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały obie przesłanki, które zostały przywołane wyżej. Ponadto wniosek został złożony w miesięcznym terminie liczonym od daty wejścia w życie wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., co nastąpiło z dniem jego ogłoszenia, tj. z dniem 16 sierpnia 2016 r. (data ogłoszenia w Dzienniku Ustaw). Zatem spełnione zostały wymogi formalne wszczęcia postępowania wznowieniowego.
Kolejnym krokiem jest ocena, czy organ nadzoru prawidłowo odmówił uchylenia własnego ostatecznego postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych.
Zdaniem Sądu, stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu jest wadliwe, ponieważ wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, TK stwierdził niekonstytucyjność przepisów, na podstawie których zostało wydane kontrolowane postanowienie w ramach postępowania nadzwyczajnego.
W wymienionym wyroku Trybunał stwierdził między innymi, że :
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;
- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
W uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) TK wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
TK jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.
Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną.
Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.
Jak uznał Trybunał, regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.
W swoim orzeczeniu Trybunał wskazał ponadto, że dla właściwej jego realizacji konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z tego wyroku, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w sprawie.
Należy zaznaczyć, że wyrok TK jest wyrokiem zakresowym o pominięciu prawodawczym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, w której użyto sformułowania, że badane przepisy są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określą maksymalnej wysokości opłaty. W odniesieniu do tego rodzaju wyroków zarówno w judykaturze jaki i w orzecznictwie występują kontrowersje dotyczące skutków jakie one wywołują w procesie stosowania prawa.
W ocenie sądu organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. W kontrolowanej sprawie, organy nie uwzględniły tego, że przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia od chwili ogłoszenia orzeczenia TK muszą być traktowane, jako niezgodne z Konstytucją. Przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie muszą być nadal stosowane przez adresatów tych przepisów. Jednakże, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepisy te muszą być stosowane i interpretowane (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Stanowisko takie zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, a także w wyroku z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2621/17, z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. II FSK 2481/16, z dnia 11 maja 2018 r. sygn. II FSK 3071/17 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszy pogląd podziela.
Skutkiem wyroku Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. TK wyraźnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku TK. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 6 marca 2018r. w spr. II FSK 2206/17 i z 11 maja 2018r. w spr. II FSK 3071/17, wyroki WSA w Gliwicach z 20 marca 2018r. w spr. I SA/Gl 1299/17 i z 10 kwietnia 2018r. w spr. I SA/Gl 1330/17, wyroki WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2018r. w spr. I SA/Gd 165/18, z 16 października 2018r. w spr. I SA/Gd 684/18 i z 13 grudnia 2018r. w spr. I SA/Gd 1421/17, wyrok WSA w Kielcach z 22 lutego 2018r. w spr. I SA/Ke 661/17 i wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 16 listopada 2017r. w spr. I SA/Go 378/17, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W rozpoznawanej sprawie NUS obliczył koszty egzekucyjne zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. tj. przy przyjęciu odpowiednio stawek [...] % egzekwowanych należności w związku z zajęciem wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, a także stawki [...] % egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej.
Z uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia oraz postanowienia organu I instancji wynika, iż punktem odniesienia do określenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie były regulacje ustawy egzekucyjnej dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości.
Uzasadniając przyjętą metodologię, organy zauważyły, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje ograniczenie wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości poprzez wskazanie kwotowo maksymalnej wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości (nie więcej niż 34.200 zł). Przepis art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. określa zatem maksymalną wysokość opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. Opłata w przypadku dokonania zajęcia nieruchomości wynosi 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednakże niż 34.200 zł.
W ocenie Sądu, organy zasadnie wskazały, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz co do opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) należy uwzględnić mniejszy nakład pracy organu egzekucyjnego.
Dlatego w sposób uprawniony przyjęły, że w związku z brakiem ustawowej interwencji ustawodawcy po wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a., powinny być proporcjonalnie obniżone, przy przyjęciu za punkt odniesienia górnego limitu opłaty, który został wskazany w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu taka wykładnia art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz § 6 zdanie drugie in principio u.p.e.a. jest uprawniona, jako znajdująca umocowanie w wykładni systemowej:
- zewnętrznej pionowej, polegającej na uwzględnieniu art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji;
- wewnętrznej, polegającej na uwzględnieniu znajdującego się w tej samej jednostce redakcyjnej i regulującego adekwatne zagadnienie – art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
W konsekwencji, Sąd stwierdza, że aprobuje stanowisko organów, iż skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% egzekwowanej należności, lecz maksymalna jej kwota nie może przekroczyć 34.200 zł, to:
- maksymalny wymiar opłaty manipulacyjnej może wynosić [...] zł ([...] %, czyli [...] z 34.200 zł);
- maksymalny wymiar opłaty za zajęcie tzw. innej wierzytelności może wynosić [...] zł ([...] %, czyli [...] z 34.200 zł).
Organy zatem słusznie uznały - powołując się na niski stopień skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych, ograniczający się wyłącznie do wysłania zajęcia innej wierzytelności przy stosunkowo niskim nakładzie pracy związanym z wysłaniem korespondencji, kosztami dojazdu i delegacji pracownika - iż pobrane koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie są niższe od maksymalnych, które można wyliczyć stosując ich miarkowanie w wyżej przedstawiony sposób.
Zatem ustalone w ten sposób koszty egzekucyjne nie odpowiadają sytuacji, którą TK wskazał jako przejaw oderwania tychże wartości od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i podjętych przez niego czynności.
Zatem stosując wykładnię prokonstytucyjną - organy prawidłowo ustaliły limity opłat (na poziomie [...] zł oraz [...] zł), jednakże każdy z tychże limitów odniosły oddzielnie do opłat obliczonych od każdego z jedenastu tytułów wykonawczych.
Należy w tym miejscu wskazać, że na gruncie tej sprawy NUS prowadził postępowanie egzekucyjne, co prawda na podstawie [...] tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza, ale podstawę wystawienia wszystkich tytułów stanowiła jedna decyzja Burmistrza z dnia [...] nr [...] określająca zobowiązanej spółce podatek od nieruchomości za 2004 r. (opatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności). Wielość tytułów wykonawczych wynikała z tego, że każdy z nich dotyczył jednego miesiąca roku 2004.
Takie mechaniczne odnoszenie ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna (niezależnie od przyczyn wystawienia wielu, a nie jednego tytułu) prowadzi do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Zaaprobowanie toku rozumowania, pomijającego ten aspekt sprawy, prowadziłoby do tego, że wystarczy wystawienie wielu tytułów wykonawczych w miejsce możliwego jednego, aby ominąć górne limity opłat egzekucyjnych, stanowiące rezultat implementowania standardów zakotwiczonych w art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji (vide: wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w Gliwicach z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 104/18 oraz oddający skargę kasacyjną wniesioną w tejże sprawie wyrok NSA z dnia 3 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3044/18).
Powyższy sposób ustalenia kosztów egzekucyjnych poprzez mnożenie tytułów wykonawczych odpowiada sytuacji, którą Trybunał Konstytucyjny wskazał jako przejaw oderwania tychże wartości od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i podjętych przez niego czynności.
Zatem w rezultacie ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie nastąpiło z pominięciem kryteriów wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego postanowienie o kosztach egzekucyjnych dotknięte zostało wadą określona w art. 145a k.p.a.
Nadto godzi się wskazać, iż zgodnie z art. 151 k.p.a. wznowione postępowanie może zakończyć się trojakiego rodzaju decyzją.
Po pierwsze, organ może odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji, gdy we wznowionym postępowaniu nie potwierdziło się wystąpienie przesłanek wznowienia, które legły u podstaw wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.
Po drugie, organ prowadzący wznowione postępowanie może uchylić dotychczasową decyzję jeżeli okaże się, że była ona dotknięta wadą uzasadniającą wznowienie postępowania i w miejsce uchylonej wydaje nową decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty.
Po trzecie, zakończenie postępowania może nastąpić decyzją stwierdzającą, że dotychczasowa decyzja była wydana z naruszeniem prawa, gdy dotknięta jest wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, ale ze względu na negatywne przesłanki z art. 146 k.p.a. nie podlega już uchyleniu. Okolicznościami tymi może być upływ terminu wynoszący w zależności od przyczyny wznowienia 5 lub 10 lat od dnia doręczenia decyzji bądź to, iż w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja identyczna z decyzją dotychczasowej.
Trzeba wyraźnie i jednoznacznie podkreślić, że dotychczasowa decyzja pozostaje w ten sposób w obrocie prawnym i podlega wykonywaniu na takich samych zasadach, jakie miały miejsce przed wznowieniem postępowania. Natomiast jej wydanie stanowi podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym.
W niniejszej sprawie ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] zostało doręczone zarówno wierzycielowi jak i skarżącej w dniu [...], zaś skarga o wznowienie postępowania nadana została w placówce pocztowej w dniu 16 września 2016 r.
Stąd też, skarga o wznowienie postępowania wniesiona na podstawie art. 145a k.p.a., choć została złożona z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., to równocześnie po upływie terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., który przewiduje możliwość uchylenia ostatecznej decyzji organu, z przyczyny określonej art. 145a, w terminie pięciu lat od dnia doręczenia tej decyzji. Pięcioletni termin o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. upłynął w przedmiotowej sprawie w dniu [...] 2015 r. Upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. ogranicza bowiem możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Wówczas organ jest zobowiązany do wydania orzeczenia stwierdzającego wydanie decyzji czy postanowienia z naruszeniem prawa i wskazującego w uzasadnieniu na okoliczności z powodu, których nie uchylił decyzji czy postanowienia.
Konkludując, organ nadzoru bezzasadnie odmówił uchylenia swego postanowienia określającego koszty egzekucyjne, które kontrolowane było w postępowaniu wznowieniowym. Wobec tego, że wspomniane postanowienie dotknięte zostało wadą określoną w art. 145a k.p.a., organ działając na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., winien stwierdzić wydanie zaskarżonego postanowienia (orzekającego o kosztach egzekucyjnych) z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności z powodu, których nie uchylił tego postanowienia.
7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1302, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
8. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł (zastosowano stawkę określoną mocą rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, które utraciło moc z dniem 18 września 2018 r., ze względu na fakt wniesienia skargi, tj. wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 6 września 2018 r.) oraz wydatki doradcy podatkowego obejmujące opłatę skarbową uiszczoną od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.