I SA/Gl 336/24

I SA/Gl 336/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Monika Krywow
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. S.A. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 stycznia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.16.2024.2/MK UNP: 2401-24-018805 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 22 stycznia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.16.2024.2/MK, UNP:2401-24-018805, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 1 grudnia 2023 r. nr [...], oddalające skargę A S.A. w G. na czynność organu egzekucyjnego z 20 października 2023 r. nr [...], tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o.
W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A S.A. (dalej: Spółka, zobowiązana, skarżąca) na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 19 października 2023 r. nr 2412-723.924062.2023, wystawionego w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w G. z 19 listopada 2020 r., sygn. akt [...].
W toku tego postępowania zawiadomieniem z 20 października 2023 r. nr [...], dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o., której doręczono je w trybie zastępczym. Zobowiązana odebrała zajęcie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego 23 października 2023 r.
C Sp. z o.o. nie udzieliła żadnej odpowiedzi na dokonane zajęcie.
Pismem z 30 października 2023 r. Spółka wniosła skargę "na Zajęcie o wskazanej sygnaturze wydane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 20.10.2023 r., doręczone podatnikowi 23.10.2023 r.", wskazując zawiadomienie o zajęciu nr [...].
Z uwagi na fakt, że m.in. w ww. piśmie Spółka podniosła wiele stwierdzeń, które uniemożliwiały w sposób jednoznaczny jego zakwalifikowanie, pismem z 15 listopada 2023 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną do jego doprecyzowania. W odpowiedzi, pismem z 24 listopada 2023 r., Spółka wskazała, że: "podtrzymuję złożone Skargi twierdząc, że nie istnieje należność pieniężna wskazana w tytule wykonawczym nr 2412-723.924062.2023 z 19.10.2023 roku, zatem tytuł ten jako wydany z rażącym naruszeniem prawa nie może generować żadnych zobowiązań należnych Skarbowi Państwa - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. od różnych podmiotów, wobec, których nasza spółka została pomówiona, a 10.10.2023 r., tytuł ten został zaskarżony stosownymi zarzutami".
W powyższym wezwaniu z 15 listopada 2023 r. organ egzekucyjny wskazał, że jeżeli Spółka nie złoży w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania odpowiedzi czy też dodatkowych informacji lub dokumentów mogących mieć wpływ na zakwalifikowanie i ewentualnie pozytywne rozpoznanie pisma, zostanie uznane jako: skarga na czynność egzekucyjną dokonaną z naruszeniem ustawy.
Z uwagi na fakt, że Spółka podtrzymała swoją skargę złożoną 30 października 2023 r. na dokonane zawiadomieniem z 20 października 2023 r. nr [...] zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o., wniosek Spółki został rozpoznany w trybie przepisu art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r. nr [...], organ egzekucyjny oddalił skargę Spółki na zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o.
W zażaleniu strona podniosła, że wspomniane postanowienie rażąco narusza prawo i jest co najmniej przedwczesne.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor, organ nadzoru) nie uwzględnił zażalenia.
Wskazał, że Spółka podniosła w skardze, iż nie istnieje należność pieniężna wskazana w tytule wykonawczym z 19 października 2023 r. nr 2412-723.924062.2023. Zatem tytuł ten, jako wydany z rażącym naruszeniem prawa, nie może generować żadnych zobowiązań należnych Skarbowi Państwa - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. od różnych podmiotów, wobec, których Spółka została pomówiona. Nadto zobowiązana podniosła, że "tytuł ten został zaskarżony stosownymi zarzutami".
Zdaniem organu nadzoru powyższa argumentacja w świetle przepisów u.p.e.a. nie może zostać uwzględniona. Organ egzekucyjny realizuje obowiązek objęty tytułem wykonawczym na wniosek wierzyciela, a przystępując do egzekucji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Te kwestie podlegają badaniu w innym, odrębnym trybie (zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a także wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego).
Organ egzekucyjny zasadnie wskazał więc, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia i nie stanowi konkurencyjnego środka zaskarżenia. Oznacza to, że rozpatrując skargę na czynność egzekucyjną organ zobowiązany jest jedynie do zbadania zastosowanego środka egzekucyjnego pod kątem prawidłowości zastosowania (sposób i forma jej dokonania), bądź stopnia uciążliwości tego środka. Przy czym to strona określa zakres żądania i jego uzasadnienie. Skarga na czynność egzekucyjną nie zastępuje zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i nie może obejmować kwestii dotyczących egzekwowanego obowiązku.
Organ nadzoru nie przychylił się także do zarzutu, że dokonane zajęcie posiada znamiona zbytniej uciążliwości. Podkreślił, że w wyniku zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie uzyskano żadnych kwot. Nadto wskazał, że przy tak znacznej wartości dochodzonej zaległości, organ egzekucyjny winien kierować się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka egzekucyjnego, lecz także efektywnością egzekucji. Środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Przy czym, dokonując wyboru między kilkoma środkami egzekucyjnymi, organ powinien uwzględnić rodzaj środków, jakie ma do dyspozycji oraz okoliczności faktyczne danej sprawy.
Organ nadzoru zauważył, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe.
Środek egzekucyjny, jaki zastosowano w niniejszej sprawie, czyli egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych określony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Realizuje on zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 288/21). Postępowanie egzekucyjne musi być przede wszystkim skuteczne, wobec czego organ podejmuje działania w celu poszukiwania majątku zobowiązanej. Organ egzekucyjny zasadnie zastosował więc dostępne środki w poszukiwaniu majątku Spółki. Strona nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zastosowany środek egzekucyjny byłby mniej uciążliwy. Dlatego, uwzględniając wysokość dochodzonych należności organ egzekucyjny winien był zastosować wszystkie dostępne środki egzekucyjne, pozostając jedynie w zgodzie z zasadą poszanowania minimum egzystencji.
W ocenie organu nadzoru kwestionowane przez zobowiązaną zajęcie z 20 października 2023 r. nie było obarczone wadami. Organ egzekucyjny przy jego dokonywaniu nie naruszył przepisów u.p.e.a. Prawidłowo dokonał zajęcia w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 89 u.p.e.a. i zgodnie z art. 268 a k.p.a. podpisane oraz opieczętowane przez uprawnionego pracownika. Jego doręczenie trzeciodłużnikowi w trybie art. 44 k.p.a. nastąpiło 10 listopada 2023 r.
Mając na uwadze powyższe organ nadzoru stwierdził także, iż zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego odpowiada prawu. Dokonano w nim bowiem zasadnej oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz podnoszonych przez Spółkę zarzutów.
Organ nadzoru wskazał także, iż odrębnym trybem toczy się postępowanie w sprawie zarzutów do przedmiotowego tytułu wykonawczego, a prowadzone na jego podstawie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucono rażące naruszenie prawa.
Prezes skarżącej podniósł, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z 19 października 2023 r. stanowi wyrok Sądu Okręgowego w G. z 19 listopada 2020 r., sygn. akt [...]. Został on wydany z rażącym naruszeniem prawa, przez nieuprawnionego sędziego, w procedurze, której nie przewiduje polskie prawo, a skarżąca nie została zawiadomiona o żadnej rozprawie i tym samym pozbawiona prawa do sądu. Skarżąca podjęła działania zmierzające do uchylenia skutków prawnych tego dokumentu urzędowego.
Autor skargi zwrócił uwagę, że w pkt 7 sentencji wspomnianego wyżej wyroku sąd orzekł, że na mocy art. 24 § 5 k.k.s. zobowiązuje A S.A. z siedzibą w G. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. korzyści majątkowej w kwocie 1.000.517 zł. Wyrok odnosi się zatem do korzyści majątkowej, a nie grzywny. Tym samym przedmiotowy tytuł wykonawczy poświadcza nieprawdę, jest dokumentem fałszywym i nie może generować skutków prawnych oraz stanowić podstawy zajęcia egzekucyjnego.
Według wiedzy skarżącej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone do C Spółka z o.o. 19 października 2023 r., natomiast do skarżącej wraz z odpisem fałszywego tytułu wykonawczego 23 października 2023 r. C Spółka z o.o., według wiedzy skarżącej, nie zareagowała na zajęcie. Gdyby jednak środki były, to zdaniem strony "Organ by je ukradł Skarżącej w majestacie prawa, powodując szkodę znacznych rozmiarów, bo jako wartość zajętej wierzytelności Organ wskazał kwotę w wysokości 1.040.673,44 zł".
W ocenie strony kuriozalny jest fakt, że wspomniana kwota została wskazana w siedmiu innych zajęciach, przesłanych do siedmiu różnych podmiotów, a to powoduje wygenerowanie przez organ szkody w wysokości 7.284.714,08 zł.
Pomimo, że przedmiotowe zajęcie zostało zrealizowane na podstawie fałszywego tytułu wykonawczego, poświadczającego nieprawdziwe dane jako podstawę prawną jego wystawienia organ uznał, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej.
Skarżąca, zgadzając się z tezą, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, podniosła, że zakwestionowała właśnie zajęcie w C Spółka z o.o. Dokonano go na podstawie fałszywego tytułu egzekucyjnego poświadczającego nieprawdę. W skardze z 30 października 2023 r. oraz jej doprecyzowaniu strona podkreślała, że nie istnieje należność pieniężna wskazana w tytule wykonawczym, a zatem tytuł ten, jako wydany z rażącym naruszeniem prawa, nie może generować żadnych zobowiązań należnych Skarbowi Państwa od różnych podmiotów, wobec których skarżąca została pomówiona.
Nadto skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, jakoby zajęcie dokonane przez organ egzekucyjny nie posiadało znamion zbytniej uciążliwości, zwłaszcza, że w wyniku zaskarżonej czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny nie uzyskał żadnych kwot. Zdaniem skarżącej opisane działania nie tylko mają znamiona zbytniej uciążliwości, ale mają wręcz charakter przestępczy. Nie jest bowiem prawdą, że środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Istotne w tej sprawie jest także i to, że organ nie poszukiwał majątku skarżącej, tylko zajął wierzytelności strony w siedmiu podmiotach, pomawiając i dyskredytując Spółkę oraz powodując znaczne straty finansowe.
Strona skarżąca wytknęła także, iż organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Tymczasem postępowanie to zostało umorzone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. nr [...], wydanym 19 stycznia 2024 r., a więc cztery dni przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym skarżąca podjęła przewidziane prawem działania.
Wspomniane umorzenie postępowania nastąpiło, gdyż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. pismem z 10 stycznia 2024 r. wniósł do siebie o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit a u.p.e.a. Organ ten, analizując podstawę prawną powołaną w przedmiotowym tytule wykonawczym, stwierdził, że jako rodzaj dochodzonej należności pieniężnej wskazał grzywnę za odpowiedzialnych posiłkowo. Tymczasem w art. 24 k.k.s. wymieniono nie jedną, lecz dwa odrębne rodzaje odpowiedzialności prawnej: tzw. odpowiedzialność posiłkową (§ 1-4) oraz odpowiedzialność za zwrot korzyści majątkowej z cudzego przestępstwa skarbowego (§ 5). W przedmiotowym tytule wykonawczym określono więc egzekwowany obowiązek na podstawie art. 24 k.k.s., jako grzywnę za odpowiedzialnych posiłkowo w kwocie 1.000.517 zł, a Sąd Okręgowy w G. w punkcie 7 wyroku na mocy art. 24 § 5 k.k.s. zobowiązał skarżącą do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., korzyści majątkowej w kwocie 1.000.517 zł. Tym samym powstała rozbieżność między obowiązkiem wskazanym w tytule wykonawczym a rzeczywistym obowiązkiem, nałożonym na skarżącą. Skarżącej nie doręczono zawiadomienia o uchyleniu zajęcia wierzytelności.
Zdaniem skarżącej opisany stan prawny oznacza, że nie istnieje tytuł wykonawczy, na podstawie którego dokonano przedmiotowego zajęcia, co czyni niniejszą skargę słuszną i zasadną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie organu nadzoru z 22 stycznia 2024 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 1 grudnia 2023 r. oddalające skargę skarżącej na czynność organu egzekucyjnego z 20 października 2023 r., tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o.
Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.).
Jak akcentuje się w judykaturze - określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18, czy z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21, wszystkie powoływane wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Inicjując postępowanie skargowe strona podniosła, że nie istnieje należność pieniężna wskazana w tytule wykonawczym z 19 października 2023 r. nr 2412-723.924062.2023, zatem tytuł ten jako wydany z rażącym naruszeniem prawa nie może generować żadnych zobowiązań należnych Skarbowi Państwa - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. od różnych podmiotów, wobec których, zdaniem strony, została pomówiona. Jednocześnie zobowiązana wskazała, że wspomniany tytuł został zaskarżony stosownymi zarzutami.
Wskazane argumenty strony nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącą skutku, gdyż w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13; Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
Skarżąca nie może więc oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, podnosząc zarzut, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a. Omawiana ustawa przewiduje bowiem inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 4361/21).
Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono.
Ustawodawca zdefiniował pojęcie "czynność egzekucyjna", wskazując, że należy rozumieć przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w C Sp. z o.o.
Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny: wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Nadto zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Ponadto doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.
Jak wynika z akt sprawy odpis tytułu wykonawczego nr 2412-723.924062.2023, wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. został doręczony Spółce 23 października 2023 r. wraz z zaskarżonym zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 20 października 2023 r.
Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a. opłaty manipulacyjnej, b. opłaty za czynności egzekucyjne, c. wydatków egzekucyjnych, d. opłaty egzekucyjnej, e. powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie wydruk zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 20 października 2023 r. nr [...], zawiera wszystkie wymienione wyżej elementy i spełnia wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zaskarżone zawiadomienie zostało sporządzone na stosownym druku zgodnym z załącznikiem nr 6 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).
Jak już akcentowano przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są wyłącznie kwestie związane stricte z czynnością egzekucyjną. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy. W tej sprawie nie ma wątpliwości, że podjęta wobec skarżącej czynność w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej mieści się w pojęciu czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i stanowi dopuszczalny środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Procedura podejmowania tej czynności, opisana w art. 89 u.p.e.a., została zachowana. Dopełniono też wymogów dotyczących treści samego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności (art. 67 § 2). Wbrew stanowisku skarżącej, o dokonaniu czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) nie stanowi ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. Ustawodawca nie wprowadził ilościowego limitu zajęć wierzytelności, a znaczna wartość dochodzonej należności niewątpliwie determinowała organ egzekucyjny do intensyfikacji działań zmierzających do jej wyegzekwowania.
Odrębną natomiast kwestią jest to, czy zastosowany wobec skarżącej środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
Zdaniem Sądu nie sposób dopatrzeć się w niniejszej sprawie zbytniej uciążliwości dokonanego zajęcia. Należy bowiem mieć na uwadze, że wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i uwarunkowany jest możliwie najszybszym i najpełniejszym zaspokojeniem roszczeń wierzyciela. Ustawodawca nie wprowadził żadnej gradacji środków egzekucyjnych, w tym kolejności, w jakiej mogłyby być one stosowane. Wbrew argumentacji skargi zajęcie wierzytelności przysługującej zobowiązanej od kontrahenta nie musi być poprzedzone bezskutecznym poszukiwaniem majątku skarżącej. Jedynie więc na marginesie wskazać należy, że – jak wynika z akt sprawy – zajęcia rachunków bankowych strony okazały się bezskuteczne z uwagi na brak środków.
Skarżąca nie wskazała żadnych konkretnych argumentów na to, że zastosowany wobec niej środek egzekucyjny uniemożliwia jej funkcjonowanie, w tym prowadzenie działalności gospodarczej. Subiektywne przekonanie o uciążliwości zastosowanych środków egzekucyjnych rzutujących na wizerunek Spółki nie jest w tym zakresie wystarczające.
Stosowanie środków egzekucyjnych z natury rzeczy jest uciążliwe dla zobowiązanego. Chodzi jednak o to, aby ta uciążliwość nie przekraczała miary niezbędnej do wyegzekwowania dochodzonego obowiązku. Okoliczności faktyczne tej sprawy nie wskazują, aby miara ta została przekroczona. Za zastosowaniem wobec skarżącej spornych środków egzekucyjnych przemawiała wysokość dochodzonej od niej należności (1.000.517 zł), a także bezskuteczność egzekucji z rachunków bankowych strony ze względu na brak środków. W art. 7 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wskazał na dyrektywę stosowania środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W szczególności, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne (por. wyrok NSA z 24 września 2024 r., sygn. akt III FSK 543/24).
Postępowanie egzekucyjne to zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego. W realiach tej sprawy zobowiązana wniosła skargę na czynność egzekucyjną z 20 października 2023 r., a jej zasadność została oceniona w wydanych w niniejszej sprawie postanowieniach organu egzekucyjnego i organu nadzoru.
W nawiązaniu do argumentacji skargi wskazać należy, że na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, o czym organ egzekucyjny orzekł w postanowieniu z 19 stycznia 2024 r., nastąpiło uchylenie czynności egzekucyjnych, co wynika z art. 60 § 1 u.p.e.a. Skutkuje to również wyeliminowaniem podjętych w ramach tych czynności środków egzekucyjnych. Tym samym następstwem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Oprócz postanowienia o umorzeniu postępowania organ egzekucyjny nie ma obowiązku wydawania odrębnych postanowień uchylających poszczególne czynności egzekucyjne. Powinien jednak podjąć z urzędu działania usuwające skutki dokonanych czynności egzekucyjnych w celu przywrócenia zobowiązanemu pełnej swobody dysponowania rzeczą lub prawem, w stosunku do których była skierowana egzekucja (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 5028/21).
Jak więc wykazano powyżej zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.