I SA/Po 452/23

I SA/Po 452/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1a pkt 2, art. 33 § 2 pkt 6, art. 54 § 1 pkt 1, art. 54 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadził względem A. W. (dalej zwanego również skarżącym) postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzono m. in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 4 listopada 2022 r., nr [...] oraz [...]
W toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z 15 listopada 2022 r. dokonano skutecznego zajęcia świadczenia emerytalnego. W skardze na tą czynność skarżący podniósł, że czynność ta została dokonana na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącego tytuły te zostały wystawione na podstawie decyzji zaskarżonej odwołaniem, które do dnia wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie zostało rozpoznane. W ocenie skarżącego zaskarżona odwołaniem decyzja nie jest ostateczna, a wystawiony na jej podstawie tytuł egzekucyjny jest wadliwy i nie może stanowić podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 27 grudnia 2022 r., nr [...] oddalił skargę skarżącego na czynność egzekucyjną.
Wyjaśniono, że podstawą do złożenia skargi na czynność egzekucyjną są zastrzeżenia co do formalno-prawnej prawidłowości czynności egzekucyjnej. Tymczasem skarżący nie odniósł się do dokonanego zajęcia świadczenia z ZUS. W ocenie Naczelnika czynność ta została dokonana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Stwierdzono również, że odebrane przez skarżącego zawiadomienie o zajęciu świadczenia zawierało wszystkie określone przez ustawodawcę elementy. Podnoszone przez skarżącego argumenty stanowiły przedmiot rozpoznania wierzyciela jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty te zostały oddalone postanowieniem wierzyciela z 20 grudnia 2022 r., nr [...]
Skarżący wniósł zażalenie na omówione powyżej postanowienie Naczelnika. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zaskarżonej czynności oraz o umorzenie postępowania w sprawie.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 31 marca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy omówione powyżej postanowienie Naczelnika z 27 grudnia 2022 r.
W ocenie Dyrektora zawiadomienie z 15 listopada 2022 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 i art. 79 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie odpowiada wzorowi ustalonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i P. Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26 – dalej w skrócie: "rozporządzenie MF"). Zawiadomienie zawiera również wszystkie wymagane wezwania oraz pouczenia, o których mowa w art. 79 § 1-4 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia uznano, że organ pierwszej instancji odniósł się do argumentów wskazujących na wystawienie tytułów wykonawczych w oparciu o nieostateczną decyzję podatkową. Tego rodzaju zarzut został oddalony postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 20 grudnia 2022 r., nr [...] W postanowieniu tym wyjaśniono, że 21 lipca 2022 r. wydano decyzje w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu VAT (decyzja nr [...]) oraz z tytułu podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń (decyzja nr [...]). Decyzje te zostały doręczone skarżącemu 28 lipca 2022 r. Następnie 17 sierpnia 2022 r. otrzymano odwołanie od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń. Nie odnotowano przy tym wpływu odwołania od decyzji w przedmiocie VAT. Z uwagi na powyższe decyzja we wskazanym ostatnio przedmiocie stała się ostateczna. Podkreślono przy tym, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną jest konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia. W ramach rozpatrywania skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru ocenia wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej.
Skarżący wniósł skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora z 31 marca 2023 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 oraz art. 80 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") poprzez:
a) naruszenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym poprzez przyjęcie domniemania, że zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana zawiadomieniem z 15 listopada 2022 r., nr [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została przeprowadzona zgodnie z przepisami u.p.e.a.;
b) dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie, tj. dokonaną z naruszeniem zasad logiki i przyjęcie, że skarżący ponosi odpowiedzialność, jako członek zarządu S. sp. z o.o.;
c) niewyczerpującą ocenę całego zebranego materiału dowodowego i pominięcie okoliczności, że organ pierwszej instancji w żaden sposób nie udokumentował oraz nie wykazał bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko S. sp. z o.o., a także że skarżący w całym okresie za jaki został obciążony pełnił w S. sp. z o.o. funkcję członka zarządu, w związku z czym nie można mówić o odpowiedzialności członków jej zarządu;
d) niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym skutkujące następnie błędem w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, iż występuje odpowiedzialność członków zarządu S. sp. z o.o.;
2) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości prawnych występujących w niniejszej sprawie poprzez przyjęcie, że podniesiony zarzut nierozpoznania kwestii wadliwości tytułów wykonawczych, który został oddalony przez organ pierwszej instancji, jako nieuzasadniony, został również nieuwzględniony przez organ drugiej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga zbadania legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów należało orzec o oddaleniu skargi skarżącego na czynność egzekucyjną. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie.
Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). Wyjaśnić również należy, że przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Na tle przytoczonych regulacji wyjaśnić należy, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13]. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13]. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia [tak: wyrok NSA z 06 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11]. W postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną przedmiotem rozważań organów nie mogą być zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku czy też wymagalności zobowiązania podatkowego. Okoliczności te mogą bowiem stanowić przedmiot zarzutów uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. [tak: wyrok WSA z 2 czerwca 2020 r., I SA/Gl 375/20].
Formułując kierowaną do tutejszego Sądu skargę skarżący stoi na stanowisku, że decyzja organu podatkowego stanowiąca podstawę tytułu wykonawczego nie była ostateczna z uwagi na co sam tytuł egzekucyjny należało uznać za wadliwy. Kierując się powyższymi rozważaniami należy stwierdzić, że poruszone przez skarżącego zagadnienie nie może być analizowane w toku postępowania wpadkowego wywołanego wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. W tym kontekście dostrzec należy, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. brak wymagalności egzekwowanego obowiązku stanowi okoliczność uzasadniającą wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak wynika przy tym z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia skarżący skorzystał z powyższego uprawnienia.
Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć twierdzenia ukierunkowane na podważenie faktu ponoszenia przez skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. Zarzuty tego rodzaju powinny być stawiane w toku postępowania podatkowego, w ramach którego orzeczono o tego rodzaju odpowiedzialności jak też w ewentualnej w skardze do Sądu na decyzję w tym przedmiocie.
Zaskarżając postanowienie Dyrektora nie przedstawiono jakichkolwiek argumentów ukierunkowanych na wykazanie, że sposób zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego nie odpowiada prawu. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że sposób w jaki dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego odpowiada prawu. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował uregulowania art. 79 u.p.e.a. regulujące tryb zajmowania świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie w przedmiocie zajęcia zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 i art. 79 § 1 u.p.e.a. oraz odpowiada wzorowi ustanowionemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia MF. Zawiadomienie o zajęciu zostało prawidłowo doręczone organowi właściwemu do wypłaty świadczenia jak i skarżącemu.
W konsekwencji za bezzasadne należało uznać zarzuty podnoszące naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 oraz art. 80 § 1 k.p.a.
Za bezzasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 7a powołanego aktu. W realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły jakiekolwiek wątpliwości co do treści norm prawnych wyrażonych w u.p.e.a., które zgodnie z regułą wyrażoną we wskazanym przepisie należałoby rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Brzmienie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Podnoszone przez skarżącego argumenty wskazujące na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku jak i wadliwe orzeczenie w przedmiocie jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej nie są w żadnej mierze argumentami świadczącymi o zasadności skargi uregulowanej w art. 54 § 1 u.p.e.a.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Trafnie stwierdzono, że eksponowane przez skarżącego okoliczności nie mogą stanowić przedmiotu badania w ramach postępowania wpadkowego wywołanego skargą, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Trafnie stwierdzono również, że dokonana czynność egzekucyjna w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego odpowiada prawu, w tym w szczególności wymogą art. 67, art. 79 u.p.e.a. oraz rozporządzenia MF.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.