I SA/GL 329/23

I SA/Gl 329/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Beata Machcińska /przewodniczący/
Borys Marasek
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 72 § 1, art. 128
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Rotter (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2022 r. nr 2401-IOD-2.4104.71.2022 UNP: 2401-22-269843 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2022r. nr 2401-IOD-2.4104.71.2022 UNP: 2401-22-269843 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 31 marca 2022r. nr [...] [...] odmawiającą Z. S. (dalej: skarżący, podatnik) stwierdzenia nadpłaty w podatku od spadków i darowizn w kwocie 24.029,00 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej w dniu 31 grudnia 1999r. L. L.
Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 207 § 1, art. 75 § 1, art. 72 § 1 i art. 73 § 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2383, dalej: o.p.).
Stan sprawy.
Postanowieniem z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt [...] (postanowienie stało się prawomocne dnia 31 grudnia 2010r.) Sąd Rejonowy K.- [...] w K. postanowił uznać za zmarłą L. L., a chwilę jej śmierci oznaczyć na 31 grudnia 1999 r. w miejscowości nieustalonej. Sąd Rejonowy K.- [...] w K. postanowieniem z 5 maja 2011r., sygn. akt [...], (prawomocnym z dniem 7 czerwca 2011 r.) stwierdził nabycie spadku po zmarłej 31 grudnia 1999 r. L. L. przez:
- S. L. - męża
- Z. S. - brata po 1/2 części każdy z nich.
Następnie w dniu 7 lipca 2011r. skarżący złożył zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy i praw majątkowych SD-3. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ pierwszej instancji decyzją z 28 listopada 2011 r., znak: [...] ustalił skarżącemu podatek od spadków i darowizn w kwocie 24.029,00 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej L. L. Decyzja powyższa została doręczona podatnikowi dnia 9 grudnia 2011r. Podatnik nie wniósł od powyższej decyzji odwołania, a zatem decyzja stała się ostateczna.
Pismem z dnia 16 lipca 2016 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zmiany decyzji dotyczącej podatku od spadków i darowizn, w oparciu o prawo do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaconego podatku.
Postanowieniem z 1 sierpnia 2016 r., organ pierwszej instancji działając na podstawie art. 240 § 1 pkt. 5, art. 241 § 1, art. 243 § 1 i 2, art. 244 § 1 o.p. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 28 listopada 2011 r.
Decyzją z dnia 6 października 2016r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. odmówił uchylenia w całości decyzji z dnia 28 listopada 2011r. stwierdzając brak przesłanek do wznowienia postępowania. Decyzja ta została skarżącemu doręczona na podstawie art. 150 § 4 o.p. 27 października 2016 r. Od powyższej decyzji podatnik nie wniósł odwołania.
Następnie pismem z dnia 11 września 2017 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Departamentu Poboru Podatków Ministerstwa Finansów w Warszawie z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego i zmianę decyzji dotyczącej podatku od spadków i darowizn w oparciu o art. 4a ustaw z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1774 ze zm., dalej: u.p.s.d.). Pismo skarżącego przekazano Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, a następnie przekazano zgodnie z właściwością do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. celem rozpatrzenia. W piśmie podatnik wniósł o wznowienie postępowania i zmianę decyzji organu pierwszej instancji z dnia 28 listopada 2011r. dotyczącej podatku od spadków i darowizn, z uwagi na niezastosowanie przez organ art. 4a u.p.s.d.
Organ pierwszej instancji działając na podstawie art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1, art. 243 § 1 i 2, art. 244 § 1 o.p. postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011 r.
Organ pierwszej instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania, decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r. odmówił uchylenia w całości dotychczasowej decyzji z dnia 28 listopada 2011 r. ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn po zmarłej L. L. Decyzję doręczono podatnikowi dnia 11 stycznia 2018 r.
Podatnik wniósł odwołanie od powyższej decyzji żądając jej uchylenia w całości, Zarzucił wydanie rozstrzygnięcia nierzetelnego i nieuwzględniającego żadnych z zasadniczych kwestii poruszonych we wniosku o wznowienie.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z 6 kwietnia 2018 r., znak; 2401-IOM.604.1.2018.4 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na decyzję organu odwoławczego podatnik złożył skargę, po rozpoznaniu której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/GI 740/18 uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji z dnia 28 listopada 2011r. z innych przyczyn niż te, które zostały podniesione w skardze. W wydanym wyroku Sąd nakazał wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania z dnia 11 września 2017 r. a także zwrócił uwagę na to, że organ pierwszej instancji procedował już w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 6 października 2016 r., znak: 2416-PP- 2.4405.5.2016, zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 16 lipca 2016 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr 2401-IOM.604.1.2019.3 po ponownym rozpatrzeniu odwołania z dnia 22 stycznia 2018 r. mając na względzie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/GI 740/18 - uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 19 grudnia 2017 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W rezultacie pismem z dnia 24 lipca 2019 r. organ pierwszej instancji wezwał podatnika do jednoznacznego sprecyzowania żądania wyrażonego w piśmie z dnia 11 września 2019r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 17 sierpnia 2019r. stwierdził, że sprawa dotyczy trwającego postępowania wznowieniowego oraz ponowił argumentację dotyczącą naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4a ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 u.p.s.d.
Jednocześnie w załączeniu do powyższej odpowiedzi podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od spadków i darowizn oraz zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 po zmarłej L. L. wskazując datę nabycia spadku na dzień 7 czerwca 2011 r. (tj. dzień uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku sygn. akt [...]).
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia 19 listopada 2019r. nr [...] umorzył postępowanie podatkowe wznowione postanowieniem z 14 listopada 2017 r. uzasadniając, że w związku z doprecyzowaniem żądania, rozpatrzenie wniosku z dnia 11 września 2019 r., stanowiłoby kolejne postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 6 października 2016 r., znak: [...]. Ponadto organ wskazał, że decyzja z dnia 6 października 2016 r. korzysta z powagi rzeczy osadzonej, co w konsekwencji nie pozwala na jej ponowne badanie. Organ podatkowy pierwszej instancji wyjaśnił, że umorzenie wznowionego postępowania wynika z innych uzasadnionych przyczyn to jest z faktu, że w sprawie będącej przedmiotem oceny organów podatkowych oraz Sądu, toczyło się już postępowanie podatkowe zainicjowane wnioskiem podatnika z dnia 16 lipca 2016 r. Skoro pierwszy wniosek o wznowienie postępowania z 16 lipca 2016 r. był już przedmiotem postępowania, to zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca wznowienie kolejny raz postępowania podatkowego w tym samym zakresie. Wobec powyższego postępowanie umorzono jako bezprzedmiotowe. W zakresie złożonego wniosku o stwierdzenie nadpłaty, organ wyjaśnił, że wobec braku zmiany decyzji z 28 listopada 2011 r. nie może znaleźć zastosowania tryb stwierdzenia nadpłaty, zwrotu odsetek, opłaty prolongacyjnej i kosztów egzekucyjnych. Z tych samych względów nie może wywoływać skutków prawnych złożone dnia 23 sierpnia 2019 r. zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2, skoro majątek w nim wykazany został przyjęty do opodatkowania na mocy decyzji z 28 listopada 2011 r.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji żądając jej uchylenia w całości oraz uchylenia w całości decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011 r. ustalającej wysokości podatku od spadków i darowizn tytułem dziedziczenia po L. L., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa podatkowego oraz uchylenia wszystkich pozostałych, poprzednio wydanych decyzji w sprawie. Wskazując na spełnienie przesłanek wynikających z art. 4a u.p.s.d. skarżący wniósł o wydanie właściwej w sprawie decyzji i zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. Ponadto wniósł o wydanie decyzji nakazującej zwrot nienależnego podatku, pobranych odsetek, opłat prolongacyjnych i kosztów egzekucyjnych oraz doliczenie i wypłatę należnych odsetek.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach po rozpoznaniu odwołania podzielił stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji i decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r., znak: 2401-IOD-2.604.4.2020.18 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 19 listopada 2019 r. umarzającą wznowione postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia 28 listopada 2011 r. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 17 lutego 2021 r.
Podatnik złożył skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/GI 563/21 uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 stycznia 2021 r. Sąd zarzucił organowi odwoławczemu, że wydając zaskarżoną decyzję nie dostrzegł wadliwości decyzji organu pierwszej instancji w zakresie w jakim organ ten, rozstrzygając w przedmiocie wznowienia postępowania i umarzając to postępowanie wypowiedział się co do żądania dotyczącego stwierdzenia nadpłaty, a żądanie to zostało zgłoszone odrębnie, na formularzu "wniosek o stwierdzenie nadpłaty". Odnosząc się do umorzenia postępowania Sąd uznał, że prawidłowo oceniły organy kwestię zastosowania w sprawie art. 208 § 1 o.p. Sąd podniósł, że analiza treści wniosku skarżącego z dnia 16 lipca 2016 r. i wydanej w wyniku tego wniosku decyzji oraz treści jego pisma z dnia 17 sierpnia 2019 r. wyraźnie wskazuje, że skarżący po raz kolejny domaga się wznowienia postępowania w oparciu o te same przesłanki, które były podstawą wydania decyzji w dniu [...]. Sąd stwierdził, że z uwagi na znajdującą się w obrocie prawnym decyzję ostateczną z dnia [...] postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe.
Następnie organ pierwszej instancji działając na podstawie art. 208 § 1 o.p. decyzją z dnia 30 marca 2022 r. nr [...] umorzył postępowanie podatkowe wznowione postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 28 listopada 2011 r. ustalającą wysokość podatku od spadków i darowizn po zmarłej L. L. Decyzję doręczono skarżącemu dnia 19 kwietnia 2022 r.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji żądając jej uchylenia w całości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji umarzającą postępowanie podatkowe wznowione postanowieniem z dnia 14 listopada 2022r.
Natomiast decyzją z dnia 31 marca 2022r. nr [...] r.. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. działając na podstawie art. 207 §1, art. 75 § 1 w związku z art. 72 § 1 i art. 73 § 1 o.p., po rozpatrzeniu wniosku, skarżącego zawartego w piśmie z dnia 11 września 2017 r., odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od spadków i darowizn, w żądanej kwocie 24.029,00 zł. Powyższą decyzję doręczono podatnikowi dnia 19 kwietnia 2022 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie żądając uchylenia decyzji w całości. Według podatnika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 lipca 2021r wskazał, iż kwestie wniosku o stwierdzenie nadpłaty należy ocenić we właściwym postępowaniu, nie zaś decyzją odmowną. Wskazał, że nienależnie wyegzekwowany od niego podatek na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z 28 listopada 2011 r. wraz z naliczonymi odsetkami, kwotami egzekucji oraz naliczonymi opłatami z prolongat, należą się podatnikowi w całości wraz ze stosownymi odsetkami za przetrzymywanie nadpłaty. Podatnik zaznaczył, iż w jego przypadku postąpiono wielokrotnie krzywdząco. Zdaniem skarżącego, w odniesieniu do jego osoby istnieje całkowite zwolnienie z podatku od spadku. Stwierdził ponadto, iż nie może być mowy o odmowie zwrotu nienależnie wyegzekwowanego podatku od spadku po L. L., a niezastosowanie w jego sprawie art. 4 a u.p.s.d. stanowi rażące naruszenie prawa i powoduje to, że zapłacił on nienależny podatek. W ocenie skarżącego postępowanie organów skarbowych doprowadziło do powstania nadpłaty podatku, zatem kwota nienależnego podatku winna zostać mu zwrócona bezzwłocznie, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 lipca 2021 r.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 30 listopada 2022r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
DIAS zaznaczył, iż niniejsze postępowanie odwoławcze dotyczy wyłącznie odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 31 marca 2022 r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od spadków i darowizn w kwocie 24.029,00 zł.
Organ odwoławczy, po zacytowaniu treści art. 72 § 1 o.p., art. 73 § 1 o.p. oraz art. 75 § 1 o.p. podniósł, iż zobowiązanie w kwocie 24.029,00 zł. ustalone zostało decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011r. Organ wyjaśnił, iż decyzję doręczono skarżącemu dnia 9 grudnia 2011 r., a skarżący nie wniósł od niej odwołania. W rezultacie decyzja stała się ostateczna. Podkreślono również, że pomimo prowadzonych postępowań w trybach nadzwyczajnych decyzja ta nie została uchylona, zmieniona, czy też unieważniona. W rezultacie stwierdzono, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 28 listopada 2011 r. jest decyzją ostateczną, a zobowiązanie nią ustalone zobowiązaniem należnym. W związku z powyższym DIAS stwierdził, iż przepisy o.p. dotyczące nadpłaty nie mają zastosowania w rozpoznanej sprawie i odnosi się to także do zwrotu odsetek i opłaty prolongacyjnej. Zdaniem DIAS pozostałe podniesione przez skarżącego zarzuty odwołania dotyczą postępowania wymiarowego.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł do tut. Sądu skargę wnosząc o jej uchylenie w całości.
W skardze podatnik zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 240 § 1 pkt. 4 o.p. zarzucając, iż jako strona nie brał udziału we wznowionym w dniu 10 sierpnia 2016r. postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 6.10.2016r. odmawiającą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia 28.11.2011r. Skarżący zarzucił, iż decyzja z dnia 6.10.2016r. nie została mu doręczona (nie było żadnego awiza),
2) art.150 § 4 o.p. zarzucając, iż nie otrzymał żadnego awizowania przesyłki, a zatem decyzja z dnia 6.10.2016 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. nie została mu skutecznie doręczone,
3) art. 4a u.p.s.d. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zostały spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia albowiem podatnik w terminie zgłosił fakt spadkobrania do organu podatkowego. Skarżący podkreślił, że jest bratem spadkodawczyni czyli wchodzi do kręgu osób uprawnionych do całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn,
4) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przekroczenie zasady zaufania obywateli do władzy polegające na tym, że postępowanie organów administracji publicznej zostało przeprowadzone w sposób nierzetelny, a skarżący został wprowadzony w błąd, co do okoliczności istotnych dla ustalenia zobowiązania podatkowego. Skarżący zarzucił, iż organy administracji publicznej nie uwzględniły ważnego interesu strony na kolejnych etapach postępowania i wprowadziły go w błąd, gdyż momentem w którym rzeczy i prawa majątkowe podlegające opodatkowaniu zostały przez podatnika nabyte jest data określona w postanowieniu sądowym, a nie chwila śmierci, jako hipotetyczna śmierć spadkodawcy.
W skardze podniesiono, że uznanie za zmarłą nie może nastąpić przed upływem 10 lat od czasu jej zaginięcia, zaś przepis art. 4a u.p.s.d. posługuje się pojęciem nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, a nie nabyciem spadku, co nie jest pojęciem tożsamym. Według skarżącego organ zobowiązany był wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, a wszelkie wątpliwości ocenić na jego korzyść, zaś w niniejszej sprawie tej reguły nie zastosowano.
Podatnik zaznaczył, że przed nowelizacją u.p.s.d. w 2007 r. nie nabył żadnych praw do spadku, a w rozpoznanej sprawie było to niemożliwe, wręcz absurdalne, bo jako kurator i brat zaginionej siostry liczył się z jej odnalezieniem, a nie z prawem do spadku po niej. Według podatnika trwały ustalenia co się dzieje z jego siostrą, a skarżący sprawował zarząd jej majątkiem jako wyznaczony przez Sąd Rodzinny - kurator przez 12 lat tj. do roku 2011.
5) naruszenie art. 2a, art. 21, art. 22 i art.121 o.p. poprzez uznanie, iż data ustalona przez Sąd jako uznanie za zmarłą 31.12.1999r. jest chwilą powstania zobowiązania podatkowego, podczas gdy postanowienie zostało wydane w dniu 5.05.2011r. Skarżący wyjaśnił, że najwcześniej w roku 2011 mogło dojść do nabycia rzeczy i praw majątkowych ze spadku, a nie w roku 1999. Zdaniem podatnika powyższe działanie organów spowodowało naruszenie art. 122 o.p., czyli zasady prawdy obiektywnej poprzez niewłaściwe ustalenie czasu nabycia rzeczy i praw majątkowych, oceny sytuacji skarżącego, ważnego interesu skarżącego,
6) zarzucono błędne ustalenie organu podatkowego, że rozpatrzenie wniosku strony z dnia 11.09.2019 r stanowiłoby kolejne postępowanie w sprawie już zakończonej decyzją z dnia 6.10.2016 r. nr [...]. Według skarżącego błędnie stwierdzono, że mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej.
7) naruszenie art.72 § 1 pkt 1 o.p.
Zdaniem skarżącego nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania bowiem nie zostały spełnione przesłanki z art. 208 § 1 o.p. Podatnik wskazał, że nie otrzymał w drodze awiza decyzji z dnia 6 października. Zarzucił organowi naruszenie art. 150 § 4 o.p. Podatnik zauważył, że jeśli decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 października 2016r nie została mu doręczona to nie można mówić o zakończeniu postępowania. W rezultacie, jak podkreślił, bezpodstawne jest twierdzenie, że mamy kolejne postępowanie o wznowienie postępowania. Podatnik wywiódł z powyższego, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest sprzeczne z prawem i błędne. Jak zaznaczył, nie ma w niniejszej sprawie powagi rzeczy osądzonej.
Według podatnika z uwagi na fakt, iż stał się on nabywcą praw majątkowych, organ podatkowy winien był przyjąć od niego druk SPZ-2 i zwolnić go całkowicie z podatku od spadków i darowizn zgodnie z art. 4a u.p.s.d. Tymczasem zażądano od niego przedłożenia druku SP-3 i wydano decyzję wymierzającą podatek.
Podatnik zwrócił uwagę na rozmowę przeprowadzoną z pracownikiem organu, która została przez niego nagrana na płytce CD. Jak wyjaśnił, płytka została przekazana do akt sprawy urzędowi skarbowemu za potwierdzeniem odbioru i stanowiła już na wcześniejszych etapach postępowania dowód w sprawie. Jak podano w skardze, w trakcie rozmowy podatnik został poinformowany, że nie ma składać odwołania od decyzji podatkowej i winien czekać na jej uprawomocnienie się, aby mieć prawo do żądania umorzenia naliczonego podatku lub zachować prawo do przyznania zgody na płatność należności w ratach miesięcznych. Skarżący stwierdził, iż z uwagi na informacje uzyskaną od organu, on w zaufaniu postąpił zgodnie z pouczeniem.
W przekonaniu skarżącego, może on być uważany za osobę, która ma prawo do majątku po swojej siostrze dopiero od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu, czyli od roku 2011, a nie od 1999r. Zatem ma on prawo do całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn zgodnie z art. 4a u.p.s.d. W konsekwencji skarżący stanął na stanowisku, iż należy mu się bezzwłoczny zwrot wyegzekwowanych kwot.
Końcowo podatnik stwierdził, że nie może ponieść szkody z powodu błędnych decyzji urzędników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Skarżący w piśmie z dnia 6 listopada 2023r. poinformował, że nie będzie brać udziału w wyznaczonej rozprawie i podtrzymał zarzuty wskazane w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Podnieść należy, iż jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego w tym także postępowania podatkowego jest zasadna trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta wyrażona została w art. 128 o. p. Stosownie do postanowień powyższej normy decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w o.p,. oraz w ustawach podatkowych.
Przepis powyższy normuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Omawiana zasada służy przede wszystkim realizacji pewnych wartości i ich ochronie. Chodzi tu o takie wartości jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do prawa i organów państwa (A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s.149). Wobec powyższego, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych. Dopóki jednak to nie nastąpi, tj. decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, będzie ona wywoływać skutek wiążący (tak NSA w wyroku z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1755/11).
Zasada trwałości decyzji pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walory trwałości i domniemania ich prawidłowości. Wyjątkiem od zasady trwałości decyzji są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym wskazany powyżej tryb wznowienia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011r. w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn tytułem dziedziczenia po zmarłej L. L. została mu doręczona w dniu 9 grudnia 2011r. Skarżący nie wniósł od powyższej decyzji odwołania i decyzja stała się ostateczna w rozumieniu art. 128 o.p. W konsekwencji decyzja z dnia 28 listopada 2011r. korzysta z domniemania zgodności z prawem.
W tym miejscu wskazać należy, iż stosownie do postanowień art. 72. § 1 o.p. za nadpłatę uważa się kwotę:
1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
§ 1a. Na równi z nadpłatą traktuje się kwotę stanowiącą różnicę określoną zgodnie z art. 27f ust. 8–10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazaną w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, lub wynikającą z decyzji.
§ 1b. Na równi z nadpłatą traktuje się kwotę przysługującą podatnikowi na podstawie art. 26ea ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz kwotę przysługującą podatnikowi na podstawie art. 18da ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, wykazaną w zeznaniu lub wynikającą z decyzji.
§ 2. Na równi z nadpłatą traktuje się:
1) część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę, jeżeli wpłata ta dotyczyła zaległości podatkowej;
2) nienależnie zapłacone:
a) zaległości, o których mowa w art. 52 oraz art. 52a,
b) odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,
c) opłatę prolongacyjną.
Sąd stwierdza, iż podatek, którego zwrotu w trybie stwierdzenia nadpłaty domaga się skarżący został uiszczony na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011r. w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn tytułem dziedziczenia po zmarłej L. L., a decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji kwota uiszczona tytułem podatku od spadków i darowizn na podstawie w/w decyzji nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art. 72 o.p. Tym samym zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 72 § 1 o.p. należy uznać za niezasadny.
Skarżący zarzuca w skardze naruszenie art. 4a u.p.s.d. Sąd stwierdza, iż powyższy zarzut dotyczy wadliwego zastosowania przez organy art. 4a u.p.s.d. w ramach postępowania wymiarowego zakończonego w/w decyzją z dnia 28 listopada 2011r. W konsekwencji zarzut ten nie może być skutecznie podnoszony w rozpoznanej sprawie, która dotyczy rozpoznania wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Sąd zwraca uwagę, iż stosownie do postanowień art. 128 o.p. ewentualne kwalifikowane naruszenie prawa przez organu podatkowe mogłoby być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2011r. Postepowania takiego jednak nie zainicjowano.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w tym art. 121 o.p. oraz zarzuty naruszenia art. 2a o.p. oraz art. 21 i art. 22 o.p. dotyczą w istocie nieprawidłowości w trakcie toczącego się postępowania wymiarowego zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia 28 listopada 2011 r. W rezultacie zarzuty te nie mogą być uwzględnione w ramach niniejszego postępowania.
Sąd stwierdza, iż zawarty w skardze zarzut wadliwego doręczenia decyzji z dnia 6 października 2016r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. nr [...], wykracza poza zakres sprawy. Decyzja z dnia 6 października 2016 r. korzysta z domniemania zgodności z prawem i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wszelkie nieprawidłowości w zakresie doręczenia powyższej decyzji z dnia 6 października 2016r. mogłyby być ewentualnie przedmiotem analizy w trakcie postępowania wznowieniowego dotyczącego tego orzeczenia. W rezultacie powyższy zarzut nie mógł zostać uwzględniony.
W konsekwencji, jak słusznie przyjęły organy, wobec braku zmiany decyzji z dnia 28 listopada 2011r. przepisy o.p. dotyczące nadpłaty nie mają zastosowania w rozpoznanej sprawie i odnosi się to również do zwrotu odsetek i opłaty prolongacyjnej.
Tym samym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).