I SA/Gl 299/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy orzeczenie o odpowiedzialności J. R. jako członka zarządu A sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 rok. Organ podatkowy uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 116 Ordynacji podatkowej, w tym bezskuteczność egzekucji wobec spółki i brak przesłanek egzoneracyjnych po stronie J. R. Skarżący podnosił, że nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ nie był członkiem zarządu w czasie właściwym do zgłoszenia wniosku o upadłość, powołując się na analogię do art. 299 KSH i orzecznictwo SN. WSA w Gliwicach pierwotnie uchylił decyzję, uznając, że J. R. nie może odpowiadać za zobowiązania powstałe po jego rezygnacji z funkcji, nawet jeśli nie została ona ujawniona w KRS. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, wskazując na błędną wykładnię przepisów dotyczących momentu powstania zobowiązania podatkowego i odpowiedzialności członków zarządu. NSA podkreślił, że zobowiązanie powstało w 2000 roku, gdy J. R. był członkiem zarządu, a późniejsze decyzje administracyjne nie zmieniają tej daty. NSA uznał również, że przesłanki egzoneracyjne nie mają zastosowania, gdy spółka była w dobrej kondycji finansowej w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, a pogorszenie sytuacji nastąpiło później. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Gliwicach, związany wykładnią NSA, oddalił skargę, stwierdzając, że pozytywne przesłanki odpowiedzialności zostały wykazane, a przesłanki egzoneracyjne nie miały zastosowania zgodnie z interpretacją NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania zobowiązania podatkowego dla celów odpowiedzialności członka zarządu oraz interpretacja przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 Ordynacji podatkowej.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku, choć kluczowe przepisy Ordynacji podatkowej nie uległy zasadniczym zmianom.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członek zarządu spółki z o.o. może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli zobowiązanie powstało w okresie jego kadencji, ale decyzja określająca zaległość została wydana po jego rezygnacji z funkcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu może ponosić odpowiedzialność, jeśli zobowiązanie podatkowe powstało w okresie pełnienia przez niego funkcji, niezależnie od daty wydania decyzji określającej zaległość, pod warunkiem niespełnienia przesłanek egzoneracyjnych.
Uzasadnienie
Zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa w momencie zaistnienia zdarzenia z nim związanego, a nie w dacie wydania decyzji. Okres pełnienia funkcji członka zarządu jest kluczowy dla ustalenia odpowiedzialności.
Czy przesłanki egzoneracyjne z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej mają zastosowanie, gdy spółka była w dobrej kondycji finansowej w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, a pogorszenie sytuacji nastąpiło później?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanki egzoneracyjne nie mają zastosowania w sytuacji, gdy spółka była wypłacalna w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, a zaległość podatkowa powstała z powodu późniejszego pogorszenia się jej sytuacji finansowej.
Uzasadnienie
Jeśli spółka była wypłacalna i nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości w czasie kadencji członka zarządu, późniejsze problemy finansowe nie zwalniają go z odpowiedzialności za zaległości powstałe w tym okresie.
Czy postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości podatkowe spółki powinno być prowadzone z udziałem wszystkich członków zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Ordynacja podatkowa nie zna instytucji współuczestnictwa koniecznego. Organ podatkowy może wszcząć postępowanie i wydać decyzję w stosunku do jednego członka zarządu, a udział pozostałych zależy od ich woli.
Uzasadnienie
Przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 107 § 1, przewidują solidarną odpowiedzialność osób trzecich, ale nie nakładają obowiązku prowadzenia jednego postępowania z udziałem wszystkich potencjalnych dłużników.
Przepisy (17)
Główne
o.p. art. 116 § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Przepis reguluje odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, określając pozytywne przesłanki (bezskuteczność egzekucji, powstanie zobowiązania w czasie pełnienia funkcji) oraz negatywne przesłanki egzoneracyjne (wykazanie wniosku o upadłość, brak winy, wskazanie mienia do egzekucji).
o.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
Stanowi o solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika.
o.p. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Określa, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 27
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Określa obowiązek składania zeznań podatkowych i termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych, co ma znaczenie dla ustalenia momentu powstania zobowiązania podatkowego.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Przywołany przez stronę skarżącą w celu wykazania analogii do odpowiedzialności cywilnoprawnej członków zarządu.
k.c. art. 746
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście skuteczności rezygnacji z funkcji członka zarządu.
o.p. art. 21 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Określa moment powstania zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 133
Ordynacja podatkowa
Dotyczy udziału stron w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Reguluje ustrój sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
u.p.d.o.p. art. 7 § 1 i 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy przedmiotu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
u.p.d.o.p. art. 18 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy roku podatkowego.
o.p. art. 51 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odsetek za zwłokę.
o.p. art. 190
Ordynacja podatkowa
Określa związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ nie był członkiem zarządu w czasie właściwym do zgłoszenia wniosku o upadłość, został odrzucony przez NSA i WSA. • Argument skarżącego, że odpowiedzialność podatkowa jest analogiczna do cywilnej (art. 299 KSH) i wymaga spełnienia przesłanek z tego przepisu, został odrzucony. • Argument skarżącego, że decyzja określająca zaległość podatkową została wydana po jego rezygnacji z funkcji, nie miał wpływu na jego odpowiedzialność, gdyż zobowiązanie powstało wcześniej.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedzialność przewidzianą w art. 299 Kodeksu spółek handlowych ponoszą osoby, które były członkami zarządu, kiedy wierzytelność stała się wymagalna, a jednocześnie były członkami zarządu w czasie właściwym do ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego • odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeżeli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki • odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma znacznie szerszy zakres niż odpowiedzialność osób trzecich w stosunkach cywilnoprawnych • zobowiązanie podatkowe powstało w 2000 roku, gdy J. R. był wiceprezesem zarządu spółki i miał bezpośredni wpływ na wszystkie decyzje spółki • przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe nie może z przyczyn oczywistych zaistnieć w stosunku do osób, które przestały pełnić wskazaną funkcję w spółce a zaległości podatkowe powstały w okresie, gdy spółka znajdowała się w dobrej kondycji finansowej pod ich kierownictwem i nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki lub wszczęcia postępowania układowego. Nie są więc w stanie wykazać braku winy w tym zakresie.
Skład orzekający
Ewa Madej
przewodniczący
Przemysław Dumana
sprawozdawca
Teresa Randak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania zobowiązania podatkowego dla celów odpowiedzialności członka zarządu oraz interpretacja przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 Ordynacji podatkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku, choć kluczowe przepisy Ordynacji podatkowej nie uległy zasadniczym zmianom.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, zwłaszcza w kontekście zmian w zarządzie i momentu powstania zobowiązań podatkowych. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między powstaniem zobowiązania a datą decyzji administracyjnej.
“Czy możesz odpowiadać za długi spółki, nawet jeśli nie jesteś już w zarządzie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.