I SA/Gl 277/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi K. M. była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 2021 r., która zreformowała decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 29 czerwca 2021 r. Decyzja organu pierwszej instancji określała przybliżoną kwotę podatku od towarów i usług za styczeń 2016 r. w wysokości 223 100,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 143 102,00 zł oraz dokonywała zabezpieczenia na majątku Skarżącego. Dyrektor IAS uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zabezpieczenia na kwotę 23 100,00 zł (podatek) i 143 102,00 zł (odsetki), a następnie orzekł co do istoty sprawy, zabezpieczając na majątku Skarżącego kwotę 223 100,00 zł podatku i 143 102,00 zł odsetek. W skardze podatnik zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, w tym zasad postępowania, nierozpatrzenie materiału dowodowego, dowolną ocenę dowodów oraz naruszenie prawa do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną, ale z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Sąd stwierdził naruszenie fundamentalnej zasady zakazu reformationis in peius (art. 234 O.p.), ponieważ Dyrektor IAS, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zabezpieczenia i orzekając co do istoty, zwiększył kwotę zabezpieczenia na majątku skarżącego o 200 000 zł, co stanowiło orzeczenie na niekorzyść strony. Sąd podkreślił, że Dyrektor nie wykazał, iż decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo lub interes publiczny, co stanowiłoby wyjątek od zakazu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora IAS na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie zasady zakazu reformationis in peius (art. 234 O.p.) w postępowaniu odwoławczym, szczególnie w kontekście zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Podkreślenie znaczenia ochrony strony przed pogorszeniem jej sytuacji prawnej w wyniku postępowania odwoławczego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zwiększenia kwoty zabezpieczenia przez organ odwoławczy. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z prawidłowością ustaleń faktycznych czy stosowaniem przepisów o VAT, które były przedmiotem zarzutów skargi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, zwiększając kwotę zabezpieczenia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Zwiększenie kwoty zabezpieczenia o 200 000 zł na niekorzyść strony, bez wykazania przesłanek do odstąpienia od zakazu reformationis in peius, stanowi naruszenie art. 234 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że Dyrektor IAS naruszył art. 234 O.p. poprzez zwiększenie kwoty zabezpieczenia na majątku skarżącego o 200 000 zł, co pogorszyło jego sytuację prawną. Organ nie wykazał, że zachodziły wyjątki od zakazu reformationis in peius (rażące naruszenie prawa lub interesu publicznego).
Czy kontrola podatkowa prowadzona u mikroprzedsiębiorcy przez okres dłuższy niż 12 dni roboczych jest legalna i czy dowody zebrane w jej trakcie mogą stanowić podstawę decyzji?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ponieważ uchylił decyzję z przyczyn proceduralnych (naruszenie art. 234 O.p.). Jednakże, zarzut naruszenia przepisów dotyczących czasu trwania kontroli był podniesiony przez stronę skarżącą.
Uzasadnienie
Strona skarżąca podniosła zarzut, że kontrola podatkowa u niej jako mikroprzedsiębiorcy trwała zbyt długo (ponad pół roku), co czyni zebrane dowody nielegalnymi. Sąd nie odniósł się do tego zarzutu, skupiając się na naruszeniu zakazu reformationis in peius.
Przepisy (22)
Główne
O.p. art. 234
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Pojęcie 'na niekorzyść strony' należy interpretować w znaczeniu materialnym, co oznacza, że decyzja organu odwoławczego nie może zwiększyć obciążenia strony w stosunku do tego, co wynikało z decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług przez wystawcę faktury dokumentującej transakcję, która nie została dokonana lub została dokonana po cenie niższej niż rynkowa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis określający przypadki, w których obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku naliczonego nie przysługuje.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący określania wysokości zobowiązania podatkowego lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
O.p. art. 33
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych.
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do podejmowania niezbędnych czynności dowodowych.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do dopuszczenia dowodu zaproponowanego przez stronę.
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji podatkowej.
O.p. art. 291c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący kontroli podatkowej.
u.s.d.g. art. 77 § 8
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Przepis dotyczący czasu trwania kontroli u mikroprzedsiębiorców.
u.s.d.g. art. 83 § 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Przepis dotyczący czasu trwania kontroli u mikroprzedsiębiorców.
P.P. art. 55 § 1
Ustawa Prawo Przedsiębiorców
Przepis dotyczący czasu trwania kontroli u mikroprzedsiębiorców.
O.p. art. 284b § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius (art. 234 O.p.) poprzez zwiększenie kwoty zabezpieczenia na majątku strony.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (zasad postępowania, oceny dowodów, prawa do obrony) oraz przepisów ustawy o VAT (prawo do odliczenia, stosowanie art. 108 u.p.t.u.). • Zarzut dotyczący nielegalności kontroli podatkowej ze względu na przekroczenie ustawowego czasu trwania dla mikroprzedsiębiorców.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. • Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. • Skarga okazała się uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza fundamentalną zasadę zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. • Respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa. • Określenie 'na niekorzyść strony', o którym mowa w art. 234 O.p., należy interpretować wyłącznie w znaczeniu materialnym. • Istota ustanowionego w art. 234 O.p. zakazu reformationis in peius polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji na niekorzyść odwołującego się. • Przy ponownym rozpoznaniu odwołania organ drugiej instancji zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia mając na względzie treść art. 234 O.p.
Skład orzekający
Agata Ćwik-Bury
przewodniczący sprawozdawca
Monika Krywow
członek
Anna Rotter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady zakazu reformationis in peius (art. 234 O.p.) w postępowaniu odwoławczym, szczególnie w kontekście zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Podkreślenie znaczenia ochrony strony przed pogorszeniem jej sytuacji prawnej w wyniku postępowania odwoławczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zwiększenia kwoty zabezpieczenia przez organ odwoławczy. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z prawidłowością ustaleń faktycznych czy stosowaniem przepisów o VAT, które były przedmiotem zarzutów skargi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej w prawie podatkowym (zakaz reformationis in peius), która ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników. Pokazuje, jak sąd może uchylić decyzję organu z powodu naruszenia tej zasady, nawet jeśli zarzuty merytoryczne nie zostały jeszcze rozstrzygnięte.
“Sąd administracyjny chroni podatnika przed pogorszeniem jego sytuacji przez organ odwoławczy – kluczowa zasada reformationis in peius.”
Dane finansowe
WPS: 223 100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.