I SA/Gl 275/22

I SA/Gl 275/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Anna Rotter
Eugeniusz Christ /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 142/23 - Postanowienie NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 75 § 4a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2018 poz 1309
art. 149 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, Protokolant st. sekretarz sądowy Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 grudnia 2021 r. nr 2401-IOD-2.4108.5.2021 UNP: 2401-21-278840 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej za 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr 2401-IOD-2.4108.5.2021 UNP: 2401-21-278840, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 75 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2021. 1540 z późn. zm.) oraz pozostałych przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu decyzji, po rozpatrzeniu odwołania pana A. M. (dalej strona lub podatnik) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej organ podatkowy) z dnia 30 lipca 2021 r., znak: [...], odmawiającej podatnikowi stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za miesiące od stycznia 2019 do grudnia 2019 r. w wysokości 141.757 zł – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy odmawiając stwierdzenia spornej nadpłaty wyjaśnił, że w świetle art. 149 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, od 1 stycznia 2019 r. opłata egzekucyjna stała się niepodatkową należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym i po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowi dochód budżetu państwa. Zgodnie z art. 283 ustawy o komornikach sądowych przepisów art. 149-151 tej ustawy nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie ustawy, która na podstawie art. 306, co do zasady weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. Zatem wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego po dniu wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych, o ile postanowienie je ustalające uprawomocniło się po dniu 1 stycznia 2019 r., stanowią niepodatkową należność budżetu państwa i jako takie są podstawą do określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 ustawy o komornikach sądowych.
W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił naruszenie:
1) art. 149 ust. 1-6 w zw. z art. 283 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych poprzez przyjęcie, iż z tych przepisów wynika, że opłaty egzekucyjne pobrane w sprawach niezakończonych przed wejściem w życie ustawy są opłatami egzekucyjnymi, o których mowa w art. 149 ust. 1 tej ustawy,
2) art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie, gdy tymczasem przepis ten określa wyraźnie jakie opłaty egzekucyjne w rozumieniu art. 149 stanowią opłatę publiczną, a tym samym dochód państwa,
3) art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych w zw. z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach komorniczych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z przepisów tych wynika, że opłaty w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r. są opłatami publicznymi w rozumieniu art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych,
4) art. 75 § 4a O.p. poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty, mimo iż nadpłata ta powstała.
W uzasadnieniu odwołujący wyjaśnił, że w spornym okresie uiszczał na rachunek organu podatkowego pobrane w tym czasie opłaty egzekucyjne. Za podstawę obliczania tych opłat przyjął wszelkie wyegzekwowane i pobrane opłaty za wskazany okres, w tym również opłaty w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych. Dopiero po uiszczeniu należności doszedł do wniosku, że w nieprawidłowy sposób interpretował przepisy, bowiem wpłacie powinny podlegać jedynie opłaty w sprawach wszczętych po dniu 1 stycznia 2019 r. oraz opłaty pobrane wyłącznie na podstawie art. 29 i 30 ustawy o kosztach komorniczych (na podstawie art. 52 ust. 2 tej ustawy) w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. Odwołujący kwestionował zawarte w decyzji stanowisko organu podatkowego, który przyjął, że opłaty egzekucyjne od dnia 1 stycznia 2019 r. stały się niepodatkową należnością budżetową, które po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego stanowią dochód budżetu państwa. Zarzucił, że organ podatkowy dokonał nieprawidłowej wykładni art. 149 i art. 283 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Podatnik wyjaśnił, że z przepisu art. 52
ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych bez wątpienia wynika, że postępowania egzekucyjne wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych toczą się według tej nowej ustawy. Natomiast postępowania egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych toczą się na dotychczasowych zasadach, czyli według przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, co obejmuje także przepis art. 49 tej ustawy. Zdaniem strony opłaty egzekucyjne ustalone prawomocnie przez komornika przed dniem 1 stycznia 2019 r., a następnie pobrane lub ściągnięte po tym dniu nie stanowią należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym, gdyż zostały one ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r., a tak ustalonych opłat przepis art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych nie zalicza do należności budżetowych oraz dlatego, że pobranie lub ściągnięcie tych opłat nie następuje według nowej ustawy o kosztach komorniczych, czego wymaga art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych do zaliczenia ich do należności budżetowych, lecz według przepisów dotychczasowej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Podatnik zauważył, że z przepisu art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych nie można w drodze rozumowania a contrario wyprowadzić wniosku, że jedynie do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. będą stosowane przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, natomiast do wszelkich innych opłat osiągniętych przez komorników sądowych po dniu 1 stycznia 2019 r. znajdą zastosowanie przepisy ustawy o komornikach sądowych. Przyjęcie takiego poglądu stałoby bowiem w sprzeczności z art. 149 ust. 3 tej ustawy.
Rozpoznając odwołanie Dyrektor wskazał, że w sprawie sporna jest kwestia, czy opłaty uzyskane przez komornika sądowego po 1 stycznia 2019 r., w sprawach wszczętych i niezakończonych przed tym dniem, w których opłaty te nie zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r., są opłatami egzekucyjnymi, a tym samym, po potrąceniu wynagrodzenia komornika sądowego stanowią dochód budżetu państwa, czy też do takich opłat stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i opłaty takie stanowią w całości dochód komornika sądowego. Wynika to z zastąpienia z dniem 1 stycznia 2019 r. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nowymi regulacjami prawnymi. Obecnie materia ta została uregulowana w dwóch ustawach, tj. z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych oraz z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Następnie przytoczył treść art. 149, art. 283 ust. 1 i 2, art. 306 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych oraz art. 52 i art. 54 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Zdaniem Dyrektora z przywołanych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że z dniem 1 stycznia 2019 r. opłaty egzekucyjne stanowiące dotąd w całości dochód komornika sądowego, stały się niepodatkową należnością budżetową, która po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, ustalonego zgodnie z art. 150 ustawy o komornikach sądowych, stanowi dochód budżetu państwa i podlega wpłacie na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego.
Stwierdził, że do 31 grudnia 2018 r. całokształt zagadnień związanych z funkcjonowaniem komorników sądowych i ich wynagradzaniem regulowała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Od 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały rozdzielone i uregulowane odrębnymi ustawami, tj. z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych i z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Dlatego też, dokonując wykładni art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, należy mieć na względzie, że odnosi się on do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się z przedmiotem regulacji objętej tą ustawą. Jest to o tyle istotne, że ustawa o kosztach komorniczych, co prawda określa wysokość kosztów i zasady ich ponoszenia, ale w ogóle nie odnosi się do wynagrodzenia komornika sądowego, jak też istoty opłaty egzekucyjnej. Definicja opłaty egzekucyjnej oraz jej charakter zostały uregulowane w art. 149 ustawy o komornikach sądowych. W konsekwencji należy uznać, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określenia wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Regulacja ta, zdaniem Dyrektora, nie odnosi się jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika. W tym zakresie od dnia 1 stycznia 2019 r. zastosowanie znajduje art. 149-150 ustawy o komornikach sądowych, z uwzględnieniem przepisu przejściowego art. 283 ust. 1 tej ustawy.
Dyrektor zauważył, że ustawa o kosztach komorniczych określa zasady naliczania kosztów komorniczych i w tej części dopuszcza na mocy art. 52 ust. 1 wyjątkowo stosowanie przepisów uchylonej ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Rozliczanie przez komornika sądowego opłat egzekucyjnych po ich pobraniu stanowi natomiast czynność, która uregulowana została w ustawie o komornikach sądowych i na mocy art. 305 wykluczyła możliwość stosowania starych przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji za wyjątkiem określonym w art. 283 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że w przypadku postępowania wszczętego przez komornika sądowego przez 1 stycznia 2019 r. jeśli w trakcie tego postępowania po 1 stycznia 2019 r. w związku z podjętymi przez komornika czynnościami zajdzie konieczność naliczenia kosztów egzekucyjnych, to do ich ustalenia zastosowanie będą miały przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, jednak uzyskane w ten sposób środki stanowić będą opłatę egzekucyjną, o której mowa w art. 149 ustawy o komornikach sądowych i stanowić będą niepodatkową należność budżetu państwa. Interpretacja taka nie wynika wyłącznie z rozumowania a contrario treści art. 283 ustawy o komornikach sądowych ale z faktu, że każda z dwóch wprowadzonych od 1 stycznia 2019 r. ustaw reguluje inną sferę działania komorników sądowych, a więc mają zastosowanie w innych okolicznościach materialnoprawnych.
Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że opłaty egzekucyjne ustalone od dnia 1 stycznia 2019 r., w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed tą datą, stanowią niepodatkowe należności budżetu państwa, za wyjątkiem opłat prawomocnie ustalonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., zaś w niniejszej sprawie komornik sądowy nie przedstawił dowodów, z których wynikałoby, że sporne opłaty zostały prawomocnie ustalone do dnia 31 grudnia 2018 r.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 75 § 4a O.p. Dyrektor zauważył, że skoro prawidłowo ustalono, iż sporna opłata stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, to zasadnie, w oparciu o art. 75 § 4a zdanie 2 O.p., organy odmówiły stwierdzenia nadpłaty z tytułu tej opłaty.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania zarzucił:
1) naruszenie art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych, są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu, nie są zaś dochodami komornika;
2) naruszenie art. 75 § 4a O.p. poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty, mimo iż nadpłata ta powstała.
W uzasadnieniu skargi skarżący, po przedstawieniu przebiegu postępowania, rozwinął powyższe zarzuty wskazując, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2019 r. status prawny opłat egzekucyjnych był uregulowany ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Opłaty te nie stanowiły należności publicznoprawnych, lecz stanowiły one w całości dochody komorników sądowych. Ten stan prawny uległ zmianie z dniem wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych. Zdaniem skarżącego, analiza art. 149 ust. 1-3 tej ustawy, wskazuje, że obecnie opłata egzekucyjna w całości stanowi dochód budżetu państwa tylko wtedy, gdy została pobierana na podstawie ustawy o kosztach komorniczych.
Podkreślił także, że na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nadal są pobierane opłaty egzekucyjne, do czego uprawnia art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Jedynie na zasadzie wyjątku – zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych – do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych stosuje się przepisy art. 29 i art. 30, od dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy. Dlatego też zasadniczo w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r. opłaty są pobierane na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Z tego też względu, zdaniem skarżącego, w tym zakresie opłaty te nie są daninami publicznymi, do których stosuje się art. 149 ustawy o komornikach sądowych. Jak bowiem stwierdził skarżący, w świetle art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych, opłatą publiczną, która jest odprowadzana do budżetu jest opłata pobierana na podstawie ustawy o kosztach komorniczych. Jedynymi opłatami w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., do których stosuje się przepisy ustawy o kosztach komorniczych, nie zaś ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, są opłaty wymienione w art. 29 i art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Według skarżącego, to właśnie do tych dwóch rodzajów opłat odnosi się art. 283 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. W konsekwencji tylko one są daninami publicznymi. W skardze wskazano, że taka wykładnia art. 149 ust. 1-3 ustawy o kosztach komorniczych prezentowana jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 387/20 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 557/21.
W zakresie drugiego zarzutu skarżący podniósł, że opłaty egzekucyjne pobierane na podstawie ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, którą to ustawę stosuje się do opłat pobieranych po dniu 1 stycznia 2019 r. w sprawach egzekucyjnych wszczętych przed tą datą, nie są dochodem budżetowym i nie podlegają wpłacie do budżetu. Skarżący po dniu 1 stycznia 2019 r. odprowadzał na rachunek budżetowy opłaty egzekucyjne zarówno w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r., jak też po tej dacie. Zatem, w jego opinii, wpłacał do budżetu kwoty, które w części nie stanowiły dochodu publicznego. Stąd też stanowiły one nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Skoro zaś organ uznał, że kwoty opłat egzekucyjnych pobrane w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r. stanowią daninę publiczną będącą dochodem budżetu państwa i nie ma podstaw do ich zwrotu po uiszczeniu ich przez komornika na rachunek budżetowy, to naruszył tym art. 75 § 4a O.p.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził by została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania, skutkujących jej uchyleniem.
Osią sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisów ustawy o kosztach komorniczych i ustawy o komornikach sądowych, w zakresie w jakim dotyczy opłat pobieranych przez komornika sądowego w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. Skarżący prezentuje pogląd, że opłaty te nie stanowią niepodatkowej należności budżetowej i są jego przychodem, w związku z czym odprowadzone przez niego kwoty w tej części stanowią nadpłatę. Z kolei organy prezentują pogląd, że opłaty pobrane na zasadach określonych w uprzednio obowiązującej ustawie o komornikach sądowych i egzekucji stanowią wspomnianą należność – o ile nie zostały prawomocnie ustalone przed wejściem ustawy o komornikach sądowych – i powinny być one wykazane i odprowadzone do urzędu skarbowego na zasadach określonych w ustawie o komornikach sądowych.
Przed przystąpieniem do rozważań stwierdzić należy, że tożsame zagadnienie było przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartych w wyrokach: z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 17141/20, z dnia 3 grudnia 2021 o sygn. akt I SA/Gl 1279/21 oraz z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1659/21, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 715/20. Skład orzekający w pełni podzielając zaprezentowaną w nich argumentację posłuży się nią uzasadniając stanowisko w sprawie.
W celu rozstrzygnięcia spornej kwestii rozpocząć należy od wskazania, że przed dniem 1 stycznia 2019 r. całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej oraz szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych regulowała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. 2018. 1309 z późn. zm.). Z dniem 1 stycznia 2019 r. powyższe zagadnienia zostały rozdzielone i uregulowane dwiema nowymi ustawami, tj. ustawa o komornikach sądowych oraz ustawa o kosztach komorniczych.
Na gruncie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, opłata egzekucyjna stanowiła przychód należny komornikowi.
Zgodnie z nową regulacją, w myśl art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3
ust. 3 pkt 1-2a, na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych.
Stosownie do art. 149 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2021. 305), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane.
Przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy o kosztach komorniczych (art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sadowych).
Z kolei art. 149 ust. 6 ustawy o komornikach sądowych stanowi, że w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalna część przekazanej opłaty egzekucyjnej stanowi nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej.
Art. 150 ust. 1 i 3 ustawy o komornikach sądowych stanowi natomiast, że komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych, które potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Wysokość tego wynagrodzenia określa art. 150 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych.
W myśl art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie zaś do art. 52 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach komorniczych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Do postępowań, o których mowa w
ust. 1, przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Jak już wspomniano, z dniem 1 stycznia 2019 r. uchylono ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, która została zastąpiona dwiema odrębnymi ustawami, tj. ustawą o kosztach komorniczych i ustawą o komornikach sądowych. Pierwsza z ustaw określa wysokość kosztów komorniczych, zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów. Reguluje zatem kwestie związane z kosztami komorniczymi, w tym częściowo z opłatami egzekucyjnymi stanowiącymi jeden z rodzajów opłat komorniczych, należnych za m.in. przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach komorniczych).
Ponadto w art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych zawarto regułę intertemporalną, wprowadzającą – jako zasadę – kontynuację postępowania, zgodnie z którą do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę o komornikach sądowych i egzekucji. Art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych przewiduje natomiast wyjątek od tej reguły w przypadku
art. 29 i art. 30 ustawy o kosztach komorniczych, do których ustawa o kosztach komorniczych stosuje się od dnia 1 stycznia 2019 r.
Druga ustawa, tj. ustawy o komornikach sądowych, określa natomiast ustrój i zasady wykonywania zawodu komornika sądowego, w tym zasady ustalania jego wynagrodzenia. Pomimo iż, jak wskazano, problematyka opłat i kosztów postępowania egzekucyjnego jest przedmiotem ustawy o kosztach komorniczych, to ustawa o komornikach sądowych również zawiera przepisy odnoszące się do opłaty egzekucyjnej. Art. 149 ustawy o komornikach sądowych definiuje opłatę egzekucyjną i reguluje tryb jej odprowadzania do budżetu państwa, z kolei art. 150 ustala wysokość i sposób pobierania wynagrodzenia prowizyjnego należnego komornikowi, a art. 152 definiuje koszty działalności egzekucyjnej.
Z treści powyższych przepisów wynika, iż opłata egzekucyjna stanowi należność budżetową, nie będąc przychodem komornika. Przychodem komornika jest wynagrodzenie prowizyjne za pełnioną służbę, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych, oraz pozostałe opłaty komornicze (art. 152 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych), jak również opłaty egzekucyjne ustalone prawomocnie do dnia 31 grudnia 2018 r., które zostaną pobrane po tej dacie (art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych).
Zatem uregulowanie zawarte w art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych należy odczytywać w ten sposób, że wszystkie opłaty egzekucyjne (niezależnie od tego, czy ustalono je na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych, czy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji – w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r.) stanowią nieopodatkowaną należność budżetową, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 283 ustawy o komornikach sądowych.
Zgodnie z art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Tymczasem ustawy o kosztach komorniczych reguluje dwa reżimy prawne dotyczące zasad poboru opłat egzekucyjnych w toku postępowania egzekucyjnego, właśnie poprzez art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Zatem art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dotyczy wszystkich opłat pobranych w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie czynności wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 1-2a, za wyjątkiem wprost wskazanych w art. 283 tej ustawy.
Co więcej, w przypadku uwzględnienia argumentacji skarżącego, należałoby za przepis pusty uznać art. 283 ustawy o komornikach sądowych stanowiący, że przepisów art. 149-art. 151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a opłaty, o których mowa w ust. 1, przypadają komornikowi, zastępcy komornika, komornikowi odwołanemu, komornikowi, którego powołanie na stanowisko komornika wygasło z mocy prawa, albo spadkobiercom zmarłego komornika zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Nadto prowadziłoby do zaakceptowania sytuacji, w której przepisem przejściowym zawartym w jednej ustawie o określonym zakresie działania (art. 1 ustawy o kosztach komorniczych) można wyłączyć (zmienić) zakres stosowania ustawy innej, której materia w żaden sposób nie została uregulowana w tej ustawie.
Mając na uwadze powyższe zasadnie organy stwierdziły, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego w toku postępowania egzekucyjnego (za wyjątkiem prawomocnie orzeczonych przed 31 grudnia 2018 r.) po dniu wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, ustalone zarówno na podstawie ustawy o kosztach komorniczych, jak i w oparciu o ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, zmieniły swój status, stanowiąc niepodatkową należność budżetu państwa (art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych) i jako takie, są jedyną podstawą określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 ustawy o komornikach sądowych.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że złożenie korekt wynikało zarówno z opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, czy też wskutek uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalnej części przekazanej opłaty egzekucyjnej. Jedyną przyczyną złożenia korekt była bowiem odmienna interpretacja przepisów ustawy o komornikach sądowych i ustawy o kosztach komorniczych.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że złożone przez skarżącego korekty informacji OEG-1 za badany okres nie wywołują skutków prawnych w zakresie powstania nadpłaty wynikającej z nadpłaconych opłat egzekucyjnych stanowiących niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2a ustawy o kosztach komorniczych i tym samym odmówił stwierdzenia nadpłaty.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe wskazanych w skardze przepisów prawnych. W tej sytuacji skargę należało oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329).