I SA/Gl 246/23

I SA/Gl 246/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1425/23 - Wyrok NSA z 2024-09-25
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 71a par. 9,  art. 71b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 380000/71/2022/RED/MA/52379 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 9 grudnia 2022 r., znak 380000/71/2022/RED/MA/52379 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ, Prezes ZUS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 27 września 2023 r. w przedmiocie uznania wniesionego przez S. sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej jako Spółka, skarżąca) zarzutu wygaśnięcia obowiązku w części 217.203,35 zł i oddalenia zarzutu w pozostałym zakresie.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 § 1, art, 18 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 34 § 3 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2022 r. poz, 479 - dalej jako upea), art. 83 ust 4 oraz art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022 r. poz. 1009 – dalej jako usus) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, 2022 r. poz. 2000 – dalej jako kpa).
Stan sprawy:
Wobec S. sp. z o.o. – kontrahenta skarżącej, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W ramach tego postępowania zajęta została wierzytelność tej spółki w S. sp. z o.o. – skarżącej w niniejszym postępowaniu.
Postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. określającym wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności Spółka została zobowiązana do zapłaty w całości w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia kwoty 3.397.896,29 zł. Kwota ta dotyczyła wyłącznie nieprzekazanych należności ZUS i nie wpłynęła na wskazany rachunek bankowy. Wobec powyższego wszczęto w stosunku do Spółki S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 28 lipca 2022 r. W ramach podjętych czynności dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki.
Spółka 3 sierpnia 2022 r. złożyła zarzut wygaśnięcia w części obowiązku wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 27 września 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS jako wierzyciel uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku w części tj. w kwocie 217.203,35 zł, w pozostałym zakresie zarzut oddalił. Tytuł wykonawczy został ograniczony do kwoty 3 180 692,94 zł.
Organ wskazał, że tytuł wykonawczy, wystawiony wobec skarżącej na podstawie art. 71b upea, umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności kwoty wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu. Jest ona egzekwowana na poczet obowiązku "zasadniczego", który pozostaje nadal przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego.
Wierzytelność w niniejszej sprawie została również zajęta przez inny organ egzekucyjny – naczelnika urzędu skarbowego. Skoro jednak Dyrektor ZUS jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej jest organem właściwym do łącznego prowadzenia egzekucji z tego składnika majątkowego. W związku z tym z uwagi na powyższe – zdaniem organu - bardzo duże znaczenie ma opis i precyzyjna dekretacja wpłat przekazywanych przez dłużnika zajętej wierzytelności w toczącej się sprawie. Dyrektor ZUS w przedmiotowej sprawie występuję więc, nie tylko jako organ egzekwujący należności na rzecz wierzyciela jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ale również w roli o szerszym spektrum działania tj. w roli organu prowadzącego łączną egzekucję na rzecz należności wszystkich wierzycieli uczestniczących w zbiegu, a nie tylko na rzecz należności ZUS.
Wszystkie dokonane przez Spółkę wpłaty traktowane są jako środki przekazane przez dłużnika zajętej wierzytelności na poczet realizacji zajętej wierzytelności. Kwota uzyskana z egzekucji wierzytelności nie wystarczyła na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Dyrektor Oddziału ZUS dokonał podziału przekazanych przez Spółkę wpłat po zaistnieniu zbiegu egzekucji. W sprawie zostały sporządzone i wysłane do wierzycieli plany podziału środków a następnie - zgodnie ze sporządzonym planem - przekazano środki pieniężne do wierzycieli tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Obecnie, z uwagi na przekazanie do wierzycieli środków pieniężnych nie jest już możliwa zmiana sposobu rozliczenia nawet w przypadku wpływu takiego wniosku od Spółki.
W skardze na to postanowienie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 71b upea, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że obowiązek egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego (tzn. zajęta wierzytelność wygasł tylko w części wynoszącej 217.203,35 zł.
W oparciu o ten zarzut skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że tytuł wykonawczy wobec niej został wystawiony w trybie art. 71b upea. Postanowieniem tym określono wysokość kwoty nieprzekazanej przez skarżącą organowi egzekucyjnemu w związku z zajęciami wierzytelności na 3.397.862,29 zł. W takiej samej wysokości została określona w tytule wykonawczym egzekwowana należność pieniężna.
Skarżąca dobrowolnie wpłaciła organowi egzekucyjnemu 255.000 zł, co spowodowało, że zajęta wierzytelność wygasła. Tymczasem organ powołał się na fakt, że prowadzi egzekucję w stosunku do tego prawa majątkowego jako łączny organ egzekucyjny. Pozyskane od skarżącej środki są dzielone pomiędzy wierzycieli na podstawie planów podziału.
Zdaniem skarżącej jednak, przyjęcie argumentacji ZUS oznaczałoby, że w gdyby skarżąca zapłaciła całą kwotę określoną w postanowieniu z 4 stycznia 2022 r. i w wystawionym na jego podstawie tytule wykonawczym (tzn. kwotę 3.397.862,29 zł), to egzekwowany obowiązek wygasłby tylko w części i egzekucja nadał mogłaby być prowadzona. Część wpłaconej kwoty zostałaby bowiem zaliczona na poczet zobowiązań podatkowych wierzycielki i przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 33 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 2 upea, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1). oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2). uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut.
Zgodnie z art. 71b upea, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. W myśl z kolei art. 71a § 9 upea, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
Do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 upea, niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy prawne. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.
W niniejszej sprawie skarżąca spółka nie kwestionowała postanowienia wydanego na podstawie art. 71a § 9 upea. Po jego wydaniu, dokonała wpłaty określonej kwoty, która w części została zaliczona na poczet zobowiązania jej wierzyciela (S1. sp. z o.o.) wobec ZUS, a w części na poczet zobowiązania podatkowego tej spółki. Spór dotyczy tego, czy wpłacona przez spółkę kwota mogła być tak rozdysponowana przez organ, czy też w całości winna zostać zaliczona na poczet zobowiązania spółki S1. wobec ZUS, a w konsekwencji, czy zarzut winien zostać uwzględniony niejako w szerszym zakresie, niż wynika to z postanowienia organu.
Zdaniem Sądu, powołany wyżej przepis art. 71a upea, pozwala organowi egzekucyjnemu przeprowadzić kontrolę prawidłowości wykonania obowiązków przez dłużnika zajętej wierzytelności. Stwierdzenie, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organ egzekucyjny określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Określenie tej kwoty uprawnia do wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Odrębny tytuł wykonawczy nie kreuje odrębnej egzekucji, gdyż wywodzi się on z egzekucji zobowiązania zasadniczego i stanowi jedynie konieczny środek uzyskania kwot niezbędnych do wyegzekwowania należności.
Jednakże jego wystawienie daje organowi egzekucyjnemu prawo do prowadzenia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności do wysokości kwoty określonej w postanowieniu wydanym na podstawie art. 71a § 9 upea. Oznacza to, że to postanowienie i wystawiony tytuł wykonawczy wyznaczają kwotę, do jakiej egzekucja może być prowadzona wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Tej okoliczności organ nie kwestionuje.
Wbrew twierdzeniom skargi, organ nie jest zatem uprawniony do nieograniczonego prowadzenia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Ogranicza go wartość zajętej wierzytelności, określona w postanowieniu wydanym na podstawie art. 71a § 9 wysokość nieprzekazanej kwoty oraz kwota wynikająca z tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie art. 71b upea. Oczywiście, dłużnik zajętej wierzytelności jest obowiązany do naliczenia odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie, należnych od następnego dnia po dniu wystawienia przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub prawa majątkowego do dnia przekazania organowi egzekucyjnemu środków pieniężnych uzyskanych z zajęcia, z zastrzeżeniem § 2. W myśl z kolei tego przepisu, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności przekazuje organowi egzekucyjnemu środki pieniężne za pośrednictwem rachunku bankowego, nalicza odsetki, o których mowa w § 1, do dnia obciążenia rachunku bankowego zobowiązanego przekazywaną kwotą.
Z powyższego wynika, że określenie w postanowieniu nieprzekazanej kwoty wierzytelności nie zwalnia z obowiązku pokrycia odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wierzyciela zajętej wierzytelności.
W sprawie do tej samej wierzytelności nastąpił zbieg dwóch egzekucji administracyjnych służących wyegzekwowaniu należności ZUS i NUS. W takiej sytuacji organ po wpłacie dokonanej przez skarżącą był uprawniony do postąpienia z otrzymaną kwotą zgodnie z art. 115 i art. 115a upea. Dokonana przez skarżącą dobrowolna wpłata nie mogła doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ zobowiązanie S1. sp. z o.o. nadal nie zostało zaspokojone, ani zajęta wierzytelność nie została przekazana organowi egzekucyjnemu. Postanowienie wydane wobec skarżącej i wystawiony tytuł wykonawczy uprawniają organ do prowadzenia egzekucji, z tym jednak zastrzeżeniem, że w ostatecznym rozrachunku, nie może ona doprowadzić do wyegzekwowania kwoty wyżej, niż określona w opisanym wyżej postanowieniu, nadto odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego.
Z tych względów Sąd oddalił skargę z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259).