I SA/Gl 243/25

I SA/Gl 243/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Bożena Pindel /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 grudnia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.574.2024.2/AZ UNP: 2401-24-316701 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach z dnia 28 października 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. nr 2401-IEE.7092.574.2024.2/AZ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.) – po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawczyni A. D. (dalej także strona, skarżąca) na postanowienie wierzyciela Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 28 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M.T. – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wierzyciel prowadzi wobec zobowiązanego M. T. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 10 września 2020 r. (nr 2417.723.560825.2020 i 2417.723.560847.2020), w toku którego dokonał zabezpieczenia dochodzonej należności poprzez wpis hipoteki przymusowej na udziale należącym do zobowiązanego na nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy K. w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Wnioskodawczyni w piśmie 26 września 2024 r. złożyła wniosek o wyznaczenie terminu wglądu do akt postępowań egzekucyjnych toczących się przeciwko zobowiązanemu wskazując, że jest dłużnikiem solidarnym.
Organ I instancji (wierzyciel) postanowieniem z 28 października 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego podając, że wnioskodawczyni nie jest stroną w prowadzonych postepowaniach egzekucyjnych, jak również nie jest ona dłużnikiem solidarnym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – rozpatrując zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie wierzyciela – zgodził się z tym rozstrzygnięciem, jednocześnie wskazując, że wniosek z 26 września 2024 r. został rozpatrzony na podstawie art. 73 § 1 K.p.a.
Wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie jest stroną w postępowaniu toczącym się wobec zobowiązanego. Przyznał, że jest ona właścicielką nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], natomiast wierzyciel dokonał 8 stycznia 2021 r. jedynie zabezpieczenia należności poprzez wpis hipoteki przymusowej na udziale w tej nieruchomości należącym wówczas do zobowiązanego. Zaznaczył, że wierzyciel nie dokonał zajęcia egzekucyjnego tej nieruchomości, czyli wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni nie skierował postępowania egzekucyjnego do jej majątku, w związku z czym nie można uznać, że jest ona stroną w postępowaniu toczącym się wobec zobowiązanego.
Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawczyni nie jest dłużnikiem solidarnym, a jedynym zobowiązanym jest M. T.. Powołując art. 73 § 1 K.p.a. podał, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego mające charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", determinuje także krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego. Organ orzekający w trybie wpadkowym nie ma kompetencji procesowych do samodzielnego ustalania kręgu stron w sposób odmienny od tego, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. Status strony wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny. Powołując z kolei art. 61 § 1 K.p.a. stwierdził, że musi być on interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej (postanowienia), ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego.
Dodał, że przedmiotowej sprawie rozpatrywany jest wniosek o wgląd w akta sprawy, a odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy następuje zgodnie z art. 74 § 2 K.p.a. Analogicznie więc w sytuacji złożenia wniosku o wgląd w akta sprawy przez osobę niebędącą stroną należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania.
W skardze pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, jak również poprzedzającego go postanowienia wierzyciela oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów postępowania, a to:
a) art. 61 w związku z 61a oraz 73 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż wniosek w przedmiocie wglądu do akt toczącego się postępowania stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie jego rozpoznania, w sytuacji w której wyrażenie woli wglądu do akt sprawy nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania a wnioskiem do toczącego się postępowania;
b) art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż fakt prowadzenia postępowania w stosunku do dłużnika rzeczowego za zobowiązania podatkowe obciążające inną osobę nie stanowi realizacji interesu prawnego skarżącej, w sytuacji w której oczywistym jest, iż ingerencja w prawa majątkowego świadczy o posiadaniu przez skarżącą legitymacji czynnej w toczącym się postępowaniu;
c) art. 7 w związku z art. 73 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie załatwienia sprawy oraz odmowę udzielenia skarżącej wglądu do akt sprawy, pomimo złożenia przez nią wniosku, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości ochrony jej słusznego interesu w toku postępowania administracyjnego;
d) art. 8 § 1 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę budowania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, polegający na odmowie udzielenia skarżącej wglądu do akt sprawy pomimo jej wniosku, co podważa zaufanie strony do bezstronności i równego traktowania przez organ administracji publicznej oraz narusza zasadę proporcjonalności działań organu;
e) art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, poprzez odmowę udzielenia jej dostępu do akt sprawy, co uniemożliwia jej możliwość obrony własnych interesów w sytuacji;
f) art. 6 K.p.a. w zw. z art. art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1984 ze zm.), poprzez uznanie, że ustanowienie na nieruchomości hipoteki przymusowej nie ma wpływu na sytuację prawną współwłaściciela w sytuacji, w której hipoteka ustanawiana jest na całej nieruchomości;
g) obrazę przepisów postępowania, a to art. 6 K.p.a. w zw. z art. 206 K.c., poprzez uznanie, że ustanowienie na nieruchomości hipoteki przymusowej nie narusza prawa współwłaściciela do posiadania nieruchomości.
Powołując się na art. 28 K.p.a. pełnomocnik podniósł, że kluczowe znacznie dla sprawy ma fakt, że sytuacja egzekucji z udziału w nieruchomości, dotyka praw majątkowych skarżącej jako współwłaścicielki.
Z kolei odnosząc się do art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece podkreślił, że hipoteka wprawdzie nie tworzy solidarności dłużników wprost, w rozumieniu art. 366 K.c., jednak rzeczowe skutki ekonomiczne i prawne egzekucji z nieruchomości obciążonej hipoteką mogą być porównywalne do tych, które ponoszą dłużnicy solidarni.
Dalej pełnomocnik podniósł, że organ wskazując, iż skarżąca nie jest dłużnikiem solidarnym, ponieważ egzekucja dotyczy wyłącznie jej byłego męża, zastosował stwierdzenie nieadekwatne do istoty sprawy, ponieważ skarżąca nie rości sobie statusu dłużnika osobistego, lecz podnosi, że egzekucja z nieruchomości, której jest współwłaścicielką, bezpośrednio wpływa na jej sytuację prawną i majątkową. Skarżąca ponosi bezpośrednio godzące w nią konsekwencje prawne i faktyczne egzekucji, co nadaje jej interes prawny we wglądzie do akt sprawy.
Końcowo zarzucił organowi, że ten potraktował wniosek o wgląd do akt sprawy jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, a skarżąca wskazała wyraźnie, iż przedmiotowy wniosek dotyczył jedynie uzyskania dostępu do akt sprawy w toku, a nie wszczęcia nowego postępowania administracyjnego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu dokonana na podstawie kryteriów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej P.p.s.a.), dała podstawy do stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym.
Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżącej przysługuje uprawnienie wynikające z art. 73 § 1 K.p.a., tj. przeglądnięcia akt postępowania egzekucyjnego, którego nie jest stroną - w sytuacji dokonania przez wierzyciela obciążenia nieruchomości, której jest współwłaścicielką hipoteką przymusową, której podstawą wpisu był tytuł wykonawczy wystawiony na rzecz zobowiązanego, także będącego współwłaścicielem tej nieruchomości. Przy czym organ wskazał, że skarżąca nie posiada statusu zobowiązanej czy też dłużnika solidarnego. Ponadto organ zaznaczył, że dokonał zabezpieczenia dochodzonej należności poprzez wpis hipoteki przymusowej na udziale (nr 5), należącym do zobowiązanego na nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy K. w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Z załączonego do akt sprawy wyciągu elektronicznego z księgi wieczystej wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest obciążona opisaną przez organy hipoteką przymusową, a także hipotekami przymusowymi ustanowionymi na rzecz wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nadto hipotekami umowną kaucyjną. Z ostrzeżenia zamieszczone w księdze wieczystej wynika, że pomiędzy jej współwłaścicielami toczyło się postępowanie o podział majątku dorobkowego, zakończone wydaniem przez Sąd Rejonowy K. w K. postanowienia o podziale majątku wspólnego z 5 czerwca 2020 r., sygn. [...].
Rozstrzygając przedmiotową sprawę, należy dokonać analizy art. 73 § 1 K.p.a. w powiązaniu z art. 18 u.p.e.a., gdyż zaskarżone postanowienie rozstrzyga o prawidłowości postanowienia o odmowie przeglądania akt postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. przepis ten należy stosować odpowiednio, co oznacza, że ma on zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko w sprawach, które nie są uregulowane "inaczej" w u.p.e.a., a ponadto, że nawet wówczas, gdy zachodzi potrzeba ich stosowania należy czynić to "odpowiednio". Stosowanie art. 73 K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji polega na stosowaniu wprost, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje w żaden sposób prawa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Przepis art. 73 § 1 K.p.a odwołuje się wprost do pojęcia strony, co z kolei skutkuje koniecznością odwołania się do art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć ma ustalenie, czy skarżąca, będąca współwłaścicielką zabudowanej domem mieszkalnym nieruchomości, posiada interes prawny w zakresie dostępu do akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika, którym jest drugi ze współwłaścicieli.
Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, posiadanie interesu prawnego jest warunkiem koniecznym do uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Interes ten musi mieć charakter osobisty, konkretny i realny, a jego źródłem musi być norma prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Nie jest wystarczające powoływanie się na interes faktyczny (por. np. wyroki NSA: z 12 czerwca 2019 r., II OSK 1617/18; z 15 stycznia 2020 r., II OSK 1185/18, czy z 29 lipca 2025 r., II OSK 1465/24, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze to stanowisko, skład orzekający w niniejszej sprawie, zgadza się z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r., III FSK 510/2 oraz w wyroku WSA w Olsztynie z 10 lutego 2023 r., I SA/Ol 38/22, że należy jednak od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak zainteresowania tego poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Sąd w dalszych rozważaniach odwołuje się do ww. orzeczeń.
Interes prawny to taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Tak też należy podejść oceniając interes podmiotu w tym, by jawną była dla niego treść dokumentacji, od której zależy jego sytuacja prawna.
Niewątpliwie skarżąca nie jest zobowiązaną w rozumieniu definicji określonej w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Jednak w ocenie Sądu nieprawidłowe jest stwierdzenie, że skoro wniosek o udostępnienie akt pochodził od podmiotu, który nie jest zobowiązanym w egzekucji administracyjnej, to uzasadniona była odmowa udostępnienia akt sprawy w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1071, dalej K.c.), w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. To uprawnienie nie kreuje jeszcze żadnego stosunku prawnego pomiędzy właścicielem i innymi osobami. Sytuacja zmienia się jednak, gdy dojdzie do ingerencji osoby trzeciej w prawo. Dochodzi wówczas do indywidualizacji podmiotu, który winien powstrzymywać się od nieuprawnionej ingerencji w cudze prawo.
Właścicielowi, zgodnie z art. 222 § 2 K.c. służy wobec podmiotu naruszającego roszczenie o zaniechanie naruszeń. Aby interes prawny znajdował swoje uzasadnienie w konkretnej normie prawnej, był realny i konkretny, wystarczające jest, aby przepis przewidywał uprawnienie jednej osoby względem innej, do domagania się określonego zachowania i sankcjonował naruszenia uprawnień jednej osoby przez inną. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku stwierdzenia naruszenia przez określoną, w dostatecznie precyzyjny sposób zidentyfikowaną osobę, prawa własności innego podmiotu (wyrok WSA w Gliwicach z 7 marca 2012 r., II SA/Gl 820/11).
WSA w Olsztynie w wyroku z 10 lutego 2022 r. zauważa, że przyjęta w art. 28 K.p.a. przesłanka przyznania jednostce statusu strony wymaga wyprowadzenia interesu prawnego z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Przepisy prawa cywilnego, w tym m.in. art. 140 K.c., dają bowiem podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego z tytułu prawa własności tylko o tyle, o ile przewidują to przepisy administracyjnego prawa materialnego (wyrok NSA z 15 października 2019 r., II OSK 2879/17). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, albowiem przepisy prawa administracyjnego zawierają regulację umożliwiającą wyprowadzenie interesu prawnego skarżącej do wglądu akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego będącego współwłaścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na posiadanym udziale.
Istotą hipoteki jako prawa podmiotowego jest możność żądania przez uprawnionego zaspokojenia jego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką od każdorazowego właściciela nieruchomości, w analizowanym przypadku z udziału przysługującemu zobowiązanemu. Rację więc należy przyznać skarżącej, że o ile z oczywistych względów nie posiada ona statusu dłużnika, o tyle zaistniały stan ma bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną i z pewnością godzi w jej interes prawny.
Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że prawo wglądu w akta sprawy, stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania, zapewnia stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a przez to prawo do obrony. Prawo wglądu do akt sprawy stanowi konkretyzację uprawnienia przewidzianego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że prawo to "jest jednym ze standardów sprawiedliwego postępowania administracyjnego, które stanowią jeden z istotnych elementów zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji" (wyrok TK z 27 czerwca 2008 r., sygn. K 51/07, OTK A z 2008 r. nr 5, poz. 87). Znajomość akt zapewnia realną możliwość składania wniosków dowodowych, co w konsekwencji pozwala wyjaśnić stan faktyczny sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 K.p.a. Możliwość zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy, jest istotnym uprawnieniem procesowym, gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a., a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej, pogłębia zaufanie obywatela do władzy publicznej stosownie do art. 8 K.p.a., stanowiąc jednocześnie wypełnienie obowiązku organu do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, o którym mowa w art. 9 K.p.a.
Określając relacje podmiotu uprawnionego do korzystania z akt oraz organu administracji, wskazywana jest konieczność ich współdziałania, celem zapewnienia efektywnego prowadzenia postępowania, zgodnie z obowiązującymi standardami dobrej administracji. To na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie rzeczywistą możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych (por. uchwała NSA z 8 października 2018 r., sygn. I OPS 1/18).
W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy wglądu do akt nie powinna ograniczać się jedynie do powołania się na fakt nieuznania skarżącej za stronę postępowania "głównego", tj. w niniejszej sprawie zobowiązanej, ale należało również zbadać, czy skarżąca posiada w tej sprawie interes prawny, wywiedziony przy zastosowaniu art. 28 K.p.a. z norm prawa administracyjnego, tj. art. 54 u.p.e.a. w związku z art. 140 K.c.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy − nawet na etapie obciążenia udziału w nieruchomości należącego do zobowiązanego hipoteką przymusową − interes prawny skarżącej w zakresie prawa do przeglądania akt postępowania egzekucyjnego jest na tyle oczywisty i na tyle przekonująco poparty przepisami prawa materialnego, że jej prawo do uzyskania w trybie art. 73 § 1 K.p.a. dostępu do akt tej sprawy jest uzasadniony.
W ponownym postępowaniu organ egzekucyjny będzie zobowiązany do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. W tych ramach organ egzekucyjny powinien zapewnić stronie dostęp do akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec ww. zobowiązanego w zakresie, w jakim strona ma interes prawny w zaznajomieniu się z dokumentami, które mogą mieć wpływ na jej sytuację prawną w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.
Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. zasadzając na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).