I SA/GL 225/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od wynagrodzeń pracowników (PIT-4) za okres od października 2009 r. do grudnia 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący, powołując się na problemy zdrowotne i trudną sytuację finansową, wnioskował o umorzenie zaległości. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że zgodnie z art. 67c § 1 Ordynacji podatkowej, przepisy dotyczące umorzenia zaległości (art. 67a § 1 pkt 3 O.p.) stosuje się wyłącznie do podatników, a nie do płatników. Płatnikowi przysługuje jedynie możliwość rozłożenia zaległości na raty lub odroczenia terminu płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości umorzenia zaległości podatkowych obciążających płatnika. Sąd podkreślił zasadę legalizmu działania organów władzy publicznej i brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia zaległości jako płatnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie braku możliwości umorzenia zaległości podatkowych przez płatnika oraz prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w takich przypadkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) i nie obejmuje innych rodzajów zaległości ani innych kategorii podmiotów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) może ubiegać się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu pobranych, a nie odprowadzonych zaliczek na podatek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, płatnikowi nie przysługuje prawo do umorzenia zaległości podatkowych z tytułu wynagrodzeń pracowników (PIT-4). Przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają jedynie możliwość rozłożenia takich zaległości na raty lub odroczenia terminu ich płatności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67c § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą umorzenie zaległości podatkowych dotyczy wyłącznie podatników, a nie płatników. Płatnik może ubiegać się jedynie o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty.
Czy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, gdy przepis prawa nie przewiduje takiej możliwości dla danej kategorii podmiotów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, uniemożliwiający merytoryczne rozpatrzenie żądania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania jest obligatoryjna, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W tym przypadku brak podstawy prawnej do umorzenia zaległości płatnikowi uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania.
Przepisy (8)
Główne
O.p. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis regulujący odmowę wszczęcia postępowania, gdy żądanie nie może być wszczęte z przyczyn prawnych.
O.p. art. 67a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis określający katalog ulg podatkowych (odroczenie, raty, umorzenie). W kontekście płatników stosuje się pkt 1 i 2.
O.p. art. 67c § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis wskazujący, że do należności przypadających od płatników lub inkasentów stosuje się odpowiednio art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p., co wyklucza możliwość umorzenia.
Pomocnicze
O.p. art. 31
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis określający obowiązki płatnika w zakresie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
u.p.d.o.f. art. 31
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis określający obowiązki płatnika w zakresie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku naruszenia przepisów prawa.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
O.p. art. 22 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący zwolnienia płatnika z obowiązku poboru podatku, który nie miał zastosowania w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Płatnikowi nie przysługuje prawo do umorzenia zaległości podatkowych z tytułu wynagrodzeń pracowników (PIT-4) na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a jedynie możliwość rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności zgodnie z art. 67c § 1 O.p. • Organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 22 § 2 pkt 1 O.p. przez organ, który nie zastosował przepisu o zwolnieniu płatnika z obowiązku poboru podatku, uznany za chybiony, gdyż przepis ten dotyczy podatnika, a nie płatnika, i odnosi się do bieżących zaliczek. • Argument skarżącego o możliwości wnioskowania o umorzenie zaległości jako płatnika w trybie art. 67 § 1 i 2 O.p. (co zostało zinterpretowane jako odnoszące się do podatnika, a nie płatnika w kontekście umorzenia).
Godne uwagi sformułowania
Organy podatkowe nie mogą zatem działać dowolnie, mogą jedynie podejmować takie czynności, na które wyraźnie zezwala ustawa podatkowa. • W sferze podatkowej obowiązuje zatem konstytucyjna zasada, iż organy podatkowe mogą działać jedynie wtedy, gdy na to pozwala ustawa. • Pojęcie "postępowanie nie może być wszczęte" należy odnosić do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis, którego wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.
Skład orzekający
Bożena Pindel
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Kandut
członek
Anna Rotter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości umorzenia zaległości podatkowych przez płatnika oraz prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w takich przypadkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) i nie obejmuje innych rodzajów zaległości ani innych kategorii podmiotów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na precyzyjne rozgraniczenie uprawnień podatnika i płatnika w zakresie ulg podatkowych, zwłaszcza umorzenia.
“Płatnik nie umorzy zaległości! WSA wyjaśnia, dlaczego Twoje prośby o umorzenie PIT-4 mogą być bezzasadne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.