I FSK 1947/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-08
NSApodatkoweŚredniansa
podatek VATrygor natychmiastowej wykonalnościdecyzja nieostatecznazaległości podatkowestan majątkowyuprawdopodobnienieOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, uznając, że organ prawidłowo uprawdopodobnił ryzyko niewykonania zobowiązania przez podatniczkę.

Sprawa dotyczyła zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej w VAT. Skarżąca kwestionowała ocenę sądu pierwszej instancji, który uznał, że organ prawidłowo uprawdopodobnił ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżąca nie posiada majątku wystarczającego do pokrycia zaległości podatkowych, co uzasadnia nadanie rygoru.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług. Spór koncentrował się na interpretacji art. 239b Ordynacji podatkowej, regulującego przesłanki nadania rygoru decyzji nieostatecznej. Skarżąca zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującego ustalenia jej stanu majątkowego oraz oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczym materiale dowodowym. NSA uznał zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że dla nadania rygoru wystarczające jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, a nie jego udowodnienie. Analiza stanu majątkowego skarżącej, obejmująca posiadane pojazdy i udziały w nieruchomości, w zestawieniu z wysokością zaległości podatkowych (ponad 1,2 mln zł) oraz zaprzestaniem działalności gospodarczej, potwierdziła wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania. NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i nie naruszył przepisów, oddalając skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo uprawdopodobnił ryzyko niewykonania zobowiązania.

Uzasadnienie

Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy. Ponadto, wysokość zaległości przekracza uzyskane dochody, a zaprzestanie działalności gospodarczej i nieskuteczne próby egzekucji dodatkowo wskazują na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

O.p. art. 239b § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, gdy strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.

O.p. art. 239b § 2

Ordynacja podatkowa

Wymóg uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 229

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239b § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239b § 1 pkt 1 i 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239b § 2

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3 w zw. z ust. 1

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo uprawdopodobnił ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego przez skarżącą ze względu na brak wystarczającego majątku. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 w zw. z art. 191 O.p., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 229 O.p.). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 239 w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 239b § 2 O.p.). Lakoniczne i zdawkowe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji (art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b O.p. oraz uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością. nie sposób wyinterpretować ciążącego na organie podatkowym obowiązku dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu majątkowego podatnika. dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o jakiej stanowi w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. wystarczające jest, że organ podatkowy wykaże, że podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, a ponadto, że stan ten uprawdopodobnia niewykonanie zobowiązania. uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p., polega zasadniczo na prezentacji okoliczności wystarczających do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania podatkowego określonego decyzją nieostateczną, natomiast nie chodzi tu o udowodnienie niewykonania zobowiązania.

Skład orzekający

Danuta Oleś

przewodniczący

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Marek Zirk-Sadowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 239b Ordynacji podatkowej w kontekście nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym, zwłaszcza w przypadku wysokich zaległości podatkowych i braku majątku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej, może wymagać uwzględnienia innych okoliczności w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki podatkowej zagadnienia nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym, co ma bezpośrednie przełożenie na możliwość egzekwowania należności przez organy skarbowe.

Wysokie zaległości podatkowe i brak majątku – kiedy fiskus może natychmiastowo egzekwować dług?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1947/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący/
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Marek Zirk-Sadowski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gl 680/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-07-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 239b par. 1 pkt 2, par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 680/22 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 680/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M. P. (dalej: Strona lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji lub DIAS) z dnia 16 marca 2022 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznanej sprawie organy wykazały ziszczenie się przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności określonych w art. 239b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.). Sąd, odwołując się do akt sprawy wskazał, że Skarżąca nie figuruje jako właścicielka nieruchomości. Natomiast w trakcie postępowania ustalono, iż Strona jest właścicielką samochodu ciężarowego F. [...], którego wartość mieściła się w przedziale 26.900,00 zł – 29.950,00 zł. Natomiast w roku 2016 Skarżąca została obdarowana prawami wynikającymi z partycypacji w kosztach lokalu mieszkalnego w T. G. o wartości czynności wynoszącej 12.116,00 zł. W 2013 roku Skarżąca nabyła dwa samochody ciężarowe. W związku z tym Sąd wojewódzki stwierdził, że Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.
WSA, odnosząc się do przesłanki z art. 239b § 2 O.p., wskazał na fakt, iż Skarżąca z dniem 31 maja 2021 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd zwrócił także uwagę na znajdującą się w aktach sprawy "Listę zaległości wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 15 września 2021 r.", które w łącznej wysokości wynosiły 1.230.756,00 zł. Te okoliczności, zdaniem Sądu, oceniane poprzez pryzmat braku majątku ruchomego i nieruchomego, uzasadniały prawdopodobieństwo, iż zobowiązanie wynikające z decyzji organu podatkowego z dnia 22 lipca 2021 r. nie zostanie przez Skarżącą wykonane. Ponadto WSA, odwołując się do informacji dotyczącej dochodów Skarżącej w latach 2017 – 2019 i 2020 r. (Skarżąca osiągnęła łączny dochód w kwocie 446.675,97 zł, a 2020 r. - stratę w wysokości (-) 23.876,10 zł), zgodził się z organem, że łączna kwota posiadanych zaległości wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień 15 września 2021 r. przekracza uzyskany przez Stronę dochód.
W konsekwencji powyższego Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 239b § 2 O.p., a także nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod kątem przesłanek zawartych w art. 239b § 1 pkt 2 O.p., jak również w zakresie uprawdopodobnienia niewykonania zaległości podatkowej objętej decyzją NUCS z dnia 22 lipca 2021 r. Organy przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 O.p.
Powyższe doprowadziło Sąd do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu pierwszej instancji, nie naruszało prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości. W skardze kasacyjnej Skarżąca zarzuciła temu wyrokowi:
1) na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pobieżnie bowiem odniesiono się do większości zarzutów podniesionych w skardze w sytuacji, w której - wbrew stanowisku Sądu zaprezentowanemu na s. 9 wyroku - nie można uznać, że w sprawie organ prawidłowo uprawdopodobnił, iż zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu z dnia 22 lipca 2021 r. nie zostanie przez Skarżącą wykonane z uwagi na jej stan posiadania,
- art. 134 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 w zw. z art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że zachodzi prawdopodobieństwo niewykonania przez Stronę zobowiązania podatkowego określonego w ww. nieostatecznej decyzji Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w L. z dnia 22 lipca 2021 r. bez uprzedniego wyczerpującego ustalenia, czy Strona dysponuje majątkiem o wartości odpowiadającej zaległości podatkowej określonej w tej decyzji,
- art. 134 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji oparcia rozstrzygnięcia organu na wybiórczo zebranym materiale dowodowym, przy braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do uznania, że konieczne jest nadanie przedmiotowej decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuchylenie postanowienia i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ drugiej instancji art. 239b § 1 pkt 2 oraz 239b § 2 O.p. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo braku przesłanek, o których mowa w tych przepisach,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuchylenie postanowienia i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ podatkowy art. 229 O.p., przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy przedstawione organowi odwoławczemu w zażaleniu wskazywały, że postępowanie dowodowe przed organem pierwszej instancji winno zostać uzupełnione.
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 239 w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 239b § 2 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej oraz drugiej instancji i wadliwe przyjęcie, że zaistniały przesłanki do nadania nieostatecznej decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy w sprawie nie zostały wykazane konkretne okoliczności, które uprawdopodobniałyby, że zobowiązanie podatkowe wynikające z nieostatecznej wymiarowej nie zostanie wykonane,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z przepisem art. 239b § 2 w zw. z § 1 pkt 1 i 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu zarzutu Skarżącej jako niezasadnego z uwagi na istnienie obawy niewykonania zobowiązania przez Stronę, w sytuacji gdy obawa jest wątpliwa,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny i zdawkowy ograniczając się jedynie do zaprezentowania interpretacji poszczególnych przepisów bez odniesienia ich w sposób przejrzysty do stanu faktycznego sprawy z zupełnym pominięciem wyjaśnienia motywów uznania przez Sąd argumentacji Skarżącej za nieprawidłową, co w konsekwencji prowadzi do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 188 oraz art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto Strona zrzekła się rozprawy.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.
3.2. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń – maj 2018 r. Istota problemu dotyczy spełnienia przez organ podatkowy warunków koniecznych do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
W podstawach kasacyjnych Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, wskazując na podstawy kasacyjne wynikające z obu punktów art. 174 p.p.s.a. Ponieważ zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego związane są z ich błędną wykładnią należy w pierwszej kolejności dokonać oceny ich zasadności. Od właściwego zinterpretowania tych przepisów zależy bowiem kierunek w jakim powinno być przeprowadzone postępowanie dowodowe.
3.3. Pełnomocnik Strony wskazał w skardze kasacyjnej na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 239b § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 239b § 2 O.p.
W myśl art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Natomiast zgodnie z § 2 art. 239b O.p. przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Z przywołanych przepisów wynika, iż dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b O.p. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Przesłanki określone w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. mają charakter fakultatywny i rozłączny, zaś przewidziane w treści art. 239b § 2 O.p. uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu (w tym przypadku niewykonanie zobowiązania) jest wysoce prawdopodobne. Warto przypomnieć, że w doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221; Komentarz do art. 239 (b) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05.8.60), w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009).
3.4. Odnosząc się do argumentacji autora skargi kasacyjnej zauważyć należy w pierwszej kolejności, że z art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p. nie sposób wyinterpretować ciążącego na organie podatkowym obowiązku dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu majątkowego podatnika. W postępowaniu w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności rolą organu jest wykazanie, że z uwagi na wystąpienie jednej z czterech przesłanek istnieje prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wynika to wyraźnie z § 2 art. 239b O.p. Podkreślić też należy, że dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o jakiej stanowi w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. wystarczające jest, że organ podatkowy wykaże, że podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, a ponadto, że stan ten uprawdopodobnia niewykonanie zobowiązania. Postępowanie dowodowe nie musi więc prowadzić do dokładnego udowodnienia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych. Rolą organu podatkowego jest jedynie uprawdopodobnienie tego, że ze względu na stan posiadania podatnika istnieje możliwość niewykonania ciążącego na nim zobowiązania (wyrok NSA: z 4 grudnia 2015 r., I FSK 1347/14, z 14 marca 2017 r., I FSK 1058/15).
Jak wskazano powyżej uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p., polega zasadniczo na prezentacji okoliczności wystarczających do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania podatkowego określonego decyzją nieostateczną, natomiast nie chodzi tu o udowodnienie niewykonania zobowiązania (por. np. wyrok NSA z 26 sierpnia 2020r., I FSK 1373/17). W tym kontekście za pozbawiony uzasadnionych podstaw uznać należało zarzut naruszenia art. 239b § 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie zostały wykazane konkretne okoliczności, które uprawdopodobniałyby, że zobowiązanie podatkowe wynikające z nieostatecznej wymiarowej nie zostanie wykonane oraz polegające na uznaniu zarzutu Skarżącej jako niezasadnego z uwagi na istnienie obawy niewykonania zobowiązania przez Stronę, w sytuacji gdy obawa jest wątpliwa.
Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji w części historycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku, organ oceniając przesłankę, o której mowa w art. 239b § 2 O.p., tj. uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane wskazał, że: Strona posiada inne niż wynikające z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, nieuregulowane należności w łącznej wysokości 1.230.756,00 zł, analiza dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą w latach 2017-2019 i w 2020 r. wskazała, że zaległości Strony przekraczają jej dochody, Skarżąca z dniem 31 maja 2021 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a w toku prowadzonego przez organ postępowania do majątku Skarżącej nie wyegzekwowano żadnych środków na poczet zaległości podatkowych oraz nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego, a zajęcie rachunku bankowego okazało się nieskuteczne. Te okoliczności w połączeniu z brakiem majątku potwierdzały wysokie prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z powyższej decyzji nie zostanie wykonane.
3.5. W ramach naruszenia przepisów postępowania w podstawach kasacyjnych wskazano m.in. na zarzut naruszenia art. 239b § 1 pkt 1 i 2 i art. 239b § 2 O.p. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w powiązaniu z naruszeniem art. art. 134 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że zachodzi prawdopodobieństwo niewykonania przez Stronę zobowiązania podatkowego określonego w ww. nieostatecznej decyzji wymiarowej bez uprzedniego wyczerpującego ustalenia, czy Strona dysponuje majątkiem o wartości odpowiadającej zaległości podatkowej określonej w tej decyzji oraz zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji oparcia rozstrzygnięcia organu na wybiórczo zebranym materiale dowodowym, przy braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do uznania, że konieczne jest nadanie przedmiotowej decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 239b § 1 pkt 1 O.p. nie mógł być uwzględniony z uwagi na to, że żaden z organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie odnosił się do tych przepisów. Tym samym nie mógł być on także przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył w podanym w skardze kasacyjnej zakresie art. 239b § 1 pkt 2 i art. 239b § 2 O.p., a także w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Prawidłowo bowiem zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W tym zakresie Sąd zasadnie odwołał się do okoliczności wskazywanych w niniejszej sprawie przez organy, z których wynikało, że Skarżąca nie figuruje jako właścicielka nieruchomości, jest wprawdzie właścicielką samochodu ciężarowego F. [...], ale wartość tego samochodu mieściła się w przedziale 26.900,00 zł – 29.950,00 zł. W roku 2016 Skarżąca została obdarowana prawami wynikającymi z partycypacji w kosztach lokalu mieszkalnego w T. G. o wartości czynności wynoszącej 12.116,00 zł. W 2013 roku Skarżąca nabyła dwa samochody ciężarowe. Jak już była o tym mowa Strona posiada zaległości z tytułu podatku VAT za poszczególne miesiące 2017 r. i 2018 r. w łącznej wysokości 1.230.756,00 zł. Z powyższych względów trafne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie dysponuje odpowiednimi środkami by pokryć zaległości podatkowe.
W świetle powyższych twierdzeń i ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nie naruszyły wymienionych przez Skarżącą przepisów O.p. przyjmując, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązania wynikające z decyzji wymiarowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie zostaną wykonane. Skoro bowiem Skarżąca nie posiada środków wystarczających do spłaty obciążających ją zaległości podatkowych, nie dysponuje mieniem ani majątkiem, który zabezpieczyłby ich realizację to zasadnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, że ziściła się przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 i art. 239b § 2 O.p.
Mając na uwadze powyższe rozważania podzielić należy stanowisko WSA zawarte w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym organy podatkowe wykazały, że Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Skarżąca nie zaprzecza tym danym i nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek innego majątku ruchomego lub nieruchomego należącego do Skarżącej. Te okoliczności faktyczne w sposób oczywisty – jak zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji - stanowią ziszczenie się przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Pogląd ten podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie.
3.6. Nie dawał także podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten może stanowić – jak podnosi judykatura - usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku jest sporządzone w sposób, który uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej wyroku, w szczególności gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, tj. gdy jest ono lakoniczne i ogólnikowe (por. np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., II GSK 1873/12, czy wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., I OSK 2685/13). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku dowodzi, że zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy, w tym wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, a sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku pozwala odtworzyć tok rozumowania Sądu pierwszej instancji, jak i motywy podjętego wyroku.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.
3.7. Wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Elżbieta Olechniewicz Danuta Oleś Marek Zirk-Sadowski
sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI