I SA/GL 189/23

I SA/Gl 189/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska
Monika Krywow
Paweł Kornacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 4 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 3
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 8 grudnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.11014.2021 ŁD.SA.ZZ 01545042 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. J. R. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: DCOF) z 8 grudnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. DCOF (wierzyciel) w dniu 31 maja 2022 r. wystawił wobec skarżącej, jako zobowiązanej, tytuł wykonawczy nr 51851E1-32/WR/2022, obejmujący należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2019 r. do sierpnia 2021 r. Jako adres zobowiązanej wskazano w nim: S., ul. [...]. Tytuł wykonawczy został przekazany do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N. (organowi egzekucyjnemu).
2.2. Zobowiązana w piśmie z 20 czerwca 2022 r. wniosła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Wskazała przy tym, że 6 lipca 2016 r. wyrejestrowała odbiornik w miejscu zamieszkania - tj. w S., ul. [...], ponieważ mieszkanie zostało sprzedane. Załączyła dokument wyrejestrowania urządzenia.
2.3. DCOF postanowieniem z 8 września 2022 r., nr COF.OUR.6375.11014.2021 ŁD.BK.P 01545042 oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
2.4. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 8 grudnia 2022 r., nr COF.OUR.6375.11014.2021 ŁD.SA.ZZ 01545042 organ utrzymał w mocy własne postanowienie z 8 września 2022 r.
W uzasadnieniu DCOF na wstępie zaznaczył, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, ze zm. – dalej: u.o.a.). Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Organ zaznaczył że w postanowieniu z 8 września 2022 r., odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, prawidłowo wskazano, iż na dane osobowe M. R. zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV używanego pod adresem: ul. [...], [...] S.. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. poz. 1342) zgłoszonej rejestracji został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. Duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV z 3 września 2008 r. został załączony do postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Organ zauważył, że skarżąca potwierdza, iż posiadała rejestrację odbiorników używanych pod wskazanym adresem.
Dalej DCOF podał, że w sprawie potwierdzono dokonanie przez skarżącą na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] kolejno następujących formalności:
- w dniu 6 listopada 2009 r. przepisanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] na dane osobowe skarżącej (skarżąca stała się osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty abonamentowej),
- w dniu 6 listopada 2009 r. dopełnienie formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od uiszczania opłaty abonamentowej (zwolnienie czasowe obowiązywało od 1 grudnia 2009 r. do 31 marca 2011 r.),
- od 1 kwietnia 2011 r. nastąpiło przywrócenie skarżącej statusu abonenta płatnego z uwagi na niedopełnienie przez skarżącą w placówce pocztowej formalności związanych z przedłużeniem uprawnień do zwolnienia od opłat po 31 marca 2011 r.,
- w dniu 6 lipca 2016 r. dopełnienie w Urzędzie Pocztowym S. formalności wyrejestrowania odbiorników RTV,
- w dniu 24 stycznia 2017 r. przywrócenie rejestracji odbiorników RTV na podstawie ponownie złożonego przez skarżącą w Urzędzie Pocztowym S. "Formularza zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych" (potwierdzone zwolnienie czasowe obowiązywało od 1 lutego 2017 r. do 31 grudnia 2018 r.),
- od 1 stycznia 2019 r. nastąpiło przywrócenie skarżącej statusu abonenta płatnego z uwagi na niedopełnienie przez nią w placówce pocztowej formalności związanych z przedłużeniem uprawnień do zwolnienia od opłat po 31 grudnia 2018 r.
Następnie DCOF podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 4 u.o.a., osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskanie zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła (do dnia 9 października 2015 r., tj. nowelizacji u.o.a., zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskanie zwolnienia, należało zgłosić w terminie 14 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła).
Zatem, jeżeli skarżąca nadal spełniała kryteria wskazane w u.o.a. należało dopełnić w placówce pocztowej formalności związanych z aktualizacją zwolnienia czasowego. Warunkiem aktualizacji czasowego zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie właściwych formalności w placówce pocztowej poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających dalsze uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych. Niedopełnienie formalności we właściwym czasie powoduje, że abonent posiada status formalno-prawny, który obliguje do uiszczania opłat. Organ zaznaczył, że Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dokonaniu przez skarżącą formalności związanych z aktualizacją zwolnienia czasowego.
Dalej DCOF odnosząc się do argumentu skarżącej, iż nie posiada odbiorników i mieszkała u rodziny, wskazał, że w przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano korzystania z odbiorników, należało dopełnić formalności związanych z ich wyrejestrowaniem. Rejestracja odbiorników przypisana jest do abonenta, a nie do adresu.
Organ podkreślił, że na abonencie ciąży obowiązek informowania o każdej zmianie mającej wpływ na zgłoszoną rejestrację odbiornika RTV (zmiana danych adresowych, nieposiadanie odbiornika, zaprzestanie korzystania z odbiornika czy posiadanie uprawnień do zwolnienia).
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych działań związanych z wyrejestrowaniem odbiorników lub zwolnieniem od uiszczania opłat i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. Zgodnie z treścią § 11 obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Powołany powyżej akt prawny, jak i wcześniejsze przepisy prawne nakładają na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Organ wskazał, że Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez skarżącą formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników po 31 grudnia 2018 r. Niedopełnienie formalności we właściwym czasie powoduje, że abonent posiada status formalno-prawny, który obliguje do uiszczania opłat.
Organ zaznaczył również, że bez znaczenia dla istnienia egzekwowanego obowiązku jest (ewentualne) faktyczne nieużytkowanie i nieposiadanie przez skarżącą odbiornika RTV, bowiem regulacje prawne obowiązujące w zakresie opłat abonamentowych nakładają na osobę, która dokonała rejestracji odbiorników, obowiązek powiadomienia wierzyciela o zaprzestaniu ich używania. Dopiero ta czynność znosi obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, którego istnienie zgodnie z art. 2 ust. 3 u.o.a. wyraźnie powiązane jest z faktem rejestracji odbiorników. Zatem w postanowieniu z 8 września 2022 r. zarzut nieistnienia obowiązku właściwie oddalono.
Na marginesie organ zauważył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w latach 2016 i 2017 nie zostało wstrzymane ze względu na złożenie przez skarżącą w placówce pocztowej w dniu 24 stycznia 2017 r. formularza zwolnienia. Zgodnie z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 9 kwietnia 2021 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 5 września 2016 r. zostało umorzone z uwagi na fakt, iż wierzyciel nie wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania przez upływem 12 miesięcy od zgłoszenia żądania. Wierzyciel w dniu 19 maja 2017 r. skierował do organu egzekucyjnego wniosek w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 5 września 2016 r. z uwagi na złożony przez skarżącą wniosek do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zawiadomieniem z 23 kwietnia 2019 r. jednak pozostawiła wniosek skarżącej bez rozpoznania.
2.5. W skardze zarzucono:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, że skarżąca w roku 2017 zadeklarowała przywrócenie rejestracji odbiornika;
- naruszenie zasad ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), w szczególności art. 7 i art. 9 k.p.a.,
- naruszenie zasad współżycia społecznego.
Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z pełnej dokumentacji niniejszej sprawy, a w szczególności z formularzy podpisanych w dniu 6 lipca 2016 i 24 stycznia 2017 r. oraz przesłuchania skarżącej, jak również o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie postanowienia w całości oraz na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, ze zm. – dalej: p.p.s.a.) uchylenie aktu pierwszej instancji. Wniesiono również o przeprowadzenie rozprawy, wstrzymanie prowadzonej egzekucji i zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że bezspornym jest, że 6 lipca 2016 r. zgłosiła zaprzestanie używania odbiorników i dokonała ich wyrejestrowania. Dokonała tego w terminie po sprzedaży mieszkania w S. pod adresem [...], [...] S., gdzie posiadała zarejestrowany odbiornik. Od tamtego czasu nie posiada żadnego odbiornika RTV. Po sprzedaży mieszkania, w którym zarejestrowany był odbiornik, przez jakiś czas zamieszkiwała u rodziny, by w końcu wprowadzić się do obecnie zajmowanego mieszkania, gdzie nadal nie posiada żadnego odbiornika RTV.
Pomimo tego, że w lipcu 2016 r. zgłosiła zaprzestanie używania odbiornika a wcześniej od 2009 r. z uwagi na stan zdrowia miała prawo do zwolnienia z opłaty abonamentu okazało się, że wdrożono wobec niej bezpodstawną egzekucję z wniosku organu. W związku z tym, zgłosiła się do Urzędu Pocztowego celem wyjaśnienia kwestii bezpodstawnej egzekucji. W efekcie egzekucja została umorzona i dokonano zwrotu bezpodstawnie pobranych środków. Jednak w trakcie wyjaśniania kwestii prowadzonej egzekucji urzędnik reprezentujący Pocztę zobowiązał skarżącą do wypełnienia formularza zwolnienia z opłat, co przy urzędniczce w dniu 24 stycznia 2017 r. skarżąca uczyniła. Egzekucja dotyczyła okresu sprzed całkowitej rezygnacji skarżącej z odbiorników RTV, ale okresu w którym z tytułu niepełnosprawności skarżąca korzystała z ustawowego zwolnienia. Zatem wypełnienie formularza miało na celu wyjaśnienie kwestii i podstawy jej zwolnienia a nie ponownego rejestrowania odbiornika. Skarżąca zaznaczyła, że gdyby organ nie wszczął wobec niej bezpodstawnej egzekucji, to nie wypełniałaby żadnego druku.
Zaznaczyła, że wypełniony przez nią formularz nie był deklaracją chęci ponownego korzystania z odbiornika po zakończeniu okresu wynikającego z orzeczenia o niepełnosprawności, lecz jedynie podawał podstawę tytułu do zwolnienia sprzed zgłoszenia wyrejestrowania. Podniosła, że zgłoszenie wyrejestrowania odbiornika z 6 lipca 2016 r. było dalej idącą czynnością i bezterminową deklaracją.
Na koniec skarżąca wskazała, że w jej ocenie Urząd Pocztowy celowo wprowadził ją w błąd dając jej do podpisania "Formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telefonicznych", a obecnie wymaga opłat za coś z czego nie korzysta, zgodnie z oświadczeniem z 6 lipca 2016 r. Urząd reprezentowany jest przez profesjonalistów, którzy powinni dążyć do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, powinni w sposób przejrzysty stronie przekazywać informacje o dotyczących ją prawach i obowiązkach, a nie wykorzystywać swoją monopolistyczną pozycję do wprowadzania w błąd osoby dotkniętej trudną sytuacją życiową spowodowaną chorobą i przejściami. Zdaniem skarżącej, postępowanie narusza nie tylko zasady k.p.a., ale i zasady współżycia społecznego.
2.6. W odpowiedzi na skargę DCOF wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty. W szczególności organ zaznaczył, że skutkiem prawnym złożonego przez skarżącą w dniu 24 stycznia 2017 r. "Formularza zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" było przywrócenie rejestracji odbiorników RTV na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], z jednoczesnym dopełnieniem formalności zwolnienia od opłat abonamentowych na czas określony do dnia 31 grudnia 2018 r. z tytułu znacznego stopnia niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu prawnego.
4. Na wstępie Sąd wskazuje, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. Te przepisy stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 119 pkt 3). Z takim przedmiotem zaskarżenia mamy właśnie do czynienia z tej sprawie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120). Jednocześnie, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie, ponieważ dane wynikające z akt sprawy były wystarczające do jej rozpatrzenia.
Sąd wskazuje również, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przeprowadza się dowodu z przesłuchania strony, a dowód z dokumentów może być przeprowadzony jedynie w toku rozprawy (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 370). Wynika to z art. 106 p.p.s.a., który dotyczy przebiegu rozprawy, zaś § 3 tego artykułu stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Równocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a zatem wydając orzeczenie miał na uwadze dokumenty w postaci formularzy podpisanych przez skarżącą w dniach 6 lipca 2016 r. i 24 stycznia 2017 r., jako zalegające w aktach administracyjnych.
Odnośnie do zawartego w skardze wniosku o "wstrzymanie prowadzonej egzekucji" Sąd zauważa, że organem właściwym do podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 23 § 1 i § 6 ustaw z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) jest organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną, a więc organ administracyjny wyższego stopnia w stosunku do organu wykonującego egzekucję. To organ sprawujący nadzór może, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, a ponadto, że stosownie do art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.
4. Przechodząc do istoty sprawy należy wskazać, że stosownie do art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże w świetle jej art. 5 ust. 1 i ust. 5-7 jest niezaprzeczalne, że w przypadku dokonania rejestracji odbiornika RTV obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem (faktem) zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2022 r., I GSK 1578/21). Stąd też DCOF trafnie spostrzegł, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. DCOF podkreślił przy tym, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
5. W kontekście powyższego należy zauważyć, że bezsporne jest pomiędzy stronami, iż skarżąca w dniu 6 lipca 2016 r. wypełniła formularz w którym zgłosiła pracownikowi Urzędu Pocztowego w S., że zaprzestała używania odbiorników i dokonuje ich wyrejestrowania.
Bezsporne jest również, że w tym samym Urzędzie Pocztowym skarżąca w dniu 24 stycznia 2017 r.:
- podpisała "Formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", w którym wskazano na znaczny stopień niepełnosprawności skarżącej,
- podpisała oświadczenie, że jest uprawniona do zwolnienia od opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych na podstawie u.o.a. i innych ustaw.
Sporne jest natomiast, czy ww. dokumenty podpisane przez skarżącą w dniu 24 stycznia 2017 r. stanowiły o ponownej rejestracji odbiornika RTV przez skarżącą.
Tak uważa DCOF, który np. w odpowiedzi na skargę wprost przyznał, że skutkiem prawnym złożonego przez skarżącą w dniu 24 stycznia 2017 r. "Formularza zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" było przywrócenie rejestracji odbiorników RTV na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], z jednoczesnym dopełnieniem formalności zwolnienia od opłat abonamentowych na czas określony do dnia 31 grudnia 2018 r. z tytułu znacznego stopnia niepełnosprawności.
Odmiennego zdania jest skarżąca, która twierdzi, że 6 lipca 2016 r. wyrejestrowała odbiornik RTV, a wypełnienie - na sugestię pracownika Poczty Polskiej S.A. - w dniu 24 stycznia 2017 r. formularzy miało na celu wyjaśnienie kwestii zwolnienia skarżącej (z tytułu niepełnosprawności) od opłaty abonamentowej za czas dotyczący egzekucji należności za okresy sprzed 2016 r. Skarżąca akcentowała, że wypełnienie formularzy w dniu 24 stycznia 2017 r. nie miało na celu ponownego rejestrowania odbiornika RTV.
6. W sporze Sąd przyznaje rację skarżącej. Czynność zarejestrowania odbiornika RTV oraz czynność złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia od opłaty – to dwa różne zdarzenia prawne, kreujące różne skutki w obszarze obowiązku regulowania opłaty abonamentowej.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu 24 stycznia 2017 r. dokonała tylko tej drugiej, czyli złożyła wskazane w art. 4 ust. 3 u.o.a. oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień przewidzianych w art. 4 ust. 1 u.o.a. i przedstawiła dokumenty potwierdzające uprawnienie do danego zwolnienia. Znajdujące się w aktach sprawy "Oświadczenie" skarżącej z 24 stycznia 2017 r. zostało złożone na formularzu stanowiącym załącznik (w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2017 r.) do rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych (Dz.U. poz. 152). Drugi podpisany w tym dniu przez skarżącą formularz zarówno w tytule, jak i w treści poszczególnych rubryk, także jednoznacznie odnosi się tylko do instytucji zwolnienia z opłat za używanie odbiornika RTV. Z żadnego z tych dokumentów nie wynika, aby wyrażoną w nich wolą skarżącej było ponowne zarejestrowanie odbiornika RTV (ponowne, bo wyrejestrowała go 6 lipca 2016 r. – na co bezspornie wskazuje inny dokument).
Wolę zarejestrowania odbiornika, decyzją prawodawcy, abonent wyraża poprzez podpisanie formularza stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Załącznik ten nosi tytuł: "Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych". Takiego dokumentu podpisanego przez skarżącą (wyrażającego jej wolę rejestracji odbiornika RTV) po 6 lipca 2016 r. organ nie przedstawił. Organ nie przedstawił zresztą jakiegokolwiek innego dokumentu w tej materii.
W związku z tym, zdaniem Sądu, w tej sprawie DCOF nie wykazał, aby skarżąca po wyrejestrowaniu odbiornika w dniu 6 lipca 2016 r., złożyła oświadczenie woli o ponownym zarejestrowaniu odbiornika RTV. Złożenie oświadczenia o spełnianiu warunków do skorzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych (art. 4 ust. 3 u.o.a.), jak wyżej zaznaczono, nie może być utożsamiane z rejestracją odbiornika RTV. W szczególności nie można przyjmować, jak zdaje się to czynić DCOF, że stanowi ono dorozumiane złożenie oświadczenia woli o zarejestrowaniu odbiornika RTV.
Sąd wskazuje, że jeśli oświadczenie o spełnianiu warunków do skorzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych zostało złożone po wyrejestrowaniu odbiornika, to należy je potraktować jako bezprzedmiotowe, w odniesieniu do okresu po tymże wyrejestrowaniu, czyli w realiach tej sprawy po 6 lipca 2016 r. Bezprzedmiotowe ponieważ odnosi się do obowiązku, który przestał istnieć po wyrejestrowaniu odbiornika.
Z kolei, w odniesieniu do okresu sprzed wyrejestrowania odbiornika (do 6 lipca 2016 r.) skuteczność tego oświadczenia należy oceniać przez pryzmat art. 4 ust. 3 u.o.a. in principio, który stanowi, że zwolnienia przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Przed złożeniem takiego oświadczenia, pomimo spełnienia materialnych przesłanek zwolnienia, abonent nie może z niego skorzystać (pomijając zwolnienie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.o.a.).
Niemniej, ani dotycząca okresu po 6 lipca 2016 r. bezprzedmiotowość oświadczenia z 24 stycznia 2017 r. o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia, ani dotycząca okresu do 6 lipca 2016 r. bezskuteczność tego oświadczenia, nie upoważniały organu do konstatacji, że składając to oświadczenie skarżąca wyraziła wolę ponownej rejestracji odbiornika RTV. Tym bardziej, że w realiach tej sprawy, jego złożenie mogło w ocenie skarżącej znajdować uzasadnienie (co podnosi w skardze), w kontekście toczącego się innego postępowania egzekucyjnego (dotyczącego opłat abonamentowych za okresy wcześniejsze). Warto bowiem zauważyć, że to "inne" postępowanie egzekucyjne w dniu 24 stycznia 2017 r. było w toku, gdyż (jak wynika z uzasadnienia postanowienia o jego umorzeniu) postępowanie to zostało zawieszone dopiero na żądanie wierzyciela z 19 maja 2017 r., a umorzone w dniu 9 kwietnia 2021 r.
7. Z tych powodów Sąd stwierdza, że DCOF przyjął bezpodstawnie, iż po wyrejestrowaniu odbiornika RTV w dniu 6 lipca 2016 r., na skarżącej ciążył obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej tylko z tego powodu, że 24 stycznia 2017 r. na podstawie art. 4 ust. 3 u.o.a. złożyła oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia od obowiązku uiszczania opłaty. Dlatego organ naruszył art. 4 ust. 3 w zw. art. 2 ust. 3 u.o.a. – który stanowi, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. To naruszenie prawa miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
W postępowaniu ponownym DCOF będzie związany stanowiskiem Sądu w zakresie braku skutku prawnego w postaci rejestracji odbiornika RTV w wyniku złożenia przez skarżącą w dniu 24 stycznia 2017 r. "Oświadczenia" oraz podpisania przez nią druku "Formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych".
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł złożył się tylko wpis, ponieważ skarżąca działająca osobiście, nie wykazała, że poniosła inne koszty niezbędne do celowego dochodzenia jej praw.