I SA/Gl 182/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę podatniczki, potwierdzając możliwość egzekucji z nieruchomości stanowiącej jej majątek osobisty, mimo podziału majątku po powstaniu zaległości podatkowych męża.
Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu sprzeciwu podatniczki w sprawie wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża. Podatniczka argumentowała, że nieruchomość, z której prowadzono egzekucję, stanowi jej wyłączną własność po podziale majątku i spłacie męża, a ona sama nie miała świadomości zaległości. Sąd uznał jednak, że podział majątku i umowy majątkowe zawarte po powstaniu zaległości podatkowych są bezskuteczne wobec wierzyciela, a separacja faktyczna nie zwalnia z odpowiedzialności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. oddalające sprzeciw skarżącej dotyczący wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża, A. S. Zaległości te dotyczyły podatku od towarów i usług za okres od 2016 r. do 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuły wykonawcze obejmujące należności A. S. i dokonał zajęcia nieruchomości stanowiącej majątek wspólny małżonków, a następnie majątek osobisty skarżącej po podziale. Skarżąca wniosła sprzeciw, podnosząc, że nieruchomość jest jej wyłączną własnością na mocy umowy o podziale majątku, którą spłaciła męża, oraz że pozostaje z nim w separacji i nie miała wiedzy o jego zaległościach. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił sprzeciw, wskazując, że separacja nie zwalnia z odpowiedzialności, a odpowiedzialność rozciąga się na majątek wspólny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz Ordynacji podatkowej (O.p.), które stanowią, że umowy majątkowe i podziały majątku zawarte po powstaniu zaległości podatkowych są bezskuteczne wobec wierzyciela. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, uznał, że zaległości podatkowe powstały przed zawarciem umów majątkowych i podziału majątku. Zastosowanie miały przepisy art. 27e § 3 u.p.e.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 1 O.p., które przewidują bezskuteczność takich umów wobec zobowiązań powstałych przed ich zawarciem. Sąd podkreślił, że separacja faktyczna nie jest podstawą do wyłączenia odpowiedzialności, a jedynie separacja orzeczona prawomocnym orzeczeniem sądu. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa i nie naruszyły przepisów proceduralnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podział majątku wspólnego i umowy majątkowe zawarte po powstaniu zaległości podatkowych są bezskuteczne wobec wierzyciela w zakresie zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia tych umów lub dokonania podziału.
Uzasadnienie
Przepisy art. 27e § 3 u.p.e.a. w związku z art. 29 § 2 O.p. stanowią, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy majątkowej lub dokonania podziału majątku. Nieruchomość, mimo że stała się wyłączną własnością skarżącej po podziale, nadal może być przedmiotem egzekucji w celu zaspokojenia zaległości podatkowych powstałych przed tymi zdarzeniami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.p.e.a. art. 27e § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa zasady prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego i bezskuteczność umów majątkowych lub innych zdarzeń ograniczających odpowiedzialność.
u.p.e.a. art. 27e § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stanowi, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub inne zdarzenie skutkujące ograniczeniem odpowiedzialności jest bezskuteczne do składnika majątkowego, który wchodziłby w skład majątku wspólnego, gdyby nie zawarto tej umowy lub nie wystąpiło zdarzenie. Składnik ten uznaje się za wchodzący w skład majątku wspólnego.
O.p. art. 29 § § 1
Ordynacja podatkowa
Reguluje zakres odpowiedzialności podatnika pozostającego w związku małżeńskim, obejmujący majątek odrębny i wspólny.
O.p. art. 29 § § 2
Ordynacja podatkowa
Określa, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed określonymi zdarzeniami, w tym przed zawarciem umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 26ca § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wymogi dotyczące kolejnego tytułu wykonawczego wystawianego w celu zabezpieczenia lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 26
Ordynacja podatkowa
K.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 13 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 29
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podział majątku wspólnego i umowy majątkowe zawarte po powstaniu zaległości podatkowych są bezskuteczne wobec wierzyciela w zakresie zobowiązań powstałych przed tymi zdarzeniami. Separacja faktyczna małżonków nie stanowi podstawy do wyłączenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe, w przeciwieństwie do separacji orzeczonej prawomocnym orzeczeniem sądu.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stanowi wyłączną własność skarżącej na mocy umowy o podziale majątku, którą spłaciła męża, a ona sama nie miała świadomości zaległości podatkowych męża. Egzekucja z nieruchomości skarżącej jest niedopuszczalna, ponieważ stanowi ona jej majątek osobisty i nie powinna być obciążana długami męża.
Godne uwagi sformułowania
Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Wierzyciel podatkowy może prowadzić egzekucję z majątku wspólnego, nawet jeśli doszło do podziału majątku po powstaniu zaległości.
Skład orzekający
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
przewodniczący sprawozdawca
Monika Krywow
członek
Katarzyna Stuła-Marcela
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady bezskuteczności umów majątkowych i podziałów majątku wobec zaległości podatkowych powstałych przed ich zawarciem, a także interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności małżonka za długi podatkowe."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zaległości podatkowe powstały przed zawarciem umowy majątkowej lub dokonaniem podziału majątku. Nie dotyczy sytuacji, gdy zaległości powstały po tych zdarzeniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy dotyczące majątku wspólnego i odpowiedzialności za długi mogą prowadzić do trudnych sytuacji życiowych, nawet gdy jedna ze stron działała w dobrej wierze. Jest to ważny przykład dla osób planujących podział majątku lub zawierających umowy majątkowe.
“Czy podział majątku chroni przed długami męża? Sąd wyjaśnia, kiedy wierzyciel może zająć Twoją nieruchomość.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 182/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-05-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Stuła-Marcela Monika Krywow Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FZ 312/22 - Postanowienie NSA z 2022-08-31 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 27 e i art. 27 f Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2021 poz 1540 art. 29 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Monika Krywow, Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 2401-IEW1.720.23.2021 UNP: 2401-21-252421 w przedmiocie oddalenia sprzeciwu dotyczącego wyłączenia z odpowiedzialności za zaległości podatkowe oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 2401-IEW1.720.23.2021 UNP: 2401-21-252421 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej także: K.p.a.) oraz art. 27e i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] oddalające sprzeciw J. S. (dalej: strona, skarżąca) dotyczący wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża – A. S.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., będący wierzycielem nieuregulowanych przez A. S. należności z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od 2016 r. do 2018 r. wystawił w dniu 1 października 2020 r. oraz 16 czerwca 2021 r. kolejne tytuły wykonawcze o numerach wskazanych na str. 3 zaskarżonego postanowienia obejmujące należności pieniężne A. S. z tytułu podatku od towarów i usług za: III i IV kwartał 2016 r., I, II i III kwartał 2017 r. oraz I i II kwartał 2018 r. Jako zobowiązany na wszystkich tych tytułach wykonawczych wskazany został A. S., a jako małżonek zobowiązanego, odpowiedzialny majątkiem wspólnym, wymieniona została J. S.. Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, działając w oparciu o art. 110 c u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., w dniu 1 lipca 2021 r. dokonał zajęcia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...]. O dokonaniu zajęcia powyżej oznaczonej nieruchomości Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. poinformował stronę pismem z 2 lipca 2021 r. Jednocześnie organ ten poinformował o możliwości prowadzenia egzekucji z powyższej nieruchomości, gdyż w momencie powstania dochodzonych należności stanowiła ona majątek wspólny zobowiązanego A. S. oraz J. S.. Pismem z dnia 14 lipca 2021 r. strona wniosła sprzeciw w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym, o czym A. S. został powiadomiony pismem z dnia 28 lipca 2021 r. We wspomnianym sprzeciwie strona podniosła w szczególności, że wskazana nieruchomość stanowi jej wyłączną własność na podstawie umowy o podziale majątku objętego wspólnością ustawową, zgodnie z którą strona uiściła na rzecz męża wpłatę odpowiadającą rynkowej wartości przysługującego mu udziału, a małżonek pokwitował odbiór tej kwoty w ramach aktu notarialnego. Podała także, iż od wielu lat pozostaje w formalnej separacji z mężem, nie miała nigdy świadomości co do jakichkolwiek zaległości podatkowych małżonka, a udział w nieruchomości nabyła w dobrej wierze, gwarantując sobie pełne prawo do zamieszkiwanej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. oddalił ten sprzeciw, wskazując, że separacja nie zwalnia strony z odpowiedzialności za długi podatkowe małżonka. Podatnik odpowiada bowiem całym swoim majątkiem za zaległości z tytułu niezapłaconego podatku, a jeśli nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, wówczas odpowiedzialność rozciąga się na majątek odrębny podatnika, a także obejmuje majątek wspólny małżonków. Odpowiedzialność ta obejmuje zaległości podatnika istniejące do momentu zawarcia umowy o wyłączeniu lub ograniczeniu ustawowej wspólności majątkowej. W zażaleniu na to postanowienie, strona zarzuciła naruszenie: - art. 29 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego również z jej majątku i uznanie, że będzie odpowiadała za zobowiązania podatkowe A. S., - art. 27e § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego z majątku strony, pomimo, iż powinno być ono prowadzone wyłącznie z majątku zobowiązanego, - art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a także wydanie rozstrzygnięcia w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, - art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie sprawy z naruszeniem słusznego interesu obywatela, - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia i zebrania materiału w sprawie, w szczególności pominięcie przedstawionych przez stronę argumentów, a w konsekwencji uznanie, ze brak jest podstaw do wyłączenia odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe A. S., - art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej w zakresie odpowiedzialności współmałżonka za zaległości zobowiązanego na niekorzyść strony. Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe A. S., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia. Wskazał, iż z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika wprost, że jeżeli (zgodnie z odrębnymi przepisami) odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny, podstawą do prowadzenia egzekucji zarówno z majątku osobistego zobowiązanego, jak i z majątku wspólnego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego lub kolejny tytuł wykonawczy (art. 27e § 1 u.p.e.a.). Kolejny tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego oraz małżonka zobowiązanego stanowi podstawę dokonania zabezpieczenia na nieruchomości lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka (art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto, zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub wystąpienie innego zdarzenia skutkującego ograniczeniem, zniesieniem, wyłączeniem lub ustaniem odpowiedzialności zobowiązanego, o której mowa w § 1, uznaje się za bezskuteczne do składnika majątkowego, który wchodziłby w skład majątku wspólnego, gdyby nie zawarto tej umowy majątkowej małżeńskiej lub nie wystąpiło takie zdarzenie prawne. Składnik ten uznaje się za wchodzący w skład majątku wspólnego (art. 27e § 3 u.p.e.a.). Przepis art. 27e § 3 u.p.e.a. powinien być interpretowany w kontekście art. 29 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.). Art. 29 tej ustawy reguluje zakres odpowiedzialności podatnika pozostającego w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 29 § 2 pkt 1 O.p., skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Funkcją art. 27e § 3 u.p.e.a. nie jest więc określenie zasad odpowiedzialności małżonka zobowiązanego w sposób konkurencyjny w stosunku do regulacji zawartej w art. 29 § 1 i 2 O.p. Z art. 29 § 2 O.p. wynika mianowicie, że przy spełnieniu określonych warunków, rzeczy i prawa majątkowe wchodzące w czasie prowadzenia egzekucji w skład majątku osobistego małżonka zobowiązanego mogą być zaliczone do majątku wspólnego i może być z nich prowadzona egzekucja administracyjna. Przepis art. 27e § 3 u.p.e.a. określa zaś zasady zaliczania do majątku wspólnego rzeczy i praw majątkowych, które uprzednio wchodziły w jego skład, ale np. zostały przeniesione do majątku osobistego małżonka zobowiązanego i w czasie prowadzenia egzekucji administracyjnej stanowią część majątku osobistego małżonka zobowiązanego. W świetle przywołanych regulacji zaaprobowano rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazując, że zaległości podatkowe A. S. objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi - dotyczą podatku od towarów i usług za okres od 2016 r. do 2018 r., przy czym najstarsza z dochodzonych zaległości podatkowych dotyczy tego podatku za III kwartał 2016 r., którego termin płatności upłynął 25 października 2016 r. Z przedstawionych przez stronę informacji, jak i załączonych dowodów wynika, że: - zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w T., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą nr [...] stanowi wyłączną własność strony, gdyż na podstawie umowy o podziale majątku objętego wspólnością ustawową doszło do podziału majątku wspólnego, na mocy którego nieruchomość powyższa stała się w całości własnością strony, ma ona do niej wyłączne prawo, gdyż uiściła w całości zapłatę tytułem jej nabycia, - strona pozostaje w nieformalnej separacji z mężem – A. S., twierdzi, że nie miała świadomości jakichkolwiek zobowiązań i zaległości męża i nie jest za nie odpowiedzialna, - w dniu 3 września 2020 r. zawarta została w formie aktu notarialnego umowa majątkowa małżeńska, pomiędzy stroną a A. S.. W umowie tej odnotowano, że strony zawarły związek małżeński w dniu 23 marca 1995 r., nie zawierały umów majątkowych małżeńskich oraz nie są w separacji małżeńskiej, - także w dniu 3 września 2020 r. zawarta została w formie aktu notarialnego umowa o podział majątku objętego wspólnością ustawową, pomiędzy stroną a A. S.. Mocą tej umowy małżonkowie dokonali podziału ich majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską (ustawową), którego przedmiotem jest nieruchomość objętą księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w T., położona w T., w ten sposób, że nieruchomość tą J. S. nabyła w całości, ze spłatą w kwocie 400.000 zł, płatną przez J. S. na rzecz A. S.. Z powyższego wynika zatem, że w dacie powstania dochodzonych zobowiązań podatkowych strona pozostawała w związku małżeńskim z A. S.. Umowa majątkowa małżeńska oraz umowa o podział majątku objętego wspólnością ustawową, na mocy której strona stała się jedynym właścicielem nieruchomości zawarte zostały po dacie powstania tych zobowiązań podatkowych, których nieuregulowanie spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy odpowiedzialność za zaległości podatkowe A. S. obejmuje także majątek, który na mocy umowy o podział majątku stał się majątkiem osobistym strony. Bez znaczenia jest akcentowana przez stronę nieformalna separacja małżonków i brak wiedzy o zaległościach podatkowych małżonka. Zastosowanie znajdują tutaj wprost przepisy art. 27e § 3 u.p.e.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 1 O.p., których organ I instancji nie naruszył; podobnie jak nie naruszył żadnych przepisów proceduralnych. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 29 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego również z majątku skarżącej i uznanie, że będzie odpowiadała za zobowiązania podatkowe A. S., - art. 27e § 1 u.p.e.a, poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego z majątku skarżącej, pomimo, iż powinno być ono prowadzone wyłącznie z majątku zobowiązanego, - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, gdy prawidłowym powinno być jego uchylenie i orzeczenie o wyłączeniu odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania A. S., - art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a także wydanie rozstrzygnięcia w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, - art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uznanie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie odpowiedzialności skarżącej, - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia i zebrania materiału w sprawie, w szczególności pominięcie przedstawionych przez skarżącą argumentów, a w konsekwencji uznanie, ze brak jest podstaw do wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe A. S., - art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej w zakresie odpowiedzialności współmałżonka za zaległości zobowiązanego na niekorzyść skarżącej. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia w przedmiocie wyłączenia odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe A. S., ewentualnie - zobowiązanie organu przez Sąd do wydania postanowienia w przedmiocie wyłączenia odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe A. S., ewentualnie - w przypadku nie uznania przez Sąd powyższych żądań - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, - zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że zamieszkiwana przez nią nieruchomość stanowi jej wyłączną własność na podstawie dokonanej w dobrej wierze zapłaty kwoty 400.000 zł, a egzekwowane zobowiązania w żaden sposób jej nie obciążają. Nabycie nieruchomości nastąpiło za zapłatą kwoty stanowiącej równowartość przysługującego mężowi udziału. Nie doszło zatem do przeniesienia prawa własności na podstawie nieodpłatnej czynności prawnej lub takiej, w której wysokość ceny byłaby niższa od ceny rynkowej, skutkując niewielkim nawet pokrzywdzeniem wierzycieli. Dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie może prowadzić do sytuacji, w której skarżąca utraci prawie cały swój majątek, nie będąc w najmniejszym stopniu odpowiedzialna za istniejące zadłużenie, ani nie mając nawet świadomości jego istnienia. Jako małżonka podatnika będzie przy tym pozbawiona realnych środków ochrony swych interesów. W realiach tej sprawy strona może stracić prawie cały swój majątek - przysługujący jej od początku udział w nieruchomości, jak również cenę (400.000 zł), którą zapłaciła tytułem nabycia pozostałej części nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 1 grudnia 2021 r., którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] oddalające sprzeciw skarżącej wniesiony od doręczonych jej kolejnych tytułów wykonawczych, o których mowa w art. 26ca § 1 u.p.e.a., na mocy których egzekucję administracyjną, prowadzoną przeciwko mężowi skarżącej, skierowano do nieruchomości stanowiącej aktualnie wyłączną własność strony. Z ustaleń organów wynikało, że dochodzone od męża skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym należności obejmują zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za: III i IV kwartał 2016 r., I, II i III kwartał 2017 r. oraz I i II kwartał 2018 r. Skarżąca zawarła związek małżeński z A. S. w dniu 23 marca 1995 r., a pierwsza umowa majątkowa małżeńska została zawarta między małżonkami w dniu 3 marca 2020 r. W dniu 3 września 2020 r. została także zawarta umowa o podział majątku objętego wspólnością ustawową, który stanowiła nieruchomość położona w T. objęta księgą wieczystą [...]. Na mocy tej umowy nieruchomość tą skarżąca nabyła w całości, ze spłatą w kwocie 400.000 zł, płatną przez stronę na rzecz A. S.. W stanie prawnym obowiązującym po dniu 30 lipca 2020 r. (por. art. 13 ust. 1 i art. 29 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, DZ.U. z 2019 r., poz. 2070), wierzyciel wystawia kolejny tytuł wykonawczy w razie potrzeby zabezpieczenia na nieruchomości lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka - w przypadku gdy odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny (art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Dane, jakie powinien zawierać kolejny tytuł wykonawczy, określają przepisy art. 26ca § 1 u.p.e.a., a zawarte w aktach sprawy tytuły wymagania te spełniają. Małżonkowi zobowiązanego w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, którego podstawą może być zarzut ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Sprzeciw powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 27e § 1 u.p.e.a.). W zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym konieczne jest odwołanie się do przepisów Ordynacji podatkowej, co też organy uczyniły. To bowiem ta ustawa, a nie ustawa egzekucyjna, określa podstawy materialnoprawne odpowiedzialności podatnika majątkiem wspólnym małżonków. Określono w niej sytuacje, w których podatnik ponosi odpowiedzialność za podatki całym swoim majątkiem (art. 26). Odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 § 1), a skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: 1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; 2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; 3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; 4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji (art. 29 § 2). Podkreślić przy tym należy, że w art. 27e § 3 u.p.e.a. określono, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub wystąpienie innego zdarzenia skutkującego ograniczeniem, zniesieniem, wyłączeniem lub ustaniem odpowiedzialności zobowiązanego, o której mowa w § 1, uznaje się za bezskuteczne do składnika majątkowego, który wchodziłby w skład majątku wspólnego, gdyby nie zawarto tej umowy majątkowej małżeńskiej lub nie wystąpiło takie zdarzenie prawne. Składnik ten uznaje się za wchodzący w skład majątku wspólnego. Analiza stanowiska skarżącej jednoznacznie wykazała, że nie dostarczyła ona w toku postępowania egzekucyjnego argumentów i dowodów potwierdzających ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Sprzeciw, jaki był rozpatrywany przez organy, jest środkiem obrony małżonka zobowiązanego przed egzekucją z majątku wspólnego i służy on wykazaniu, że egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna. Okoliczność, że organ egzekucyjny może prowadzić egzekucję tylko w oparciu o składniki majątku odrębnego męża i nie musi sięgać po składniki objęte wspólnością majątkową małżeńską wymagań tych nie wyczerpuje. Podobnie za okoliczność także nie mogła być uznana separacja faktyczna, ponieważ w art. 29 § 2 O.p. wyraźnie wskazano, że podstawą tą może być tylko separacja orzeczona orzeczeniem sądu. Konieczne zatem byłoby przeprowadzenie formalnego postępowania, o jakim mowa w ustawie – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Bezsporne jest, że zaległości małżonka skarżącej dotyczą podatku od towarów i usług za okres od 2016 r. do 2018 r., a więc termin ich płatności upływał przed zawarciem umów z dnia 3 września 2020 r. Nie ma zatem znaczenia akcentowana przez stronę okoliczność, że małżonkowie pozostają w faktycznej separacji i skarżąca nie miała wiedzy o dochodzonych zaległościach. Na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nie ma także wpływu rynkowa cena nabytego przez stronę udziału, jak i okoliczność, że zaspokojenie wierzyciela podatkowego może skutkować utratą zamieszkiwanej przez skarżącą nieruchomości, która stanowi jej wyłączną własność. Jak więc wykazano zarzuty naruszenia art. 29 § 1 O.p. i art. 27e § 1 u.p.e.a. nie są zasadne. Bezpodstawne jest także twierdzenie strony, jakoby organy naruszyły przepisy postępowania i wadliwe ustalając stan faktyczny sprawy nie dostrzegły przesłanek wyłączających przedmiotową nieruchomość ze składników majątku, do których można skierować egzekucję. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI