I SA/Gl 178/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję ZUS odmawiającą wykreślenia zastawu skarbowego na samochodzie, uznając, że nabywca nie wykazał przesłanek do jego usunięcia.
Skarżący nabył pojazd obciążony zastawem skarbowym i wniósł o jego wykreślenie, twierdząc, że nie był o tym poinformowany i podnosząc zarzuty przedawnienia. ZUS odmówił wykreślenia, wskazując, że zastaw został ustanowiony na pojeździe należącym do dłużnika i że należności zabezpieczone zastawem nie ulegają przedawnieniu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał przesłanek do wykreślenia zastawu zgodnie z Ordynacją podatkową, a nabywca powinien był zweryfikować obciążenia w rejestrze zastawów.
Sprawa dotyczyła skargi M.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą wykreślenia zastawu skarbowego ustanowionego na samochodzie marki VOLKSWAGEN LT. Skarżący nabył pojazd w 2020 roku, nie będąc poinformowanym o istniejącym zastawie ustanowionym w 2010 roku na rzecz T. sp. z o.o. Skarżący domagał się wykreślenia zastawu, podnosząc zarzuty braku wiedzy o obciążeniu, przedawnienia roszczeń oraz niekonstytucyjności braku przedawnienia należności zabezpieczonych zastawem. ZUS odmówił wykreślenia, wskazując, że pojazd w dniu ustanowienia zastawu należał do dłużnika, a należności zabezpieczone zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek do wykreślenia zastawu na podstawie art. 46h § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż pojazd w dniu ustanowienia zastawu stanowił własność dłużnika. Sąd podkreślił, że nabywca powinien był zweryfikować istnienie zastawu w rejestrze zastawów skarbowych. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących przedawnienia, wskazując na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i NSA, które potwierdziły dopuszczalność braku przedawnienia należności zabezpieczonych zastawem, odróżniając je od podatków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zastaw został ustanowiony na pojeździe należącym do dłużnika w momencie jego ustanowienia. Nabywca powinien zweryfikować obciążenia w rejestrze zastawów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanka z art. 46h § 1 pkt 1 O.p. nie została spełniona, ponieważ pojazd w dniu ustanowienia zastawu należał do dłużnika. Brak wiedzy nabywcy o zastawie nie jest podstawą do jego wykreślenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
O.p. art. 46h § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa do wykreślenia zastawu na wniosek osoby powołującej się na prawo własności, jeśli ruchomość w dniu ustanowienia zastawu nie stanowiła własności podatnika.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
O.p. art. 46i
Ordynacja podatkowa
Określa przypadki wykreślenia zastawu z urzędu, nie na wniosek strony.
O.p. art. 41 § § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja i zakres przysługiwania zastawu skarbowego.
O.p. art. 70 § § 8
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego skarżący zarzucił naruszenie w kontekście braku przedawnienia.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i jego ochrona, przywołane w kontekście zarzutu niekonstytucyjności braku przedawnienia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nabywca nie był poinformowany o zastawie i działał w dobrej wierze. Zarzut przedawnienia roszczeń zabezpieczonych zastawem. Brak przedawnienia należności zabezpieczonych zastawem jest niezgodny z Konstytucją RP. Naruszenie art. 41 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zbadania wartości pojazdu w dacie ustanowienia zastawu. Naruszenie art. 46i O.p. poprzez zaniechanie zwrócenia się do pierwotnego właściciela o inne zabezpieczenie.
Godne uwagi sformułowania
Przed zakupem pojazdu obowiązany był upewnić się czy ruchomość nie jest obciążona zastawem skarbowym poprzez weryfikację pojazdu w Rejestrze Zastawów Skarbowych. Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową...
Skład orzekający
Katarzyna Stuła-Marcela
przewodniczący sprawozdawca
Monika Krywow
członek
Piotr Pyszny
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wykreślenia zastawu skarbowego na ruchomościach, a także kwestia przedawnienia należności z tytułu składek zabezpieczonych zastawem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zastawem skarbowym na ruchomościach i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zakupu używanych pojazdów i potencjalnych obciążeń prawnych, a także ważnej kwestii przedawnienia zobowiązań wobec ZUS.
“Kupiłeś auto z zastawem skarbowym? Sąd wyjaśnia, czy możesz go wykreślić.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 178/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-05-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Krywow Piotr Pyszny Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 46h, art. 46i Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 380000/71/2023/RED/KŚ/AiS-20595 w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 380000/71/2023/RED/KŚ/AiS-20595 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej: "Skarżący"), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ZUS Oddział w S. z dnia 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Pismem z 20 marca 2023 r. ZUS Oddział w S. wezwał Skarżącego jako właściciela pojazdu marki VOLKSWAGEN LT, rok produkcji 2003, nr podwozia [...], do dokonania wpłaty w aktualnej wysokości zobowiązań zabezpieczonych zastawem. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 5 kwietnia 2023 r., do siedziby ZUS Oddział w S. wpłynął wniosek Skarżącego o wykreślenie z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego 19 lipca 2010 r. na powyższym pojeździe. Skarżący wyjaśnił, że nabył pojazd 22 listopada 2020 r. od Firmy Handlowo-Usługowo-Produkcyjnej "E." M. A. W trakcie zakupu nie został poinformowany, że przedmiotowy samochód jest obciążony zastawem skarbowym. Skarżący oświadczył, że działał w dobrej wierze, dopełnił wszystkich formalności i w żaden sposób nie czuje się odpowiedzialny za zobowiązania T. sp. z o.o. Dodatkowo podkreślił, że w trakcie rejestracji pojazdu w Starostwie Powiatowym w B. również nie został poinformowany, że na kupowanym pojeździe został ustanowiony zastaw skarbowy. Kolejno Skarżący podniósł zarzut przedawnienia zadłużenia spółki T. wobec ZUS Oddział w S. i z ostrożności złożył zarzut nieprawidłowości przy ustanowieniu przez ZUS zastawu skarbowego na przedmiotowym pojeździe, w tym w zakresie ustanowionej kwoty zastawu. Wniósł również o zweryfikowanie czy T. sp. z o.o. była właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu ustanowienia zastawu. Dodał, że spółka ta nadal prowadzi działalność i to od niej jako od pierwotnego właściciela pojazdu organ powinien dochodzić roszczeń. 2. Po przeanalizowaniu przedmiotowego wniosku ZUS Oddział w S. decyzją z 29 sierpnia 2023 r. odmówił wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego na samochodzie Skarżącego. 3. Pismem z 15 września 2023 r. Skarżący zwrócił się do ZUS o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy. Podkreślił, że przez 13 lat organ nie podjął działań zmierzających do wyegzekwowania należności od dłużnika, tj. spółki T. 4. Ponownie analizując sprawę ZUS decyzją z 6 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ZUS Oddział w S. W uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu ustanowienia zastawu tj. 19 lipca 2010 r. pojazd był własnością dłużnika pierwotnego ZUS tj. firmy T. sp. z.o.o z siedzibą w S. Należności objęte zastawem skarbowym w dniu ustanowienia zastawu były wymagalne oraz nadal pozostają wymagalne, bowiem nie zostały uregulowane. ZUS wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230), dalej: "u.s.u.s", należności zabezpieczone zastawem nie ulegają przedawnieniu. Organ ustalił, że z przedłożonej przez Skarżącego kserokopii faktury VAT nr [...] oraz karty pojazdu wynika, że od 1 grudnia 2009 r. do 12 grudnia 2012 r. właścicielem pojazdu VOLKSWAGEN LT była T. sp. z o.o. z siedzibą w S. Pojazd w dniu ustanowienia zastawu stanowił zatem własność płatnika tj. spółki T. odpowiedzialnej za zobowiązania z tytułu składek. Brak jest więc przesłanek uzasadniających, w myśl art. 46h § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383), dalej: "O.p.", wydanie decyzji w oparciu, o którą zastaw skarbowy podlegałby wykreśleniu. 5. Skarżący, działając za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającego ją rozstrzygnięcia oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie zarzucił naruszenie: - art. 121 § 1 oraz art. 70 § 8 O.p. w zw. z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego zastosowanie, polegające na uznaniu, że względem zastawu skarbowego ustanowionego w dniu 19 lipca 2010 r. na samochodzie marki VOLKSWAGEN LT, rok produkcji 2003 o numerze podwozia [...], możliwe jest zastosowanie zasady braku przedawnienia roszczenia podatkowego zabezpieczonego zastawem, w sytuacji w której brak przedawnienia roszczenia podatkowego zabezpieczonego zastawem jest niekonstytucyjne, - art. 41 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zbadania czy wartość pojazdu w dacie ustanowienia zastawu skarbowego wynosiła co najmniej 10.000 zł, zgodnie z brzmieniem ówczesnego przepisu ustawy, bowiem pojazd ten w dacie ustanowienia zastawu był 13 - letnim pojazdem, użytkowanym służbowo i trudno uznać, że osiągał wartość uprawniającą organ do ustanowienia zastawu, - art. 46i O.p. poprzez zaniechania zwrócenia się do T. sp. z o.o. z siedzibą w S. o możliwość ustanowienia innego zabezpieczenia zobowiązania podatkowego lub zaległości podatkowej zabezpieczonych uprzednio tym zastawem skarbowym przy jednoczesnym wykreśleniu zastawu skarbowego ustanowionego na ruchomości stanowiącej własność Skarżącego. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12, który zapadł na kanwie ustalenia o braku możności przedawnienia roszczeń dotyczących ustanowionej hipoteki. Jednocześnie podkreślił, że Trybunał w swoich wywodach wykluczył treści dotyczące zastawu. Jednakże w ocenie pełnomocnika, jeżeli Trybunał przesądza, że zapis o ustanowionej na nieruchomości hipotece, która ma powodować brak przedawnienia, jest niezgodny z Konstytucją, to tym bardziej względem ustanowienia zastawu na ruchomości, ta sama zasada winna obowiązywać w praworządnym państwie prawa. Obrót nieruchomościami podlega większym rygorom, umożliwiającym przyszłym nabywcom weryfikację stanu nieruchomości, w szczególności poprzez analizę wpisów w KW jak i obowiązek zawarcia umowy kupna sprzedaży z zastrzeżeniem formy aktu notarialnego, gdzie czuwającym na ważnością aktu jest notariusz. Powyższe rygory nie towarzyszą obrotowi ruchomościami, a brak obowiązku wpisania do dowodu rejestracyjnego pojazdu w zakresie istniejących zastawów na ruchomości, powoduje niemożność weryfikacji stanu prawnego pojazdu w przypadku oświadczeń sprzedającego, że przedmiot sprzedaży nie jest obciążony wadami prawnymi i nie stanowi przedmiotu zabezpieczenia. Uznanie a contrario powoduje, że skarżący jako nabywca ruchomości, w zasadzie bez ograniczenia czasowego odpowiadać ma za zobowiązania, o których nie wiedział, których nie wygenerował, a które zostały ustanowione na przedmiocie stanowiącym jego obecną własność, bez wiedzy o istnieniu takiego zastawu. Stąd też zdaniem strony skarżącej nie powinno budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 40/12 cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. Takie stanowisko wynika również z orzecznictwa NSA, który orzekł, że skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., SK 40/12, dotyczące niezgodności art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP można rozciągnąć na treść przepisu w brzmieniu, który nie był formalnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Pytanie przedstawione Trybunałowi przez sąd pytający dotyczyło art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym we wskazanym przedziale czasu. Porównując jednak treść tej normy w stanie prawnym w zakresie objętym zapytaniem oraz po nowelizacji tego przepisu stwierdzić należy, że w zakresie, w jakim była ona przedmiotem badania, treść tej normy nie uległa zmianie, gdyż, choć badany przez Trybunał przepis od 1 stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, to zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 O.p. Skoro więc ustanowienie hipoteki przymusowej czy zastawu skarbowego na mieniu nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania publicznego, zasadny jest wniosek, że w takim przypadku termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych wynikających z art. 70 § 1 O.p. 6. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Równocześnie podkreślił, że 24 listopada 2017 r. ZUS Oddział w S., działając jako organ egzekucyjny, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec T. sp. z o.o. z siedzibą w S. z uwagi na jego bezskuteczność. Dodał, że w analizowanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 46g O.p., które warunkują wygaśnięcie z mocy prawa zastawu skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy zaistniały podstawy do wykreślenia z rejestru zastawów, zastawu skarbowego ustanowionego na ruchomości, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 41 § 1 O.p. Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, a także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości przysługuje zastaw skarbowy na wszystkich będących własnością podatnika oraz stanowiących współwłasność łączną podatnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, jeżeli wartość poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co najmniej 17 800 zł, z zastrzeżeniem § 2. Zastawem skarbowym nie mogą być obciążone rzeczy lub prawa majątkowe niepodlegające egzekucji oraz mogące być przedmiotem hipoteki (§ 2 omawianego przepisu). Podstawę wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru zastawów stanowią przypadki wymienione w art. 46h i art. 46i O.p. Zgodnie z art. 46h § 1 O.p. organ, na wniosek którego ustanowiono zastaw skarbowy, może wydać decyzję w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru zastawów, na wniosek: 1) osoby powołującej się na swoje prawo własności ruchomości lub zbywalne prawo majątkowe, jeżeli ruchomość lub zbywalne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym w dniu jego powstania nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zobowiązanie podatkowe lub zaległości podatkowe; 2) podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zobowiązanie podatkowe lub zaległości podatkowe, której w dniu powstania zastawu skarbowego nie przysługiwało prawo własności obciążonej zastawem skarbowym ruchomości lub zbywalne prawo majątkowe. Z kolei w myśl art. 46i O.p. - którego naruszenie Skarżący zarzucił - na wniosek organu uprawnionego do występowania w imieniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 46a § 1, wykreśla się zastaw skarbowy z rejestru zastawów w przypadku stwierdzenia przez ten organ: 1) wygaśnięcia zastawu skarbowego zgodnie z art. 46g pkt 1 i 2 lit. a; 2) utraty zasadności istnienia zastawu skarbowego, w szczególności znacznego obniżenia wartości przedmiotu tego zastawu; 3) ustanowienia innego zabezpieczenia zobowiązania podatkowego lub zaległości podatkowej zabezpieczonych uprzednio tym zastawem skarbowym. We wszystkich przypadkach wskazanych w powyższym przepisie wykreślenie zastawu skarbowego następuje wyłącznie w wyniku działań podjętych z urzędu przez organ, na wniosek którego ustanowiony został zastaw skarbowy. Wniosek ten powinien zostać złożony do organu prowadzącego rejestr zastawów skarbowych. Tylko ten organ jest uprawniony do dokonywania wpisów w rejestrze (art. 46a § 1 O.p.), w tym wpisów będących wykreśleniem (art. 45 § 4 O.p.). Ocena spełnienia przesłanek wykreślenia wpisu należy do organu występującego z wnioskiem o wykreślenie. Organ dokonujący wykreślenia zastawu skarbowego jest w tym zakresie związany wnioskiem o wykreślenie. Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Skarżący zwrócił się do organu o wykreślenie zastawu rejestrowego ustanowionego na samochodzie marki VOLKSWAGEN LT, rok produkcji 2003 o numerze podwozia [...]. Powołał się przy tym na fakt nabycia samochodu w listopadzie 2020 roku i braku informacji ze strony zbywcy o ustanowionym zastawie rejestrowym. ZUS jako podstawę wydania kwestionowanych rozstrzygnięć wskazał art. 46h § 1 pkt 1 O.p. Z treści tego przepisu wynika, iż z wnioskiem o wykreślenie zastawu skarbowego może wystąpić osoba powołująca się na swoje prawo własności ruchomości lub zbywalne prawo majątkowe, jeżeli ruchomość lub zbywalne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym w dniu jego powstania nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zobowiązanie podatkowe lub zaległości podatkowe (art. 46h § 1 pkt 1 O.p.). Ocena przysługującego tej osobie prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego objętego zastawem powinna być dokonywana na dzień wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie zastawu. Nie ma tu znaczenia, czy osoba ta była właścicielem rzeczy lub prawa majątkowego w momencie ustanowienia zastawu skarbowego. Dla wydawania decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego na podstawie art. 46h § 1 pkt 1 O.p. ważne jest, czy w momencie ustanowienia zastawu własność rzeczy lub prawa majątkowego przysługiwała dłużnikowi podatkowemu. Jeżeli nie, każdy aktualny właściciel rzeczy lub prawa majątkowego może na tej podstawie żądać wykreślenia zastawu skarbowego (por. W. Stachurski [w:] Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2024, art. 46(h)). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niewątpliwie przesłanka ta nie zaistniała. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego od 1 grudnia 2009 r. do 12 grudnia 2012 r. właścicielem pojazdu VOLKSWAGEN LT była T. sp. z o.o. z siedzibą w S. Pojazd w dniu ustanowienia zastawu, tj. w dniu 19 lipca 2010 r. stanowił zatem własność płatnika T. sp. z o.o. odpowiedzialnej za zobowiązania z tytułu zaległych składek. Istotnym jest, że przepisy regulujące kwestię wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru zastawów przewidują możliwość wykreślenia zastawu skarbowego na wniosek podatnika wyłącznie w przypadkach dotyczących praw własności przedmiotu zastawu w dniu jego ustanowienia. Oznacza to, że nowy właściciel pojazdu obciążonego zastawem skarbowym nie może bronić się brakiem wiedzy o ustanowionym zastawie oraz brakiem wzmianki o tym fakcie w dowodzie rejestracyjnym. Przed zakupem pojazdu obowiązany był upewnić się czy ruchomość nie jest obciążona zastawem skarbowym poprzez weryfikację pojazdu w Rejestrze Zastawów Skarbowych. Stąd też podnoszone przez Skarżącego argumenty w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Sąd nie dopatrzył się również powołanego przez Skarżącego naruszenia art. 46i O.p. Przepis ten opisuje bowiem przypadki, gdy wykreślenie zastawu skarbowego nie wymaga złożenia wniosku dłużnika podatkowego ani innych zainteresowanych podmiotów. Wykreślenie zastawu skarbowego następuje wówczas w wyniku działań podjętych z urzędu przez właściwe organy. Zainicjowanie postępowania w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru zastawów z powoływaniem się na przesłanki określone w omawianym przepisie przez podatnika bądź inny zainteresowany podmiot, skutkować powinno zatem odmową wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a O.p. Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnia, że – wbrew zarzutom strony skarżącej – organ nie naruszył przepisów przez zaniechanie zwrócenia się do T. sp. z o.o. o ustanowienie innego zabezpieczenia zaległości zabezpieczonych zastawem skarbowym. Wykreślenie zastawu skarbowego w trybie art. 46i pkt 3 O.p. jest bowiem czynnością konstytutywną, która skutkuje wygaśnięciem zastawu na podstawie art. 46g pkt 2 lit. b O.p. Rolą organu nie jest zatem zainicjowanie postępowania w tym zakresie. Ponadto warto nadmienić, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki zostało umorzone w dniu 24 listopada 2017 r. z uwagi na jego bezskuteczność. Stąd też wszelkie zastrzeżenia Skarżącego dotyczące braku podjęcia przez ZUS działań zmierzających do wyegzekwowania należności nie znajdują - zdaniem Sądu - uzasadnienia. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących przedawnienia roszczenia zabezpieczonego zastawem skarbowym, Sąd zauważył, że z uwagi na treść regulacji art. 46i O.p., zgodnie z którym na wniosek organu uprawnionego do występowania w imieniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 46a § 1, wykreśla się zastaw skarbowy z rejestru zastawów w przypadku stwierdzenia przez ten organ: 1) wygaśnięcia zastawu skarbowego zgodnie z art. 46g pkt 1 i 2 lit. a (...), pozostają one bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Na marginesie warto jednak wyjaśnić, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, zbadał zgodność tego przepisu z normami konstytucyjnymi, stwierdzając, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s., w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Co istotne, Trybunał odniósł się także do poprzedniego wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdzono niekonstytucyjność analogicznego rozwiązania obowiązującego względem należności podatkowych w art. 70 § 6 O.p. Zwrócił on uwagę, że ocena konstytucyjności nie może być dokonywana w sposób oderwany od konkretnej sytuacji prawnej. Podkreślił, że składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która z kolei przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucanie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków. Płatnicy składek powinni liczyć się z obowiązkiem ich uiszczania i nieuchronnością poniesienia ich ciężaru, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. W sytuacjach szczególnych ustawa systemowa umożliwia umorzenie należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.). Natomiast przedawnienie tych należności nie powinno być wykorzystywane jako sposób wygasania stosunków zobowiązaniowych przez płatników. Trybunał wskazał jednocześnie, że uchylenie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ograniczyłoby w znacznym stopniu ściągalność składek ZUS. Z powyższych powodów Trybunał uznał, że analizowany przepis u.s.u.s. w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Końcowo Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania powołanych w skardze. W świetle powyższych ustaleń uznać należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 121 § 1 O.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. Organ przeprowadził bowiem postępowanie w oparciu o pełny materiał dowodowy i na podstawie jego analizy słusznie stwierdził, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące możliwość wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru zastawów na wniosek Skarżącego. Mając powyższe na względzie, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI