I SA/Gl 173/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-03-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynności egzekucyjnezajęcie rachunku bankowegoskarga na czynności egzekucyjneorgan egzekucyjnyZUSWSAkontrola legalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na czynności egzekucyjne dotyczące zajęcia rachunku bankowego, uznając je za prawidłowe pod względem formalnoprawnym.

Skarżąca B.B. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora ZUS o oddaleniu skarg na zajęcie rachunku bankowego. Skarżąca zarzucała niedopuszczalność egzekucji i brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji lub zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, która ogranicza się do kwestii formalnoprawnych.

Sprawa dotyczyła skargi B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. o oddaleniu skarg na zajęcie rachunku bankowego. Skarżąca podnosiła zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz braku doręczenia upomnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podkreślając, że skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) dotyczy jedynie kwestii formalnoprawnych związanych z prawidłowością dokonania danej czynności egzekucyjnej. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji, braku upomnienia czy nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego nie mogą być rozpoznawane w ramach tego trybu postępowania, a powinny być podnoszone w innych, właściwych środkach zaskarżenia. Sąd stwierdził, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane prawidłowo pod względem formalnym, zgodnie z przepisami u.p.e.a. i właściwymi wzorami dokumentów, a Dyrektor Oddziału ZUS był właściwym organem egzekucyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynności egzekucyjne ogranicza się do kwestii formalnoprawnych związanych z prawidłowością dokonania danej czynności egzekucyjnej i nie może obejmować zarzutów dotyczących niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia czy nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. służy ocenie jedynie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej pod względem formalnoprawnym, a nie ocenie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy dopuszczalności egzekucji jako takiej. Inne zarzuty powinny być podnoszone w odrębnych środkach prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skarga na czynności egzekucyjne ogranicza się do kwestii formalnoprawnych dotyczących prawidłowości dokonania czynności.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Czynność egzekucyjna to wszelkie działania organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 19 § 4a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Potwierdza uprawnienie Dyrektora Oddziału ZUS do działania jako organ egzekucyjny.

u.p.e.a. art. 67 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa elementy, które musi zawierać zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 54 § 3

Termin i zakres wnoszenia skargi na czynności egzekucyjne.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 80 § 1

Dotyczy egzekucji z rachunku bankowego.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 1a § 12

Definicja zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jako środka egzekucyjnego.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § 2

Katalog zarzutów, które mogą być podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym, ale nie w ramach skargi na czynności egzekucyjne.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynności egzekucyjne jest ograniczona do kwestii formalnoprawnych. Zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji lub nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego nie są rozpoznawalne w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Dyrektor Oddziału ZUS jest właściwym organem egzekucyjnym. Zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane prawidłowo pod względem formalnym.

Odrzucone argumenty

Niedopuszczalność egzekucji. Brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (podniesione na późniejszym etapie).

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa

Skład orzekający

Piotr Pyszny

przewodniczący

Dorota Kozłowska

członek

Anna Rotter

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczonego zakresu kognicji sądu w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne w administracji oraz właściwości organów ZUS w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i zakresu skargi na czynności egzekucyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej interpretacji przepisów proceduralnych dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, bez nietypowych faktów czy przełomowych rozstrzygnięć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 173/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Piotr Pyszny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 338/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 54  par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 listopada 2023 r. nr 2401-IEE.7192.412.2023.2.MT UNP: 2401-23-255081 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2023r. nr 2401-IEE.7192.412.2023.2.MT UNP: 2401-23-255081 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy, wierzyciel) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ pierwszej instancji, Dyrektor Oddziału ZUS) z dnia 8 września 2023r. nr [...] oddalające skargi B.B. (dalej: skarżąca, zobowiązana) z dnia 25 sierpnia 2023r. na zajęcia rachunku bankowego w S o znakach od [...] do [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572, dalej: k.p.a.) zw. z art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1999r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 132, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 18 i art. 54 § 5 u.p.e.a.
Stan sprawy.
Postanowieniem z dnia 8 września 2023r. Dyrektor Oddziału ZUS oddalił skargi B.B. z dnia 25 sierpnia 2023r. na zajęcia rachunku bankowego w S o znakach od [...] do [...].
DIAS postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2023r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS.
W powyższym postanowieniu wskazano, iż Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], wystawione 3 sierpnia 2023 roku. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia 4 sierpnia 2023 roku nr [...] do [...] dokonano zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. Zawiadomienia doręczono zobowiązanej dnia 21 sierpnia 2023 roku wraz z odpisami tytułów wykonawczych, a do S zawiadomienia doręczono 7 sierpnia 2023 roku - elektronicznie. W odpowiedzi na dokonane zajęcia bank poinformował o przeszkodzie w ich realizacji z uwagi na brak środków podlegających zajęciu i zbieg egzekucji.
Następnie zobowiązana pismami z dnia 25 sierpnia 2023r. złożyła skargi na powyższe czynności egzekucyjne. Zdaniem skarżącej opisane powyżej czynności egzekucyjne dokonane zostały z naruszeniem ustawy. W złożonej do organu skardze zarzucono niedopuszczalność egzekucji oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Według zobowiązanej organ nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych. Skarżąca od 2018 roku nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, zatem nie jest obowiązana do ponoszenia kosztów. Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej skargi.
Dyrektor Oddziału ZUS w Z., postanowieniem z 8 września 2023r. oddalił wniesione w dniu 25 sierpnia 2023r. skargi zobowiązanej na zajęcia rachunku bankowego w S z 4 sierpnia 2023 roku nr [...] do [...]. Organ pierwszej instancji uznał, że w obliczu brzmienia art. 80 § 1 do § 3, art. 81 § 1, art, 86a § 1, art. 86b u.p.e.a. zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana w sposób prawidłowy. Wyjaśniono, iż wierzyciel przesłał do S zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Nadto organ egzekucyjny doręczył zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego także skarżącej (w myśl art. 26e § 2-4 u.p.e.a.), a przekazane zawiadomienia o nr od [...] do [...] zawierały wymagane pouczenia dla dłużnika oraz pouczenia dotyczące m. in. środków zaskarżenia.
Zobowiązana złożyła zażalenie na powyższy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. W konsekwencji zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
DIAS postanowieniem z dnia 15 listopada 2023r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 8 września 2023r.
Organ odwoławczy podniósł, iż skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, który zastępuje stronie inne przysługujące środki prawne w celu ochrony przed prowadzoną egzekucją administracyjną. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji DIAS nie odniósł się do nich merytorycznie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20.01.2021 r. sygn. akt I SA/Gd 944/20, WSA w Poznaniu z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Po 609/20, NSA z 25.08.020 r. sygn. akt II FSK 1324/18).
Dokonując badania zgodności z prawem dokonanej czynności egzekucyjnej DIAS nie stwierdził uchybień, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, w tym z przyczyn wskazanych przez zobowiązaną. Wyjaśniono, iż tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone skarżącej (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Ponadto, jak wskazano, organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Dokonując analizy dokonanych czynności poprzez pryzma art. 80 § 1 u.p.e.a. DIAS doszedł do wniosku, iż wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały spełnione. Zdaniem DIAS prawidłowo dokonano zajęć w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 89a u.p.e.a., a ich doręczenie S nastąpiło 7 sierpnia 2023 roku, natomiast skarżąca potwierdziła odbiór tych zawiadomień o zajęciu 21 sierpnia 2023 roku.
DIAS stanął na stanowisku, iż Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zastosował on środek egzekucyjny, do czego uprawnia go ustawodawca zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z 2 września 2016 roku. Dyrektor Oddziału ZUS jest właściwy miejscowo do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania wobec skarżącej środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Dalej DIAS wywiódł, iż wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 u.p.e.a. należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Zdaniem DIAS, organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Końcowo DIAS stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia. Dalej stwierdzono, iż działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania.
Dalej DIAS stwierdził, że w przypadku gdy strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tak jak to miało miejsce w pismach z dnia 25 sierpnia 2023 roku, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne. W ocenie wierzyciela organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skargi rozpoznając zbytnią uciążliwość (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt I SA/GI 524/22 z 21 lipca 2022 roku). Odnośnie zarzutu, który zobowiązana dodatkowo podniosła w zażaleniu tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka stwierdzono, że wykracza on poza zakres rozpatrzenia. Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. zobowiązany wnosi skargę do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. W skardze tej zobowiązany określa zakres, a rozszerzenie tego zakresu na etapie zażalenia DIAS uznał za spóźnione.
Skarżąca wniosła osobistą skargę na postanowienie DIAS. Zobowiązana zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji. Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Zobowiązana wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W skardze zarzucono, iż czynności egzekucyjne zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa, w sposób bezprawny, gdyż nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych, a złożone skargi i zawarte w nich argumenty, a także wykazane okoliczności faktyczne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego są w pełni zasadne.
W piśmie z dnia 11 marca 2025r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika niosła o rozpatrzenie skargi również w kontekście przesłanki nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, w szczególności w kontekście sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej. W piśmie wyjaśniono, iż w aktualnej, trudnej sytuacji skarżącej zajęci rachunku bankowego może być poczytywane jako środek nadmiernie uciążliwy, prowadzący do naruszenia podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego, w tym zasady proporcjonalności oraz ochrony minimum egzystencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Skarga okazała się niezasadna.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził, że nie istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zaskarżonymi czynnościami egzekucyjnymi były zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych oraz wkładów oszczednościowych, które zostały przewidziane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Przede wszystkim należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlega jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się również prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W konsekwencji kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest do tych kwestii, które podlegały ocenie organu na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną.
W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. VII SA/Wa 1439/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej CBOSA) Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Bd 96/19 (opubl. w CBOSA), stwierdzając, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego.
Powyższe uwagi są istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, albowiem wyznaczają ramy kontroli sądowej, a w realiach niniejszej sprawy skarżąca zakwestionowała dokonane zajęcie rachunku bankowego, jednak nie kwestionowała okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych.
Zdaniem Sądu DIAS oceniając czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zasadnie skoncentrował się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego – Dyrektora ZUS. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Bezzasadnym jest zatem podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji, zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy też brakiem doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty należności.
W realiach rozpoznanej sprawy Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], wystawione dnia 3 sierpnia 2023 roku. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia 4 sierpnia 2023 roku nr [...] do [...] dokonano zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. Zawiadomienia doręczono zobowiązanej dnia 21 sierpnia 2023 roku wraz z odpisami tytułów wykonawczych, a do S zawiadomienia doręczono 7 sierpnia 2023 roku - elektronicznie. Powyższe zawiadomienia zawierały wymagane pouczenia dla dłużnika oraz pouczenia dotyczące m. in. środków zaskarżenia. W odpowiedzi na dokonane zajęcia bank poinformował o przeszkodzie w ich realizacji z uwagi na brak środków podlegających zajęciu i zbieg egzekucji.
Według składu orzekającego prawidłowo dokonano zajęć w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021r., poz. 26).
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
Sąd stwierdza, iż organ egzekucyjny prawidłowo zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego, co pozostaje w zgodzie z art. 80 u.p.e.a.
W ocenie Sądu podnoszone przez stronę okoliczności, tj. niedopuszczalność przedmiotowej egzekucji oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. i nie mogą być rozpoznane w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Jak już wskazano, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności.
Co istotne, Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zastosował on środek egzekucyjny, do czego uprawnia go ustawodawca zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z 2 września 2016 roku. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż Dyrektor Oddziału ZUS jest właściwy miejscowo do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania wobec skarżącej środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. Niewątpliwie art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz także jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. W rozpoznanej sprawie wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 u.p.e.a. należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Zatem Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.).
Jak zasadnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, w przypadku gdy strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tak jak to miało miejsce w pismach z dnia 25 sierpnia 2023 roku, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt I SA/GI 524/22 z 21 lipca 2022 roku). Odnośnie zarzutu, który zobowiązana podniosła w skardze tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka wskazać należy, iż wykracza on poza zakres rozpatrzenia. Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. zobowiązany wnosi skargę do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. W skardze tej zobowiązany określa jej zakres, a rozszerzenie tego zakresu na etapie zażalenia oraz skargi do Sądu należy uznać za spóźnione.
Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że w rozpatrywanym przypadku przepisy u.p.e.a. nie zostały naruszone. W świetle powyższego uznać więc należało, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI