I SA/BK 390/21

I SA/Bk 390/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący/
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Sygn. powiązane
III FSK 49/22 - Postanowienie NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 75 par. 4a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2021 poz 850
art. 149 ust. 1, 2 i 3, art. 150 ust. 1 i 2, art. 283 ust. 1
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi R. J. Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości należnej opłaty egzekucyjnej oraz stwierdzenia nadpłaty za okres: styczeń, luty, październik i grudzień 2019 r. i odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej za okres od marca do września i listopad 2019 r. oddala skargę
Uzasadnienie
We wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. R. J.– Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. (dalej również jako: "skarżący") zwrócił się stwierdzenie nadpłaty w opłacie egzekucyjnej za rok 2019 w wysokości 73.523 zł i jej zwrot na wskazany rachunek. Wskazał, że złożone [...] grudnia 2020 r. korekty informacji w sprawie opłaty egzekucyjnej (OEG-1), od której była naliczona prowizja i odprowadzona należność do Skarbu Państwa za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r. były efektem przyjęcia niewłaściwej definicji opłaty egzekucyjnej i wliczanie w jej skład również opłat ustalonych na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, zamiast opłat ustalanych na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210, w dalszej części uzasadnienia zwana także w skrócie: "u.k.k."), obowiązującej od 1 stycznia 2019 r. Skarżący zauważył, iż zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 850, dalej również w skrócie: "u.k.s."), opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za czynności o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 na zasadach określonych w ustawie z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku:
- określił wysokość należnej opłaty egzekucyjnej za styczeń, luty, październik
i grudzień 2019 r.,
- stwierdził nadpłatę w przekazanej na rachunek urzędu skarbowego opłacie egzekucyjnej za styczeń, luty, październik i grudzień 2019 r.
- odmówił stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2019 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że prawidłowa wykładnia
art. 149 ust. 1 i 2, art. 283 ust. 1, art. 305 u.k.s. oraz art. 52 ust. 1 u.k.k. prowadzi do wniosku, że niepodatkowymi należnościami budżetowymi podlegającymi wpłacie do urzędu skarbowego będą tylko te opłaty egzekucyjne, które pobrane zostaną
w sprawach wszczętych po 1 stycznia 2019 r., tj. po dniu wejścia obu ww. ustaw. Jedynie do spraw wszczętych po 1 stycznia 2019 roku mają zastosowanie przepisy u.k.k. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że do wszystkich spraw wszczętych przed zmianami, tj. przed 1 stycznia 2019 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe wymienione w ustawie o komornikach sadowych i egzekucji. Nie można w żaden sposób zakwalifikować pobranych opłat w sprawach wszczętych przed zmianami do opłat mających podlegać rozliczeniu prowizyjnemu zgodnie z art. 149, ponieważ podstawa ich pobrania oraz naliczenia nie jest wymieniona w ustawie o kosztach komorniczych obowiązującej od 1 stycznia 2019 r. W ocenie skarżącego twierdzenie organu o zaliczeniu wszystkich pobranych opłat, w tym opłat pobranych na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest nieprawidłowe.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w B., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 75 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. - dalej: "o.p."), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zdaniem organu, przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. należy wykładać ściśle.
W przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa
o komornikach sądowych i egzekucji regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od dnia
1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między ustawę o komornikach sądowych i ustawę o kosztach komorniczych. Dlatego też należy mieć na względzie, że przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych
i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym tą ustawą. Jest to zastrzeżenie istotne, albowiem ustawa
o kosztach komorniczych określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również do istotnej kwestii, jaką jest istota samej opłaty egzekucyjnej - problematyka ta została uregulowana w art. 149 ust. 1 u.k.s. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem
w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia czym w istocie jest opłata egzekucyjna. Organ powołał się w tym względzie na stanowisko wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Poznaniu z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Po 436/20 oraz z 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 715/20.
Zdaniem DIAS, wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego
po dniu wejścia w życie u.k.s., o ile postanowienie ustalające je uprawomocniło się
po 1 stycznia 2019 r., zmieniły swój status, stanowiąc niepodatkową należność budżetu państwa i jako takie, są jedyną podstawą określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 wyżej powołanej ustawy.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że z akt sprawy wynika, iż popełnione przez skarżącego błędy rachunkowe w informacjach OEG-1 za styczeń i luty 2019 r. skutkowały nienależnym zawyżeniem opłaty egzekucyjnej podlegającej przekazaniu na konto urzędu skarbowego po 1 zł za ww. miesiące i dlatego stanowią nadpłaty.
DIAS wskazał poza tym, że błędne przyjęcie pobranych opłat ze spraw nie będących czynnościami egzekucyjnymi (o sygnaturze "Kmn") do podstawy obliczenia opłaty egzekucyjnej w rozliczeniach za październik i grudzień 2019 r. również skutkowało nienależnym zawyżeniem tej opłaty odpowiednio o 448 zł i 13 zł.
W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty egzekucyjnej
za styczeń, luty, październik i grudzień 2019 r. tylko w części był zasadny.
W pozostałej zaś części, tj. 1.048 zł za styczeń, 1.489 zł - za luty, 4.146 zł - za październik i 11.781 zł - za grudzień, żądanie było niezasadne. W zakresie korekt informacji OEG-1 i wniosku o stwierdzenie nadpłaty za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień wrzesień i listopad 2019 r., organ pierwszej instancji uznał to żądanie w całości za niezasadne i odmówił stwierdzenia nadpłaty. Konsekwencją tego jest uznanie pierwotnych informacji OEG-1 za te miesiące, a nie ich korekt, za właściwe i prawnie skuteczne.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do sądu,
w której wniósł o uchylenie decyzji DIAS w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 52 ust. 1 u.k.k. w zw. z art 305 u.k.s., poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskutek uchylenia przez ten ostatni przepis ustawy
z 1997 r. komornikach sądowych i egzekucji, stosowanie przepisu art. 52 u.k.k. jest objęte regulacją ustawy o kosztach komorniczych;
2) art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie u.k.k., są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu;
3) naruszenie art. 75 § 4a o.p. poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty zgodnie z obowiązującymi przepisami, mimo iż nadpłata ta powstała.
Skarżący podniósł, że skoro na mocy art. 52 ust. 1 u.k.k. do opłat egzekucyjnych w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r. zasadniczo stosuje się nadal przepisy ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji
w zakresie w jakim została w niej unormowana ta kwestia, to nie są one daninami publicznymi do których stosuje się przepisy art. 149 u.k.s. W świetle art. 149 ust. 1-3 u.k.s., opłatą publiczną, która jest odprowadzana do budżetu jest opłata pobierana na podstawie u.k.k. Jedynymi opłatami w sprawach wszczętych przed dniem
1 stycznia 2019 r., do których stosuje się przepisy u.k.k., nie zaś ustawy z 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji, są opłaty wymienione w art. 29 i 30 tej pierwszej ustaw.
Skarżący wskazał, że taki sposób wykładni przepisów art. 149 ust. 1-3 u.k.s.
w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. przyjmowany jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 387/20.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy ustalenia, które przepisy - dawne (tj. ustawa z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji), czy nowe (tj. ustawa o komornikach sądowych oraz ustawa o kosztach komorniczych) należy stosować do opłat egzekucyjnych pobranych przez komornika w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. i w konsekwencji, czy opłaty te stanowią dochód komornika lub należność budżetu państwa. Skarżący twierdzi, że wpłacie na rachunek urzędu skarbowego (po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego) powinny podlegać jedynie opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych po dniu 1 stycznia 2019 r., tj. po dniu wejścia w życie u.k.s. oraz u.k.k., zaś opłaty egzekucyjne uiszczone w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. stanowią w jego przypadku nadpłatę. Z kolei organ stoi na stanowisku, że do opłat egzekucyjnych pobranych w sprawach wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r.,
w których opłaty te nie zostały prawomocnie ustalone, zastosowanie znajdują nowe przepisy, zgodnie z którymi opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią daninę publiczną będącą dochodem budżetu państwa, co wyklucza stwierdzenie nadpłaty.
Zdaniem sądu, rację w tym sporze należy przyznać organom.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed 1 stycznia 2019 r. całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej oraz szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych regulowała wspomniana już wyżej ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1309 z późn. zm.). Natomiast, z dniem 1 stycznia 2019 r. powyższe zagadnienia zostały rozdzielone
i uregulowane dwiema nowymi ustawami, tj. u.k.s. i u.k.k.
Ustawa o kosztach komorniczych reguluje wysokość kosztów komorniczych
i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1 u.k.k.). Aktualnie koszty komornicze obejmują wydatki komornika sądowego, poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego, innego postępowania albo dokonywania innych czynności oraz opłaty komornicze (art. 2 u.k.k.). Katalog opłat komorniczych został zawarty w art. 18 ust. 1 u.k.k. i obejmuje: 1) opłaty egzekucyjne za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym albo wykonanie postanowienia
o zabezpieczeniu środka dowodowego lub nakazującego wydanie środka dowodowego w sprawach własności intelektualnej; 2) opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności. W przepisach przejściowych przewidziano, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 52 ust. 1 u.k.k). Zgodnie z art. 52 ust. 2 u.k.k., do postępowań, o których mowa w ust. 1, przepisy
art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. (art. 54 u.k.k.).
Ustawa o komornikach sądowych swoją regulacją objęła natomiast ustrój
i zasady wykonywania zawodu komornika sądowego, w tym zasady ustalania jego wynagrodzenia. W ustawie tej określono również charakter (istotę) opłaty egzekucyjnej i to w sposób zdecydowanie odmienny od regulacji obowiązujących do końca 2018 r. pod rządami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
W rozdziale 8 "nowej" ustawy zatytułowanym "Koszty działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii" postanowiono w art. 149 ust. 1, że opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową
o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1-2a, na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210). Zgodnie z art. 149 ust. 2 u.k.s., uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane. W myśl art. 149 ust. 3 u.k.s., przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Dalej ustawa przewiduje, że organem pierwszej instancji właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie
z ust. 2, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę kancelarii (art. 149 ust. 4 u.k.s.). Komornik jest natomiast obowiązany złożyć do urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 2, miesięczną informację o uzyskanych opłatach egzekucyjnych oraz opłatach egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2, w terminie do 10 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane. Informacja ta stanowi dowód księgowy
(art. 149 ust. 5 u.k.s.).
Zasady wynagradzania komorników zawarte zostały w art. 150 u.k.s.
Stosownie do art. 150 ust. 1 u.k.s., komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych. W ustępie drugim art. 150 wskazano, że komornikowi przysługuje wynagrodzenie prowizyjne w wysokości: 1) 99% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od opłat egzekucyjnych, których łączna wysokość wdanym roku kalendarzowym nie przekroczyła 500 000 złotych; 2) 95% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 500 000 złotych
w danym roku kalendarzowym - do wysokości 1 000 000 złotych; 3) 80% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 1 000 000 złotych w danym roku kalendarzowym - do wysokości 1 500 000 złotych; 4) 70% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 1 500 000 złotych w danym roku kalendarzowym - do wysokości 2 000 000 złotych; 5) 60% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 2 000 000 złotych w danym roku kalendarzowym. W myśl art. 150 ust. 3 u.k.s., wynagrodzenie prowizyjne komornik potrąca bezpośrednio
z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Zgodnie zaś z art. 150 ust. 4 u.k.s., komornik przekazuje należne mu wynagrodzenie prowizyjne na odrębny rachunek bankowy służący pokryciu kosztów działalności egzekucyjnej, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 149 ust. 2. Jednocześnie ustawodawca przewidział, że koszty działalności egzekucyjnej komornik pokrywa z wynagrodzenia prowizyjnego oraz opłat komorniczych innych niż opłaty egzekucyjne (art. 152 ust. 2 u.k.s.).
W przepisach przejściowych i dostosowujących postanowiono z kolei, że przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 283 ust. 1 u.k.s.).
W przepisie art. 305 u.k.s. zawarta został norma derogacyjna - traci moc ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1277, 1343, 1452 i 1910). Zgodnie z art. 306 u.k.s. ustawa weszła
w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. (z wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu).
Zdaniem sądu, w świetle art. 149, art. 150 i art. 283 ust. 1 u.k.s., od 1 stycznia 2019 r. opłaty egzekucyjne, w tym pobrane w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., są nieopodatkowaną należnością budżetową, które po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika stanowią dochód budżetu państwa i podlegają wpłacie na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego budżetu państwa, o ile zostały prawomocnie ustalone po dniu wejścia w życie tej ustawy.
Skarżący niezasadnie odwołuje się do art. 52 ust. 1 u.k.k., zgodnie z którym, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ów przepis przejściowy odnosi się jednak tylko do postępowań objętych regulacją u.k.k., tzn. wysokości kosztów komorniczych (w tym wysokości opłat egzekucyjnych), zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów.
Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, podzielając stanowisko wyrażone już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w odniesieniu do zagadnień związanych z problematyką szeroko rozumianego poboru kosztów komorniczych przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. należy wykładać ściśle. W przeciwieństwie
do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa o komornikach sądowych regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między u.k.s. i u.k.k. Przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on
z przedmiotem regulacji objętym u.k.k. Jest to zastrzeżenie istotne, albowiem u.k.k. określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1 u.k.k.), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również do istotnej kwestii, jaką jest istota samej opłaty egzekucyjnej - problematyka ta została uregulowana w art. 149 ust. 1 u.k.s. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że
w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia, czym
w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem
1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149-150 u.k.s., z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 u.k.s. (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Po 436/20, z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 715/20, z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I SA/Po 377/21, czy też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1714/20).
Podkreślenia zatem wymaga, że istota opłaty egzekucyjnej i jej nowy status jako niepodatkowej należności budżetu państwa, a nie jak dotychczas przychodu komornika, wynika z u.k.s. i to zapisy tej ustawy mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu. Istotny jest w tym zakresie przepis przejściowy tej ustawy zawarty w art. 283 ust. 1, zgodnie z którym, przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy. Tylko zatem tego rodzaju opłaty egzekucyjne (prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r.) nie stanowią nieopodatkowanej należności budżetowej i przypadają komornikowi na dotychczasowych zasadach.
Oceny tej nie zmienia okoliczność, że ustawodawca w art. 149 ust. 3 u.k.s. przewidział, że przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych. Zdaniem skarżącego aby ustalić, że opłata egzekucyjna stanowi dochód budżetu państwa, należy ustalić, czy jest ona pobierana na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Skarżący nie dostrzega jednak, że stosowanie przepisu art. 149 ust. 3 u.k.s. zostało wyłączone z woli samego prawodawcy w sytuacji gdy opłata egzekucyjna została prawomocnie ustalona przed 1 stycznia 2019 r. Stąd też nie znajduje usprawiedliwionych podstaw prezentowane w skardze stanowisko, że opłatami publicznymi są jedynie opłaty egzekucyjne pobierane na podstawie przepisów u.k.k., nie są nimi natomiast opłaty egzekucyjne pobierane na podstawie ustawy z 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji, którą to ustawę stosuje się do opłat pobieranych po dniu 1 stycznia 2019 r. w sprawach egzekucyjnych wszczętych przed tą datą. W analizowanym przypadku zastosowanie znajdują 149 - 150 u.k.s.,
z uwzględnieniem wyjątku przewidzianego w art. 283 ust. 1 u.k.s. i to wykładnia tych regulacji prowadzi do wniosku, że błędne jest stanowisko skarżącego, iż niepodatkowymi należnościami budżetowymi podlegającymi wpłacie do urzędu skarbowego będą tylko te opłaty egzekucyjne, które pobrane zostaną w sprawach wszczętych po 1 stycznia 2019 r. Opłaty egzekucyjne pobrane w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r. mogą stanowić daninę publiczną będącą dochodem budżetu państwa. Warunkiem jest prawomocne ich ustalenie po dniu wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych.
Wobec powyższego na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia
art. 52 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 305 u.k.s. oraz art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k.
Skarżący wskazał, że prezentowany w skardze sposób wykładni przepisów art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. przyjmowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 387/20. W ocenie sądu skarżący jest jednak w błędzie, ponieważ WSA w Gdańsku nie rozstrzygnął sporu o prawidłową wykładnię art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. Uchylając decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej sąd ten uwypuklił błędne stanowisko organu podatkowego w przedmiocie uznania przepisu art. 52 ust. 1 u.k.k. za normę pustą i pominięcie go przy stosowaniu prawa, uniemożliwiające sądowi wypowiedzenie się co do istoty sprawy. Sąd argumentował przy tym, że obowiązywanie normy prawnej (aktu prawnego, z którego wynika ta norma) a stosowanie normy prawnej to dwa różne zagadnienia. Akt uchylenia ustawy nie wywołuje takiego skutku, że od tego momentu normy z niej wyinterpretowane nie znajdują już w ogóle zastosowania, a z drugiej strony fakt nabrania mocy obowiązującej przez ustawę nie wywołuje takiego skutku, że normy z niej wyinterpretowane znajdują zastosowanie do wszelkich okoliczności, które są w nich określone. Skutkiem utraty mocy obowiązującej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji na podstawie art. 305 u.k.s. nie jest zatem pozbawienie możliwości zastosowania art. 52 ust. 1 u.k.k.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie zachodził przypadek, o którym mowa w art. 283 ust. 1 u.k.s., tj. aby opłaty egzekucyjne zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r., co wyłączałoby zastosowanie art. 149 tej ustawy. Skoro organy ustaliły, że opłata egzekucyjna przekazywana przez skarżącego za okres od stycznia do grudnia 2019 r. stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, to w pełni zasadnie odmówiły stwierdzenia jej nadpłaty w zakresie żądanym we wniosku z [...] grudnia 2020 r.
W związku z tym, że opłata egzekucyjna, w myśl art 149 ust. 1 u.k.s., stanowi niepodatkową należność budżetu państwa to mają do niej zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 o.p. przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. W myśl art. 75 § 4a o.p., w decyzji stwierdzającej nadpłatę organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego. W zakresie, w jakim wniosek jest niezasadny, organ odmawia stwierdzenia nadpłaty.
Orzekający w tej sprawie sąd uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty nie naruszyło art. art. 75 § 4a o.p. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wniosek skarżącego został częściowo uwzględniony. Organ stwierdził nadpłatę w opłacie egzekucyjnej z uwagi na błędy rachunkowe
(za styczeń i luty 2019 r.) oraz z powodu błędnego przyjęcia pobranych opłat ze spraw nie będących czynnościami egzekucyjnymi (za październik i grudzień 2019 r.).
W przypadkach tych, stwierdzając nadpłatę określona została w decyzji prawidłowa wysokość należnej opłaty egzekucyjnej.
W tym stanie rzeczy sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna
z prawem i orzeka o oddaleniu skargi, za podstawę przyjmując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 209 r. poz. 2325 ze zm.).