I SA/GL 1684/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynności egzekucyjnezajęcie rachunku bankowegozajęcie świadczeń emerytalnychskarga na czynności egzekucyjneZUSnależności pieniężneustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na czynności egzekucyjne dotyczące zajęcia rachunku bankowego i świadczeń emerytalno-rentowych, uznając je za prawidłowe i zgodne z prawem.

Skarga dotyczyła czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz świadczeń emerytalno-rentowych, wszczętych przez Dyrektora ZUS w celu egzekucji składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca zarzucała m.in. naruszenie ustawy i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny działał prawidłowo, a zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia egzekucji lub wadliwości tytułów wykonawczych nie mogły być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną.

Sprawa dotyczyła skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. o oddaleniu skarg na czynności egzekucyjne. Czynności te obejmowały zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz świadczeń emerytalno-rentowych, mające na celu egzekucję należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące bezzasadności zajęcia, niedopuszczalności egzekucji, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, naruszenia ustawy oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że Dyrektor ZUS był uprawnionym organem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji w tym zakresie. Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie kwestionowaniu wad tej czynności, a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości tytułów wykonawczych, które powinny być badane w trybie zarzutów. Uznał również, że zastosowane środki egzekucyjne (zajęcie rachunku bankowego i świadczeń emerytalnych) nie były nadmiernie uciążliwe, a ich wybór był uzasadniony celem egzekucji i brakiem wskazania przez zobowiązaną innych, równie skutecznych, a mniej uciążliwych środków. Sąd stwierdził, że wszystkie wymogi formalnoprawne zostały spełnione, a zawiadomienia o zajęciu były zgodne z przepisami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie kwestionowaniu wad samej czynności egzekucyjnej, a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości tytułów wykonawczych. Te ostatnie kwestie powinny być badane w trybie zarzutów.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji precyzuje, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną jest naruszenie ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia egzekucji, niedopuszczalności egzekucji czy wadliwości tytułów wykonawczych nie mieszczą się w tej kategorii i powinny być podnoszone w odrębnym trybie zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie kwestionowaniu wad tej czynności (naruszenie ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego), a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy wadliwości tytułów wykonawczych.

u.p.e.a. art. 19 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i pochodnych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 79 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Procedura zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej.

u.p.e.a. art. 67 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zawartość zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności.

u.p.e.a. art. 80 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Procedura zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

u.p.e.a. art. 80 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Obowiązek zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wadliwości tytułów wykonawczych powinny być podnoszone w trybie zarzutów.

u.p.e.a. art. 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja środków egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym należności pieniężnych.

u.p.e.a. art. 67 § 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymogi dotyczące zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego doręczanego elektronicznie.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo bankowe

Ustawa - Prawo bankowe

k.p.a.

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny (Dyrektor ZUS) był uprawniony do prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia egzekucji ani wadliwości tytułów wykonawczych. Zastosowane środki egzekucyjne (zajęcie rachunku bankowego i świadczeń emerytalnych) nie były nadmiernie uciążliwe i były zgodne z prawem. Wszystkie wymogi formalnoprawne dotyczące czynności egzekucyjnych zostały spełnione.

Odrzucone argumenty

Bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Niedopuszczalność egzekucji. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia. Błędna interpretacja przepisów u.p.e.a. Dyrektor ZUS nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych. Zobowiązana nie posiada wolnych środków pieniężnych poza świadczeniem emerytalnym. Wystawione tytuły wykonawcze są wadliwe.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych

Skład orzekający

Anna Rotter

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Kozłowska

członek

Piotr Pyszny

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że skarga na czynność egzekucyjną ma ograniczony zakres kognicji sądu i nie służy do kwestionowania zasadności wszczęcia egzekucji czy wadliwości tytułów wykonawczych. Potwierdzenie prawidłowości stosowania zajęcia rachunku bankowego i świadczeń emerytalnych jako środków egzekucyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną należności ZUS i stosowania konkretnych środków egzekucyjnych. Interpretacja przepisów u.p.e.a. w kontekście zakresu skargi na czynność egzekucyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej procedury egzekucyjnej i interpretacji przepisów dotyczących skargi na czynności egzekucyjne. Brak nietypowych faktów czy przełomowych rozstrzygnięć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1684/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.915.2022.2.MD UNP: 2401-22-234988 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 24 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.915.2022.2.MD UNP: 2401-22-234988 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia B. B. (dalej: zobowiązana, strona lub skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor ZUS, organ) z 19 sierpnia 2022 r. nr [...] w sprawie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w Banku P S.A. z 12 kwietnia 2022r. oraz zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego z 12 kwietnia 2022r.
Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 11 kwietnia 2022 r. Dyrektor ZUS, będący wierzycielem, wystawił wobec zobowiązanej tytuły wykonawcze nr od TW4480022006617 do TW4480022006624, obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2015 r. do maja 2018 r. i jako organ egzekucyjny, stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a., nadał powyższemu tytułowi klauzulę o skierowaniu do egzekucji.
W dniu 12 kwietnia 2022 r. Dyrektor ZUS sporządził zawiadomienia nr od [...] do [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. a także zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P S.A. W odpowiedzi na powyższe zajęcia Bank poinformował o przeszkodzie w realizacji z uwagi na brak środków na koncie zobowiązanej, natomiast dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o zbiegu egzekucji z komornikiem sądowym.
Zawiadomienie wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone zobowiązanej 28 kwietnia 2022 r.
Pismami z 4 maja 2022 r. zobowiązana, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., wniosła skargi na powyższe czynności egzekucyjne, zarzucając:
- bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego,
- niedopuszczalność egzekucji,
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
- dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W oparciu o powyższe zarzuty zobowiązana wniosła o:
- uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych,
- umorzenie postępowania egzekucyjnego,
- zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi.
W uzasadnieniu argumentowała, że czynności egzekucyjne zostały dokonane niezasadnie, gdyż organ nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych w celu przymusowego wykonania zobowiązania, mianowicie brak ku temu podstaw faktycznych i prawnych. Właśnie z tych względów zajęcie powinno zostać uchylone.
Pismem z 19 maja 2022 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych skarg z 4 maja 2022 r., poprzez uzasadnienie żądania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca doprecyzowała treść skarg zarzucając dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjne. Skarżąca podtrzymując złożone skargi zaznaczyła, że z uwagi na brak profesjonalnej wiedzy i niemożność doprecyzowania treści żądania, wnosi o uwzględnienie wszystkich żądań, które kwalifikują się w niniejszej sprawie zgodnie z art. 54 u.p.e.a.
Organ uznał, że skarżąca nie przedstawiła konkretnych informacji, o które ją wzywał organ egzekucyjny oraz nie uzupełniła braków formalnych. Zawiadomieniem z 23 czerwca 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. poinformował o pozostawieniu bez rozpoznania skarg na czynność egzekucyjną z 4 maja 2022 r.
Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r,. organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4480022006617 do TW4480022006624.
Pismem z 15 lipca 2022 r. strona złożyła zażalenie na w/w postanowienie, które postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. organ II instancji utrzymał w mocy.
Ponadto, pismem z 15 lipca 2022 r. strona złożyła ponaglenie w związku z zawiadomieniem z 23 czerwca 2022 r., w którym organ egzekucyjny poinformował o pozostawieniu bez rozpatrzenia złożonych skarg z 4 maja 2022 r. na czynność egzekucyjną.
Zawiadomieniem z 1 sierpnia 2022 r. organ II instancji w oparciu o art. 65 k.p.a. przekazał ponaglenie do Dyrektora Oddziału ZUS w Z..
Postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia skarg z 4 maja 2022 r., nie stwierdzając jednocześnie rażącego naruszenia prawa i określił termin rozpoznania tych skarg do 19 sierpnia 2022 r.
Postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r., nr [...] organ oddalił skargi z 4 maja 2022 r. na zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w P S.A. Uzasadniając swoje stanowisko powołał w szczególności przepisy art. 54 § 1 u.p.e.a. argumentując, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie kwestionowaniu czynności o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie. Oznacza to, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej. Tymczasem skarga strony tego rodzaju czynności nie kwestionuje i w konsekwencji organ nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii, które mogą być badane w trybie zarzutów.
Niezależnie od tego organ wyjaśnił skarżącej okoliczności przesłania dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanej, zaznaczając, że zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana w sposób prawidłowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a podstawą prawną obowiązku określonego w tytule wykonawczym była zaś deklaracja złożona przez płatnika składek.
W postanowieniu wskazano, że wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Organ stosuje taki środek, który jawi się jako najbardziej adekwatny i skuteczny w danych okolicznościach. Jednakże zobowiązana nie wskazała innych, mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, z których możliwe było skuteczne przeprowadzenie egzekucji egzekwowanej należności.
Pismem z 14 września 2022 r. strona złożyła zażalenie na to postanowienie z 19.08.2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.
W zażaleniu z 14 września 2022 r. strona zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, a także błędną interpretację przepisów u.p.e.a. W szczególności podniosła, że Dyrektor ZUS nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania.
Ponadto organ powinien był uwzględnić, że zobowiązana nie posiada wolnych środków pieniężnych i poza świadczeniem emerytalnym nie posiada innych źródeł dochodu. Pomijając powyższe organ zastosował zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Poza tym wystawione tytuły wykonawcze stwierdzające istnienie zaległości podatkowych są wadliwe i zajęcie powinno zostać uchylone.
DIAS zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2022r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia 19 sierpnia 2022r. Na wstępie wskazał, że nie podziela stanowiska zobowiązanej, jakoby zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku P S.A. jak również zajęcie jej świadczeń emerytalno-rentowych dokonane zostały z naruszeniem przepisów ustawy. Dodał, że nie noszą one również znamion zbytniej uciążliwości.
Uzasadniając swoje stanowisko DIAS w szczególności wskazał, że celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego (wyrok WSA w Białymstoku z 28,05.2008 r., sygn. akt I SA/Bk 88/08). Organ egzekucyjny spośród dostępnych środków wybrał te, który najlepiej i najprościej realizowały zakładany cel, tj. egzekucję z rachunku bankowego oraz egzekucję z egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
DIAS wyjaśnił, że w przypadku zastosowania środka w postaci zajęcia rachunku bankowego, strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych, jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje jednak otwarty, a strona może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2488, dalej: Prawo bankowe), środki znajdujące się na rachunku bankowym są wolne od zajęcia w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Natomiast w przypadku zastosowania środka w postaci zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie dysponowania środkami jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Oznacza to, że zobowiązany nie zostaje pozbawiony całości posiadanych środków z tytułu świadczenia emerytalnego. DIAS podkreślił, że zawsze czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego.
DIAS dodał, że w skardze na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i świadczeń emerytalno-rentowych strona nie kwestionowała okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zatem w/w czynności zostały przeprowadzone prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P S.A. Ponadto organ I instancji odniósł się szczegółowo do podstaw prawnych i wynikających z nich uprawnień organu egzekucyjnego, do prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanej. Wyjaśnienia organu nie budzą zastrzeżeń.
Odnosząc się do treści zażalenia, DIAS wyjaśnił, że pomimo wydania w tym samym dniu dwóch postanowień (postanowienie z 19 sierpnia 2022 r. w przedmiocie uznania bezczynności ZUS w Z. ze wskazaniem rozpoznania skarg do 19 sierpnia 2022 r. oraz postanowienie z 19 sierpnia 2022 r. oddalające skargi na czynności egzekucyjne) organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa.
Zdaniem DIAS zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo wydane i czyni zadość obowiązującym przepisom prawa.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika - córkę zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, błędną wykładnię przepisów u.p.e.a. oraz brak podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w Banku P S.A. oraz zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego.
W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U.z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna (tu: postanowienie) podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zajęcia przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej oraz wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P S.A.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Zatem już z treści powyższego przepisu wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Sąd wskazuje, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Zatem w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko i wyłącznie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze o nr od TW4480022006617 do TW4480022006624, obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2015 r. do maja 2018 r., dlatego też Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o powyższe tytuły.
Należy także zauważyć, że stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję:
- z pieniędzy,
- z wynagrodzenia za pracę,
- ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej,
- z rachunków bankowych,
- z innych wierzytelności pieniężnych,
- z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków,
- z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych,
- z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy,
- z weksla,
- z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej,
- z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,
- z pozostałych praw majątkowych,
- z ruchomości,
- z nieruchomości.
Porównanie treści art. 1a i art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny jest uprawniony do dokonywania czynności egzekucyjnych w sposób ograniczony, tj. jedynie poprzez do stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zajął przysługujące skarżącej świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. oraz wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P S.A.
Stosownie do postanowień art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych;
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Według art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu – stosownie do § 3 cyt. wyżej artykułu – organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienia odpowiadają wymogi, wynikające z art. 67 § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
W konsekwencji Sąd stwierdza, iż zawiadomienie z 12 kwietnia 2022 r. nr od [...] do [...] wystawione zostały zgodnie z wzorem określonym w Załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).
Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu z 12 kwietnia 2022 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, jak również informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.
Powyższe zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone skarżącej 28 kwietnia 2022 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych.
Sąd podziela również stanowisko organów, wyrażone w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 243/21; wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2007 r. III SA/Wa 1462/07). Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Co istotne, skarżący nie wskazał innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną realizację egzekucji. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego prawidłowo został oceniony jako bezzasadny.
Z powyżej opisanych względów należało uznać, że zaskarżone czynności dokonane zostały poprawnie. Jednocześnie w postepowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie można skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Stąd też Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI