I SA/Gl 1659/21

I SA/Gl 1659/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
III FSK 912/22 - Wyrok NSA z 2024-02-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 771
art. 1 ust. 1, art. 149 ust. 1, ust. 3, art. 15 ust. 1, ust. 2, art. 283 ust. 1
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
Dz.U. 2019 poz 2363
art. 21 ust. 1, ust. 2, art. 52 ust. 1, ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Dz.U. 2018 poz 1309
art. 2 ust. 1, art. 3a, art. 40 ust. 1, ust. 3, art. 43, art. 61
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 75 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Anna Rotter, Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. M. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej za okres od stycznia do grudnia 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Dyrektor IAS) decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 75 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. - dalej o.p.) oraz powołanych w uzasadnieniu prawnym przepisów, po rozpoznaniu odwołania A. M. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. (dalej – Komornik, Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.(dalej – Naczelnik US, organ I instancji) z dnia [...] nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za miesiące od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r. w łącznej wysokości [...]zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący pismem z dnia 17 marca 2021 r. poinformował o złożeniu korekt informacji OEG-1 za cały 2019 r., w których wykazał nadpłatę w kwocie [...]zł i wystąpił o jej zwrot na rachunek bankowy. Wniosek uzasadniono tym, że błędnie przyjęto, iż podstawą obliczenia kwoty należnej Skarbowi Państwa jest przychód ze wszystkich opłat egzekucyjnych, podczas gdy są to opłaty wskazane w art. 149 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 850 z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 149 ust. 3 przez opłaty egzekucyjne, które stanowią niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznym rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 210 z późn. zm.).
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji Komornik pismem z dnia 29 kwietnia 2021 r. poinformował, że kwoty nadpłat wykazane w złożonych korektach informacji OEG-1 nie wynikają w całości z postanowień o ustaleniu kosztów, które uprawomocniły się przed dniem 1 stycznia 2019 r. Podniósł, że w złożonych korektach informacji OEG-1 wykazane zostały wyłącznie opłaty ustalone na podstawie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o kosztach komorniczych, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, zatem także opłaty ustalone na podstawie art. 29 i art. 30 ustawy o kosztach komorniczych.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego Naczelnika US decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za miesiące od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu tej decyzji po zacytowaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie zwrócono uwagę na zmianę charakteru opłat egzekucyjnych, co nastąpiło po 1 stycznia 2019 r. Mianowicie opłaty te dotychczas stanowiły w całości dochód komorników, natomiast w świetle art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, od 1 stycznia 2019 r. opłata egzekucyjna stała się niepodatkową należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym. Z art. 149 ust. 2 tej ustawy wynika, że opłaty te, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa. Obecnie dochodem komorników w myśl art. 150 ustawy o komornikach sądowych jest wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych ustalone na zasadach określonych w tym przepisie. Wynagrodzenie prowizyjne komornik potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych.
Zwrócono także uwagę na to, że do dnia 31 grudnia 2018 r. całokształt zagadnień związanych z funkcjonowaniem komorników sądowych i ich wynagradzaniem regulowała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Natomiast od 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały rozdzielone i uregulowane odrębnymi ustawami, tj. ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych oraz ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Podkreślono przy tym, że ustawa o kosztach komorniczych, co prawda określa wysokość kosztów i zasady ich ponoszenia, ale w ogóle nie odnosi się do wynagrodzenia komornika, jak też do istoty opłaty egzekucyjnej.
Jak wskazał organ I instancji, definicja opłaty egzekucyjnej oraz jej charakter zostały uregulowane w art. 149 ustawy o komornikach sądowych. W konsekwencji należy uznać, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określenia wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Regulacja ta jednak nie odnosi się do zasad ustalania wynagrodzenia komornika. W tym zakresie od dnia 1 stycznia 2019 r. zastosowanie znajduje art. 149-150 ustawy o komornikach sądowych, z uwzględnieniem przepisu przejściowego art. 283 ust. 1 tej ustawy.
W tej sytuacji organ I instancji uznał, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego po dniu wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych, o ile postanowienie je ustalające uprawomocniło się po dniu 1 stycznia 2019 r. stanowią niepodatkową należność budżetu państwa i jako takie są podstawą do określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 ustawy o komornikach sądowych.
Zatem Naczelnik US, mając na uwadze informację przekazaną w piśmie z dnia 29 kwietnia 2021 r., iż kwoty nadpłat wykazane w złożonych korektach informacji OEG-1 za 2019 r. nie wynikają z postanowień ustalających opłaty egzekucyjne, które uprawomocniły się przed dniem 1 stycznia 2019 r., uznał za zasadne odmówić stwierdzenia nadpłaty w opłatach egzekucyjnych wpłaconych przez Skarżącego, na podstawie złożonych informacji OEG-1 za okresy od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r.
W odwołaniu z dnia 13 lipca 2021 r. Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 149 ustawy o komornikach sądowych.
W uzasadnieniu odwołania Komornik przywołał obszerne fragmenty opinii Marka Kalinowskiego zamieszczonej w Przeglądzie Prawa Egzekucyjnego nr 3 z 2019 r. oraz stanowiska Marcina Uliasza opublikowanego w Przeglądzie Prawa Egzekucyjnego nr 12 z 2018 r. Z treści przywołanych artykułów wynika, że zdaniem ich autorów z unormowań zawartych w ustawie o komornikach sądowych, jak też w ustawie o kosztach komorniczych wypływa wniosek, że w toku ich wykładni rozumowanie a contrario nie może zostać uznane za dopuszczalne. W świetle art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych w związku z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach komorniczych, w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r. znajdzie zastosowanie ustawa o komornikach sądowych i egzekucji, nie zaś ustawa o kosztach komorniczych, czy też ustawa o komornikach sądowych. W konsekwencji nie jest dopuszczalne pominięcie art. 52 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach komorniczych i wyprowadzenie z art. 283 ustawy o komornikach sądowych w drodze rozumowania a contrario wniosku, że jedynie do opłat prawomocnie ustalonych przed 1 stycznia 2019 r. będą stosowane przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, natomiast do wszelkich innych opłat osiągniętych przez komorników sądowych po 1 stycznia 2019 r. znajdą zastosowanie przepisy ustawy o komornikach sądowych. Przyjęcie takiego poglądu stoi w sprzeczności z art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor IAS decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach zaskarżonej decyzji zakreślono przedmiot sporu wskazując, że związany jest on z tym, czy opłaty uzyskane przez komornika sądowego po 1 stycznia 2019 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed tym dniem, w których opłaty te nie zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r., są opłatami egzekucyjnymi, a tym samym, po potrąceniu wynagrodzenia komornika sądowego stanowią dochód budżetu państwa, czy też do takich opłat stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę o komornikach sądowych i egzekucji i opłaty takie stanowią w całości dochód komornika sądowego.
Następnie przywołano art. 149 ust. 1-7, art. 283 ust. 1 i 2 oraz art. 306 ustawy o komornikach, a także art. 52 ust. 1 i 2 oraz art. 54 ustawy o kosztach komorniczych. Dokonując ich wykładni Dyrektor IAS posłużył się argumentacją zbieżną z tą zaprezentowaną w decyzji pierwszoinstancyjnej. Finalnie organ odwoławczy nie przychylił się do stanowiska Skarżącego przedstawionego w odwołaniu.
W skardze z dnia 22 listopada 2021 r. na decyzję Dyrektora IAS, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Komornik zarzucił:
1) naruszenie art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych, są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu, nie są zaś dochodami komornika;
2) naruszenie art. 75 § 4a o.p. poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty, mimo iż nadpłata ta powstała.
Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylnie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Komornik rozwinął powyższe zarzuty wskazując, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2019 r. status prawny opłat egzekucyjnych był uregulowany ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Opłaty te nie stanowiły należności publicznoprawnych, lecz stanowiły one w całości dochody komorników sądowych. Ten stan prawny uległ zmianie z dniem wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych. Zdaniem Skarżącego, analiza art. 149 ust. 1-3 tej ustawy, wskazuje, że obecnie opłata egzekucyjna w części stanowi dochód budżetu państwa tylko wtedy, gdy został pobierana na podstawie ustawy o kosztach komorniczych.
Podkreślono także, że na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nadal są pobierane opłaty egzekucyjne, do czego uprawnia art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Jedynie na zasadzie wyjątku – zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych - do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych stosuje się przepisy art. 29 i art. 30 od dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy. Wywiedziono stąd, że zasadniczo w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r. opłaty są pobierane na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Z tego też względu, zdaniem Skarżącego, w tym zakresie opłaty te nie są daninami publicznymi, do których stosuje się art. 149 ustawy o komornikach sądowych. Jak bowiem stwierdził Komornik, w świetle art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych, opłatą publiczną, która jest odprowadzana do budżetu jest opłata pobierana na podstawie ustawy o kosztach komorniczych. Jedynymi opłatami w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., do których stosuje się przepisy ustawy o kosztach komorniczych, nie zaś ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, są opłaty wymienione w art. 29 i art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Według Skarżącego, to właśnie do tych dwóch rodzajów opłat odnosi się art. 283 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. W konsekwencji tylko one są daninami publicznymi. W skardze wskazano, że taka wykładnia art. 149 ust. 1-3 ustawy o kosztach komorniczych prezentowana jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 387/20 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 557/21.
W zakresie drugiego zarzutu Skarżący podniósł, że opłaty egzekucyjne pobierane na podstawie ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, którą to ustawę stosuje się do opłat pobieranych po dniu 1 stycznia 2019 r. w sprawach egzekucyjnych wszczętych przed tą datą, nie są dochodem budżetowym i nie podlegają wpłacie do budżetu. Skarżący po dniu 1 stycznia 2019 r. odprowadzał na rachunek budżetowy opłaty egzekucyjne zarówno w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r., jak też po tej dacie. Zatem, w jego opinii, wpłacał do budżetu kwoty, które w części nie stanowiły dochodu publicznego. Stąd też stanowiły one nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Skoro zaś organ uznał, że kwoty opłat egzekucyjnych pobrane w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r. stanowią daninę publiczną będącą dochodem budżetu państwa i nie ma podstaw do ich zwrotu po uiszczeniu ich przez komornika na rachunek budżetowy, to naruszył tym art. 75 § 4a o.p.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Osią sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisów ustawy o kosztach komorniczych i ustawy o komornikach sądowych w zakresie w jakim dotyczy opłat pobieranych przez komornika sądowego w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. Skarżący prezentuje pogląd, że opłaty te nie stanowią niepodatkowej należności budżetowej i są jego przychodem, w związku z czym odprowadzone przez niego kwoty w tej części stanowią nadpłatę. Z kolei organy prezentują pogląd, że opłaty pobrane na zasadach określonych w uprzednio obowiązującej ustawie o komornikach sądowych i egzekucji stanowią wspomnianą należność - o ile nie zostały prawomocnie ustalone przed wejściem ustawy o komornikach sądowych - i powinna być ona wykazana i odprowadzona do urzędu skarbowego na zasadach określonych w ustawie komornikach sądowych.
Przed przystąpieniem do rozważań stwierdzić należy, że tożsame zagadnienie było przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartych w wyrokach: z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 17141/20 oraz z dnia 3 grudnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Gl 1279/21, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 715/20. Skład orzekający w pełni podzielając zaprezentowaną w nich argumentację posłuży się nią uzasadniając stanowisko w sprawie.
W celu rozstrzygnięcia spornej kwestii rozpocząć należy od wskazania, że przed dniem 1 stycznia 2019 r. całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej oraz szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych regulowała ustawa z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1309 z późn. zm.). Z dniem 1 stycznia 2019 r. powyższe zagadnienia zostały rozdzielone i uregulowane dwiema nowymi ustawami, tj. ustawą o komornikach sądowych oraz ustawą o kosztach komorniczych.
Na gruncie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, opłata egzekucyjna stanowiła przychód należny komornikowi.
Zgodnie z nową regulacją, w myśl art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1-2a, na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych.
Stosownie do art. 149 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 305), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane.
Przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy o kosztach komorniczych (art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych).
Z kolei art. 149 ust. 6 ustawy o komornikach sądowych stanowi, że w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalna część przekazanej opłaty egzekucyjnej stanowi nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej.
Art. 150 ust. 1 i 3 ustawy o komornikach sądowych stanowi natomiast, że komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych, które potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Wysokość tego wynagrodzenia określa art. 150 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych.
W myśl art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie zaś do art. 52 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach komorniczych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Do postępowań, o których mowa w ust. 1, przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Jak już wspomniano, z dniem 1 stycznia 2019 r. uchylono ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, która została zastąpiona dwiema odrębnymi ustawami, tj. ustawą o kosztach komorniczych i ustawą o komornikach sądowych. Pierwsza z ustaw określa wysokość kosztów komorniczych, zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów. Reguluje zatem kwestie związane z kosztami komorniczymi, w tym częściowo z opłatami egzekucyjnymi stanowiącymi jeden z rodzajów opłat komorniczych, należnych za m.in. przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach komorniczych).
Ponadto w art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych zawarto regułę intertemporalną, wprowadzającą - jako zasadę - kontynuację postępowania, zgodnie z którą do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę o komornikach sądowych i egzekucji. Art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych przewiduje natomiast wyjątek od tej reguły w przypadku art. 29 i art. 30 ustawy o kosztach komorniczych, do których ustawa o kosztach komorniczych stosuje się od dnia 1 stycznia 2019 r.
Druga ustawa, tj. ustawy o komornikach sądowych określa natomiast ustrój i zasady wykonywania zawodu komornika sądowego, w tym zasady ustalania jego wynagrodzenia. Pomimo iż, jak wskazano, problematyka opłat i kosztów postępowania egzekucyjnego jest przedmiotem ustawy o kosztach komorniczych, to ustawa o komornikach sądowych również zawiera przepisy odnoszące się do opłaty egzekucyjnej. Art. 149 ustawy o komornikach sądowych definiuje opłatę egzekucyjną i reguluje tryb jej odprowadzania do budżetu państwa, z kolei art. 150 ustala wysokość i sposób pobierania wynagrodzenia prowizyjnego należnego komornikowi, a art. 152 definiuje koszty działalności egzekucyjnej.
Z treści powyższych przepisów wynika, iż opłata egzekucyjna stanowi należność budżetową, nie będąc przychodem komornika. Przychodem komornika jest wynagrodzenie prowizyjne za pełnioną służbę, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych, oraz pozostałe opłaty komornicze (art. 152 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych), jak również opłaty egzekucyjne ustalone prawomocnie do dnia 31 grudnia 2018 r., które zostaną pobrane po tej dacie (art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych).
Zatem uregulowanie zawarte w art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych należy odczytywać w ten sposób, że wszystkie opłaty egzekucyjne (niezależnie od tego, czy ustalono je na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych, czy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r.) stanowią nieopodatkowaną należność budżetową, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 283 ustawy o komornikach sądowych.
Zgodnie z art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Tymczasem ustawy o kosztach komorniczych reguluje dwa reżimy prawne dotyczące zasad poboru opłat egzekucyjnych w toku postępowania egzekucyjnego, właśnie poprzez art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Zatem art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dotyczy wszystkich opłat pobranych w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie czynności wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 1-2a, za wyjątkiem wprost wskazanych w art. 283 tej ustawy.
Co więcej, w przypadku uwzględnienia argumentacji Skarżącego, należałoby za przepis pusty uznać art. 283 ustawy o komornikach sądowych stanowiący, że przepisów art. 149 - art. 151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a opłaty, o których mowa w ust. 1, przypadają komornikowi, zastępcy komornika, komornikowi odwołanemu, komornikowi, którego powołanie na stanowisko komornika wygasło z mocy prawa, albo spadkobiercom zmarłego komornika zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Nadto prowadziłoby do zaakceptowania sytuacji, w której przepisem przejściowym zawartym w jednej ustawie o określonym zakresie działania (art. 1 ustawy o kosztach komorniczych) można wyłączyć (zmienić) zakres stosowania ustawy innej, której materia w żadnej sposób nie została uregulowana w tej ustawie.
Mając na uwadze powyższe zasadnie organy stwierdziły, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego w toku postępowania egzekucyjnego (za wyjątkiem prawomocnie orzeczonych przed 31 grudnia 2018 r.) po dniu wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, ustalone zarówno na podstawie ustawy o kosztach komorniczych, jak i w oparciu o ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, zmieniły swój status, stanowiąc niepodatkową należność budżetu państwa (art. 149 ust 1 ustawy o komornikach sądowych) i jako takie, są jedyną podstawą określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 ustawy o komornikach sądowych.
W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał, że złożenie korekt wynikało zarówno z opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, czy też wskutek uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalnej części przekazanej opłaty egzekucyjnej. Jedyną przyczyną złożenia korekt była bowiem odmienna interpretacja przepisów ustawy o komornikach sądowych i ustawy o kosztach komorniczych.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że złożone przez Skarżącego korekty informacji OEG-1 za okres od stycznia do grudnia 2019 r. nie wywołują skutków prawych w zakresie powstania nadpłaty wynikającej z nadpłaconych opłat egzekucyjnych stanowiących niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2a ustawy o kosztach komorniczych i tym samym odmówił stwierdzenia nadpłaty.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe wskazanych w skardze przepisów prawnych. W tej sytuacji skargę należało oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).