I SA/Gl 1648/22

I SA/Gl 1648/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Borys Marasek
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1104/23 - Wyrok NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 7 § 1 i § 2, art. 13 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Borys Marasek, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.903.2022.2/MSL UNP: 2401-22-234936 w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2022r. nr 2401-IEE.711.903.2022.2/MSL UNP: 2401-22-234936 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej: organ pierwszej instancji, wierzyciel) z dnia 26 sierpnia 2022r. nr [...] o odmowie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S1. Sp. z o.o.
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 2 ustawy z dnia 16 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Stan sprawy.
Wobec S. Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca, Zobowiązana, Spółka) prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr:
TW4380019012862, TW1380019003511, TW4380020002210, TW4380020004436, TW13S0020001255, TvV1380020001654, T'vV138G020001976, TVV1380020002077, TW1380021000106, TW1380021000484, TW1380021000986, TW1380021001091, TW4380021009684 obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne; TW1380020001099, TW4380020004437, TW1380020001256, TW1380020001655, TW1380020001977, TW1380020002078, TW1380021000107, TW1380021000485, TW1380021000987, TW1380021001092, TW4380021009685 obejmujących składki na ubezpieczenie zdrowotne; TW4380020006724, TW1380020001257, TW1380020001656, TW1380020001978, TW1380020002079, TW1380021000108, TW1380021000486, TW1380021000985, TW1380021001090, TW4380021009683 obejmujących składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W toku postępowania zawiadomieniami dokonano zajęć wierzytelności Zobowiązanej w S1. Sp. z o.o.
Następnie wnioskiem z dnia 4 lipca 2022 r. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności S. Sp. z o.o. w stosunku do S1. Sp. z o.o. Skarżąca wniosła, aby część zajętych wierzytelności tj. kwotę 246.859,00 zł netto, S1. Sp. z o.o. przelała na konto bankowe Zobowiązanej, co umożliwi wypłatę wynagrodzeń należnych pracownikom za miesiąc czerwiec 2022 r.
Wierzyciel postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022r. odmówił Skarżącej zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S1. Sp. z o.o. we wnioskowanej wysokości 246.859,00 zł netto. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Zobowiązana posiada kilkumilionowe zadłużenie z tytułu składek, które systematycznie rośnie. Ponadto udzielane Skarżącej ulgi nie przyczyniły się do spłaty zadłużenia, a podejmowane przez Zobowiązaną działania nie powodują faktycznej redukcji zadłużenia, a jedynie ograniczają się do składania kolejnych wniosków o ulgę w formie zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych.
Na powyższe postanowienie Zobowiązana wniosła zażalenie. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż organ egzekucyjny odmówił zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności mimo, że zwolnienie takie w ocenie Skarżącej jest uzasadnione jej ważnym interesem.
Postanowieniem z dnia 20 października 2022r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 26 sierpnia 2022r.
DIAS w uzasadnieniu podniósł, iż przepisem normującym zwolnienie spod zajęcia wierzytelności pieniężnej zajętej w S1. Sp. z o.o., jest art. 13 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje, że warunkiem niezbędnym ewentualności jego zastosowania jest zaistnienie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego".
Zdaniem DIAS powyższa przesłanka została nakreślona przez ustawodawcę w sposób ogólny oraz nieostry i stanowi swoistą klauzulę generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Jak wskazano, zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego służy wyłącznie zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona ważnego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej. Dlatego należy również wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych - czego Zobowiązana, według DIAS, nie uczyniła. W ocenie DIAS nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż Skarżąca posiada kilkumilionowe zadłużenie z tytułu składek (na dzień 4.07.2022r. - 7.485.843,44 zł), które ciągle rośnie. Zdaniem DIAS Zobowiązana nie podejmuje żadnych wysiłków, aby dobrowolnie spłacić zadłużenie, a udzielane dotychczas ulgi nie przyczyniły się do spłaty zadłużenia. Skarżąca do chwili obecnej, już 17-krotnie korzystali z ulgi w formie zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego na poczet wypłat wynagrodzeń dla pracowników. Zwrócono uwagę, iż Skarżąca utożsamia swój własny ważny interes z interesem zatrudnionych osób, jednocześnie Skarżąca nie przekazuje od 2018 r. składek również w części finansowanej przez pracowników, a które potrącane są z ich wynagrodzeń. Tymczasem Zobowiązana, jako pracodawca zatrudnionych u niej osób, zobowiązana jest do zaspokajania ich potrzeb i praw jako pracowników, co obejmuje, m.in. wypłatę wynagrodzeń.
Jak zaznaczono, Skarżąca posiada wysokie zobowiązania wobec Skarbu Państwa, które pogłębiają się. Ze szczegółowych danych ZUS wynika, że według deklaracji rozliczeniowej za lipiec 2022 r. kwota do zapłaty składek ubezpieczeniowych wynosi 118.263,77 zł, za czerwiec 2022 r. wynosi 125.155,58 zł, a za maj 2022 r. kwota do zapłaty składek wynosi 122.155,58 zł. Natomiast na poczet realizacji zajęć w 2020 r. S1. Sp. z o.o. przekazała wpłaty na łączną kwotę 769.583,40 zł, w okresie od stycznia do marca 2021 r. - kwotę 195.000,00 zł. Następnie S1. Sp. z o.o. przekazała do ZUS wpłaty; we wrześniu 2021 r. - 9.162,11 zł, w listopadzie 2021 r. - 60,000 zł, w grudniu 2021 r. - 65.000,00 zł, w lutym 2022 r. - 50.000 zł, w maju 2022 r. - 55.000 zł oraz 70.000,00 zł i w czerwcu 80.000,00 zł. W konsekwencji DIAS stwierdził, że generowane przez Skarżącą zadłużenie nie koreluje z wysokością wpłat dokonywanych przez S1. Sp. z o.o. Łączne wpłaty S1. Sp. z o.o. wynoszą 1.359.544,83 zł, wierzytelność S1. Sp. z o.o. wobec S. Sp. z o.o. na koniec maja 2022 r. wynosi 4.867.656,29 zł, natomiast zadłużenie S. Sp. z o.o., wobec ZUS na 4 lipca 2022 r. wynosi 7.485.843,44 zł.
Zdaniem DIAS w opisanych powyżej okolicznościach zwolnienie spod egzekucji wnioskowanej wierzytelności na pewno nie leży w interesie organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem, w szczególności podano, że brak jest innego składnika majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Jak zaznaczono, zajęcie spornej wierzytelności było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym zastosowanym wobec Zobowiązanej.
DIAS uznał, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a. przyjmując, że wprawdzie środki na wynagrodzenia za pracę stanowią o "ważnym interesie", to jednak na Skarżącej spoczywał obowiązek wykazania nie tylko argumentów przemawiających za zwolnieniem z egzekucji wnioskowanego składnika majątkowego, ale także wykazania, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Według DIAS, za ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji: (tak m.in. NSA w wyrokach z: 1.06.2016 r., sygn. akt 11 GSK 154/15; 10.06.2014 r., sygn. akt ll FSK 1791/12; 1.09.2011 r, sygn. akt II FSK 489/10; 7.02.2018 n, sygn. akt II FSK 3609/15;j 14.11.2017 r, sygn. akt li FSK 2819/15; 26.09.2019 c, sygn. akt 1 GSK 638/19; 5.04.201f r., sygn. akt I GSK 1081/18; 13.09. 2017 r., sygn. akt II FSK 2090/15).
Zwrócono ponadto uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokami z 1.06.2022r. o sygn. akt I SA/Gl 417/22, z 21.06.2022 r. o sygn. akt I SA/GI 410/22 oraz z 9.06.2022r. o sygn. akt I SA/GI 363/22 oddalił skargi Zobowiązanej wniesione od postanowień Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, utrzymujących w mocy postanowienia Dyrektora ZUS Oddział w S. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wnioskowanego przez Skarżącą składnika majątkowego. Nie bez znaczenia pozostaje również działanie dłużnika zajętej wierzytelności – S1. Sp. z o.o., który nie wywiązywał się z ustawowych obowiązków przekazania należności organowi egzekucyjnemu na poczet zajęcia wierzytelności należnych S. Sp. z o. o.
W konsekwencji DIAS uznał, iż Dyrektor ZUS Oddział w S. zasadnie odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności we wnioskowanej przez Skarżącą wysokości.
Na powyższe postanowienie Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do tut. Sądu.
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik Zobowiązanej zarzucił:
1. naruszenie art. 13 § 1u.p.e.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez odmowę zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności zobowiązanego wobec S1. Sp. z o.o., mimo, że zwolnienie takie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego,
2. naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy w zakresie koniecznym dla zważania ważnego interesu strony i interesu społecznego oraz dokonanie błędnych ustaleń i brak właściwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia DIAS w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zaznaczono, iż zajęta wierzytelność Zobowiązanej wobec S1. Sp. z o.o. jest wierzytelnością o zapłatę wynagrodzenia za usługi produkcji ubrań. Ubrania te na zlecenie S1. Sp. z o.o. wyprodukowała S. Sp. z o.o. siłami zatrudnionych przez siebie pracowników. Część wierzytelności, której dotyczy wniosek o zwolnienie, pokrywa wyłącznie wynagrodzenia tych pracowników i zwolniona kwota zostałaby przeznaczona wyłącznie na wypłatę wynagrodzeń. Podniesiono, iż na żaden inny cel nie mogłaby być przeznaczona, gdy wpłynęłaby na zajęty przez ZUS rachunek bankowy, z którego bank wstrzymał wszystkie inne wypłaty. Zdaniem Skarżącej, nie posiada ona żadnych innych środków na wypłatę wynagrodzeń pracownikom, niż środki należne za usługi produkcji ubrań, które pracownicy ci wykonali, a brak zwolnienia oznacza, że pracownicy nie otrzymają należnego im wynagrodzenia za wykonaną pracę.
Zdaniem Skarżącej ważny interes zobowiązanego polega zatem na konieczności realizacji zobowiązania do wypłaty wynagrodzeń zatrudnianym pracownikom, co jest możliwe jedynie w przypadku zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności, które zapewni wpływy na tę wypłatę. Dalej zarzucono, iż nieuwzględnienie tego interesu i brak zwolnienia, nie tylko nie jest uzasadnione interesem publicznym, lecz wręcz przeciwnie - godzi również i w ten interes. Bezpośrednim skutkiem zaskarżonego postanowienia jest bowiem pozbawienie pracowników środków utrzymania. Zobowiązana zaznaczyła, że osoby te wykonywały pracę licząc, że w ten sposób uzyskają wynagrodzenie pozwalające na zaspokajanie potrzeb życiowych swoich i swoich rodzin, a w wyniku wydania przez organ zaskarżonego postanowienia zostaną wynagrodzenia tego pozbawione. Według Zobowiązanej brak zwolnienia doprowadzi do drastycznych, negatywnych skutków społecznych.
W przekonaniu Skarżącej, ważny interes zobowiązanego przejawia się również w tym, że brak zwolnienia kwot potrzebnych na wypłatę wynagrodzeń skutkować będzie brakiem możliwości zatrudniania przez S. Sp. z o.o. jakichkolwiek pracowników, a tym samym prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej (w tym oczywiście wykonywania jakichkolwiek zleceń dla S1. Sp. z o.o.). Również i w tym aspekcie interes ten jest zgody z interesem publicznym, który przejawiać się będzie w braku konieczności wypłaty pracownikom świadczeń ze środków publicznych - wypłaty wynagrodzenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wypłacania zasiłku dla bezrobotnych, świadczeń przedemerytalnych, itp. Interes społeczny zrealizuje się także poprzez uchronienie pracowników przed bezrobociem, w tym w szczególności kobiet zatrudnionych na stanowiskach szwaczek, których sytuacja na rynku pracy jest bardzo trudna. Zdaniem Skarżącej brak wnioskowanego zwolnienia spod egzekucji przyniesie istotne negatywne skutki społeczne również z tego powodu.
Organy w ogóle nie ustaliły i nie rozważył, w jakim zakresie interes strony jest zgodny z interesem publicznym i w jakim zakresie zwolnienie spod egzekucji będzie realizować interes społeczny. Według Zobowiązanej, aby odmówić zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności przeznaczonej wyłącznie na wypłatę wynagrodzeń, musiałoby zostać jednoznacznie ustalone, że zwolnienie takie doprowadziłaby do całkowitej bezskuteczności egzekucji i braku możliwości ściągnięcia w jej wyniku jakichkolwiek kwot. Również i w tym zakresie organy nie dokonały wymaganych ustaleń i nie wyjaśniły stanu faktycznego.
Jak podniesiono, składnikiem majątku, którego dotyczy wniosek o zwolnienie spod egzekucji jest jedynie część wierzytelności S. Sp. z o.o. wobec S1. Sp. z o.o., która pozwala zobowiązanemu wypłacić wynagrodzenia zatrudnianym przez siebie pracownikom. W pozostałej części wierzytelność ta pozostaje zajęta. Wniosek dotyczył więc zwolnienia z egzekucji tylko części składnika majątku, a w pozostałym zakresie zajęcie tego składnika pozostaje w mocy. Podkreślono, że dłużnik zajętej wierzytelności – S1. Sp. z o.o. w roku 2020 przekazał ZUS na poczet zajętej wierzytelności łącznie kwotę 769.583,40 zł, w roku 2021 kwotę 338.067,62 zł (przy czym ostatnia wpłata w kwocie 65.000 zł miała miejsce 22.12.2021), a w roku 2022 przed wniesieniem w skargi kwotę 255.000 zł. Tak więc wnioskowane zwolnienie w żadnym razie nie prowadzi do bezskuteczności egzekucji.
Jednak, według Skarżącej, jeszcze istotniejszy, a wręcz kluczowy w sprawie jest fakt, iż organy w ogóle nie wyjaśniły, czy w sprawie została wszczęta procedura przewidziana w art. 71a i art. 71b u.p.e.a. Jej wszczęcie i przeprowadzenie dorowadzić może co najmniej do częściowego zaspokojenia należności wierzyciela. Organ w ogóle nie wyjaśnił czy procedura taka została wszczęta, a jeżeli tak to z jakim skutkiem, jakimi składnikami majątku dysponuje S1. Sp. z o.o. (dłużnik zajętej wierzytelności), jaką mają one wartość, jakie kwoty można uzyskać po skierowaniu egzekucji do tych składników majątku, itp. Ustalenia w tym zakresie muszą mieć zasadniczy wpływ na decyzję organu egzekucyjnego w przedmiocie zwolnienia z egzekucji części zajętej wierzytelności w celu wypłaty wynagrodzeń pracownikom. Tylko bowiem na podstawie tych ustaleń można by dojść do wniosku, że zwolnienie części wierzytelności spod egzekucji będzie skutkować całkowitą bezskutecznością egzekucji, a tym samym, że interes publiczny bezwzględnie nie powala na uwzględnienie ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego takie zwolnienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 20 lutego 2023r. Skarżąca podniosła, iż DIAS nie wyjaśnił czy wszczęta została procedura na zasadzie art. 71a i art. 71b u.p.e.a. Tymczasem zdaniem Zobowiązanej brak wyjaśnienia powyższej kwestii powoduje, iż nie można jednoznacznie ustalić czy w rozpoznanej strawie zwolnienie spod egzekucji części wierzytelności Skarżącej wobec S1. Sp. z o.o. doprowadziłoby do bezskuteczności egzekucji.
W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2023r. DIAS wyjaśnił, iż od wyroków WSA w Gliwicach, w których Sąd stwierdził konieczność uwzględnienia tej instytucji przy rozpoznaniu wniosku o zwolnienie spod egzekucji, DIAS wniósł skargi kasacyjne. Zaznaczono, iż podniesione w piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2023r. argumenty nie zostały ujęte w zażaleniu Skarżącej z dnia 5 września 2022r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga została oddalona, ponieważ kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej w S1. sp. z o.o. w ramach postępowania egzekucyjnego.
Zakreślając ramy prawne sprawy, należy zwrócić w pierwszym rzędzie uwagę na art. 7 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z § 2 ww. przepisu wynika zaś, że organ stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy w tym kontekście zwrócić uwagę na zasadę celowości, będącą jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 sierpnia 2012 r., II FSK 139/11, oznacza ona podejmowanie w toku postępowania takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku.
Organ egzekucyjny może jednak, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego, o czym stanowi art. 13 § 1 u.p.e.a.
Na tle art. 13 § 1 u.p.e.a. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z egzekucji ma charakter uznaniowy (wyroki: NSA z 9 marca 2022 r., III FSK 4721/21; WSA w Warszawie z 14 sierpnia 2007 r., III SA/Wa 4373/06; WSA w Bydgoszczy z 7 czerwca 2022 r., I SA/Bd 264/22). Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy.
To zobowiązany ubiegając się o zwolnienie spod egzekucji, musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji.
Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10).
Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Należy przyjąć, że skoro ustawodawca nie zabezpiecza obecnie interesów wierzyciela, poprzez uzależnienie od jego zgody możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji, to okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. W szczególności niemożność zaspokojenia wierzyciela może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego.
Instytucja zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego, stanowiąca ochronę dla zobowiązanego, nie może jednocześnie doprowadzić do zaprzepaszczenia całkowicie celu postępowania egzekucyjnego, którym jest zaspokojenie wierzyciela i nie może całkowicie pomijać interesu wierzyciela (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 grudnia 2022 r., II SA/Go 596/22).
Zachowuje zatem aktualność pogląd, że zobowiązany musi nie tylko przedstawić argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie spod egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 13; wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r., III FSK 9/22; wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15; wyrok WSA w Łodzi z 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07). Organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Ciężar udowodnienia powyższych okoliczności spoczywa na zobowiązanym.
Trafna będzie zatem odmowa zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji w sytuacji, gdy zobowiązany nie posiada innych składników majątkowych podlegających egzekucji (wyroki: WSA w Bydgoszczy z 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10; WSA w Łodzi z 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07).
Wymaga zatem ponownego uwydatnienia, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, trzeba podkreślić, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; z 13 października 2000 r., III SA 3416/99).
Odnosząc do tej materii stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie, należy zauważyć, iż organy słusznie podniosły, że wniosek o udzielenie ulgi podyktowany wypłatą wynagrodzeń dla pracowników za wykonaną przez nich pracę znajduje się w granicach wytyczonych przesłanką ważnego interesu zobowiązanego, jednakże Spółka nie wykazała, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych.
Zasadnie przyjęto, że ochrona ważnego interesu Zobowiązanej nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej.
Zaznaczono, iż Skarżąca ma kilkumilionowe zadłużenie z tytułu składek, które nadal rośnie, a zarazem nie podejmuje ona wysiłków zmierzających do uskutecznienia jego spłaty.
Co istotne, Spółka siedemnastokrotnie korzystała już ze zwolnienia ww. składnika majątku spod egzekucji w celu wypłaty wynagrodzeń dla pracowników, nie wdrażając przy tym żadnych działań restrukturyzacyjnych, o których podjęciu zapewniała wierzyciela.
Skarżąca nie posiada żadnego majątku (tak ruchomego, jak i nieruchomości), który mógłby stanowić przedmiot zabezpieczenia. Spółka utraciła zatem zdolność do spłaty zobowiązań.
W konsekwencji organy doszły do prawidłowego wniosku o braku okoliczności przemawiających za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności Spółki.
Sąd podkreśla, że Skarżąca "ważny interes zobowiązanego" utożsamia z ważnym interesem zatrudnionych przez Skarżącą osób. Jednak to Spółka jako pracodawca zatrudnionych u niej osób, zobowiązana jest do zaspokajania ich potrzeb i praw jako pracowników, co obejmuje m. in. wypłatę wynagrodzeń. Tymczasem - co należy podkreślić - od 2018 r. półka nie przekazuje składek również w części finansowanej przez pracowników, które potrącane są z ich wynagrodzeń.
Sąd ponownie zauważa, iż celem art. 13 § 1 u.p.e.a. jest ochrona interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela. Instytucja ukształtowana w tym przepisie nie może jednak prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Tym samym organy trafnie uznały, że tym razem w interesie publicznym leży odmowa obecnemu wnioskowi strony skarżącej – co ważne – po udzieleniu Skarżącej innych ulg, a także po uprzednim 17- krotnym zwolnieniu tego samego składnika majątku (wierzytelności wobec spółki S1.) spod egzekucji w celu wypłaty wynagrodzeń dla pracowników, tyle że za inne okresy.
Zdaniem Sądu wyrażone w kontrolowanym postanowieniu stanowisko zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego, jak i powołaniem stanu prawnego. Co prawda, rozstrzygnięcie jest treściowo niesatysfakcjonujące dla Skarżącej, ale nie prowadzi to do uznania, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzono w sposób wadliwy. Raz jeszcze zaakcentować należy, że instytucja zwolnienia spod egzekucji działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Uznanie administracyjne samo w sobie nie stanowi przedmiotu kontroli sądu, gdyż kontrola ta koncentruje się wokół kwestii, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny poddał wnikliwej analizie stan sprawy w aspekcie przesłanek z art. 13 § 1 u.p.e.a. Wbrew podniesionym przez Skarżącą zarzutom nie doszło do naruszenia tego przepisu. Organy egzekucyjne rozpatrując wniosek Skarżącej o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej w sposób należyty ustaliły i rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz przesłanki wymagane przepisami prawa, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swych postanowień. Nie doszło więc do naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.
W skardze zarzucono, iż organy nie wyjaśniły, czy w sprawie została wszczęta procedura przewidziana w art. 71a i art. 71b u.p.t.u. Według Skarżącej wszczęcie i przeprowadzenie powyższej procedury doprowadzić może co najmniej do częściowego zaspokojenia należności wierzyciela. Skarżąca nie podała dowodów czy okoliczności wskazujących, iż powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu powyższy zarzut jest chybiony.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), Sąd skargę oddalił.