I SA/Gl 1644/21

I SA/Gl 1644/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-07-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Bożena Pindel /przewodniczący/
Krzysztof Kandut
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Podatek od spadków i darowizn
Sygn. powiązane
III FSK 143/23 - Wyrok NSA z 2024-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2021 poz 1672
art. 18 ust. 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Anna Rotter (spr.), Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 października 2021 r. nr 2401-IEW2.4264.6.2021.8 UNP: 2401-21-214586 w przedmiocie ulg płatniczych - odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2021r. nr 2401-IEW2.4264.6.2021.8 UNP: 2401-21-214586 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ) z dnia 5 lipca 2021r. nr [...] odmawiającą H. Z. (dalej: Podatniczka, Skarżąca) umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn wynikającej z decyzji organu z dnia 13 sierpnia 2020r. nr [...] w kwocie 3.539,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 67,00 zł.
Powyższa decyzją wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.).
Stan sprawy.
Wnioskiem z dnia 20 listopada 2020 r. Skarżąca wystąpiła do organu o umorzenie zaległości podatkowej w wysokości 3.539,00zł. wraz z odsetkami w kwocie 57,00 zł. oraz kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł. z tytułu podatku od spadków i darowizn w związku z nabyciem spadku.
We wniosku Skarżąca podała, iż wraz z mężem i małoletnią córką prowadzi gospodarstwo rolne w gminie R. z którego osiąga roczny dochód w wysokości 9.949,10 zł. Podkreśliła, że nabycie tytułem spadkobrania udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nie poprawiło jej sytuacji życiowej bowiem nieruchomość jest zamieszkiwana przez jej ojca i siostrę, którzy również znajdują się w niedostatku majątkowym.
Mając na uwadze dyspozycję art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz 1672, dalej: u.d.j.s.t.) organ pismem z dnia 24 lutego 2021r. wystąpił do Prezydenta Miasta K. o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku Skarżącej.
Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 5 maja 2021 r. znak [...] nie wyraził zgody na umorzenie zaległości.
Organ decyzją z dnia 5 lipca 2021 r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła decyzji:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że Podatniczka nie wykazała ważnego interesu uzasadniającego umorzenie zaległości;
2) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj.
a. art. 122 w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych oraz brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego z punktu widzenia istnienia udzielenia ulgi;
b. art. 121 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;
c. art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 200 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym.
W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W treści odwołania wskazano, iż organ nie wezwał Podatniczki w trybie art. 155 O.p. do złożenia wyjaśnień m.in. w zakresie ewentualnego prowadzenia wspólnego gospodarstwa z innymi osobami oraz szczególnych potrzebach teściowej oraz szwagra, a kwestie te nie zostały wyjaśnione. Skarżąca podniosła, iż w trakcie postępowania zmarła jej siostra, a małoletni syn zmarłej zamieszkał z Podatniczką.
Po rozpatrzeniu odwołania DIAS decyzją z dnia 8 października 2021r. utrzymał w mocy decyzję organu z dnia 5 lipca 2021r.
Dokonując oceny decyzji organu I instancji, DIAS wskazał, iż ze sporządzonej przez Podatniczkę dnia 26 grudnia 2021 r. informacji o sytuacji finansowej wynika, że:
- w 2019 r. Skarżąca uzyskała przychód w kwocie: 9.949,10 zł,
- wysokość odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości 2.606,00 zł,
- po stronie bieżących przychodów wskazano świadczenie 500+,
- współmałżonek Skarżącej uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego,
- we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącą pozostawały: L. Z. (teściowa - dochód netto 1.250 zł.) oraz C. Z. (szwagier - dochód netto 1.991 zł),
- na utrzymaniu Podatniczki pozostaje córka A. Z.,
- Podatniczka otrzymuje zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 124 zł. miesięcznie,
- po stronie zobowiązań Skarżąca wskazała kredyt zaciągnięty 28 maja 2020 r. w Banku M. w kwocie 23.673,06 zł. na remont domu (rata miesięczna 741,83 zł),
- Podatniczka zamieszkuje nieruchomości będącej własnością teściowej (bezpłatne użytkowanie),
- jest współwłaścicielką w nieruchomości położonej w K. w przy ul. [...] (będącej przedmiotem spadku) o powierzchni 615 m2 która jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 92 m2,
- otrzymała dopłaty bezpośrednie związane w prowadzeniem gospodarstwa rolnego w kwocie 63.883,05 zł.
Podatniczka przedstawiła również wydatki na utrzymanie:
- energia elektryczna 209,66 zł,
- gaz 50 zł (butla),
- telefon 75 zł,
- ogrzewanie 50 zł (drewno),
- wywóz szamba 22 zł,
- śmieci 151,66 zł,
- ubezpieczenie na życie 30,96 zł,
- wyżywienie 1.500,00 zł.
Podatniczka wykazała kwotę miesięcznych wydatków w wysokości 2.089,28 zł. plus rata kredytu 741,83 zł łącznie - 2.831,11 zł. Równocześnie Skarżąca jest współzobowiązaną do zapłaty podatku rolnego za 2020 r. w łącznej wysokości 269,00zł.
DIAS zaznaczył, iż w trakcie trwania postępowania sytuacja materialna i życiowa Podatniczki uległa zmianie, bowiem jak wynika z treści odwołania jej teściowa zmarła, co spowodowało dalsze pogorszenie sytuacji materialnej gospodarstwa domowego. Zmarła również siostra Skarżącej.
Dokonując oceny okoliczności sprawy w świetle dyrektyw art. 67a § 1 pkt 3 O.p. DIAS stwierdził, iż Podatniczka osiąga niskie dochody oraz nie posiada żadnego majątku oprócz przedmiotu spadkobrania. Łącznie Podatniczka uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 1.460,00 zł. DIAS wyraził domniemanie, iż Podatniczka musi korzystać ze wsparcia zewnętrznego, tym bardziej, że część wydatków jest przeznaczona na utrzymanie nieruchomości, w której zamieszkiwali również teściowa i szwagier (razem uzyskiwali dochód netto w kwocie 3.241,00 zł.). Wskazano, iż łączny dochód wszystkich domowników Skarżącej po śmierci jej teściowej wynosi 3.451,00 zł, a wykazane wydatki wynoszą 2.831,11 zł. DIAS zwrócił uwagę na dopłaty bezpośrednie do prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 63.883,03 zł rocznie. DIAS zaznaczył, że nabyta przez Skarżąca w ¼ części nieruchomość zamieszkana jest przez ojca Podatniczki, co uniemożliwia aktualnie uzyskiwanie z tej nieruchomości dochodu. W przekonaniu DIAS nie można jednak wykluczyć, iż w przyszłości Skarżąca odniesie korzyść materialną z tytułu posiadania w/w nieruchomości. Ustalono, iż w rodzinie Podatniczki minimum socjalne na rodzinę nie jest osiągane, co jest jednak rekompensowane w znacznej części dopłatą do gospodarstwa rolnego. DIAS podkreślił, iż zobowiązanie podatkowe objęte zaskarżoną decyzją, powstało w związku z nabyciem spadku. Tym samym była to dobrowolna i świadoma decyzja Podatniczki. Dokonując czynności prawnych związanych z nabyciem spornego zobowiązania Skarżąca winna była liczyć się z obowiązkiem uregulowania wszelkich należności z tym związanych. Należało kalkulować wszelkie konsekwencje podjętych przez siebie decyzji, w tym decyzji o przyjęciu spadku. DIAS zaznaczył, iż pomimo relatywnie trudnej sytuacji finansowej Podatniczka miała zdolność do zaciągnięcia pożyczki w banku, gdzie miesięczna rata wynosi 742 zł. Konkludując DIAS przyjął, iż możliwość dysponowania spadkiem jest zależna tylko i wyłącznie od woli Podatniczki i może ona z tego spadku czerpać dochody, jeżeli nie w chwili obecnej to w przyszłości. Ponieważ zobowiązanie podatkowe znajduje pokrycie w masie spadkowej, to według DIAS, nie stanowi to o ważnym interesie podatnika. DIAS uznał, iż możliwa jest zapłata zobowiązania podatkowego jeżeli nie jednorazowo, to przynajmniej w ratach. Tymczasem, jak zaznaczono, umorzenie zaległości ma charakter ostateczny i oznacza rezygnację z dochodzenia należności podatkowej bez zaspokojenia choćby w części.
Zdaniem DIAS w sprawie nie występuje również przesłanka interesu publicznego. DIAS zaznaczył, iż pomimo tego, że Skarżąca znajduje się w relatywnie trudnej sytuacji finansowej, to doznała przysporzenia majątkowego o znacznej wartości, które może w przyszłości przynosić dochód. Według DIAS, Skarżąca nie podjęła nawet próby spłaty zaległości podatkowej choćby w ratach, pomimo, że w czasie trwania postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego zaciągnęła kredyt w Banku M. S.A., który jest spłacany. Z tego faktu DIAS wywiódł, iż również zapłata spornego zobowiązania podatkowego w ratach byłaby możliwa. Jednocześnie Podatniczka nie została pozbawiona możliwości zarobkowania.
DIAS powołując się na treść art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. zwrócił uwagę na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 5 maja 2021r., w którym organ ten nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej. DIAS podkreślił, iż powyższym stanowiskiem związane są organy podatkowe wydające decyzję na zasadzie art. 67a § 1 O.p. Organy podatkowe nie mogą dokonywać umorzenia podatków będących w całości dochodem jednostek samorządu terytorialnego, w sytuacji braku zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.
W konsekwencji DIAS stwierdził, iż w sprawie nie zaistniałą żadna z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 O.p. Odnosząc się do zarzutów odwołania DIAS stwierdził brak naruszenia przepisów postępowania, a to art. 122 O.p., 121 O.p., art. 123 O.p.
Na powyższą decyzję Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do tut. Sądu skargę.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie;
1) przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1 O.p. poprzez przekroczenie zasady zaufania do organów podatkowych polegające na braku dbałości o wyjaśnienie wszelkich aspektów w zakresie niezebrania w sprawie wszystkich dowodów,
2) przepisów postępowania, tj. art. 122, w związku z art. 187, w związku z art. 210 § 1 O.p. poprzez zaniechanie poczynienia istotnych ustaleń faktycznych i dokonania ich oceny z punktu widzenia przesłanek warunkujących umorzenie przez organ zaległości podatkowych, a także podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
3) przepisów postępowania, tj. art. 191 O.p. poprzez dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, tj. w sposób prowadzący do wniosku, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby w sprawie zachodziła przesłanka ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego,
4) prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego albowiem Skarżąca posiada majątek na spłatę zobowiązań i ma możliwości zarobkowe, finansowe, podczas gdy Skarżąca nie dysponuje majątkiem umożliwiającym spłatę zaległości podatkowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i swojej rodziny.
W konsekwencji Skarżąca wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji,
2) uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia 5 maja 2021r.,
3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu do skargi Podatniczka podała, iż uiszczenie zaległości podatkowej w sposób znaczący wpłynie na możliwość utrzymania minimalnego poziomu jej życia oraz najbliższych członków rodziny. W skardze wskazano powołując się w tym względzie na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż pojęcie "ważnego interesu podatnika" nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona nie miała wpływu. Ważnym interesem podatnika jest również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itd. Zdaniem Podatniczki treść uzasadnienia decyzji wskazuje, że decyzja oraz postanowienie Prezydenta Miasta K. zostały oparte na insynuacjach i domysłach, gdyż organ nie posiadał wiedzy w jaki sposób prowadzona jest gospodarka finansowa w rodzinie Skarżącej. Zarzucono, iż organ wydał decyzje nie posiadając wiedzy, iż szwagier Skarżącej jest osobą niepełnosprawną, a teściowa – osoba opiekująca się szwagrem – zmarła w trakcie trwania postępowania. Okoliczność ta dodatkowo pogorszyła sytuację ekonomiczną Skarżącej.
W odniesieniu do faktu zaciągnięcia pożyczki Skarżąca stwierdziła, oceniły jej cel. Zdaniem Podatniczki pożyczka zaciągnięta została w celu sfinansowania niezbędnego remontu domu. Intencją Skarżącej było przede wszystkim zapewnienie godnego i bezpiecznego miejsca zamieszkania dla małoletniej córki. Dla Podatniczki niezrozumiałą jest sytuacja, w której organ dostrzega z jednej strony bardzo złą sytuację majątkową Skarżącej, a z drugiej strony stwierdza, że nabycie udziału w nieruchomości doprowadziło do znaczącego polepszenia sytuacji finansowej. Tymczasem w niniejszej nieruchomości zamieszkuje ojciec Skarżącej, a do marca 2021 roku mieszkała tam jej zmarła siostra. Skarżąca podniosła, iż organ winien kierować się zasadą logiki. Zaznaczono, iż w uzasadnieniu do decyzji organ niejednokrotnie odwołuje się do interesu publicznego, nie zauważając przy tym, że przez to pojęcie należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów.
W przekonaniu Skarżącej organ nie rozważył również, że spłata zaległości podatkowej przyczyni się do utraty środków przeznaczonych na edukację małoletniej córki. Organ błędnie przyjął, iż środki pochodzące z tzw. programu 500 + zwiększają możliwości finansowe Podatniczki. Według Skarżącej celem tych środków jest m. in. wsparcie nauki, a nie spłata zaległości podatkowych. Podatniczka nie zgodziła się z organem, iż środki z programu Dobry Start wpływają pozytywnie na jej sytuację majątkową.
Następnie zarzucono, iż DIAS dokonał jedynie próby analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej rodziny. DIAS słusznie zauważa, iż osiągane dochody Skarżącej są niskie, a miesięczna kwota przypadająca na wszystkich domowników wynosi 3541,00 zł, przy niezbędnych wydatkach wynoszących 2831,11 zł. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazł się zarzut braku wykazania przez Skarżącą wydatków wszystkich członków rodziny. Zdaniem Podatniczki nawet jeśli przyjąć, iż duża część kwoty dotyczy spłaty pożyczki, to i tak porównanie tych wielkości prowadzi do wniosku, że Podatniczka nie jest w stanie udźwignąć ciężaru spłaty zaległości podatkowej i odsetek nie ryzykując życia w ubóstwie. W przekonaniu Skarżącej przysporzenie na skutek spadkobrania ma charakter przysporzenia teoretycznego, gdyż brak jest możliwości czerpania korzyści finansowych z przedmiotu spadku, a dokonana przez organy analiza przyszłej, niedającej się przewidzieć sytuacji majątkowej jest bezprzedmiotowa w sprawie.
Końcowo Skarżąca wskazała, iż zarówno organy podatkowe jak i Prezydent Miasta K. nie dokonały wnikliwej i rzetelnej analizy sytuacji majątkowej Skarżącej z odniesieniem do jej zdolności płatniczych, a w toku postępowania przyjęto niekorzystną dla Podatniczki wykładnię przesłanki ważnego interesu podatnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (bez znaczenia w sprawie), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2).
Decyzje organów podatkowych w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie to jest ograniczone dyrektywami wyboru, t.j. ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym. Przez pojęcie interes publiczny, który jest pojęciem niedookreślonym, rozumieć można dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Kolejną kierunkową dyrektywą wyboru określoną w art. 67a §1 pkt 3 O.p. jest ważny interes podatnika. Pojęcie to jest również nieostre i dlatego winno być oceniane poprzez pryzmat okoliczności konkretnej sprawy.
Zatem nawet zaistnienie jednej z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie wskazał bowiem sytuacji, w której organ miałby obowiązek zastosowania ulgi. Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a §1 O.p., w którym to przepisie ustawodawca używa wskazanych wcześniej pojęć nieostrych, tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", nie daje podstaw do przyjęcia, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Zasadne więc jest powoływanie się w tym zakresie na przykłady mogące stanowić wskazówki interpretacyjne, zaczerpnięte z piśmiennictwa podatkowego, czy też wypracowanego w tym zakresie dorobku orzecznictwa sądowego, niemniej w każdym wypadku ich analiza musi być dokonana w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w konkretnej sprawie.
Zaakceptować przy tym należy pogląd, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższego przepisu powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Wpływy z podatków przeznaczane są bowiem na realizację różnych celów społecznych, a więc odpowiednio do tej okoliczności, odstąpienie od ich poboru bądź przyznania innych ulg w ich spłacie powinno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Interpretując termin "ważnego interesu podatnika", należy mieć również na uwadze to, że o jego istnieniu decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o przyznaniu, bądź nie, określonej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a ważnego interesu podatnika nie powinno się utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie skorzystania z ulgi (por. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 676/07, z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FSK 985/07, z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt II FSK 426/10, z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1007/10; wszystkie wyroki dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podkreśla, że wydanie pozytywnej decyzji w zakresie ulgi w spłacie należności podatkowych może nastąpić tylko w sytuacjach szczególnie uzasadnionych i tylko wyjątkowe okoliczności mogą uzasadniać zgodę na umorzenie zaległości podatkowych. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby bowiem, że każdy podatnik, który znajduje się w trudnej sytuacji osobistej bądź finansowej, spełnia przesłanki warunkujące możliwość uzyskania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
W rozpoznanej sprawie chodziło o umorzenie zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn wynikającej z decyzji organu z dnia 13 sierpnia 2020r. w kwocie 3539,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 67,00 zł.
W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej oceny obu przesłanek umorzenia.
Wnioskowana ulga stanowi wyłom od zasady terminowego płacenia podatków. Niewątpliwie Skarżąca osiąga niskie dochody. Nie zmienia to jednak faktu, iż – jak prawidłowo wywiodły organy podatkowe – Skarżąca otrzymuje dopłaty bezpośrednie do prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 63.883,03 zł rocznie. Trudności z jakimi boryka się Skarżąca,, których istnienie nie negowały organy, nie oznaczają obowiązku po stronie organów podatkowych wspomagania poprzez udzielenie ulgi podatkowej. Ustalona przez organy podatkowe sytuacja majątkowa Skarżącej nie uniemożliwia spłaty zaległości podatkowej. Jak trafnie wskazały organy, pomimo tego, że nabyta przez Skarżącą w ¼ części nieruchomość zamieszkana jest przez ojca Podatniczki, to w przyszłości Skarżąca może odnieść korzyść materialną z tytułu posiadania wspomnianej nieruchomości.
Sąd podziela stanowisko DIAS, iż dokonując czynności prawnych związanych z nabyciem spornego zobowiązania Skarżąca winna była liczyć się z obowiązkiem uregulowania wszelkich należności z tym związanych.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem DIAS, że pomimo relatywnie trudnej sytuacji finansowej Podatniczka miała zdolność do zaciągnięcia pożyczki w banku, gdzie miesięczna rata wynosi 742 zł. Prawidłowo wywiedziono również, że sporne zobowiązanie podatkowe znajduje pokrycie w masie spadkowej
Sąd stwierdza, iż organy zasadnie nie dopatrzyły ważnego interesu podatnika w sprawie.
Zasadnie zwrócono uwagę, że Podatniczka nie podjęła próby spłaty zaległości podatkowej choćby w ratach, podczas, gdy jednocześnie zaciągnęła kredyt w Banku M. S.A., który jest przez Skarżącą spłacany. Prawidłowo z powyższej okoliczności organy wywiodły wniosek, że również zapłata spornej zaległości podatkowej w ratach byłaby możliwa.
W rozpoznanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Organy nie naruszyły również przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod katem przesłanek zawartych w art. 67a § 1 O.p. Organy zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 121 § 1 i § 2 O.p. oraz art. 122 O.p. poczyniły starania o pozyskanie niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów, których analiza jednoznacznie wskazuje, że wniosku zawarte w zaskarżonej decyzji DIAS i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są prawidłowe.
W tym miejscu wskazać należy na treść art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.
Na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3 tej ustawy).
W przypadku podatku od spadków i darowizn, należącego do dochodów gminy (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g u.d.j.s.t.), podstawowe znaczenie ma zatem wynikające z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. ograniczenie możliwości umorzenia zaległości podatkowych przez naczelnika urzędu skarbowego. Użyty w tym przepisie zwrot "wyłącznie za zgodą" jednoznacznie przesądza, że wynikające z art. 67a § 1 O.p., uprawnienia do udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane przez organy podatkowe z uwzględnieniem stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego. W sytuacji zatem, gdy organ ten nie wyrazi zgody na zastosowanie ulgi, organy podatkowe nie mają możliwości pozytywnego załatwienia wniosku podatnika. W rozpoznanej sprawie postanowieniem z dnia 5 maja 2021r. Prezydent Miasta K. w sposób niebudzący wątpliwości nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej Skarżącej z tytułu podatku od spadków i darowizn w kwocie 3.539,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 67,00 zł.
Mając na uwadze przytoczone wcześniej regulacje, w stosunku do tej zaległości, organy podatkowe mogły jedynie podjąć decyzję o odmowie jej umorzenia, bez względu na własną ocenę zasadności argumentacji podnoszonej przez Skarżącą. W tym zakresie organy podatkowe nie działają bowiem w granicach swojego uznania administracyjnego. Odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi przez organy nie naruszyła prawa. Niezależnie od powyższego Sąd w tym miejscu jeszcze raz wskazuje, że ustanowione przepisem u.d.j.s.t. związanie stanowiskiem Prezydenta Miasta K., nie pozwalało organom na pozytywne rozpatrzenie wniosku Skarżącej.
Sąd zaznacza, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 (Lex nr 558265), postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Oceniając zatem podane przez Prezydenta Miasta K. uzasadnienie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej Skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, istniejących i znanych temu organowi w dacie wydania postanowienia z dnia 5 maja 2021r., jego argumentacja była adekwatna do tych okoliczności. Prezydent Miasta K. wskazał, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie ważnego interesu podatnika. Zaznaczył, że ważny interes podatnika występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Podkreślił, że instytucja umorzenia zaległości ma szczególny charakter, a trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika.
Istota argumentacji Prezydenta Miasta K. sprowadzała się więc do podkreślenia wyjątkowego charakteru wnioskowanej ulgi. Prezydent Miasta K. nie dopatrzył się również przesłanek interesu publicznego. odniósł się również do przesłanki interesu publicznego. Prezydent Miasta K. dostrzegł trudną sytuację materialną Podatniczki, wskazując jednak, że nie przemawia ona za udzieleniem tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie w całości zobowiązania podatkowego. Ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której Skarżąca znalazła się niezależnie od swego postępowania. W przekonaniu Prezydenta miasta K. umorzenie zaległości podatkowej w okolicznościach rozpoznanej sprawy byłoby działaniem zbyt pochopnym i oznaczałoby przerzucenie ciężaru spłaty zobowiązania na budżet Miasta, co byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
W świetle powyższego Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznanej sprawy - istniejących i znanych w dacie decydowania w przedmiocie wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej – postanowienie Prezydenta Miasta K. odmawiające wyrażenia takiej zgody nie naruszało prawa. Odmowa ta mieściła się w ramach dopuszczalnego uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił