I SA/Gl 1636/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że brak oryginałów faktur VAT uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego, nawet w przypadku zdarzenia losowego.
Spółka utraciła oryginały faktur VAT w wyniku pożaru i starała się odtworzyć prawo do odliczenia podatku naliczonego za styczeń 2000 r. za pomocą duplikatów. Organy podatkowe uznały prawo do odliczenia jedynie w części odpowiadającej przedłożonym duplikatom, co skutkowało określeniem wyższego zobowiązania podatkowego. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak współdziałania w odtworzeniu dokumentów. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że obowiązek udokumentowania prawa do odliczenia spoczywa na podatniku, a duplikaty faktur mogą stanowić podstawę odliczenia, jeśli zostaną prawidłowo uzyskane.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" S.c. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2000 r. Spółka utraciła oryginały faktur VAT w wyniku pożaru i starała się odtworzyć prawo do odliczenia podatku naliczonego za pomocą duplikatów. Organy podatkowe uznały prawo do odliczenia jedynie w kwocie 2.846,43 zł, wynikającej z przedłożonych duplikatów, podczas gdy spółka wykazała w deklaracji naliczony podatek w kwocie 8.160,00 zł. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 121, 122 i 191 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organy nie współdziałały wystarczająco w odtworzeniu utraconych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia, podstawą do obniżenia podatku należnego są wyłącznie oryginały faktur, faktury korygujące lub ich duplikaty. Sąd zgodził się z poglądem, że duplikat faktury jest ponownym wystawieniem faktury i może stanowić podstawę odliczenia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że obowiązek udokumentowania prawa do obniżenia podatku naliczonego spoczywa na podatniku, nawet w przypadku zdarzeń losowych. Organy podatkowe podjęły działania w celu umożliwienia stronie wywiązania się z tego obowiązku, a spółka miała wystarczająco dużo czasu na odtworzenie dokumentacji. Sąd uznał, że organy należycie wypełniły swoje obowiązki, a trudności z uzyskaniem duplikatów wynikały z inicjatywy i sposobu działania samej spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, utrata oryginałów faktur VAT w wyniku zdarzenia losowego nie zwalnia podatnika z obowiązku udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonego. Podstawą do odliczenia mogą być duplikaty faktur, jednakże obowiązek ich uzyskania i przedstawienia spoczywa na podatniku.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej oraz rozporządzeń wykonawczych jednoznacznie wskazują, że podstawą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony są oryginały faktur, faktury korygujące lub ich duplikaty. Obowiązek wykazania prawa do odliczenia spoczywa na podatniku, który w swoim interesie powinien dbać o zgromadzenie stosownych dowodów. Organy podatkowe mają obowiązek współdziałać w wyjaśnianiu stanu faktycznego, ale nie są zobowiązane do wyręczania podatnika w poszukiwaniu dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
u.p.t.u. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, który stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów lub usług.
Rozporządzenie art. 50 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi jako nieuzasadnionej.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek organu podatkowego podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Pomocnicze
O.p. art. 13 § § 1 pkt 2 lit. a
Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie art. 51 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Procedura wystawiania duplikatów faktur.
u.p.t.u. art. 23 § pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Upoważnienie ustawowe dla ministra finansów do określenia przesłanek negatywnych odliczenia podatku naliczonego.
P.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 187 § §1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Zasada otwartego systemu dowodów.
O.p. art. 86
Ordynacja podatkowa
Obowiązek przechowywania dokumentów do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 121, 122 i 191 O.p., poprzez brak wystarczającego współdziałania organów podatkowych w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych po zdarzeniu losowym (pożarze). Twierdzenie, że organ podatkowy powinien aktywnie pomagać podatnikowi w odzyskiwaniu duplikatów faktur od kontrahentów.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek udokumentowania prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony spoczywa na podatniku duplikat faktury może stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego organy podatkowe nie są zobowiązane do poszukiwania za podatnika dokumentów istotnych w rozliczeniu podatkowym
Skład orzekający
Ewa Karpińska
przewodniczący
Anna Wiciak
członek
Mirosław Kupiec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku podatnika w zakresie dokumentowania prawa do odliczenia VAT, dopuszczalność duplikatów faktur jako dowodu, zakres współdziałania organów podatkowych w przypadku zdarzeń losowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2000 roku i późniejszych lat, przed zmianami w przepisach VAT. Interpretacja przepisów rozporządzenia może być przedmiotem dalszych analiz w kontekście aktualnego stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowy obowiązek podatnika w zakresie dokumentowania transakcji i konsekwencje jego zaniedbania, nawet w obliczu zdarzenia losowego. Jest to ważna lekcja dla przedsiębiorców.
“Pożar zniszczył faktury VAT – czy to zwalnia z obowiązku zapłaty podatku?”
Dane finansowe
WPS: 9996 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 1636/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2005-06-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-11-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Wiciak Ewa Karpińska /przewodniczący/ Mirosław Kupiec /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska Sędzia NSA Anna Wiciak Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.) Protokolant Magdalena Nowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. przy udziale – sprawy ze skargi. "A" S.c. D. L., S. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "A’ S.c. D. L., S. T., zwaną dalej Spółką, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2000 r. W wysokości 9.996 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwaną dalej O.p.). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco w dniach [...],[...] , [...] oraz [...],[...] i [...] 2003r. pracownicy Urzędu Skarbowego w M. przeprowadzili kontrolę w "A " s.c. D. L., S. T. w M., w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za 2000 r. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, iż Spółka nie posiadała oryginałów faktur VAT, na podstawie których obniżyła podatek należny o podatek naliczony wykazany w deklaracji VAT-7 za wyżej wymieniony okres rozliczeniowy. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, dokumenty dotyczące firmy "A" uległy całkowitemu spaleniu w dniu [...] 2002r., co potwierdza zaświadczenie wydane przez Komendę Powiatową Straży Pożarnej w M.. Z uwagi na utratę oryginałów faktur VAT Spółka wystąpił do swoich kontrahentów z prośbą o wystawienie duplikatów utraconych faktur, jednakże nie udało się odtworzyć wszystkich brakujących dokumentów. Wspólnicy okazali jedynie wydruk z wystawionych w styczniu 2000r. faktur sprzedaży, który porównano ze złożoną deklaracją VAT-7, różnic nie stwierdzono. Do protokołu z kontroli przedłożono 5 duplikatów faktur VAT na kwotę podatku VAT 936,16 zł. W toku postępowania kontrolnego Spółka zobowiązała się do dostarczenia do Urzędu Skarbowego wszystkich uzyskanych duplikatów faktur zakupu. Jednostka dostarczyła dodatkowo 59 duplikatów faktur VAT (tom II, karta nr 1 - załączniki nr 1 -48; karta nr 13-załączniki nr 1, 4, 16,17; karta nr 15-załącznik nr 1; karta nr 16-załączniki nr 24 - 29), potwierdzających dokonane zakupy w styczniu 2000r. (na łączną wartość podatku VAT 1.910,27 zł). Kontrolujący uznali prawo Spółki do obniżenia podatku należnego za ww. miesiąc o podatek naliczony w łącznej kwocie 2.846,43 zł, wynikający ze wszystkich przedłożonych przez Spółkę duplikatów faktur VAT. Tymczasem w deklaracji VAT-7 za styczeń 2000r. kontrolowana jednostka wykazała podatek naliczony do odliczenia w kwocie 8.160,00 zł. W konsekwencji powyższego, organ podatkowy I instancji wydał postanowienie nr [...] z [...] r. (tom I, karta nr 65), mocą którego wszczął postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2000r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zapewnił stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Po zapoznaniu strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (tom II, karta nr 27), ww. organ podatkowy wydał decyzję Nr [...] z [...] r. (tom II, karta nr 29), w której określono zobowiązanie podatkowe za badany miesiąc w zmienionej wysokości. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji podkreślił, iż zgodnie ż art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm., zwaną dalej u.p.t.u.) podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, którą stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów lub usług. Organ wskazał, że również w przepisach szczegółowych - konkretnie w § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245, zwanego dalej Rozporządzeniem) - ustawodawca określił, iż podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. W świetle wskazanych powyżej uregulowań prawnych Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. uznał, iż Spółka miała prawo do odliczenia podatku VAT w kwocie 2.846,43 zł, co uwzględnił w rozliczeniu szczegółowo przedstawionym w decyzji wymiarowej. Od tej decyzji, jak również od decyzji za poszczególne pozostałe miesiące, 2000r. strona złożyła jedno wspólne odwołanie z [...].2004r. W przedmiotowym odwołaniu Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi podatkowemu I instancji naruszenie przepisów proceduralnych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności art. 121, 122 oraz 191 O.p. Według Spółki w sytuacji, gdy miało miejsce zdarzenie losowe - takie jak pożar - organ podatkowy powinien współdziałać z podatnikiem w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych. Tymczasem organ podatkowy I instancji nie dopełnił wymogów we wskazanym zakresie, nie użył wszelkich dostępnych mu środków mimo ponawianych wniosków Spółki o przeprowadzenie kontroli celem uzyskania duplikatów utraconych dokumentów źródłowych. Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz mając na względzie konieczność zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu odwoławczym, postanowieniem Nr [...] z [...] r. organ podatkowy poinformował stronę o możliwości skorzystania z praw przewidzianych w art. 123 i art. 200 O.p. Jednakże na etapie postępowania odwoławczego z praw tych strona nie skorzystała. Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy uznał, że argumenty przedstawione w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję organu podatkowego II instancji, jak również na decyzje dot. rozliczenia podatku od towarów i usług za pozostałe miesiące 2000r. –pełnomocnik strony złożył jedną wspólną skargę pismem z [...] 2004r., wnosząc o jej uwzględnienie. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie procedury podatkowej, a w szczególności art.121, 122 i art.191 Ordynacji podatkowej mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uznała, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniami organu odwoławczego, w świetle czynności przeprowadzonych przez Urząd Skarbowy w M.. Zdaniem pełnomocnika w sytuacji, gdy miało miejsce zdarzenie losowe takie jak pożar, organ podatkowy w toku postępowania podatkowego powinien współdziałać z podatnikiem w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych. Przy tym powołano się na uzasadnienie do wyroku NSA z 12.02.2002 sygn. akt III SA 2400/00. Podkreślono, że sama skarżąca przejawiała ogromną inicjatywę w kierunku uzyskania duplikatów utraconych dokumentów źródłowych. Na potwierdzenie tego załączono do skargi pisma kierowane do kontrahentów oraz korespondencję z Urzędami Skarbowymi. Zauważono, iż skarżąca wiele razy zwracała się zarówno do swoich kontrahentów, jak i organu podatkowego o pomoc w wyegzekwowaniu duplikatów faktur od firm, u których skarżąca dokonywała zakupów - w większości przypadków nie uzyskała duplikatów tych dokumentów natomiast organ podatkowy nie przejawiał najmniejszego zainteresowania w pomocy podatnikowi przy odzyskaniu utraconych dokumentów. Dalej podkreślono ponownie, iż to organ podatkowy dysponuje odpowiednimi narzędziami prawnymi pozwalającymi wyegzekwować wystawienie duplikatów faktur, czy też, o co zwracała się pisemnie Spółka, ustalenie że dany podmiot wystawiał faktury na rzecz skarżącego. Zdaniem pełnomocnika organ podatkowy I instancji dopuścił się rażącego naruszenia art. 122 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej jest zobowiązany do podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wskazano, że z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek takiego prowadzenia czynności procesowych, ażeby możliwym było usunięcie wszystkich przeszkód utrudniających ustalenie stanu rzeczywistego sprawy oraz konieczność uzyskania w toku postępowania podatkowego takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. W efekcie tego pełnomocnik stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy może być uznany za wyczerpujący, jeśli ustalone wszystkie fakty prawotwórcze w sposób niesporny, nie pomijają żadnego z nich. W tym zakresie powołano się na publikację Dariusza Jankowiaka "Zasady ogólne postępowań podatkowych" str. 87-89. Ponadto jego zdaniem organ przekroczył także granice swobodnej oceny dowodów, ponieważ zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgodnie z normą wynikająca z art. 191 O.p., zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (wyrok NSA z 11 września 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 559/99). W efekcie tego w ocenie pełnomocnika organ podatkowy I instancji nie użył wszelkich dostępnych mu środków w celu zebrania całego materiału dowodowego, mimo ponawianych wniosków Spółki. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy zauważył, że skarżąca nie wniosła żadnych nowych argumentów oraz nie wskazała żadnych nowych dowodów mogących wpłynąć na odmienny sposób załatwienia sprawy, dlatego w pełni podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji wyjaśniając, że decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, a argumenty zawarte w złożonej skardze są bezzasadne. Zaznaczono, że w wyniku przeprowadzonej kontroli organ podatkowy I instancji stwierdził brak dokumentów źródłowych, będących podstawą do obniżenia przez "A" podatku należnego o podatek naliczony. W czasie prowadzonego postępowania podatkowego umożliwiono stronie zgromadzenie niezbędnej, brakującej dokumentacji poprzez wyznaczanie terminów do jej odtworzenia oraz przedłożenia wszelkich nowych dowodów w sprawie. Tym samym uwzględniono cały zebrany materiał dowodowy, a także korespondencję przekazaną przez wspólników Spółki podczas prowadzonego postępowania podatkowego w tym także duplikaty części faktur VAT potwierdzających zakupy dokonane w badanym miesiącu. Zdaniem organu odwoławczego, organ podatkowy I instancji dokonał wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, a okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i udowodnione w sposób wyczerpujący, pozwalający na obiektywne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Według organu odwoławczego, powołane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania, w tym przepisów art. 121, art. 122 oraz art. 191 O.p. były bezzasadne. Jego zdaniem zaskarżona decyzja wydana została na podstawie prawa, w oparciu o dowody zgromadzone w trakcie postępowania kontrolnego i podatkowego, gdyż przepisy u.p.t.u., jak również wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie przewidywały możliwości zwolnienia podatnika od obowiązku udokumentowania prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego nawet w przypadkach losowych, siły wyższej. Organ zgodził się ze stwierdzeniem, że nie ma przeszkód, aby w sytuacji po zaistnieniu zdarzenia losowego, jak pożar czy kradzież, organy podatkowe współdziałały z podatnikiem w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych, podkreślił jednak, że obowiązek należytego udokumentowania operacji gospodarczych mających znaczenie w opodatkowaniu spoczywa na podatniku. Tym samym organy podatkowe nie są zobowiązane do poszukiwania za podatnika dokumentów istotnych w rozliczeniu podatkowym, ani do odtwarzania rzeczywistego przebiegu zdarzeń u jego kontrahentów. Jak wskazano, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy I instancji umożliwił Spółce dostarczanie utraconych dokumentów, oczekując na nie przez okres kilkunastu miesięcy. Nie sposób również odmówić temu organowi chęci współpracy ze Spółką w celu obiektywnego wyjaśnienia sprawy. Mając na uwadze wspomnianą wyżej ogólną zasadę, wedle której to na podatniku ciąży obowiązek udokumentowania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i potwierdzenia prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wystąpił do stosownych organów Prokuratury w K. z prośbą o udostępnienie kserokopii faktur, wystawionych dla kontrolowanej jednostki przez firmę "B" P. Ć. (pisma z [...] 2003r. i [...] 2003r. - tom I, karty nr 101 i 110) i tym samym uwzględniono wniosek Strony zawarty w piśmie z [...] 2003r. Podsumowując swoje wywody organ podkreślił, iż stwierdzone w decyzji organu podatkowego I instancji nieprawidłowości są wyłącznie następstwem braku dokumentów wymaganych przepisami u.p.t.u. i aktów wykonawczych, których obowiązek odtworzenia ciąży na podatniku. Podatnik, który utracił faktury VAT winien ubiegać się o ich duplikaty z własnej inicjatywy i we własnym interesie - nie czekając na dyspozycje, ani nie licząc na współdziałanie organu podatkowego w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych. Spółka winna bowiem przechowywać te dowody przez okres 5 lat, liczonych od końca roku, w którym wystawiono te faktury. Zdaniem organu Spółka miała bardzo dużo czasu na odtworzenie niezbędnych dokumentów źródłowych, a cały podatek naliczony zawarty w przedłożonych przez Spółkę duplikatach faktur VAT - został przez organ podatkowy I instancji uwzględniony. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze, a pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi, decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stosownie do przepisu § 50 ust. 3 Rozporządzenia podstawą do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty, o których mowa w § 51 Rozporządzenia. W orzecznictwie przepis ten budzi pewne wątpliwości, co do jego zgodności z upoważnieniem ustawowym (stwarza on bowiem pozytywną przesłankę odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 23 pkt 1 u.p.t.u. wynika, że minister właściwy w sprawach finansów publicznych może określić w drodze rozporządzenia jedynie przesłanki negatywne, nieuprawniające do odliczenia), to jednak stwierdza się, że wyraźnie wynika z niego, że podstawą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony może być, oprócz oryginału faktury lub faktury korygującej, również duplikat faktury (zob. wyrok NSA z 31.11.2003 r. III SA 781/01, M.Podat. 2004/5/42). Z tym stwierdzeniem należy się zgodzić. Tym bardziej, że na podstawie § 51 ust. 1 (Jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu albo zaginie, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawia fakturę zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury) oraz ust. 2 tego przepisu (Faktura wystawiona ponownie musi zawierać wyraz DUPLIKAT oraz datę jej wystawienia. Duplikat faktury powinien być wystawiony w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca) można stwierdzić, że duplikat jest ponowną fakturą, który posiada takie same elementy jak jej kopia i tym samym oryginał, a stosownie do art. 19 ust. 2 u.p.t.u. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Na gruncie podatku od towarów i usług faktury wystawiane przez podatników VAT pełnią podstawową funkcję. Nie są one tylko zwykłym dokumentem służącym dokumentacji transakcji w obrocie gospodarczym, czy podstawą do zaksięgowania w księgach stron tej transakcji. Zawierają one podatek należny, gdy fakturę wystawia podatnik sprzedając towar lub wykonując usługę lub podatek naliczony, gdy czynności te wykonuje "sprzedawca" na rzecz podatnika. Podatek należny i naliczony to dwa elementy konstrukcji podatku od towarów i usług. Obniżenie podatku należnego o naliczony przepis art. 19 ust. 1 u.p.t.u. określa mianem prawa podatnika. Prawo to jest jednak ograniczone pewnymi warunkami wynikającymi z przepisów u.p.t.u. i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Między innymi podatek naliczony winien wynikać z faktur, którymi są jak wskazano ich duplikaty, wystawionych przez uprawnione podmioty stwierdzających nabycie towarów i usług. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że obowiązek poszukiwania dowodów nie ciąży tylko na organie podatkowym, bowiem strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych i że w postępowaniu administracyjnym również obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne (zob. wyroki NSA z 30.11.2000 r. III SA 1939/99, LEX nr 47512; z 22.05.2000 I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373 i z 1.06.1999 r. III SA 5688/98, LEX nr 38711 oraz A.Hanusz "Strony postępowania podatkowego a ciężar dowodu." Prz.Podat. 2004/9/49 - t.2 i K.Dziedzic "Tryb postępowania podatnika w przypadku zniszczenia lub kradzieży faktury VAT." M.Podat. 2000/2/44 - t.1). Sąd przychylając się do tego poglądu pragnie podkreślić, że prawo materialne podatnika wiąże się z obowiązkiem procesowym jego wykazania. W tym przypadku faktura wymagana przepisami materialnego prawa podatkowego jest jedynym dowodem wykazania podatku naliczonego, czyli art. 19 ust. 1 u.p.t.u. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 181 O.p., który zawiera zasadę otwartego systemu dowodów. W zależności od tego, który z podatków jest większy występuje w efekcie albo podatek do zapłaty albo nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do zwrotu lub przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W związku z tym w trakcie kontroli podatkowej lub skarbowej, czynności sprawdzających lub postępowania podatkowego obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stosownie do art. 122 i art. 187 §1 O.p. wprawdzie spoczywa na organie podatkowym ale jeśli podatnik chce skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego, to musi wykazać jego istnienie dowodami w postaci prawidłowych faktur. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe wywiązały się z obowiązków wynikających z art. 122 i art. 191 O.p. podejmując wszelkie niezbędne działania w ramach umożliwienia stronie wywiązania się z obowiązku wykazania podatku naliczonego poprzez występowanie do organów dochodzenia, tam gdzie dokumentacja była zabezpieczona i wyznaczenie stosownego terminu do uzyskania duplikatów faktur. Nie bez znaczenia dla sprawy ma okoliczność upływu znacznego czasu od pożaru, na który powołuje się podatnik, czyli od dnia [...].2002 r. do dnia wydania decyzji w drugiej instancji dnia [...] r. W każdym momencie skarżąca miała prawo do powoływania się na nowe duplikaty faktur. Jest to okres wystarczający do odtworzenia dokumentacji księgowej w tym stosownych ewidencji i dokumentów będących podstawą ich sporządzenia. Podatnicy są zobowiązani do przechowywania tych dokumentów do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli, co do zasady, przez okres pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wynika to z art. 86 O.p. i § 52 ust. 1 Rozporządzenia. Trudności z uzyskiwaniem duplikatów faktur mogły wynikać nie tylko z występowaniem o nie zbyt późno ale również z faktu, że pisma Spółki do kontrahentów miały zbyt ogólną treść bez określenia o jakie faktury skarżącej chodzi z podaniem numeru i daty. Przykładowo pisma z dnia [...] 2003 r. miały treść "Zwracamy się z prośbą o wystawienie duplikatów faktur na zakup (...) sporządzonych dla naszej firmy za rok 2000, ponieważ nasza dokumentacja uległa zniszczeniu i zobligowani jesteśmy przez Urząd Skarbowy do jej odtworzenia.". W związku z tym otrzymywane odpowiedzi były negatywne. Ryzyko wystąpienia takich sytuacji w przypadku konieczności wykazania podatku naliczonego obciąża podatnika. Takiego ciężaru dowodu nie można przerzucić na organ podatkowy wnioskując przeprowadzeniem kontroli "krzyżowych" u swych kontrahentów. W ocenie Sądu, organy podatkowe należycie wypełniły nałożony na nie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Podjęły one także wszelkie możliwe czynności zmierzające do wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. To, że postępowanie wyjaśniające nie spowodowało dla Spółki korzystnego rozstrzygnięcia, zdaniem Sądu, nie było skutkiem zaniedbania organów podatkowych. W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI