I SA/GL 163/21

I SA/Gl 163/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Suleja-Klimczyk
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4561/21 - Wyrok NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja –Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ II instancji, Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 oraz art. 59 § 2, 3 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A. B. (dalej – Skarżąca, Zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny, Dyrektor ZUS) z dnia [...] r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr od [...] do [...], od [...] do [...] i [...].
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor ZUS prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr od [...] do [...], od [...] do [...] i [...], które obejmują zaległości składkowe za lata 2007-2016 (należność główna w łącznej kwocie [...] zł). W jego toku zawiadomieniami z dnia [...] r.:
– nr [...] zajęto wynagrodzenie za pracę Zobowiązanej,
– nr [...] zajęto wierzytelność Zobowiązanej z rachunku bankowego w A S.A.,
– nr [...] zajęto wierzytelność Zobowiązanej wobec Urzędu Skarbowego w M..
Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono Skarżącej w dniu [...] r.
Pełnomocnik Zobowiązanej pismem z dnia 10 lutego 2020 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i rozłożenie należności na raty", powołując się m.in. na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a zarzucił przedawnienie części należności wraz z odsetkami, które stały się wymagalne przed dniem 16 stycznia 2015 r. W zakresie natomiast pozostałych tytułów wykonawczych, dotyczących należności nieprzedawnionych (których termin płatności przypadał po dniu 16 stycznia 2015 r.), wniósł o ich rozłożenie na raty oraz umorzenie należności z tytułu odsetek. Wyjaśnił, że Zobowiązana nie ma możliwości jednorazowej spłaty należności bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, gdyż pracuje na podstawie umowy o pracę jako fryzjerka i pobiera najniższe wynagrodzenie, a także nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku, który pozwoliłyby na spłatę istniejących zobowiązań. Podkreślono, że ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci.
Na wezwanie organu I instancji, pismem z dnia 4 marca 2020 r. pełnomocnik sprecyzował zakres żądania wskazując, że na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i [...], z uwagi na przedawnienie należności nimi objętych. Stwierdził także, że pismo stanowi skargę z art. 54 u.p.e.a. na dwa zajęcia egzekucyjne dokonane w oparciu o zawiadomienia o nr [...] i [...].
Następnie Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w piśmie pełnomocnika z dnia 4 marca 2020 r. Uznał bowiem, że nie nastąpiło przedawnienie składek objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi.
Z kolei postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny oddalił skargę na dwa zajęcia egzekucyjne dokonane zawiadomieniami nr [...] i [...], z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem ustawowego terminu.
Pismem z dnia 18 maja 2020 r. Dyrektor ZUS wezwał pełnomocnika Zobowiązanej do uzupełnienia i sprecyzowania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zawartego w zażaleniu z dnia 23 kwietnia 2020 r. na postanowienie z dnia [...] r. nr [...]. Uzupełnienie wniosku miało polegać na wypełnieniu i odesłaniu załączonego do wezwania oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym Skarżącej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące i kopii zeznań podatkowych za 2018 r. i 2019 r. Z kolei sprecyzowanie wniosku miało polegać na wskazaniu tytułów wykonawczych, których on dotyczy. Jednocześnie w wezwaniu zaznaczono, iż w przypadku braku odpowiedzi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. zostanie rozpatrzony jako dotyczący wszystkich tytułów wykonawczych z dnia [...] r. i w oparciu o posiadaną przez ZUS dokumentację.
Pełnomocnik Zobowiązanej nie zareagował na powyższe wezwanie Dyrektora ZUS.
Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 59 § 2, 3 i 5 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr od [...] do [...], od [...] do [...] i [...]. Wskutek wniesionego zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił w całości postanowienie Dyrektora ZUS z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu nie rozważono, czy w sprawie występuje jedyna przesłanką odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarta w art. 59 § 2 u.p.e.a. Zwrócono uwagę, że nie przedstawiono kalkulacji, która dowodziłaby, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne.
Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie wspomnianych wcześniej tytułów wykonawczych.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. pozostaje w sferze uznania administracyjnego. Zwrócono również uwagę, że wydatki egzekucyjne, o których mowa we wspomnianym przepisie, należy odróżnić od kosztów egzekucyjnych.
Dyrektor ZUS wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania poniósł wydatki, które łącznie wyniosły [...] zł. Dotyczą one kosztów korespondencji związanej z: 1) doręczeniem Zobowiązanej tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności ([...] zł), 2) doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności - pracodawcy Skarżącej zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę ([...] zł), 3) koszt przesłania do banku przez platformę KIR–Ogniwo elektronicznego komunikatu o zajęciu rachunku bankowego ([...] zł). Wyjaśniono również, że wysłanie zawiadomienia o zajęciu nadpłaty nie wiązało się z jakimikolwiek wydatkami, gdyż nastąpiło poprzez platformę e-PUAP. Wydatków nie generują również działania polegające na poszukiwaniu majątku Zobowiązanej, gdyż wykorzystywane są do tego bazy danych organu egzekucyjnego.
Następnie wskazano, że nastąpił zbieg egzekucji do rachunku bankowego Skarżącej. W tych okolicznościach, jak wskazano, organ, któremu powierzono jej prowadzenie, przekazał na poczet tytułów wykonawczych ZUS-u w dniach 14 sierpnia 2020 r. oraz 2 września 2020 r. wpłaty na łączną kwotę [...] zł (w tym kwotę [...] zł na poczet kosztów egzekucji) i nie wydał do tej pory postanowienia o zakończeniu tej egzekucji. Tym samym nie stwierdził, aby była ona niemożliwa lub niecelowa.
W konsekwencji Dyrektor ZUS uznał, że nie znajduje uzasadnienia żądanie umorzenia egzekucji w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. Podkreślił bowiem, że uzyskał kwotę znacznie przekraczającą dotychczasowe wydatki egzekucyjne.
W zażaleniu z dnia 2 listopada 2020 r. na postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego pełnomocnik Zobowiązanej zarzucił:
– naruszenie przepisów postępowania, a to art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;
– naruszenie przepisów postępowania, a to art. 24 ust. 5b i 5f ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej - u.s.u.s.) poprzez błędne ustalenie przez organ egzekucyjny biegów zawieszenia terminów oraz błędne ustalenie terminów przedawnienia dla poszczególnych składek wykazanych szczegółowo w trakcie postępowania, co poskutkowało wydaniem postanowienia odmownego.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor IAS nie przychylając się do argumentacji pełnomocnika Strony postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu podkreślono, że podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, to znaczy wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11).
W tym kontekście stwierdzono, że w niniejszej sprawie organ I instancji stwierdził, że egzekucja należności pieniężnej od Skarżącej będzie celowa, to znaczy kwota możliwa do wyegzekwowania od Zobowiązanej będzie wyższa nie tylko od koszów egzekucji w postaci wydatków egzekucyjnych, ale także pozostałych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, a stwierdzenie to poparł załączoną do zaskarżonego postanowienia kalkulacją.
Z tego względu, według Dyrektora IAS, brak jest obecnie podstaw do zakończenia przez Dyrektora ZUS postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej poprzez jego umorzenie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
W skardze z dnia 22 grudnia 2020 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Zobowiązanej postanowieniu Dyrektora IAS zarzucił:
– naruszenie przepisów postępowania, a to art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;
– naruszenie przepisów postępowania, a to art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. poprzez błędne ustalenie przez organ egzekucyjny biegów zawieszenia terminów oraz błędne ustalenie terminów przedawnienia dla poszczególnych składek wykazanych szczegółowo w trakcie postępowania, co poskutkowało wydaniem postanowienia odmownego.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i merytoryczne rozpatrzenie sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W motywach skargi, podobnie jak w zażaleniu, pełnomocnik stwierdził, iż przyczyną wydania negatywnego rozstrzygnięcia dla jego mocodawczyni jest rzekomy brak udokumentowania sytuacji finansowej Skarżącej oraz fakt, iż rachunek bankowy A. S.A. jest rachunkiem czynnym, na którym dokonywane są operacje finansowe, a także ze względu na interes ZUS jako wierzyciela. W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik przywołał wyrok WSA w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 817/16 oraz podniósł, że przeprowadzona przez organ egzekucyjny kalkulacja jest niedostateczna. Jego zdaniem, wynika to z tego, że w początkowym okresie postępowania koszty z nim związane są znaczne, a trudna sytuacja finansowa Skarżącej oraz niewielki majątek czyni niemożliwym, aby egzekucja była skuteczna w zakresie kwot wynikających z tytułów egzekucyjnych oraz kosztów egzekucyjnych. Podkreślono także, że Zobowiązana przedstawiając swoją sytuację materialną wskazywała na brak środków na spłatę zadłużenia.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo uznał, że zarzutu naruszenia art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. nie może być rozpatrywany w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy są okoliczności warunkujące umorzenie postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. Nadmienił, że zarzut ten winien być składnikiem skargi na postanowienie Dyrektora IAS z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia [...] r. nr [...], którym - na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. - odmówiono Skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazano, iż pełnomocnik wniósł taką skargę do WSA w Gliwicach pismem z dnia 5 października 2020 r. i faktycznie zawarł w niej zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. Sąd zauważa w tym miejscu, że z urzędu wiadomym mu jest, że w sprawie tej skarga została oddalona wyrokiem z dnia 15 stycznia 2021 r. o sygn. akt I SA/Gl 1443/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 59 u.p.e.a. Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, prowadzi do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny legalności działań organów w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Przesłanka do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego została natomiast określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).
Analiza art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazuje, że jego zastosowanie związane jest ze stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 169/10, Lex nr 1083008). Zatem organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie 59 § 2 u.p.e.a. - regulacji przewidującej uznanie administracyjne - zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaniechanie wyjaśnienia istnienia przesłanki pozwalającej na umorzenie postępowania egzekucyjnego na dzień podejmowania postanowienia czyni wydane rozstrzygnięcie dowolnym, co implikuje jego wyeliminowanie z obrotu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 2883/15, Lex nr 2198938). Podkreślenia również wymaga, że w postępowaniu, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a. organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej; ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 2656/18, Lex nr 3058640). Zatem podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "w przypadku stwierdzenia" wskazuje, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę ustalenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2798/15, Lex nr 2340960). Zaznaczyć jednocześnie należy, że art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 1472/19, Lex nr 3055202).
Jak zasygnalizowano już wcześniej, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma inny charakter, niż umorzenie w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że działanie organu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. mieści się w sferze jego swobodnego uznania, na co wskazuje dyspozycja przepisu: "postępowanie egzekucyjne może być umorzone". Zatem proces podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ egzekucyjny winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje przesłanka umorzeniowa albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że przesłanka umorzeniowa istnieje organ egzekucyjny proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego. Zauważyć jednocześnie należy, że uznaniowy charakter analizowanego przepisu oznacza, że nawet faktyczne istnienie przesłanki w nim wskazanej nie oznacza dla organu obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Podstawę faktyczną do podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia wynikającą z art. 59 § 2 u.p.e.a. nawiązującą do pojęcia wydatków egzekucyjnych określonych w art. 64b § 1 u.p.e.a., jako części (obok opłat) kosztów egzekucyjnych (zob. art. 64c § 1 u.p.e.a.). Oznacza to, że art. 59 § 2 u.p.e.a. nawiązuje tylko do części kosztów egzekucyjnych, a to do wydatków. Stosownie bowiem do art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obejmują opłaty i wydatki. Z treści art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64b § 1 u.p.e.a. wynika, że wydatki co do zasady stanowią znaczenie niższe kwoty kosztów egzekucyjnych aniżeli opłaty. Wydatkami egzekucyjnymi są bowiem koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie: 1) przejazdu i delegacji poborcy lub egzekutora; 2) przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń; 3) przymusowego otwarcia środków transportu, pomieszczeń i schowków; 4) należności świadków, biegłych i rzeczoznawców; 5) ogłoszenia w prasie; 6) sporządzenia dokumentów; 7) prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości; 8) prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności lub przekazywaniem dochodzonych kwot do organu egzekucyjnego; 9) kosztu uzyskania informacji o majątku dłużnika; 10) wykonania zastępczego; 11) zastosowania przymusu bezpośredniego.
Mając na uwadze powyższe wskazać przyjdzie, że organ egzekucyjny dokonał kalkulacji wydatków egzekucyjnych, która stanowiła podstawę dla przyjęcia, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyskane kwoty przewyższają wydatki egzekucyjne. W realiach tej sprawy, wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym wiążą się z opłatami dotyczącymi ekspediowania dokumentów. Dyrektor ZUS wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania poniósł wydatki, które łącznie wyniosły [...] zł. Dotyczą one kosztów korespondencji związanej z: 1) doręczeniem Zobowiązanej tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności ([...] zł), 2) doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności - pracodawcy Skarżącej zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę ([...] zł), 3) koszt przesłania do banku przez platformę KIR–Ogniwo elektronicznego komunikatu o zajęciu rachunku bankowego ([...] zł). Wyjaśniono również, że wysłanie zawiadomienia o zajęciu nadpłaty nie wiązało się z jakimikolwiek wydatkami, gdyż nastąpiło poprze platformę e-PUAP. Organ egzekucyjny podniósł także, iż wydatków nie generują również działania polegające na poszukiwaniu majątku Zobowiązanej, gdyż wykorzystywane są do tego bazy danych organu egzekucyjnego.
Jednocześnie wskazano, że w ramach egzekucji prowadzonej z rachunku bankowego Skarżącej, gdzie jej prowadzenie powierzono Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M. (zbieg egzekucji), w dniach 14 sierpnia 2020 r. oraz 2 września 2020 r. przekazano Wierzycielowi łącznie kwotę [...] zł (w tym [...] zł na poczet kosztów egzekucji). Widomym jest również, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wydał do tej pory postanowienia o zakończeniu tej egzekucji.
Zestawienie poniesionych wydatków egzekucyjnych przez Dyrektora ZUS wynoszących [...] zł z kwotą wyegzekwowaną od Zobowiązanej wynoszącą [...] zł nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że nie zaistniała przesłanka umorzeniowa z art. 59 § 2 u.p.e.a. W takiej sytuacji Dyrektor ZUS nie był uprawniony do przejścia do drugiego etapu procedowania, tj. uznania administracyjnego.
Powyższe pozwala na stwierdzenie, że organ I instancji zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. dopełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ doszedł do prawidłowych wniosków, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Pełnomocnik Skarżącej polemizuje z zaskarżonym rozstrzygnięciem, nie przedstawiając jednak argumentów, które podważyłyby zasadność zaprezentowanego przez organy stanowiska.
Końcowo zauważyć należy, że zarzut naruszenia art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. wiązany jest z twierdzeniem o przedawnieniu niektórych z dochodzonych składek na ubezpieczenia społeczne. Kwestia ta była podnoszona przez pełnomocnika Zobowiązanej we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne, które zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora IAS z dnia [...] r. nr [...] utrzymującym w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia [...] r. nr [...], którym na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i [...]. W postępowaniu tym, wszczętym na wniosek, powołano się wyłącznie na okoliczności odpowiadające hipotezom norm prawnych ujętych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W takiej sytuacji organy egzekucyjne nie mają obowiązku badać, czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1490/17, Lex nr 2378874). Zatem wyrażenie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. w zażaleniu z dnia 23 kwietnia 2020 r. zobligowało Dyrektora ZUS do wszczęcia odrębnego postępowania, którego przedmiotem było rozważenie możliwości zakończenia postępowania w oparciu o wspomniane uregulowanie. Istotne jest przy tym to, że w tym czasie toczyła się już sprawa dotycząca umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Podsumowując stwierdzić należy, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny i prawny wskazuje, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a.
Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).