I SA/Gl 163/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego, uznając, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć jedynie kwestii formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych czy umownych.
Skarga dotyczyła zajęcia rachunku bankowego przez ZUS w celu egzekucji należności ubezpieczeniowych. Strona zarzucała m.in. bezzasadność zajęcia, niedopuszczalność egzekucji oraz naruszenie przepisów o kwocie wolnej od zajęcia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że skarga na czynności egzekucyjne ma ograniczony zakres i dotyczy wyłącznie kwestii formalnoprawnych. Zarzuty materialnoprawne, w tym dotyczące kwoty wolnej od zajęcia i naruszenia umowy z bankiem, powinny być dochodzone na drodze cywilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące bezzasadności i niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia oraz naruszenia przepisów o kwocie wolnej od zajęcia (art. 54 Prawa bankowego). Sąd administracyjny oddalił skargę, wskazując, że skarga na czynności egzekucyjne, uregulowana w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), ma na celu ocenę wyłącznie formalnoprawnych aspektów postępowania organu egzekucyjnego. Nie jest ona środkiem do kwestionowania wad materialnoprawnych czy umownych. Zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji, braku upomnienia czy naruszenia przepisów o kwocie wolnej od zajęcia powinny być podnoszone w innych trybach przewidzianych ustawą egzekucyjną (np. zarzuty na podstawie art. 33 u.p.e.a.) lub na drodze cywilnej (w przypadku naruszenia umowy z bankiem w zakresie kwoty wolnej od zajęcia). Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, a zawiadomienie o zajęciu spełniało wymogi formalne. Kwestia ewentualnego naruszenia przez bank przepisów o kwocie wolnej od zajęcia (art. 54 Prawa bankowego) stanowi naruszenie umowy o prowadzenie rachunku bankowego i podlega rozpatrzeniu na drodze cywilnej, a nie w postępowaniu egzekucyjnym czy administracyjnosądowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć jedynie kwestii formalnoprawnych związanych z prawidłowością postępowania organu egzekucyjnego. Zarzuty materialnoprawne lub dotyczące naruszenia umowy z bankiem powinny być dochodzone w innych trybach.
Uzasadnienie
Ustawa egzekucyjna przewiduje skargę na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) jako środek służący ocenie formalnoprawnych aspektów działania organu egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące dopuszczalności egzekucji, braku upomnienia czy naruszenia kwoty wolnej od zajęcia podlegają innym środkom zaskarżenia lub postępowaniu cywilnemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 54 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Skarga ta ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Czynność egzekucyjna to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 80 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu.
u.p.e.a. art. 67 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.
p.b. art. 54 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Środki pieniężne na rachunkach oszczędnościowych są wolne od zajęcia do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
p.b. art. 71a § § 1
Ustawa Prawo bankowe
Organy egzekucyjne są uprawnione do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z wyłączeniem banków.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 15 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 8
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga na czynności egzekucyjne w administracji jest ograniczona do zarzutów formalnoprawnych. Zarzuty materialnoprawne, w tym dotyczące kwoty wolnej od zajęcia, nie mogą być podnoszone w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Naruszenie przepisów o kwocie wolnej od zajęcia przez bank stanowi naruszenie umowy i podlega drodze cywilnej.
Odrzucone argumenty
Bezzasadność i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Niedopuszczalność egzekucji. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Naruszenie art. 54 Prawa bankowego (kwota wolna od zajęcia).
Godne uwagi sformułowania
Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej.
Skład orzekający
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
sprawozdawca
Bożena Pindel
przewodniczący
Monika Krywow
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ograniczenia zakresu skargi na czynności egzekucyjne w administracji oraz rozgraniczenie kognicji sądów administracyjnych i cywilnych w sprawach dotyczących egzekucji z rachunków bankowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu zaskarżania czynności egzekucyjnych w administracji. Interpretacja przepisów o kwocie wolnej od zajęcia ma charakter ogólny, ale kontekst sprawy jest specyficzny dla egzekucji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują zakres swojej kognicji.
“Egzekucja z konta: Kiedy skarga do sądu administracyjnego nie pomoże?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 163/19 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2019-10-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-02-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/ Bożena Pindel /przewodniczący/ Monika Krywow Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I GSK 919/20 - Wyrok NSA z 2023-12-20 I GZ 170/19 - Postanowienie NSA z 2019-06-06 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1438 art. 54 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2, § 4 pkt 1 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...] nr [...] (powinno być: [...] dopisek Sądu) w przedmiocie oddalenia skargi B. B. na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego z dnia [...], tj. zajęcia rachunku bankowego w A Banku S.A., dokonane zawiadomieniami od nr [...] do [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając jako wierzyciel, wystawił przeciwko B. B. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) tytuły wykonawcze nr od [...] do nr [...], obejmujące należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za czerwiec 2018. W tym samym dniu Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z., działając jako organ egzekucyjny, nadał ww. dokumentom klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Zawiadomieniami z dnia [...] nr [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A Bank S.A. Zawiadomienia te wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu [...]. Trzema pismami z dnia 25 września 2018 r. zobowiązana zgłosiła skargę na czynności organu egzekucyjnego stanowiące zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonane wskazanymi wyżej zawiadomieniami. Zarzuciła tym czynnościom: 1. bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, 2. niedopuszczalność egzekucji, 3. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie zobowiązana zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazała, iż Dyrektor Oddziału ZUS w Z. nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania. Wskazała, iż według art. 54 Prawa bankowego środki pieniężne zgromadzone na rachunkach oszczędnościowych są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego. Ponadto podniosła, że organ nie zabezpieczył kwoty wolnej od potrąceń, stosując zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia. Wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie zaś do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym, i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (por. wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 cytowanej ustawy, powinna zatem dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ egzekucyjny dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie zakwestionowano dokonane zajęcia rachunku bankowego w A Bank S. A., wobec czego konieczna stała się formalnoprawna kontrola prawidłowości działania organu egzekucyjnego, który zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. To działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 80 u.p.e.a., stosownie do którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3). W niniejszej sprawie przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. i we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię, wobec czego brak podstaw do jego uchylenia. W przedmiotowej sprawie powyższa procedura została zachowana. Z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny doręczył zobowiązanej zawiadomienia z dnia [...] wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu [...]. Zawiadomienia o zajęciu - dłużnik zajętej wierzytelności tj. A Bank S. A. odebrał w formie elektronicznej w dniu [...]. Dalej organ nadzoru zaznaczył, że w orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Bezzasadne jest zatem podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji, zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego czy też brakiem doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty należności. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 54 u.p.e.a., który przewiduje kontrolę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny łub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym, technicznym. Nie zastępuje innych środków procesowych, które przysługują zobowiązanemu na podstawie ustawy egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia, np. przewidzianego w art. 33 u.p.e.a. Jak wynika z akt sprawy, zobowiązana pismami z dnia 19 września 2018 r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostały postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...], wydanym zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., uznane za bezzasadne. Brak jest zatem podstaw do ponownej oceny tych okoliczności w trybie art. 54 u.p.e.a. Nadto organ nadzoru zauważył, że w skardze na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego strona nie kwestionowała okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Następnie wskazano, że w zażaleniu strona wskazała na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, który stanowi, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z art. 54 ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozłiczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. W tym miejscu organ nadzoru odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 120/17, w którym wskazano, że " regulacja art. 54 ust. 1 p.b. skierowana jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia w/w uregulowania, jest zobligowany do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Zwrócić należy uwagę, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na nim. Bank takiej informacji nie udziela organowi egzekucyjnemu wobec obowiązującej go tajemnicy bankowej. Bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Art. 54 ust. 1 p.b. wyznacza granice tzw. przywileju egzekucyjnego. Posiadaczowi stosownego rachunku bankowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie, i bez znaczenia jest źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku. Sąd stwierdził także, iż ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej. Ponadto zgodnie z art. 71 a § 1 ustawy egzekucyjnej, organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, jak podkreślił WSA, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca postanowił więc, iż kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego może być dokonywana u dłużników zajętej wierzytelności z wyłączeniem banków, potwierdzając gwarancję pozycji banku jako instytucji zaufania społecznego, która wynika z art. 95 p.b. Konsekwencją przyjęcia powyższego rozwiązania jest przyjęcie priorytetu tajemnicy bankowej. Głównym celem jej wprowadzenia była realizacja obywatelskiego prawa do ochrony danych osobowych, czyli ochrona klientów banków - zarówno osób fizycznych, jak i niebędących osobami fizycznymi (D. Kijowski (red.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 71a u.p.e.a.). Przepis art. 71a § 1 u.p.e.a. w sposób wyraźny wyłącza banki spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego." (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 120/17). Wobec powyższego stwierdzono, że organ egzekucyjny nie miał podstaw, aby przeprowadzić postępowanie dowodowe, co do tego, czy aby egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 p.b. Jeżeli zatem doszło do naruszenia wspomnianego art. 54 ust. 1 p.b., to należy to rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, co można podnosić na drodze cywilnoprawnej, nie zaś w trybie określonym w art. 54 § 1 u.p.e.a. Z kolei wskazane przez zobowiązaną okoliczności, tj. niedopuszczalność przedmiotowej egzekucji, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 8 u.p.e.a., a więc nie można ich skutecznie podnosić w ramach skargi na czynności egzekucyjne. W konkluzji organ nadzoru stwierdził, że kwestionowana czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została przeprowadzona prawidłowo. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji oraz nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zawnioskowała także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała jedynie, że zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym dokonano bezprawnie, gdyż nie istnieją podstawy do zastosowania tego środka egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie organu nadzoru z dnia [...] nr [...], którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...] w przedmiocie oddalenia strony skarżącej na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego z dnia [...], tj. zajęcia rachunku bankowego w A Banku S.A., dokonane zawiadomieniami od nr [...] do [...]. Dokonując tej kontroli, w ramach której Sąd posłuży się m.in. argumentacją przedstawioną w wyroku z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1136/18, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne także w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którą w pełni podziela, przywołać należy na wstępie treść art. 54 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, iż zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany środek zaskarżenia ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może być uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia, np. z art. 33 u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone wyłącznie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1439/18). Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 96/19, stwierdzając, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają zatem rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne. Kwestie te rozstrzygane są w trybie art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Powyższe uwagi są istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, albowiem wyznaczają ramy kontroli sądowej, a w realiach niniejszej sprawy skarżąca zakwestionowała dokonane zajęcie rachunku bankowego, jednak nie kwestionowała okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Zdaniem Sądu, organ nadzoru, oceniając czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zasadnie skoncentrował się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Bezzasadne jest zatem podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji, czy też brakiem doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty należności. W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego, co pozostaje w zgodzie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a., ujęte we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339). Zawiadomieniami z dnia [...] nr [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A Bank S.A. Zawiadomienia te (wraz z odpisami tytułów wykonawczych) doręczono zobowiązanej w dniu [...], a zajęcia dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. bankowi drogą elektroniczną w dniu [...]. W ocenie składu orzekającego podnoszone przez stronę okoliczności, tj. niedopuszczalność przedmiotowej egzekucji oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 6 i 7 u.p.e.a. Jak już wskazano, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można natomiast podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności. Na marginesie wskazać warto, że - jak jest wiadome Sądowi z urzędu - zobowiązana pismami z dnia 21 sierpnia 2018 r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Z uwagi na tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wydał zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowienie z dnia [...] nr [...], uznając te zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to poddane zostały kontroli instancyjnej z uwagi na wniesione zażalenie, w których strona zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej oraz wniosła o ich uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu ponownie wskazała na brak doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 u.p.e.a., niedopuszczalność prowadzonego postępowania oraz nie wskazanie wysokości zobowiązania. Rozpoznając skargę na postanowienie organu nadzoru w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne tut. Sąd wyrokiem z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 162/19 oddalił ją jako bezzasadną. W konsekwencji kwestie te rozstrzygnięte zostały w odrębnym trybie, a zatem nie mogą być przedmiotem ponownej kontroli. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 p.b., organ nadzoru trafnie przywołał wyrok tut. Sądu z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 120/17, w którym wskazano, że regulacja art. 54 ust. 1 p.b. skierowana jest do banku (...), a ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej. (...) Przepis art. 71a § 1 u.p.e.a. w sposób wyraźny wyłącza banki spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie ma zatem podstaw aby przeprowadzić postępowanie dowodowe, co do tego, czy 1 p.b. Jeżeli zatem doszło do naruszenia wspomnianego art. 54 ust. 1 p.b., to należy to rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna, a nie zaś określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI