I SA/GL 1627/23

I SA/Gl 1627/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Odpady
Gospodarka komunalna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 6c ust. 1, art. 6c ust. 2, art. 6j ust. 3a, art. 6j ust. 4, art. 6j ust. 4a, art. 6o ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 120, art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. B., M. B . - wspólnicy spółki cywilnej O. s.c. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 października 2023 r. nr SKO.V/428/123/2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od stycznia do grudnia 2023 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 24 marca 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 4000 (cztery tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 2 października 2023 r. nr SKO.V/428/123/2023 działając na podstawie m.in. art. 6o ust. 1 i art. 6q ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 ze zm. – zwana dalej "u.c.p.g.") oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, zwana dalej: "o.p.") po rozpatrzeniu odwołania M. B., M. B. - wspólników spółki cywilnej O. s.c. w W. (dalej: "skarżący", "strony") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 24 marca 2023 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od stycznia 2023 r. do grudnia 2023 r.
Zaskarżona do tut. Sądu decyzja organu odwoławczego wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wójt postanowieniem z 10 marca 2023 r. wszczął z urzędu wobec stron postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Następnie decyzją z 24 marca 2023 r. organ I instancji określił stronom wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 1057,56 zł przyjmując ilość zużytej wody za rok poprzedni 1813 m3. Wójt wyjaśnił, że ww. nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i są w niej świadczone usługi hotelarskie. Strony nie złożyły deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wobec czego konieczne stało się wydanie decyzji przewidzianej w art. 6o u.c.p.g. W komparycji decyzji organ I instancji jako podstawę prawną jej wydania przywołał m.in. uchwałę Rady Gminy Węgierska Górka Nr 0007.XXXI.337.2022 z 6 września 2022 r. (Dz.Urz.Woj. Śl. poz. 5778).
Strony reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego wniosły do SKO odwołanie od wspomnianej decyzji zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem:
1. art. 6o ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego wadliwe zastosowanie
2. art. 121 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i niewykazanie w żaden sposób jak organ ustalił wysokość opłaty
3. art. 122 o.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie tego, że Skarżący zamieszkują na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], co doprowadziło do wydania decyzji w postępowaniu, które nie powinno być prowadzone w oparciu o podane przepisy, albowiem uchwała na podstawie której ustalono stawkę nie ma zastosowania w stosunku do Skarżących.
SKO decyzją z 2 października 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta. Kolegium wyjaśniło, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest, co do zasady, na podstawie złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji oraz stawki opłaty uchwalonej przez radę gminy. Określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji - może to mieć miejsce bądź w przypadku niezłożenia przez podmiot zobowiązany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym lub istnienia wątpliwości co do danych zawartych w tej deklaracji. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z art. 6u ust. 1 u.c.p.g. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że strony od 30 marca 2001 r. prowadzą działalność gospodarczą - obiekt noclegowy turystyczny pn. O.. Zgodnie z tymi ustaleniami w oparciu o uchwałę Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 29 czerwca 2022 r. Nr 0007.XXX.328.2022 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie ustalono wysokość odpłatność za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Kolegium wskazało, że wysokość odpłatności za 2023 r. uzależniona była od zużycia wody w 2022 r.. Przy określaniu opłaty, nie analizuje się przy tym przeznaczenia zużytej wody na danej nieruchomości niezamieszkałej, na której powstają odpady komunalne. Bierze się natomiast rzeczywistą ilość zużytej wody w roku poprzedzającym okres podatkowy. Kolegium wskazało, że fakt że na nieruchomości zamieszkują strony nie stanowi przeszkody do tego aby uiszczać opłatę tyko od stale zamieszkiwanej części. W części, w której prowadzone są usługi hotelowe bezsprzecznie odpady powstają. Kolegium nie podzieliło zarzutów zawartych w odwołaniu wskazując, że skoro odwołujący prowadzą usługi hotelarskie to organ związany przepisami u.c.p.g. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. SKO stwierdziło, że prawidłowo i w zgodzie z art. 6j ust. 3a u.c.p.g. w przypadku nieruchomości o których mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g. przyjęto, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiła iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Podstawowe znaczenie miało to, że na nieruchomości świadczone były usługi hotelarskie. Kolegium zaznaczyło, że takie aspekty tj. zwiększone zużycie wody z uwagi na urządzenia typu basen, jacuzzi nie przewidziano do weryfikacji, zmiany czy użycia innych czynników przy ustalaniu odpłatności za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Strony w skardze z 25 października 2023 r. zarzuciły, że decyzja SKO wydana została z naruszeniem:
1. art. 6j ust. 3a u.c.p.g. w związku z uchwałą nr 0007.XXX.328.2022 z dnia 29 czerwca 2022 r. przez jej zastosowanie, mimo że Regionalna Izba Obrachunkowa uchwałą z 29 lipca 2022 r. Nr 199/XVII/2022 stwierdziła jej nieważność;
2. art. 6j ust. 4 u.c.p.g. przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy uchwała z dnia Nr 0007.XXXI.337.2022 Rady Gminy Węgierska Górka z 6 września 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie, nie pozwala na rozdzielenie opłaty na części dla nieruchomości, na której zamieszkują i na której nie zamieszkują mieszkańcy, a zaskarżona decyzja nie czyniąc takiego rozróżnienia, wprost wskazuje na jedną globalną opłatę, naliczoną według kryteriów opłat dla nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, odnosząc się co do całości nieruchomości, także zamieszkałej przez mieszkańców Gminy;
3. art. 6j ust. 4 a u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie sytuacji, w której także dla części nieruchomości Skarżących, na której prowadzona jest obsługa biurowa działalności gospodarczej Skarżących, naliczona jest opłata jak dla nieruchomości, na której prowadzona jest hotelarska działalność gospodarcza;
4. art. 6o ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. przez jego wadliwe zastosowanie i naliczenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, podczas gdy uchwała będąca podstawą naliczania opłaty dotyczy tylko nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, co jest sprzeczne z tym przepisem;
5. art. 121 § 1 o.p. przez jego niezastosowanie i niewykazanie w żaden sposób, jak Organy ustaliły wysokość opłaty;
6. art. 122 o.p. przez jego niezastosowanie i pominięcie tego, że Skarżący zamieszkują na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], co doprowadziło do wydania decyzji w postępowaniu, które nie powinno być prowadzone w oparciu o podane przez Organ podstawy prawne, albowiem uchwała w oparciu o którą ustalono stawkę opłaty, nie ma zastosowania do Skarżących;
7. art. 233 § 1 pkt 1 o.p. przez jego niezasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo braku podstaw.
Skarżący wnieśli o:
a) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie,
b) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji,
c) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów
- wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 879/23 oddalającego skargę na uchwałę Nr 0007.XXXI.337.2022 Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 6 września 2022 r. - na fakt przyznania przez tut. Sąd, że uchwala nie powinna mieć do Skarżących zastosowania,
- uchwały Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z 28 lipca 2022 r. Nr 199/XVII/2022 w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Nr 0007.XXX.328.2022 Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 29 czerwca 2022 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone s ą usługi hotelarskie - na fakt nieobowiązywania uchwały stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji.
d) zasądzenie na rzecz Skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, że orzekające w sprawie organy w podstawach prawnych wydanych decyzji wskazywały uchwałę Rady Gminy Węgierska Górka z 29 czerwca 2022 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnych od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie, która została wyeliminowana z obrotu prawnego uchwałą RIO z 28 lipca 2022 r. W tej materii obowiązuje niepowoływana wcale przez SKO uchwała Nr 0007.XXX1.337.2022 Rady Gminy Węgierska Górka z 6 września 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie. Zdaniem Skarżących WSA w Gliwicach wyrokiem z 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 879 /23 stwierdził, że nie posiadają oni legitymacji w zaskarżeniu tej uchwały z 6 września 2022 r., a nieprawidłowo zastosowano wobec Skarżących przepisy uchwały i błędnie nałożono na nich obowiązek skonkretyzowany decyzją Wójta z 23 marca 2023 r.
Zdaniem Skarżących organ wykreował niemające podstawnych w uchwale kryterium podziału nieruchomości na części, podczas gdy uchwała nie czyni jakichkolwiek rozróżnień na fragmenty nieruchomości zamieszkała i niezamieszkała przez mieszkańców, ustalając dla całości nieruchomości jedna, wyższa opłatę obliczaną jak dla nieruchomości niezamieszkałej przez mieszkańców. W zakresie naruszeń przepisów postępowania wskazano, że organ odwoławczy zaakceptował to, że organ podatkowy I instancji nie wykazał metodyki obliczenia opłaty.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wyjaśniło, że błędnie powołało się na uchwałę 29 czerwca 2022 r. podczas gdy powinno powołać się na uchwałę z 6 września 2022 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, od właścicieli nieruchomości na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie wskazana w uchwale uchylonej przez RIO, jak też w uchwale ją zstępującej (tj. z 6 września 2022 r.) jest taka sama i wynosi "7 zł za 1 m3 zużycia wody". Kolegium zaznaczyło, że z art. 6j ust. 4 u.c.p.g. wynika, iż w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1 (zamieszkała), a w części nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2 (niezamieszkała), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych odpowiednio dla nieruchomości zamieszkałej i dla nieruchomości niezamieszkałej. Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja podlegała kontroli Sądu, na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Jak wynika z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie spór pomiędzy stronami ogniskuje się na kwestii zasadności określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (dalej "o.g.o.k.") od nieruchomości traktowanej wyłącznie jako nieruchomość niezamieszkała.
Rozstrzygniecie zarysowanego sporu i przeprowadzenie kontroli działań organów administracji orzekających w sprawie wymaga analizy przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sądowa weryfikacja działań administracji publicznej sprowadza się do formułowania zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem (por. M. Romańska w red. T. Woś Postępowanie sądowoadminstracyjne, Warszawa, 2017 s. 237-238). Legalność działań administracji oznacza zgodność z prawem przez które należy rozumieć system norm prawnych zrekonstruowanych z przepisów prawnych, w toku dyskursu prowadzonego pomiędzy prawodawcą, a organami administracji, stronami postępowania, sądami administracyjnymi, innymi organami wymiaru sprawiedliwości, piśmiennictwem (por. D. Gregorczyk w: red. G. Łaszczyca, W. Piątek System prawa sądownictwa administracyjnego. Zagadnienia ogólne, Warszawa 2023, s. 85). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wykonując kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W art. 120 o.p. sformułowana została zasada ogólna legalności, w myśl której organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta będąca uszczegółowieniem norm konstytucyjnych (art. 7 Konstytucji RP) obliguje organy podatkowe, do stosowania przepisów prawa zgodnie z ich przedmiotowym i czasowym zakresem odniesienia. Wywodzi się z niej ogólny nakaz stosowania do oceny stanów faktycznych przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organ podatkowy, chyba że co innego wynika z norm kształtujących czasowy zakres zastosowania przepisów albo istoty stosunku prawnego. Niezbędne jest dla zrealizowania tych dyrektyw, aby organy orzekające w sprawie ustaliły jakie przepisy mają zastosowanie.
Treść przepisów prawa materialnego wytycza zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego w dane sprawie. Niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy powoduje, że brak jest pewności co do tego, czy wystąpiły warunki do zastosowania norm materialnych na jakie powołuje się organ konkretyzując sytuację prawną jednostki.
Rozpocząć należy od tego, że stosownie do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących o.g.o.k. stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.c.p.g., w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Konstrukcja zobowiązania z tytułu o.g.o.k. wyznaczana jest przepisami materialnoprawnymi, które zamieszczone są w aktach prawnych różnych poziomów tj. w ustawach (u.c.p.g. i Dział IIII o.p.), oraz aktach wykonawczych do ustawy. Pośród tych ostatnich znajdują się uchwały stanowiących przepisy prawa miejscowego. Szczególnie doniosła jest rola tych ostatnich bowiem precyzują one nie tylko wysokość stawek opłaty, terminy płatności, lecz również sposób naliczania o.g.o.k., co z kolei ma kluczowe znaczenie dla ustalenia podstawy obliczenia o.g.o.k.
Na potrzeby ustalenia o.g.o.k. wyróżnić można, w oparciu o kryterium zasad powstawania obowiązku uiszczania opłaty cztery podstawowe kategorie "nieruchomości":
1. nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g. - tzw. nieruchomości zamieszkane);
2. nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (art. 6 u.c.p.g. - tzw. nieruchomości niezamieszkane);
3. lokale wchodzące w skład nieruchomości zabudowane budynkami wielolokalowymi, na których funkcjonuje indywidualny system rozliczeń (art. 2a u.c.p.g.)
4. nieruchomości, na których znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g.).
Warunkiem koniecznym do objęcia nieruchomości niezamieszkałych powszechnym gminnym systemem odbioru odpadów komunalnych jest podjęcie odpowiedniej uchwały przez właściwy organ stanowiący.
Stosownie do art. 6h u.c.p.g. opłaty są obowiązani ponosić:
1) właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy;
2) osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1 (chodzi o właścicieli lokali w budynku wielolokalowym, gdy uchwała rady gminy dopuszcza ponoszenie przez nich opłaty),
3) właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2
- na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale.
W przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1 (nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn:
1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub
2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub
3) powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.)
- oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.
Stosownie do art. 6j ust. 1 u.c.p.g. dla nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu dodanym od 23 września 2021 r. przez zadeklarowaną liczbę pojemników lub worków rozumie się iloczyn liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz liczby ich opróżnień lub odbiorów wynikającej z częstotliwości odbioru odpadów komunalnych określonych na podstawie art. 6r ust. 3 i 3b albo harmonogramu odbioru odpadów komunalnych dla danej nieruchomości (art. 6j ust. 3 u.c.p.g.). Szczególna regulacja dotyczyć może nieruchomości niezamieszkałej z art. 6j ust. 3 u.c.p.g., na której są świadczone usługi hotelarskie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1944). W odniesieniu do takich nieruchomości na mocy art. 6j ust. 3a u.c.p.g. dopuszcza się, aby opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiła iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., to jest za m3 zużytej wody.
Art. 6j ust. 4 u.c.p.g. stanowi, że dla nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1 (nieruchomość, na której zamieszkują mieszkańcy), a w części nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2 (nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne) opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z art. 6j ust. 1-3. Stosownie do art. 6j ust. 4a u.c.p.g. przypadku prowadzenia w części lokalu mieszkalnego obsługi biurowej działalności gospodarczej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszcza się w ramach opłaty dotyczącej nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 u.c.p.g.
Z powyższej regulacji wynika, że po pierwsze możliwa jest podwójna (łączona) kwalifikacja nieruchomości zarówno jako zamieszkałej, jak też niezamieszkałej. Nieruchomość taką w sądowej i administracyjnej praktyce orzeczniczej określa się mianem "mieszanej". Po drugie, zidentyfikowanie nieruchomości jako mieszanej prowadzi z zasady do kumulatywnego naliczenia o.g.o.k. od takiej nieruchomości stosownie do art. 6j ust. 3 u.c.p.g. Jednakże w przypadku prowadzenia w części lokalu mieszkalnego obsługi biurowej działalności gospodarczej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszcza się w ramach opłaty dotyczącej nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 u.c.p.g. według zasad ustanowionych dla nieruchomości zamieszkałej jak i niezamieszkałej (art. 6j ust. 4 u.c.p.g.). Odstąpienie od łącznego określenia wysokości opłaty możliwe jest również wówczas, gdy na podstawie art. 6j ust. 5 u.c.p.g. gmina poweźmie stosowną uchwałę przewidującą odrębny sposób obliczania o.g.o.k. od nieruchomości mieszanych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 464/22).
Przechodząc na realia rozpatrywanej sprawy wskazać przychodzi, że działając m.in. na podstawie art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Rada Gminy Węgierska Górka uchwałą Nr XVIII/154/2012 z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dz.Urz.Woj.Śl. z 2013 r. poz. 1011) postanowiła z dniem 1 lipca 2013 r. odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Korzystając z delegacji zamieszczonej w art. 6k ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.c.p.g. i realizując art. 6j ust. 3a u.c.p.g. Rada Gminy Węgierska Górka uchwałą Nr 0007.XXX.328.2022 z dnia 29 czerwca 2022 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie (dalej: "uchwała z 29 czerwca 2022 r.") wprowadziła z dniem 1 stycznia 2023 r. stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w odniesieniu do wspomnianych w tytule nieruchomości w wysokości 7 zł za 1 m3 zużycia wody.
Uchwała ta została usunięta z obrotu prawnego na mocy rozstrzygnięcia nadzorczego Regionalnej Izby Obrachunkowej, która z dnia 28 lipca 2022 r. nr 199/XVII/2022 stwierdziła nieważność uchwały z 29 czerwca 2022 r. Zapadłe rozstrzygnięcie motywowane było tym, że RIO uznało, iż w obrocie prawnym nie może występować i być wykonywany akt prawa miejscowego uchwalający stawki opłaty za m3 zużytej wody bez ważnie podjętych unormowań o sposobie ustalania ilości zużytej wody (lub jej odliczania), które to regulacje są konieczne dla ustalania wysokości tej opłaty. Organ nadzoru wyjaśnił, że zamiarem ustawodawcy wyrażonym w art. 6j ust. 3e u.c.p.g. było to, aby wysokość stawki o.g.o.k. z art. 6j ust. 3a tej ustawy oraz kwestia sposobu ustalania podstawy naliczania opłaty były uregulowane w jednym akcie normatywnym, a nie w dwóch oddzielnych.
W miejsce wyeliminowanej uchwały Rada Gminy Węgierska Górka podjęła uchwałę 0007.XXXI.337.2022 z dnia 6 września 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie (Dz.Urz.Woj.Śl. z 2022 r. poz. 5778 – dalej: "uchwała z 6 września 2022 r."). Zgodnie z jej § 4 ust. 1 stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, od właścicieli nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i świadczone są usługi hotelarskie wynosiła w wysokości 7 zł za 1 m2 zużycia wody. Uchwała weszła w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. (§ 7).
Stosownie do § 2 uchwały z 6 września 2022 r. opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowić będzie iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz ustalonej w § 4 uchwały stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W § 3 pkt 1 wskazano, że zużycie wody będące podstawą ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w § 2, stanowi opomiarowane zużycie wody z nieruchomości za rok poprzedni, ustalane w oparciu o wodomierz główny. Z powyższego wynika, że wysokość miesięcznej opłaty, dla nieruchomości wyposażonych w licznik zużycia wody, ustalana ma być na podstawie pomiaru rocznego zużycia wody z roku poprzedzającego rok za jaki pobierana jest opłata.
Po wejściu w życie, uchwała z 6 września 2022 r. była dwukrotnie zmieniana uchwałami Rady Gminy Węgierska Górka z 10 lutego 2023 r. oraz 28 marca 2023 r.
Uchwałą z 10 lutego 2023 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2023 r. poz. 1449) z mocą obowiązującą od 1 marca 2023 r. dodano m.in. § 3 ust. 4, zgodnie z którym w przypadku zainstalowania w trakcie roku kalendarzowego wodomierza głównego w nieruchomości/obiekcie, która dotychczas takiego wodomierza nie posiadała, podstawą ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zainstalowanie wodomierza głównego w nieruchomości/obiekcie, jest opomiarowane zużycie wody za okres od dnia zainstalowania tego wodomierza do końca roku kalendarzowego, ustalone w oparciu o nowo zainstalowany wodomierz główny.
Z kolei uchwałą z 28 marca 2023 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2023 r., poz.2779) z mocą obowiązującą od 15 kwietnia 2023 r. wprowadzono do omawianego aktu prawnego § 4b. W myśl ust. 1 tego przepisu w przypadku nieruchomości, na której znajdują się urządzenia kąpielowe typu SPA lub baseny kąpielowe, od rocznego zużycia wody z nieruchomości odlicza się ilość zużytej wody na cele użytkowanych urządzeń kąpielowych typu SPA lub basenów kąpielowych według wskazań dodatkowego licznika pomiarowego, określającego ilość zużytej wody na ten cel. W § 4b ust. 2 wyjaśniono, że § 4b ust. 1 uchwały stosuje się wyłącznie do nieruchomości, wyposażonych w dodatkowy licznik pomiarowy zużycia wody na cel użytkowanych urządzeń kąpielowych typu SPA lub basenów kąpielowych.
Organ odwoławczy prowadząc kontrolę instancyjną decyzji Wójta, powinien był uwzględnić zmiany przepisów prawa miejscowego tworzących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu o.g.o.k. Zadaniem SKO, wynikającym z art. 127 o.p. było ponowne zbadanie sprawy i ocena poprawności decyzji Wójta wraz z poprzedzającym ją postępowaniem. Należało przy tym uwzględnić nowele do uchwały z 6 września 2022 r. Kolegium nie dostrzegając zmian w uchwale współtworzącej podstawę prawną orzekania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu o.g.o.k., wadliwie przeprowadziło kontrolę instancyjną. Naruszono art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Do takiego stanu rzeczy przyczynić mogło się to, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, za punkt odniesienia przyjęło usuniętą z obrotu prawnego uchwałę z 29 czerwca 2022 r.
W dniu wydania decyzji organu I instancji określającej wysokość zobowiązania z tytułu o.g.o.k. za cały 2023 r. nie obowiązywał § 4b uchwały z 6 września 2022 r., a zatem nie mógł być przez organ I instancji zastosowany. Jednakże w dacie orzekania przez Kolegium tj. 2 października 2023 r. obowiązywała uchwała z 6 września 2022 r. w brzmieniu zawierającym § 4b, w którym przewidziano możliwość obniżenia rocznego zużycia wody w oparciu o które wyliczana jest wysokość o.g.o.k., w przypadku obiektów wyposażonych w urządzenia kąpielowe typu SPA lub baseny kąpielowe. Kolegium nie oceniło poprawności decyzji organu I instancji pod kątem zbadania warunków do określenia o.g.o.k. z uwzględnieniem § 4b uchwały. Nie zweryfikowano, czy nieruchomość wyposażona była w odrębny licznik zużycia wody na potrzeby basenów kąpielowych lub urządzeń SPA, a w konsekwencji czy wykorzystana na te cele woda może pomniejszyć podstawę wyliczenia o.g.o.k. Powyższe uchybienie mogło mieć doniosłe znaczenie dla sprawy zważywszy, że skarżący podnosili w odwołaniu, iż nieruchomość wyposażona jest w basen o wymiarach 5mx10mx1,20m, a w hotelu znajduje się wanna jacuzzi. Kolegium tymczasem odnosząc się do powyższego zarzutu wskazało w uzasadnieniu decyzji, że wyposażenie nieruchomości w basen czy jacuzzi nie ma znaczenia dla weryfikacji o.g.o.k.
Słusznie okazały się zarzuty skargi, co do naruszenia art. 121 § 1 o.p. W decyzjach organów obu instancji zabrakło jasnego wskazania sposobu wyliczenia miesięcznej wysokości o.g.o.k. Daleko niewystarczające, w świetle wymogów stawianych przez art. 124 o.p., jest podanie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji ilości zużytej wody za rok poprzedni wynoszącej 1813 m3. Również uzasadnienie decyzji Kolegium nie zawiera wyjaśnień (kalkulacji) jako doszło określenia miesięcznej opłaty, w kwocie 1057,56 zł, skoro stawka opłaty wynosiła 7 zł za m3, a zużycie mające stanowić podstawę określenia opłaty 1813 m3 w skali roku. Wielkość zużycia wody za poprzedni rok była istotną okolicznością dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie podały w oparciu o jaki dowód ustaliły ten element stanu faktycznego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać przychodzi, że okazały się ono częściowo chybione.
Samo powołanie przez Kolegium w podstawie prawnej nieobowiązującej uchwały z 29 czerwca 2022 r. nie stanowiło samoistnej przesłanki, do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niedopuszczalne było natomiast pominięcie przez Kolegium znowelizowanej uchwały z 6 września 2022 r. i niezbadanie okoliczności istotnych dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie, co zostało wcześniej omówione.
Jak wynika z wcześniejszych wyjaśnień regulacja u.p.c.g. przewiduje podwójną identyfikację nieruchomości jako w części zamieszkałą i w części niezamieszkałą na której powstają odpady komunalne. Stwierdzenie, że nieruchomość w części jest zamieszkała, a w części niezamieszkała lecz powstają na niej odpady komunalne implikuje, co do zasady, konieczność łącznego określenia wysokości o.g.o.k. od obu części nieruchomości. Nietrafne zatem okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6j ust. 4 u.c.p.g. i powiązany z nim zarzut naruszenia art. 6o ust. 1 w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. W tym miejscu Sąd wskazuje, że poza sporem jest, iż w odniesieniu do nieruchomości objętej decyzją nie została złożona deklaracja na potrzeby o.g.o.k., za 2023 r. Strony, które nie kwestionują swojego statusu właściciela nieruchomości, nie wypełniły obowiązku o jakim mowa w art. 6m ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.c.p.g. Skarżący nie złożyli stosowanej deklaracji zarówno jako właściciele nieruchomości zamieszkałej jak też właściciele nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy. Wójt miał więc otwartą drogę do określenia wysokości o.g.o.k. w drodze decyzji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6j ust. 4a u.c.p.g., gdyż przepis ten dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w części lokalu mieszkalnego prowadzona jest obsługa biurowa działalności gospodarczej wówczas opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszcza się w ramach opłaty dotyczącej nieruchomości. W praktyce dotyczy to głównie sytuacji, gdy działalność gospodarcza zarejestrowana jest w miejscu zamieszkania osoby ją prowadzącej, a podstawową funkcją nieruchomości jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Przywołany art. 6j ust. 4a u.c.p.g. zapobiega zaklasyfikowaniu nieruchomości jako mieszanej (podwójnej identyfikacji). Przepis ten nie znajdzie zastosowania, gdy nieruchomość wykorzystywana jest do prowadzenia działalności gospodarczej w inny sposób niż przewidziany w art. 6j ust. 4a u.c.p.g. W niniejszej sprawie Skarżący podnoszą, nie tylko to że zamieszkują na nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, ale również że prowadzą na niej działalność hotelową (okoliczność przyznana i niesporna), a zatem inną niż obsługa biurowa.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze WSA w Gliwicach w wyroku z 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 879/23 nie stwierdził, że uchwala z 6 września 2022 r. nie powinna mieć do Skarżących zastosowania, gdyż mieszkają oni na spornej nieruchomości. Treść uzasadnienia wspomnianego wyroku nie daje podstaw do wyprowadzenia wniosku jaki forsowała strona skarżąca. Sąd stwierdził bowiem, że skarżącym nie przysługuje legitymacja do wywiedzenia, w trybie art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) na wspomnianą uchwałę. Twierdzenia zawarte w skardze, co do przyznania przez Sąd w wyroku z 7 września 2023 r., racji stronom odnośnie okoliczności mających znaczenie dla obecnie rozpoznawanej stanowią nadużycie interpretacyjne autora skargi.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem uchwały z 6 września 2022 r. (w zmienionym brzmieniu zawierającym m.in. § 4b), poprzez pominięcie przez organy jej treści przy odtwarzaniu podstawy prawnej orzekania. Następstwem tego było niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uwagi na konieczność uwzględnienia przy rozstrzyganiu zmienionego stanu prawnego, czemu organ I instancji nie mógł w pełni zadośćuczynić a organ odwoławczy całkowicie zaniechał, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.
Decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 124 o.p. w zw. z art. 210 § 4 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnień decyzji w sposób nienależycie realizujący wskazania wyrażone w tych przepisach. Organy nie zamieściły przejrzystych wyjaśnień, co do przyjętego sposobu wyliczenia miesięcznej wysokości o.g.o.k. Rozpoznając ponownie sprawę organy będą miały na uwadze konieczność usunięcia stwierdzonych uchybień. Organy powinny zadbać o możliwie pełną realizację zasady przekonywania, wyjaśniając podstawy prawne i przyczyny objęcia właścicieli nieruchomości obowiązkiem uiszczania o.g.o.k. w reżimie prawnym wyznaczonym w Rozdziale 3a u.c.p.g. Częste zmiany regulacji dotyczących o.g.o.k. mogą wywołać u właścicieli nieruchomości niezamieszkanych uzasadnioną dezorientację. Organy respektując zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 o.p.) powinny tę okoliczność brać pod uwagę redagując uzasadnienia orzeczeń.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania w kwocie 4000 zł. Na wskazaną kwotę składał się wpis w wysokości 400 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w wysokości 3600 zł - art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).