I SA/Gl 1568/04

I SA/Gl 1568/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Dumana
Teresa Randak
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski ( sprawozdawca), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy M. ustalił J. i E. L. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2003 r. w ogólnej kwocie [...] zł, obejmując podatkiem od nieruchomości [...] m2 powierzchni budynku zaliczonego do kategorii "budynki mieszkalne" oraz wykazał jako nie podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości [...] m2 powierzchni gruntu sklasyfikowanego w ewidencji gruntów jako "grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi" (Wp).
Organ podatkowy pierwszej instancji opodatkował podatkiem rolnym [...]ha przeliczeniowego użytków rolnych klasy IVa i IVb, wykazał jako zwolnione z podatku rolnego [...] ha fizycznych użytków rolnych klasy V i VI oraz uwzględnił ulgę w tym podatku z tytułu nabycia gruntu, przyznaną decyzją Wójta Gminy M. Nr [...] z dnia [...] 2003 roku o udzieleniu ulgi w podatku rolnym z tytułu nabycia gruntu na powiększenie istniejącego gospodarstwa rolnego.
Ponadto opodatkowano podatkiem leśnym [...] ha gruntu sklasyfikowanego w ewidencji gruntów jako lasy "Ls".
Pismem z dnia [...] 2004 r. J. i E. L. odwołali się od decyzji Wójta Gminy M., w którym wnoszą o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia "z uwzględnieniem wszystkich dowodów, materiałów, aktów notarialnych, zbioru dokumentów". W szerokim uzasadnieniu zarzucają organowi podatkowemu I instancji błędy merytoryczne stwierdzając (między innymi), że wielkość ich gospodarstwa "została błędnie przedstawiona i nie odpowiada prawdzie, tj. nie jest zgodna z aktami notarialnymi" oraz, że nie posiadają gruntu sklasyfikowanego jako wody powierzchniowe płynące, które wykazano w nakazie jako grunty nie podlegające opodatkowaniu. Odwołujący się stwierdzają ponadto, że organ podatkowy I instancji działa "tendencyjnie" i "stronniczo" i nie uwzględnia dowodów przedstawionych przez podatników, natomiast wezwanie ich do zapoznania się z dokumentaą zgromadzoną przez ten organ przed wydaniem decyzji określają jako "farsę urzędniczą". Zażądali naliczenia podatku rolnego wg aktów notarialnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia
[...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. Nr 9 z 2002 roku, poz. 84 ze zm.) oraz uchwała Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...] 2002 roku w sprawie: uchwalenia stawek podatku od nieruchomości i innych podatków i opłat lokalnych na rok 2003. Podstawę prawną podatku leśnego stanowią przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682) zmienionej 17 grudnia znowelizowaną ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego... (Dz. U. Nr 216, poz. 1826). Zaś podstawę prawną podatku rolnego stanowi ustawa z dnia
15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. Nr 94 z 1993 roku, poz. 431 ze zm.).
Zaznaczono, że z dniem 1 stycznia 2003 roku weszła w życie znowelizowana dnia 30 października 2002 roku ustawa o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 200, poz. 1683) a także zmieniona dnia 10 października 2002 roku ustawa o podatku rolnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1680). Zmiany te, jak zaznaczyło SKO, są istotne i dotyczą nowych zasad opodatkowania zarówno podatkiem od nieruchomości jak i podatkiem rolnym. Zaakcentowano jednak, że podstawowe znaczenie przy ustalaniu wymiaru podatków ma przepis zawarty w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 z 2000 roku, poz. 1086 ze zm.), który stanowi, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dane te są dla organu podatkowego wiążące. Wypis z rejestru gruntów, jak podkreślono, jest zatem – zgodnie z art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – dokumentem urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowiącym dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2003 roku sygn. akt SA/Ka 2268/02). Podkreślono, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów, ani wypowiadania się w przedmiocie prawa własności danej nieruchomości, jej powierzchni, czy też rodzaju lub klas użytków rolnych. Natomiast kwestionowanie tych danych może odbywać się tylko w odrębnym od podatkowego postępowaniu administracyjnym.
Wyjaśniono, iż w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002 roku, jeżeli gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich, obowiązek podatkowy ciążył łącznie na obojgu małżonkach. Natomiast zgodnie ze znowelizowanym od dnia 1 stycznia 2003 roku przepisami ustawy o podatku rolnym, jeżeli grunty rolne stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 3 ust. 5), a jeżeli grunty te stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem, która to gospodarstwo prowadzi w całości (art. 3 ust. 6).
Przypomniano, że osoby fizyczne, zgodnie z przepisem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 2 ustawy o podatku leśnym, są obowiązane złożyć organowi podatkowemu informację o nieruchomościach, informację o gruntach oraz informację o lasach sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku lub o zaistnieniu zmian określonych w powołanych przepisach.
Kolegium zwróciło uwagę, że z załączonych do akt sprawy dokumentów oraz informacji organu podatkowego I instancji wynika, że podatnicy mimo wezwań (pismo z dnia [...] 2003 roku, pismo z dnia [...] 2003 roku, wezwanie z dnia [...] 2004 roku ) – nie złożyli wymaganych przepisami prawa deklaracji. Podkreślić należy, że w takim przypadku organ podatkowy ustala podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy i wymierza podatek na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów.
Do akt sprawy załączono wypisy z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w B. sporządzone według stanu na dzień [...] 2003 roku, z których wynika, że E. i J. L. są współwłaścicielami [...] ha gruntów, z czego [...] ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne[...] ha sklasyfikowane jest jako lasy, a [...] m2 powierzchni tego gruntu sklasyfikowano w ewidencji jako grunty pod wodami powierzchniowymi, płynącymi ("Wp").
W aktach sprawy znajduje się także protokół z dnia [...] 2004 roku z zapoznania się E. i J. L. z dowodami zgromadzonymi przez organ podatkowy I instancji – wypisami z rejestru gruntów sporządzonych przez Starostwo Powiatowe w B.. Podatnicy zakwestionowali prawidłowość tych wypisów, odmówili jednak podpisania sporządzonego protokołu.
Po analizie dokumentacji sprawy przedłożonej przez organ podatkowy pierwszej instancji Kolegium uznało, iż Wójt Gminy M. – na podstawie wypisów z rejestru gruntów i przy zastosowaniu obowiązujących na 2003 rok stawek – prawidłowo ustalił podatnikom łączne zobowiązanie pieniężne na 2003 rok.
Z tego z kolei Kolegium wysnuło wniosek, że zarzuty odwołujących się nie znajdują swojego uzasadnienia, ponieważ z uwagi na fakt, iż podatnicy nie złożyli (mimo wezwań) informacji o nieruchomościach, gruntach i lasach, organ podatkowy ustalił podatnikom łączne zobowiązanie pieniężne na 2004 rok na podstawie posiadanych dowodów, tj. danych zawartych w rejestrze gruntów. Natomiast jak wcześniej zaznaczono, kwestionowanie danych w rejestrze może odbywać się wyłącznie w odrębnym od podatkowego postępowaniu administracyjnym, a wniosek w tej sprawie winien być skierowany do Starostwa Powiatowego w B..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i J. L. zarzucili Kolegium działanie niezgodnie z literą prawa (naruszenie przepisów Konstytucji RP, k.p.a., Ordynacji podatkowej i ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych), a także nie rozpatrzenie odwołania w całości. W szerokim uzasadnieniu skargi podatnicy stwierdzają m.in., że nie posiadają gruntu pod wodami powierzchniowymi płynącymi, kwestionują wielkość posiadanego gruntu wynikającego z ewidencji gruntów, jako niezgodne z posiadanymi przez skarżących aktami notarialnymi, podkreślają też, że nie zgadzają się na wydawanie odrębnej decyzji w sprawie podatku rolnego od gruntu będącego własnością tylko E. L..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.
Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 1 lipca 2005 r. skarżący podtrzymali zarzuty skargi, wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. oraz przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia, uznając zasadność podnoszonych argumentów, W dalszym ciągu podkreślają, że zapisy w ewidencji gruntów są niezgodne z rzeczywistą sytuacją, a nadto, że organ niezasadnie opodatkował jednego z małżonków, podczas, gdy przedmiotowe nieruchomości stanowią faktycznie ich wspólność majątkową.
Mając na uwadze podniesione przez stronę okoliczności związane z decyzjami wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnośnie obowiązku podatkowego za rok 2005, Sąd stosownym postanowieniem wezwał organ odwoławczy do ich przedłożenia.
W odpowiedzi na postanowienie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało 3 decyzje Wójta Gminy M., dotyczące wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r.: 1) J. i E. L. (z [...] 2005 r.), 2) E. L. (z [...] 2005 r.), 3) decyzję tegoż organu w sprawie określenia małżonkom L. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r. (z dnia [...] 2005 r., decyzją tą Wójt zmienił swoje w/w decyzje w ten sposób, że zastąpił je jedną określającą obojgu małżonkom łączne zobowiązanie pieniężne).
Nadto SKO przesłało swoje 3 decyzje:
– z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. i umarzającą postępowanie w sprawie, kwestionując prawną możliwość zastąpienia przez organ pierwszej instancji 2 wcześniej wydanych decyzji, jedną, którą opodatkował zarówno nieruchomości stanowiące współwłasność podatników, jak i grunt będący odrębną własnością jednego z nich,
– z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] , w sprawie ustalenia małżonkom L. łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 r. i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na braki w dokumentacji przedłożonej przez organ pierwszej instancji (m.in. brak wypisu z ewidencji gruntów),
– z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. w sprawie ustalenia E. L. łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2005 r., z tych samych powodów co przedstawione wyżej.
Na kolejną rozprawę przed sądem administracyjnym, która odbyła się w dniu
25 października 2005 r., skarżący nie stawili się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie może zostać uwzględniona, albowiem objęta nią decyzja nie narusza prawa w sposób umożliwiający jej wzruszenie.
Istota sporu zasadniczo koncentruje się na wyjaśnieniu kwestii, czy organ podatkowy pierwszej instancji mógł ustalić skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2003, uwzględniając dane dotyczące rodzaju (przeznaczenia) nieruchomości, wynikające z ewidencji gruntów, wobec twierdzeń strony, że dane te są niezgodne z stanem faktycznym, a nadto czy dokonana w tej materii przez organ odwoławczy ocena rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego jest zgodna z prawem.
Należy w tym miejscu podnieść, iż organ podatkowy pierwszej instancji, opierając się m.in. na art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) rozstrzygnął o łącznym zobowiązaniu pieniężnym podatników za 2003 r., obejmującym zarówno podatek rolny, podatek od nieruchomości, jak i podatek leśny (w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano się m.in. na trzy ustawy dotyczące każdego z tych podatków).
Podstawę opodatkowania organ ustalił na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów (dołączone do akt sprawy wypisy z rejestru gruntów, zostały sporządzone przez Starostę B. wg stanu z dnia [...] 2003 r. i są tożsame z wypisami odzwierciedlającymi stan na dzień [...] i [...] 2003 r.).
Organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił również wynikające z ww. ewidencji opisy rodzajów użytków, dokonując rozdziału dla celów podatkowych działek gruntu stanowiących nieruchomości rolne, leśne, a także mieszkalną ([...] m. kw.) oraz pod wodami powierzchniowymi płynącymi.
Powyższe ustalenia kwestionują skarżący stwierdzając, że wielkość gruntów wskazana w ewidencji gruntów jest niezgodna z rzeczywistym stanem własności, a nadto, że nie posiadają gruntu pod wodami powierzchniowymi płynącymi i w konsekwencji uważają, że podatek został ustalony w błędnej wysokości. Uznają również za niezasadne rozstrzyganie w przedmiocie podatku od nieruchomości będącej własnością tylko E. L. w odrębnej decyzji.
Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 100 z 2000 r., poz. 1582 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Jeżeli skarżący kwestionuje zawarte tam dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę we właściwym dla tych czynności trybie. Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 911/94, OSS 1994/4-5/164). Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 747/93, ONSA 1994/4/163).
Skarżący w trakcie rozprawy w dniu 1 lipca 2005 r. podnieśli, iż w decyzjach wydanych w 2005 r. SKO uchyliło decyzje pierwszoinstancyjne w sprawie podatku za rok bieżący, uznając za zasadne stanowisko podatników. Dodatkowo, w nadesłanym do sądu piśmie (z licznymi załącznikami) wykazują, że ich wystąpienia do Starostwa w sprawie zmiany wpisów do ewidencji gruntów okazały się bezskuteczne.
Sąd zweryfikował powyższe okoliczności i uznał, że przedstawione przez stronę skarżącą racje nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim z przedłożonych przez stronę załączników wynika, iż pismo zatytułowane jako "wniosek" o doprowadzenie ewidencji gruntu do stanu "zgodnie z prawem", pomijając wątpliwości odnośnie jego prawnych podstaw, skarżący złożyli w Starostwie Powiatowym w dniu [...] 2004 r. (kolejne pisma podatników mają daty z
2005 r.). Tymczasem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana [...] 2004 r.
Prawdą jest, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło trzy decyzje Wójta Gminy dotyczące podatku za 2005 r., ale bynajmniej nie z powodów, które akcentują podatnicy. Decyzją z dnia [...] r. uchylono rozstrzygnięcie Wójta Gminy, kwestionując prawną możliwość zastąpienia przez organ pierwszej instancji dwóch wcześniej wydanych decyzji, jedną, którą opodatkowano zarówno nieruchomości stanowiące współwłasność podatników, jak i grunt będący odrębną własnością jednego z nich. Wreszcie decyzjami z dnia [...] i [...] r. SKO uchyliło decyzję Wójta z uwagi na braki w dokumentacji przedłożonej przez organ pierwszej instancji. W ww. decyzjach kasacyjnych z 2005 r. Kolegium wyraźnie stwierdziło, iż żądania podatników są bezzasadne, w związku z czym ich twierdzenia, podniesione na rozprawie w dniu 1 lipca br., iż SKO podzieliło w powyższych decyzjach ich argumenty, mijają się z prawdą.
Co do żądania strony, iż organ winien był jedną decyzją, oprócz gruntów stanowiących współwłasność obojga małżonków, objąć również grunty stanowiące odrębną własność jednego z nich, należy stwierdzić, iż ani przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani przepisy ustawy o podatku rolnym nie uprawniają organu podatkowego do nałożenia obowiązku podatkowego na osobę nie będącą właścicielem (współwłaścicielem) danej nieruchomości.
Trzeba w tym miejscu też zaznaczyć, że podatnicy nie złożyli wymaganych przepisami prawa informacji o nieruchomościach, a tym samym nie mogli oczekiwać, iż organ podatkowy, podejmując rozstrzygnięcia w przedmiocie podatku, będzie miał inną wiedzę, a w konsekwencji oprzeć się na innej podstawie niż ewidencja gruntów.
Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Oznacza to, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145
§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.
W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).