I SA/Gl 1556/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-04-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychinterpretacje podatkowezwolnienia podatkowefederacja związków zawodowychsprzedaż udziałówcele statutoweautonomia prawa podatkowegowykładnia ścisła

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę federacji związków zawodowych na interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że zwolnienie podatkowe z art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. dotyczy wyłącznie związków zawodowych, a nie ich zrzeszeń.

Federacja związków zawodowych zaskarżyła interpretację Dyrektora KIS, który odmówił jej prawa do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych od dochodu ze sprzedaży udziałów, powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. Skarżąca argumentowała, że na mocy ustawy o związkach zawodowych korzysta z takich samych zwolnień jak związki zawodowe. Sąd administracyjny uznał jednak, że zwolnienie to dotyczy wyłącznie związków zawodowych, a nie ich federacji, które są odrębnymi podmiotami prawnymi i podatkowymi. W konsekwencji skargę oddalono.

Przedmiotem sprawy była skarga federacji związków zawodowych na indywidualną interpretację podatkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Federacja wnioskowała o potwierdzenie, że dochód ze sprzedaży posiadanych udziałów w spółce z o.o. podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Argumentowała, że zgodnie z ustawą o związkach zawodowych (u.z.z.), federacje korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń, a tym samym dla związków zawodowych. Dyrektor KIS uznał stanowisko federacji za nieprawidłowe, wskazując, że art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. wymienia wprost związki zawodowe jako podmioty uprawnione do zwolnienia, a nie ich zrzeszenia, takie jak federacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organu interpretacyjnego. Sąd podkreślił autonomię prawa podatkowego i ścisłą wykładnię przepisów dotyczących zwolnień podatkowych, które stanowią wyjątek od zasady powszechności opodatkowania. Stwierdził, że choć ustawa o związkach zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji związkowych (w tym federacji), nie oznacza to automatycznego przeniesienia zwolnień podatkowych z u.p.d.o.p. na federacje. Sąd uznał, że federacja związków zawodowych jest odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych i nie jest podmiotem wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. W związku z tym dochód ze sprzedaży udziałów podlega opodatkowaniu. Sąd oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dochód federacji związków zawodowych ze sprzedaży udziałów nie podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.

Uzasadnienie

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. wymienia wprost związki zawodowe jako podmioty uprawnione do zwolnienia, a nie ich zrzeszenia (federacje). Federacja jest odrębnym podatnikiem i nie jest podmiotem wymienionym w tym przepisie, mimo że ustawa o związkach zawodowych stosuje się do niej odpowiednio w zakresie przepisów tej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p.d.o.p. art. 17 § 1 pkt 39

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Zwolnienie dotyczy wyłącznie związków zawodowych, a nie ich federacji.

Dz.U. 2025 poz 278 art. 17 § 1 pkt 39

Zwolnienie podatkowe dla związków zawodowych.

u.p.d.o.p. art. 17 § 1 pkt 39

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)

Zwolnienie podatkowe dla związków zawodowych.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 17 § 1a

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 17 § 1b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.z.z. art. 24 § 2

Ustawa o związkach zawodowych

Związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.

u.z.z. art. 38

Ustawa o związkach zawodowych

Przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji związkowych (w tym federacji), z pewnymi wyłączeniami.

u.z.z. art. 11 § 1 i 2

Ustawa o związkach zawodowych

u.z.z. art. 12 § 1

Ustawa o związkach zawodowych

Wyłączenie dotyczące liczby założycieli.

u.z.z. art. 17 § 1 pkt 3

Ustawa o związkach zawodowych

Wyłączenie dotyczące liczby członków.

u.z.z. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

u.z.z. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

Związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.

o.p. art. 14c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymagania dotyczące uzasadnienia interpretacji indywidualnej.

o.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania do organów podatkowych.

k.p.a. art. 104 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozpoznanie istoty sprawy.

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przeprowadzenie dowodów uzupełniających.

Konstytucja RP art. 84

Obowiązek ponoszenia ciężarów podatkowych.

Konstytucja RP art. 217

Elementy konstrukcyjne podatku.

Konstytucja RP art. 59

Wolność zrzeszania się.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Federacja związków zawodowych powinna korzystać ze zwolnienia podatkowego na mocy art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. na zasadzie analogii do związków zawodowych, zgodnie z art. 24 ust. 2 i 38 u.z.z. Prawo podatkowe powinno być interpretowane w kontekście przepisów ustawy o związkach zawodowych, a art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. jest wyrazem realizacji normy z art. 24 ust. 2 u.z.z. Federacja jest traktowana na równi ze związkami zawodowymi na gruncie przepisów KRS. Naruszenie Konstytucji RP i Konwencji Nr 87 MOP poprzez odmienne traktowanie federacji. Niewystarczające uzasadnienie interpretacji indywidualnej i nierozpoznanie istoty sprawy przez organ.

Godne uwagi sformułowania

Prawo podatkowe jest autonomiczne wobec innych gałęzi prawa. Zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady równości i powszechności opodatkowania. Przepisy regulujące ulgi podatkowe należy interpretować ściśle, przede wszystkim w oparciu o wykładnię językową. Federacja związków zawodowych nie jest podmiotem wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.

Skład orzekający

Agata Ćwik-Bury

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Kozłowska

członek

Borys Marasek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ścisła wykładnia przepisów podatkowych dotyczących zwolnień, autonomia prawa podatkowego, odrębność prawna federacji związków zawodowych od związków zawodowych na gruncie prawa podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji federacji związków zawodowych i interpretacji konkretnego przepisu u.p.d.o.p. w kontekście ustawy o związkach zawodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej dla organizacji związkowych i ich zrzeszeń, pokazując, jak ścisła wykładnia przepisów może wpływać na prawa podatkowe.

Federacja związków zawodowych przegrywa w sądzie: czy zwolnienie podatkowe obejmuje także ich zrzeszenia?

Dane finansowe

WPS: 11 000 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1556/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Borys Marasek
Dorota Kozłowska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 278
art. 17 ust. 1 pkt 39
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Borys Marasek, Protokolant specjalista Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi F. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 listopada 2024 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.517.2024.1.ANK UNP: 2402185 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) z 5 listopada 2024 r., znak: 0111-KDiBl-2.4010.517.2024.1.ANK w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. 10 września 2024 r. wpłynął wniosek z 6 września 2024 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczył ustalenia, czy przychód z tytułu ceny sprzedaży podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: u.p.d.o.p.).
W opisie stanu faktycznego wskazano, że F. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, Podatnik) zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 854, dalej: u.z.z.) jest ogólnokrajowym zrzeszeniem związków zawodowych (federacją). Nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców - prowadzi wyłącznie działalność statutową. Podatnik jest wpisany w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS - oznaczenie rodzaju organizacji jaką jest Federacja to Związek Zawodowy (Dział 1, Rubryka 1 Dane podmiotu, wiersz 1 - Oznaczenie rodzaju organizacji: związek zawodowy).
Skarżąca przywołała postanowienia Statutu Federacji wskazujące na realizowane przez nią cele statutowe. Dalej wskazała, iż 15 lutego 2012 r. Podatnik zawiązał Spółkę działającą pod firmą: S. Spółka z o.o. z siedzibą w D.. Podatnik w dniu 20 listopada 2023 r. w K1. dokonał sprzedaży udziałów posiadanych w Spółce za cenę 55.000,00 (pięćdziesiąt pięć tysięcy) za 1 (jeden) udział, tj. za łączną cenę 11.000 000,00 zł (jedenaście milionów złotych) za 200 (dwieście udziałów). Podatnik zamierza przeznaczyć dochód ze sprzedaży udziałów na działalność statutową. Środki uzyskane ze sprzedaży ww. kwoty będą wydatkowane w sposób opisany poniżej:
- w zakresie kwoty 6.900.000,00 zł (sześć milionów dziewięćset tysięcy złotych) Federacja przeznaczy ją na nabycie produktów finansowych takich jak: obligacje, lokaty bankowe, fundusze inwestycyjne, konta oszczędnościowe, itp. z których zyski kapitałowe będą przeznaczane w kolejnych latach na działalność statutową Federacji oraz wydatkowane na prowadzenie bieżącej działalności statutowej Federacji;
W efekcie wydatkowanie kwoty 6.900.000,00 zł (sześć milionów dziewięćset tysięcy złotych) nastąpi w całości na cele statutowe Federacji;
- w zakresie kwoty 4.100.000,00 zł (cztery miliony sto tysięcy złotych) będzie ona wydatkowana w ten sposób, że Federacja przeznaczy ją na przekazanie członkom Federacji, którzy przynależeli do Federacji w dniu sprzedaży udziałów spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w D. oraz byli Członkami Federacji w dniu podjęcia uchwały Zgromadzenia Związków Zawodowych F. w sprawie przeznaczenia przez Federację kwoty ze sprzedaży udziałów spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w D. na działalność statutową Federacji, w kwocie po 100.000,00 zł (sto tysięcy złotych) z przeznaczeniem na własne cele statutowe Członka Federacji. Wydatkowanie kwoty 4.100.000,00 zł (cztery miliony sto tysięcy złotych) będzie stanowiło realizację celu statutowego przewidzianego w art. 8 pkt 10 Statutu Federacji, jak również stanowić będzie realizację celów Federacji opisaną w art. 9 pkt 3 Statutu polegającą na finansowaniu działalności Statutowej organizacji członkowskich Federacji w zakładach pracy.
Mając na uwadze powyższe zadano pytanie: Czy przychód z tytułu ceny sprzedaży podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.?
Zdaniem Wnioskodawcy, z uwagi na fakt, iż Podatnik zamierza przeznaczyć dochód ze sprzedaży udziałów na działalność statutową i nie planuje także wydatkować otrzymanych środków na działalność inną niż działalność statutowa to wartość środków pieniężnych otrzymanych w zamian za udziały Spółki podlegać będzie zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.
Uzasadniając takie stanowisko Skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.z.z. związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń. Na mocy art. 38 u.z.z. wszelkie przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji związkowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, z wyłączeniem art. 12 ust. 1 w części dotyczącej liczby założycieli związku, a w części dotyczącej liczby członków związku przepisu art. 17 ust. 1 pkt 39, tj. m.in. do Podatnika.
Dla zastosowania zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., konieczne jest przeznaczenie i wydatkowanie dochodów na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej. Wolny od podatku jest zatem dochód Wnioskodawcy, niezależnie od źródeł pochodzenia (oprócz dochodów określonych w art. 17 ust. 1a u.p.d.o.p.), w tym z działalności gospodarczej, który zostanie przeznaczony i wydatkowany wyłącznie na niegospodarczą działalność statutową. Przez działalność statutową należy rozumieć te rodzaje działalności, które ujęte zostały w jej statucie. Literalne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 39 w zw. z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.p. wskazuje, że dochody podatników, o których mowa w tym przepisie, nie podlegają opodatkowaniu po spełnieniu łącznie następujących warunków; przeznaczenia dochodów na cele statutowe, czyli wyraźnie określone w statucie (z wyłączeniem środków, które zostały przeznaczone na działalność gospodarczą) oraz ich wydatkowania - bez względu na termin - na te cele.
Reasumując, przychód z tytułu ceny sprzedaży udziałów podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. bowiem na mocy art. 24 ust. 2 w zw. z art. 38 u.z.z., a zatem i federacje związków zawodowych korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń, a Podatnik nie planuje wydatkować otrzymanych środków na działalność inną niż działalność statutowa.
2.2. Zaskarżoną interpretacją Dyrektor uznał, że stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu Dyrektor przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy u.p.d.o.p., wskazując, iż dla zastosowania zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie czy podatnik podatku dochodowego od osób prawnych, który zamierza skorzystać z tego zwolnienia został wymieniony we wskazanym przepisie. Jeżeli odpowiedź będzie twierdząca, następnym etapem jest określenie czy dochody, które mają podlegać zwolnieniu zostały przeznaczone i wydatkowane przez tegoż podatnika na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że samo przeznaczenie i wydatkowanie środków na działalność statutową nie uprawnia do zastosowania zwolnienia, o którym mowa powyżej. Istotne jest bowiem, czy podmiot mający zamiar korzystać ze zwolnienia, został we wskazanym przepisie w ogóle wymieniony.
Dalej wyjaśnił, iż przez działalność statutową należy rozumieć te rodzaje działalności, które ujęte zostały w jej statucie. Określenie celów statutowych pod kątem uprawnień podatkowych musi być precyzyjne i ścisłe. Z podatkowego punktu widzenia chodzi bowiem o zwolnienie dochodu od podatku, a zatem zastosowanie instytucji będącej wyjątkiem od reguły, jaką jest opodatkowanie dochodów osób prawnych. Przepisy ustanawiające zwolnienie i ulgi podatkowe w systemie polskiego prawa podatkowego są istotnym wyjątkiem od zasady sprawiedliwości podatkowej (powszechności i równości podatkowej). Dlatego też muszą być stosowane w sposób ścisły i jakakolwiek wykładnia rozszerzająca w odniesieniu do przepisów dotyczących ww. preferencji podatkowych jest niedopuszczalna.
Dla skorzystania ze zwolnienia nie jest przy tym wystarczające samo przeznaczenie dochodu na cele statutowe, konieczne jest także jego wydatkowanie na te cele przez wskazany w ww. przepisie podmiot.
Odnosząc powyższe przepisy do wątpliwości Wnioskodawcy, w kontekście przedstawionego we wniosku opisu sprawy, należy wskazać, że Federacja nie jest podmiotem wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., są nim bowiem związki zawodowe. Uprawnionym do zwolnienia dochodów od opodatkowania na mocy ww. przepisu (przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków), są zatem wyłącznie związki zawodowe pracowników, działające na podstawie odrębnych przepisów - w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
Co prawda Wnioskodawca wskazał, że ma do niego zastosowanie ustawa o związkach zawodowych, a w szczególności art. 38 tej ustawy, jednakże fakt odpowiedniego stosowania do Wnioskodawcy "przepisów ustawy" (tj. u.z.z.) nie oznacza, że również na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dla Wnioskodawcy powstają takie same skutki podatkowe, jakie powstają dla związku zawodowego. Wskazanie "odpowiedniego stosowania" dotyczy bowiem wyłącznie przepisów tej ustawy, czyli u.z.z., a nie przepisów innych ustaw.
Odnosząc się do podniesionej kwestii wpisu Federacji w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS wraz z oznaczeniem rodzaju organizacji (Federacji) jako związek zawodowy należy zauważyć, że zgodnie ustawa o związkach zawodowych odrębnie definiuje "związek zawodowy" a odrębnie "federację". Związek zawodowy jest osobą prawną osób fizycznych powołaną przez ludzi pracy, do którego mogą bezpośrednio przynależeć uprawnione osoby. W świetle obowiązujących norm federacja nie jest zatem związkiem zawodowym sensu stricto.
W ujęciu organizacyjno-strukturalnym federacja jest zrzeszeniem związków zawodowych nie można jej zatem na równi traktować ze związkiem zawodowym.
Zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. dedykowane jest wyłącznie związkom zawodowym, a nie ich zrzeszeniom, które są odrębnymi od związków zawodowych podmiotami.
Reasumując, brak podstaw do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., bowiem federacja związków zawodowych, nie została wymieniona w tym przepisie jako podmiot uprawniony do stosowania tego zwolnienia podatkowego. Jeżeli wolą ustawodawcy byłoby rozszerzenie tego zwolnienia również na federacje związków zawodowych, to zawarłby w ww. przepisie stosowne zapisy (wprost, bądź też poprzez odpowiednie odesłanie). Czego jednakże nie uczynił.
Zatem bez znaczenia dla możliwości skorzystania przez Wnioskodawcę ze wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. zwolnienia pozostaje fakt samego przeznaczenia i wydatkowana uzyskanych dochodów na cele statutowe Federacji.
2.3. W skardze Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, zaskarżając w całości ww. interpretację, zarzuciła naruszenie:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 w zw. z art. 38 u.z.z. poprzez ich niezastosowanie podczas gdy powinien on znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem zgodnie z jego brzmieniem związki zawodowe (a zatem i federacje związków zawodowych), korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń, a zatem również ze zwolnienia przewidzianego na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych wyrażonego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie podczas gdy powinien on znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem dla Skarżącej na gruncie u.p.d.o.p. powstają takie same skutki podatkowe, jakie powstają dla związku zawodowego - korzysta ona bowiem ze wszelkich przywilejów przewidzianych dla związków zawodowych na mocy art. 38 u.z.z..
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 38 u.z.z., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż wskazanie "odpowiedniego stosowania" dotyczy wyłącznie przepisów tej ustawy, czyli ustawy o związkach zawodowych, a nie przepisów innych ustaw, podczas gdy zastosowane przez prawodawcę odesłanie ma charakter ogólny, systemowy, nakazujący uzupełnienie treści przepisu podstawowego o określone treści zawarte w przepisach odesłania, w tym w przepisie art. 24 u.z.z. statuującym prawo do korzystania ze zwolnień podatkowych, które to następnie ten sam prawodawca doprecyzowuje w przepisach konkretnych ustaw podatkowych - w tym w przepisach u.p.d.o.p.,
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 oraz art. 10 ratyfikowanej Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco dnia 9 lipca 1948 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 29, poz. 125) poprzez naruszenie generalnej zasady wolności związkowej oraz nieuprawnione twierdzenie organu o odmiennym statusie Skarżącej na gruncie u.p.d.o.p., podczas gdy organizacja związkowa jaką jest m.in. związek zawodowy - czy federacja związków zawodowych oznacza każdą organizacje pracowników lub pracodawców, mającą na celu popieranie i ochronę interesów pracowników lub pracodawców, w efekcie czego organ swym wadliwym postępowaniem dokonał wydania interpretacji indywidualnej naruszającej umowę międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, która zgodnie z przepisem art. 91 ust. 2 Konstytucji ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (w tym przypadku zatem nawet z ustawą o CIT w świetle interpretacji organu),
5. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść interpretacji, tj. art. 14c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej: o.p.) poprzez niewystarczające uzasadnienie oceny stanowiska Skarżącej, tj. ograniczenie się przez organ do przytoczenia treści przepisu, opisu stanu faktycznego i końcowego wniosku o nieprawidłowości stanowiska Skarżącej, bez szczegółowego wyjaśnienia, dlaczego organ uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe, w efekcie czego organ uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii stanowiącej istotę wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej,
6. rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść interpretacji, tj. art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, tj. całkowite niepodjęcie przez organ oceny dot. spełnienia przez Skarżącą warunków umożliwiających skorzystanie ze zwolnienia i w efekcie błędne uznanie, iż bez znaczenia dla możliwości skorzystania ze wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. zwolnienia pozostaje fakt samego przeznaczenia i wydatkowana uzyskanych dochodów na cele statutowe Federacji,
7.naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść interpretacji, tj. art. 14c oraz 14h w zw. z art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez wydanie interpretacji dotyczącej jedynie części stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącą i pozostawienie Skarżącej w niepewności prawnej co do pozostałej części stanu faktycznego.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości, zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, pilne rozpatrzenie Skargi z uwagi na istotny interes Skarżącej w rozpoznaniu niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż Dyrektor dokonał nieprawidłowej oceny art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., tj. oceny całkowicie oderwanej od brzmienia art. 24 ust. 2 w zw. z art. 38 u.z.z Organ całkowicie pominął fakt, iż to właśnie z art. 24 ust. 2 u.z.z. wynika generalny nakaz dot. stosowania zwolnień podatkowych wobec związków zawodowych (federacji związków zawodowych). To właśnie wskazany przepis statuuje wyjściową zasadę, na mocy której pozostałe ustawy precyzują zakres jak i formę zwolnień podatkowych przewidzianych dla związków zawodowych i organizacji związkowych. Potwierdza to jasno chronologia wprowadzenia ww. przepisów - przeto ustawa o związkach zawodowych (w tym art. 24 ust. 2 oraz art. 38) weszła w życie w 1991 r., zaś regulacja art. 17 ust. 1 pkt 39 u.z.z. weszła w życie dopiero w roku 2005. Z samej zatem kolejności działań prawodawczych wynika jasno, iż art. 17 ust. 1 pkt 39 u.z.z. jest wyrazem realizacji normy art. 24 ust. 2 u.z.z. Co więcej powyższe potwierdza fakt, iż Skarżąca jest wpisana do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] w K. pod numerem KRS: [...] wraz z oznaczeniem rodzaju organizacji (Federacji) jako związek zawodowy. Z powyższego wynika bowiem jasno, iż również na gruncie przepisów ustawy o KRS federacje związków zawodowych traktowane są na równi ze związkami zawodowymi. W efekcie również na gruncie wszelkich ustaw podatkowych Skarżąca winna być traktowana w tożsamy sposób i korzystać ze zwolnień przewidzianych dla związków zawodowych.
Nadto wskazać wyraźnie należy, iż przepis art. 24 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych od początku zrównywał w zwolnieniach podatkowych związki zawodowe ze stowarzyszeniami, nie stanowiąc jednocześnie bezpośredniej podstawy zwolnienia podatkowego. Do dnia 31 grudnia 1991 r. obowiązywały przepisy dotyczące ulg i zwolnień od podatku dochodowego od osób prawnych przysługujące na mocy innych szczególnych ustaw. To 31 grudnia 1991 r. art. 40 u.p.d.o.p. uchylił te przepisy, które dawały osobom prawnym prawo do konkretnych ulg i zwolnień, tj. wskazywały okoliczności pozwalające na zmniejszeniem podatku bądź wyłączające opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. Z racji, iż artykuł 24 ust. 2 u.z.z. nigdy nie określał i nie określa konkretnego zwolnienia podatkowego, nie został uchylony przez art. 40 u.p.d.o.p. Należy zatem przyjąć, że obowiązuje on do dzisiaj i to również na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wynika z tego jasno, iż oczywistym zamysłem prawodawcy było odpowiednie stosowanie ustawy o związkach zawodowych (w tym art. 24 ust. 2 oraz art. 38) do przepisów innych ustaw szczególnych, w tym ustawy o CIT. Wobec tego wskazany przepis art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. nie może być interpretowany w oderwaniu od wskazanych przepisów ustawy o związkach zawodowych, bowiem stanowi on jedynie normę pochodną od normy generalnej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.
Wskazać należy także, iż stanowisko skarżącej potwierdzone zostało w piśmiennictwie. Podkreślono w nim, że "do federacji i konfederacji związkowych w systemie ustawodawstwa polskiego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące związków zawodowych, z wyjątkiem postanowień art. 12 ust. 1 u.z.z. w części dotyczącej liczby założycieli związku i art. 17 ust. 1 pkt 3 u.z.z. w części dotyczącej liczby członków. Oznacza to w praktyce, że federacje i konfederacje mają analogiczne kompetencje jak związki zawodowe. Po zarejestrowaniu posiadają one również osobowość prawną i mogą uczestniczyć w obrocie cywilnoprawnym." (K. W. Baran [w:] D. Książek, A. Tomanek, K. W. Baran, Komentarz do ustawy o związkach zawodowych [w:] Zbiorowe prawo pracy. Komentarz, Warszawa 2016, art. 11).
Z podstawowych zasad techniki prawodawczej wynika przeto jasno, iż przepisy odsyłające stosowane winny być na zasadzie per analogiam. W konsekwencji organ wydający skarżoną interpretację stosując wskazany przepis odsyłający na zasadzie per analogiam. winien uznać, iż art. 17 ust. 1 pkt 39 u.z.z. ma zastosowanie nie tylko do związków zawodowych, ale i do Skarżącej na mocy art. 38 w zw. z art. 24 ust. 2 u.z.z.
W efekcie organ dokonał naruszenia przepisów o znaczeniu generalnym, a mianowicie przepisów samej Konstytucji RP jak i postanowień ratyfikowanej Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych.
Powyższą argumentację potwierdza Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 15 października 1992 r., I PZP 35/92. Skoro zatem organizacje związkowe posiadają wolność w kształtowaniu swoich struktur organizacyjnych to zupełnie nieuprawnione jest twierdzenie, jakoby jakakolwiek z owych struktur bądź organizacji związkowych posiadała uprawnienia odmienne (i to w negatywnym tego słowa znaczenia), aniżeli te które przysługują związkom zawodowym.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego pełnomocnik wskazał, iż uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej nie spełnia wymagań z art. 14c § 2 o.p. Organ nie dokonał wykładni prawa w kontekście postawionego pytania we wniosku i przedstawionego w nim stanowiska prawnego Skarżącej. Nie odniósł się do argumentacji prawnej Skarżącej zawartej we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Organ lakonicznie i nieprecyzyjnie wypowiedział się w uzasadnieniu interpretacji odnośnie do zagadnień przedstawionych przez Skarżącą, które to jednak wymagają pogłębionej i wszechstronnej analizy
Organ - co najistotniejsze - dopuścił się jednakże rażącego naruszenia jakim jest nierozpoznanie istoty sprawy, albowiem zupełnie błędnie uznał, iż bez znaczenia dla możliwości skorzystania przez Wnioskodawcę, ze wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. W efekcie organ uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii stanowiącej istotę wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W konsekwencji Dyrektor dokonał również rażącego naruszenia art. 14c oraz 14h w zw. z art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, bowiem organ wydając zaskarżoną interpretację dokonał oceny jedynie części stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącą. Dyrektor pozostawił Skarżącą w niepewności prawnej co do pozostałej części stanu faktycznego, bowiem dokonał oceny stanowiska Skarżącej w oparciu o kryteria dowolnie przez siebie wybrane, a nie wskazane przez Skarżącą, które budziły jej wątpliwość.
Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
1. odpisu Statutu F. z siedzibą w K. potwierdzonego za zgodność z oryginałem - na fakt: treści ww. Statutu, celów statutowych Federacji Związków Zawodowych, przeznaczenia przychodu ze sprzedaży wyłącznie na cele statutowe,
2. odpisu aktu założycielskiego Spółki S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. potwierdzonego za zgodność z oryginałem - na fakt: posiadania udziałów w ww. Spółce przez Skarżącą,
3. odpisu aktu notarialnego z dnia 26 kwietnia 2012 r. potwierdzonego za zgodność z oryginałem — na fakt: treści ww. aktu i czynności podjętych w ramach ww. aktu,
4. odpisu decyzji z dnia 27 września 2018 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. — na fakt: stwierdzenia braku powstania przychodu po stronie Federacji po przeprowadzonej kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego za 2012 rok.
2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna, co wykazała dokonana w granicach art. 57a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola legalności zaskarżonej interpretacji.
3.2. Przedmiotem kontroli sądowej jest interpretacja indywidualna Dyrektora oceniająca prawidłowość stanowiska skarżącej w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w zakresie ustalenia czy do federacji związków zawodowych ma zastosowanie zwolnienie określone w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.
Skarżąca powołując się na przepisy art. 24 i 38 u.z.z. wskazuje, że zwolnienie z ww. przepisu ma zastosowanie nie tylko do związków zawodowych, ale również do federacji związków zawodowych. Stanowiska tego nie podziela organ interpretacyjny.
Zdaniem Sądu rację ma Dyrektor, który twierdzi, że przewidziane w art. u.p.d.o.p. nie ma zastosowania do strony skarżącej jako federacji.
3.3. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie rozważenia w pierwszej kolejności wymagało czy powołane przez skarżącą przepisu ustawy o związkach zawodowych wpływają na treść normy prawnej wynikającej z ustawy podatkowej, tj. art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. Zdaniem Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie jest przecząca.
W tych ramach przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 38 u.z.z. przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji związkowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, z wyłączeniem przepisu art. 12 ust. 1 w części dotyczącej liczby założycieli związku, a w części dotyczącej liczby członków związku przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3. Art. 24 ust. 2 u.z.z. stanowi natomiast, iż związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. wolne od podatku są dochody związków zawodowych, społeczno-zawodowych organizacji rolników, izb rolniczych, izb gospodarczych, organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, spółdzielczych związków rewizyjnych, organizacji pracodawców, partii politycznych, europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych, działających na podstawie odrębnych przepisów - w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
Na mocy art. 17 ust. 1a u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie, nie dotyczy;
1) dochodów uzyskanych z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali lub dochodów uzyskanych z handlu tymi wyrobami; zwolnieniem objęte są Jednak dochody podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uzyskane z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego; la) dochodów uzyskanych z działalności polegającej na oddaniu środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych do odpłatnego używania na warunkach określonych w art. 17a-17k;
2) dochodów, bez względu na czas ich osiągnięcia, wydatkowanych na inne cele niż wymienione w tych przepisach.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie, ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczony i - bez względu na termin - wydatkowany na cele określone w tym przepisie, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 5a.
3.4. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż dla zastosowania zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie czy podatnik podatku dochodowego od osób prawnych, który zamierza skorzystać z tego zwolnienia został wymieniony we wskazanym przepisie. Jeżeli odpowiedź będzie twierdząca, następnym etapem jest określenie czy dochody, które mają podlegać zwolnieniu zostały przeznaczone i wydatkowane przez tegoż podatnika na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
Zasadnie zatem twierdzi Dyrektor, iż samo przeznaczenie i wydatkowanie środków na działalność statutową nie uprawnia do zastosowania zwolnienia, o którym mowa powyżej. Istotne jest bowiem, czy podmiot mający zamiar korzystać ze zwolnienia, został we wskazanym przepisie w ogóle wymieniony. Oznacza to, że Dyrektor zaskarżoną interpretacją rozpoznał istotę sprawy. Całkowite niepodjęcie przez organ oceny dot. spełnienia przez Skarżącą warunków umożliwiających skorzystanie ze zwolnienia było konsekwencją prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., zgodnie z którą zwolnienie z powołanego przepisu ma zastosowanie wyłącznie do związków zawodowych, a nie ich organizacji, w tym federacji. Wyjaśnić także należy, że podejmując się analizy określonego przepisu w kontekście podniesionych przez pytającego wątpliwości i okoliczności w których doszło/dojdzie do określonego zdarzenia, organ podatkowy w pierwszej kolejności ustala, czy interpretowany przepis ma podmiotowo zastosowanie do danego zainteresowanego. Zbędne jest bowiem wypowiadanie się do skutków podatkowych regulowanych określonym przepisem, gdy przepis ten nie dotyczy w ogóle zainteresowanego. Dywagacje Organu w temacie określonym danym przepisem bez zasadności jego zastosowania w konkretnej indywidualnej sprawie pytającego miałyby jedynie charakter informacyjny, nie dając stronie jakiejkolwiek gwarancji przewidzianych przez instytucję interpretacji indywidualnych.
Zdaniem Sądu Dyrektor rozpoznał istotę sporu, oceniając stanowisko Na marginesie zauważyć należy, że powołane w skardze przepisy, tj. art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. nie mają zastosowania w sprawie.
W konsekwencji nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść interpretacji, tj. art. 14c oraz 14h w zw. z art. 121 § 1 o.p. w sposób w skardze wskazany.
3.5. Rozważając zatem wzajemną relację powołanych wyżej przepisów u.p.d.o.p. do u.z.z. wskazać należy, że zgodnie z art. 38 u.z.z. przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji związkowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, z wyłączeniem przepisu art. 12 ust. 1 w części dotyczącej liczby założycieli związku, a w części dotyczącej liczby członków związku przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3. Art. 24 ust. 2 u.z.z. stanowi natomiast, iż związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.
Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że przepisami ustawy, wskazanymi powyżej są przepisy tej właśnie ustawy, czyli ustawy o związkach zawodowych. Zatem zgodnie z ustawą o związkach zawodowych przepisy ustawy o związkach zawodowych mają również zastosowanie do organizacji związkowych (np. federacji).
Nie oznacza to jednak, że zwolnienia podatkowe uregulowane w odrębnej ustawie, tj. u.p.d.o.p. również mają zastosowanie do federacji związków zawodowych, właśnie na podstawie ww. art. 38 u.z.z. Wskazany powyżej art. 38 u.z.z. nie odsyła bowiem do analogicznego stosowania przepisów innych ustaw, w tym ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Nie można zatem zgodzić się z zarzutem Skarżącej, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.z.z., związki zawodowe (a zatem i federacje związków zawodowych), korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń, a zatem również ze zwolnienia przewidzianego na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych wyrażonego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.
Podkreślić należy, że literalne brzmienie art. 24 ust. 2 u.z.z. nie zezwala federacji związków zawodowych na możliwość skorzystania ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.
Co również należy mieć na względzie, prawo podatkowe jest autonomiczne wobec innych gałęzi prawa, z tego też względu podniesiony przez Skarżącą argument o pierwszeństwie stosowania ustawy o zrzeszeniach nad przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, z uwagi, że, jak twierdzi Skarżąca, ustawa o zrzeszeniach powstała wcześniej, jest całkowicie pozbawiony uzasadnienia. Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie Skarżącej, że: "z samej zatem kolejności działań prawodawczych wynika jasno, iż art. 17 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT jest wyrazem realizacji normy art. 24 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych".
Przyczyną stosowania art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. do związków zawodowych jest wyraźne ustawowe wskazanie tego zakresu, a nie data uchwalenia obu ustaw.
Jak wskazano na wstępie, prawo podatkowe jest autonomiczne. W kontekście zasady autonomii prawa podatkowego Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, zgodnie z którym: "Autonomia prawa podatkowego oznacza, iż ustawodawca tworząc przepisy podatkowe ma zapewnioną samodzielność w kreowaniu instytucji i pojęć na potrzeby tej gałęzi prawa", (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt: II FSK 626/07). Przedstawiciele literatury prawa podatkowego podkreślają natomiast, że: "Instytucja autonomii prawa podatkowego wynika z niepodważalnego założenia, że dla realizacji celów tego prawa niektóre pojęcia i instytucje są uregulowane odmiennie od regulacji zawartych w przepisach innych dyscyplin prawa, z których pojęcia te i instytucje się wywodzą. Zatem w myśl powyższego »normy prawa podatkowego w sposób spójny i uporządkowany regulują obszerne kategorie stosunków społecznych. Czynią to zarazem w sposób pełny. Biorąc pod uwagę powyższe zespół norm tworzących prawo podatkowe kreuje wewnętrznie jednolitą strukturę prawną, która w swej istocie pozostaje w całkowitym braku zależności od innych gałęzi prawa, konstytuując w swym zakresie własne instytucje prawne" (A. Gomuowicz, J. Małecki: »Podatki i Prawo Podatkowe« Wydanie IV, Warszawa 2008 r., str. 151). Podobnie: Wyrok NSA z 3 września 1993 r., sygn. akt SA/Po 1163/93, POP 1998/3, poz. 86, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. II FPS 3/11).
Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił poglądu Skarżącej co do błędu wykładni przepisów prawa materialnego, ponieważ uznał, że uzyskany przez Skarżącą dochód ze sprzedaży udziałów spółki z o.o., o której mowa we wniosku, będzie stanowił dla Skarżącej podlegający opodatkowaniu dochód. Z uwagi na fakt, że Skarżąca nie posiada statusu podmiotu uprawnionego, dochód ten nie będzie przy tym korzystał ze zwolnienia od opodatkowania na mocy art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.
Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady równości i powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 84 i 217 Konstytucji RP, a której uszczegółowieniem na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych jest art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.f. Zgodnie z brzmieniem art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężaru związanego z podatkami uregulowanymi w ustawach. Obowiązek regulacji elementów struktury podatku, tj. podmiotu, przedmiotu opodatkowania, stawek podatkowych i preferencji podatkowych (ulg, zwolnień, wyłączeń), w formie ustawy jest związany z realizacją stabilności i pewności przepisów prawa podatkowego. Jedną z cech podatku jest jego powszechność, co oznacza, że zobligowani do zapłaty podatku są wszyscy podatnicy podlegający opodatkowaniu (o ile zastosowania nie mają wyłączenia i inne preferencyjne zastosowania podatkowe). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że wszelkie przepisy regulujące ulgi podatkowe, stanowiące wyjątki od zasady powszechności opodatkowania należy interpretować ściśle, przede wszystkim w oparciu o wykładnię językową (por. wyroki NSA z: 21 marca 2017 r. II FSK 321/15; 13 maja 2015 r. II FSK 969/13; 13 listopada 2014 r., II FSK 2223/12; 24 września 2009 r. II FSK 649/08; 24 września 2009 r. II FSK 650/08; 12 sierpnia 2011 r. II FSK 374/10; 28 marca 2012 r. II FSK 1781/10 i 7 grudnia 2021 r. II FSK 773/19).
Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. zaproponowana przez stronę skarżącą prowadzi do błędnych rezultatów poprzez rozszerzenie przedmiotowego zakresu zwolnienia przewidzianego w tym przepisie. Zwolnienie odnosi się bowiem do ściśle określonych podmiotów, w tym min. do związków zawodowych, a nie federacji tych związków. Preferencja podatkowa dotyczy bowiem wyłącznie określonych w ww. przepisie podmiotów i realizowanych przez nie celów statutowych.
Zdaniem składu orzekającego wykładnia literalna powołanego przepisu, do której odwołuje się Dyrektor jest jasna i nie budzi wątpliwości, które podmioty mogą korzystać ze zwolnienia, pod warunkiem spełnienia przesłanek przedmiotowych. W konsekwencji brak podstaw do odwołania się do innych rodzajów wykładni, jak chce tego strona skarżąca. Gdyby nawet, jak podnosi skarżąca, odwołać się do przepisów ustawy o związkach zawodowych – art. 24 i art. 38 – czyli zastosować wykładnię systemową zewnętrzną, to nie prowadzi ona do rezultat prezentowanego w skardze. Ustawodawca w art. 19 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. wyraźnie wskazał podmioty do których skierowana jest preferencja i nie ma wśród nich stowarzyszenia, do którego odwołuje się art. 24 u.z.z. Zdaniem Sądu przepis art. 24 u.z.z. stanowi deklarację ustawodawcy co do zakresu zwolnień podatkowych odnoszących się do związków zawodowych i pozostaje bez wpływu na prawidłowe odczytanie normy prawnej na gruncie prawa podatkowego - art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.
Literalne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 39 w zw. z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.p. wskazuje, że dochody podatników, o których mowa w tym przepisie, nie podlegają opodatkowaniu po spełnieniu łącznie następujących warunków: przeznaczenia dochodów na cele statutowe, czyli wyraźnie określone w statucie (z wyłączeniem środków, które zostały przeznaczone na działalność gospodarczą) oraz ich wydatkowania - bez względu na termin - na te cele.
Dla skorzystania ze zwolnienia nie jest przy tym wystarczające samo przeznaczenie dochodu na cele statutowe, konieczne jest także jego wydatkowanie na te cele przez wskazany w ww. przepisie podmiot.
Tymczasem z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika w szczególności, że Wnioskodawca jest ogólnokrajowym zrzeszeniem związków zawodowych (federacją). Odnosząc się do zarzutów skargi na wstępie należy wskazać, że bezsprzecznie Skarżąca jest "stowarzyszeniem związków zawodowych" a nie "związkiem zawodowym". Na gruncie prawa podatkowego Skarżąca jest zatem odrębnym podmiotem praw i obowiązków od tworzących ją organizacji związkowych. Federacja związków zawodowych jest tym samym samodzielnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, co oznacza że podejmowane przez Federację działania rodzą dla niej określone skutki podatkowe na gruncie ustawy podatkowej, które nie są tożsame do skutków podatkowych, jakie występują w przypadku związków zawodowych. W konsekwencji do Skarżącej nie mają zastosowania per analogiam zwolnienia podatkowe wynikające z ustawy podatkowej, jakie przysługują związkom zawodowym. Gdyby wolą ustawodawcy było stosowanie takiej analogii, to zawarłby w tym zakresie w ustawie podatkowej stosowne zapisy, czy to wprost, czy też poprzez odesłanie do przepisów innych ustaw. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała jednakże miejsca.
W konsekwencji, bez znaczenia dla możliwości skorzystania przez Wnioskodawcę ze wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. zwolnienia pozostaje fakt samego przeznaczenia i wydatkowana uzyskanych dochodów na cele statutowe Federacji.
3.5. Zdaniem Sądu wszelkie zarzuty skargi, w których Skarżąca podnosi, że w jej przypadku na gruncie prawa podatkowego należy stosować analogiczne zasady jakie stosowane są wobec związków zawodowych należy uznać za pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych. Pozbawione przy tym podstaw prawnych jest zatem powoływanie się przez Skarżącą na postanowienia ratyfikowanej Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych w związku z przepisami Konstytucji RP.
W żadnym miejscu, szeroko opisanych na str. 8 i 9 skargi zasad regulujących prawo do zrzeszania się pracowników bądź pracodawców w związkach zawodowych, organizacjach społecznozawodowych rolników czy też organizacjach pracodawców nie odniesiono się do kwestii federacji związków zawodowych jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych. Wskazane w skardze argumenty dotyczą zasad tworzenia i funkcjonowania m.in. związków zawodowych na gruncie Konwencji, czyli dotyczą organizacji zrzeszającej pracowników w ramach związku zawodowego. Pamiętać jednakże należy, że Skarżąca związkiem takim nie jest.
Federacja Związków Zawodowych nie jest podmiotem wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. Podmiotem wymienionym w tym przepisie są bowiem związki zawodowe, a nie federacje takich związków. Uprawnionym do zwolnienia dochodów od opodatkowania na mocy ww. przepisu (przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków), są zatem wyłącznie związki zawodowe pracowników, działające na podstawie odrębnych przepisów - w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
W kontekście powyższego za całkowicie pozbawione podstaw i prawne uznać należy wskazane w skardze naruszenia przepisów art. 59 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 oraz art. 10 ratyfikowanej Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco dnia 9 lipca 1948 r. poprzez naruszenie generalnej zasady wolności związkowej oraz nieuprawnione twierdzenie organu o odmiennym statusie Skarżącej. Brak prawnej możliwości zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. w żaden sposób nie wpływa na przysługujące związkom zawodowym i ich organizacjom prawa. Sama skarżąca związku tego nie wykazała.
Kwestia wpisu Federacji w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS wraz z oznaczeniem rodzaju organizacji (Federacji) jako związek zawodowy pozostaje zatem bez wpływu na normę prawną z art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p., bowiem federacja związków zawodowych, nie została wymieniona w tym przepisie jako podmiot uprawniony do stosowania tego zwolnienia podatkowego. Jeżeli wolą ustawodawcy byłoby rozszerzenie tego zwolnienia również na federacje związków zawodowych, to zawarłby w ww. przepisie stosowne zapisy (wprost, bądź też poprzez odpowiednie odesłanie). Czego jednakże nie uczynił.
Reasumując, zasadnie twierdzi Dyrektor w zaskarżonej interpretacji, iż uzyskany przez Wnioskodawcę dochód ze sprzedaży udziałów spółki z o.o., o którym mowa we wniosku, będzie stanowił dla Wnioskodawcy podlegający opodatkowaniu dochód. Z uwagi na fakt, że Wnioskodawca nie posiada statusu podmiotu uprawnionego, dochód ten nie będzie przy tym korzystał ze zwolnienia od opodatkowania na mocy art. 17 ust. 1 pkt 39 u.p.o.p.
3.6. Końcowo wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd, na zasadzie powołanego przepisu, odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentów wymienionych w skardze na okoliczności w nich wskazane.
Podkreślić należy, że przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna wydawana w trybie określonych w Ordynacji podatkowej – Rozdział 1a Interpretacje przepisów prawa podatkowego. W postępowaniu tym organ interpretacyjny dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy w oparciu o przedstawiony we wniosku stan faktyczny czy zdarzenie przyszłe, a nie na podstawie jakichkolwiek dokumentów. W konsekwencji za niedopuszczalne uznać należy dopuszczenie jakiegokolwiek dowodu przez Sąd na podstawie powołanego przepisu p.p.s.a. w sytuacji, gdy przedmiotem kontroli sądowej jest interpretacji indywidualna.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.7. Mając na uwadze powyższe, Sąd skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI