I SA/LU 309/22
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając egzekucję za bezskuteczną z powodu braku majątku.
Spółka złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny prowadził postępowanie w celu wyegzekwowania kar pieniężnych, jednak mimo licznych czynności (zajęcia rachunków bankowych, wierzytelności) nie udało się nic wyegzekwować. Spółka oświadczyła, że nie posiada znaczącego majątku poza wyposażeniem, którego wartość szacunkowo nie pokryłaby kosztów egzekucyjnych. Sąd uznał egzekucję za bezskuteczną i oddalił skargę.
Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec A. Spółki Jawnej. Organ egzekucyjny prowadził postępowanie na podstawie wielu tytułów wykonawczych obejmujących kary pieniężne, na łączną kwotę ponad 2,8 mln zł. Pomimo podjęcia szeregu czynności egzekucyjnych, takich jak zajęcia rachunków bankowych i wierzytelności, nie udało się wyegzekwować żadnej kwoty. Spółka oświadczyła, że nie posiada znaczącego majątku, a jedynie wyposażenie (np. z baru i stacji paliw), którego wartość, według kalkulacji organu, nie pokryłaby nawet kosztów egzekucyjnych. Organ odwoławczy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznali egzekucję za bezskuteczną, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które dopuszczają umorzenie postępowania, gdy dalsza egzekucja jest bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu, z którego można by wyegzekwować kwotę przewyższającą koszty egzekucyjne. Sąd podkreślił zasadę celowości postępowania egzekucyjnego, która sprzeciwia się generowaniu dalszych kosztów bez możliwości zaspokojenia wierzyciela. Skarga spółki została oddalona.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczające jest, jeśli wniosek o bezskuteczności wynika ze zgromadzonego materiału i uzasadnienia postanowienia. Organ nie jest zobowiązany do sporządzania szczegółowej kalkulacji.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ustawa egzekucyjna nie nakłada obowiązku sporządzania szczegółowej kalkulacji. Wystarczające jest wykazanie bezskuteczności w uzasadnieniu postanowienia, biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału i zasadę celowości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 59 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 122
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 59 § § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 67b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Egzekucja okazała się bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu, z którego można by wyegzekwować kwotę przewyższającą koszty egzekucyjne. Wartość ruchomości wskazanych przez spółkę nie pokryłaby kosztów egzekucyjnych. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego sprzeciwia się generowaniu dalszych kosztów bez możliwości zaspokojenia wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 59 § 2 i 4 ustawy egzekucyjnej poprzez dowolne przyjęcie, że wyposażenie posiada nieznaczną wartość handlową, podczas gdy organ nie zbadał go. Zarzut naruszenia art. 67b w zw. z art. 1a pkt 7 ustawy egzekucyjnej poprzez dowolne przyjęcie, że skarżąca miała wykazać wartość majątku.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie egzekucyjne nie może sprowadzać się do wygenerowania tylko dodatkowych kosztów tego postępowania, bez zaspokojenia egzekwowanego obowiązku. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne. Przez egzekucję bezskuteczną należy rozumieć proces niedający oczekiwanych rezultatów, żadnych skutków, wyników, nieskuteczny, daremny, bezowocny.
Skład orzekający
Agnieszka Kosowska
sprawozdawca
Andrzej Niezgoda
członek
Wiesława Achrymowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji z powodu bezskuteczności egzekucji, oceny wartości majątku dłużnika i zasady celowości postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku majątku i niskiej wartości ruchomości, a także interpretacji przepisów w brzmieniu obowiązującym w danym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z egzekucją administracyjną i bezskutecznością działań organów w przypadku braku majątku dłużnika, co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.
“Egzekucja administracyjna: Kiedy brak majątku oznacza koniec postępowania?”
Dane finansowe
WPS: 2 805 224,22 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Lu 309/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2022-11-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/ Andrzej Niezgoda Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 479/23 - Wyrok NSA z 2023-09-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 479 art. 59 par. 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Dnia 23 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022 roku sprawy ze skargi A. Spółka Jawna z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 0601-IEE.711.77.2022.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Uzasadnienie I SA/Lu 309/22 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej także jako "organ odwoławczy") z dnia 6 kwietnia 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stan sprawy przedstawia się następująco. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie (dalej także jako "organ egzekucyjny") prowadził w stosunku do A. Spółka Jawna T.. P., R. K. z siedzibą w T. (dalej także jako "skarżąca" lub "spółka") postępowanie egzekucyjne, między innymi na podstawie pięciu tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie obejmujących kary pieniężne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności, w tym w listopadzie 2020 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w M. . z o.o., a także zajęcia rachunku bankowego w S. S.A. (Bank w odpowiedzi powiadomił o braku rachunku) oraz zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w K. (Bank w odpowiedzi powiadomił o braku rachunku). Następnie w styczniu 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym Z. . W lutym 2021 r. organ egzekucyjny dokonał ponownie zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w M. Sp. z o.o. W marcu 2021 r. dokonano ponownie zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w K. (Bank w odpowiedzi powiadomił o braku rachunku) oraz w maju 2021 r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie (z odpowiedzi wynikało, że brak jest zobowiązań wobec spółki). Z uwagi na fakt, że dokonane czynności egzekucyjne nie przyniosły rezultatu organ wezwał spółkę do ujawnienia posiadanego majątku. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że nie posiada wymagalnych wierzytelności, praw majątkowych, papierów wartościowych, nie jest właścicielem nieruchomości ani uprawnioną z jakichkolwiek praw rzeczowych i nie posiada zapasów magazynowych, wskazując ponadto, że w ostatnich 5 latach nie zbyła ani nie dokonała nieodpłatnych rozporządzeń istotnymi składnikami swojego majątku. Skarżąca powiadomiła, że posiada jedynie ruchomości - wyposażenie baru i stacji paliw - wg załączonej listy 61 pozycji, które znajdują się w magazynie w miejscowości [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie postanowieniem z 10 lutego 2022 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako "ustawa egzekucyjna") w brzemieniu obowiązującym sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), jak również po wejściu w życie powołanej ustawy. Organ zwrócił uwagę, że nowelizacja objęła art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, jednak zarówno w poprzednim jak i nowym brzmieniu - podstawę umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego stanowi bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie bezskuteczności egzekucji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zwrócił uwagę, że ustawa egzekucyjna nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika ze zgromadzonego materiału i uzasadnienia postanowienia wydanego w tej kwestii. Oczywiście organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia, zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, dodatkowo organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej, ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Wyjaśniono, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie wielu własnych tytułów wykonawczych oraz na podstawie tytułów wykonawczych innych wierzycieli - PFRON, Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie, Marszałka Województwa Mazowieckiego. Na dzień 10 lutego 2022 r. całość zadłużenia skarżącej wobec wszystkich wymienionych wyżej wierzycieli wynosiła – 2.805.224,22 zł. Na kwotę tę składały się należność główna w wysokości 2.080.517,57 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 668.084,79 zł, koszty egzekucyjne – 56.276,66 zł oraz koszty upomnienia – 345,20 zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego sporządzono zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do wielu banków, jednak w odpowiedzi uzyskano informacje, że na rachunkach brakuje środków do realizacji zajęcia, występują zbiegi z komornikami sądowymi i ZUS, następnie banki informowały o zamknięciu rachunków dla spółki. Dokonano również zajęć innych wierzytelności wobec kontrahentów spółki, jednak i w tym przypadku uzyskano odpowiedzi o braku zobowiązań wobec skarżącej. Organ egzekucyjny poszukiwał również składników majątkowych mogących stanowić źródło środków pieniężnych na zaspokojenie dochodzonych należności, w tym m. in. pozyskiwał informacje o skarżącej w zewnętrznych i wewnętrznych systemach informatycznych. Z systemu CeRo wynika, że spółka nie posiada pojazdów, z systemu CZM wynika, że nie występuje jako strona czynności cywilnoprawnych. Przez system Ognivo sporządzono i wysłano zapytania o rachunki do ponad 500 banków - w odpowiedzi prowadzenie rachunków potwierdzono w Banku Spółdzielczym w K. . Jednak na zawiadomienie o zajęciu rachunku Bank Spółdzielczy w K. informował, że nie prowadzi rachunku dla skarżącej. Według Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych spółka nie posiada nieruchomości. Wskutek weryfikacji ustalono również, że spółka nie składa sprawozdań finansowych oraz utraciła koncesję na obrót paliwami. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z relacją poborcy skarbowego z dnia 25 listopada 2021 r. pod adresem rejestracyjnym spółki znajduje się stacja paliw należąca do M. Sp. z o.o. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo podjętych działań w celu wyegzekwowania zaległości egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna - zaś podjęte czynności egzekucyjne i zastosowane środki wykazały bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku skarżącej. Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne nie może sprowadzać się do wygenerowania tylko dodatkowych kosztów tego postępowania, bez zaspokojenia egzekwowanego obowiązku. Organ odwoławczy odniósł się również do pisma skarżącej z dnia 15 grudnia 2021 r. i zwrócił uwagę, że sama spółka podała, że nie posiada wymagalnych wierzytelności, praw majątkowych, ani papierów wartościowych, nie jest też właścicielem nieruchomości, ani uprawnioną z jakichkolwiek praw rzeczowych, nie posiada także zapasów magazynowych. Jedynymi składnikami majątku spółki jest wyposażenie wykorzystywane kiedyś do prowadzenia działalności, obecnie składowane w miejscowości [...]. Organ egzekucyjny przeprowadził kalkulację wartości ruchomości, wyszczególnionych w piśmie spółki z 15 grudnia 2021 r. Zgodnie z tą kalkulacją, szacunkowa wartość wskazanych ruchomości nie pozwoliłaby na pokrycie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazane wyposażenie nie przedstawia takiej wartości handlowej, która czyniłaby racjonalną egzekucję z tych rzeczy, m.in. ze względu na długi okres składowania, brak informacji o atestach i stanie tegoż wyposażenia. Kalkulację tę sporządzono w formie adnotacji organu egzekucyjnego i załączono do akt sprawy przy piśmie spółki z 15 grudnia 2021 r. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na rzekomą wartość handlowa i rynkową wyposażenia, a jedynie jak twierdzi sama skarżąca "część z ruchomości (koszomyjki, dystrybutory) posiada znaczną wartość handlową". Wyjaśniono również, że koszty przypisane do tytułów wykonawczych objętych zaskarżonym postanowieniem wynoszą 509,39 zł, natomiast całość kosztów egzekucyjnych w egzekucji prowadzonej na rzecz kilku wierzycieli wynosi 56.276,66 zł. Razem należność wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia na dzień wydania postanowienia dochodzona tytułami wykonawczymi wystawionymi w sprawie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wynosi 152.038,52 zł, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty. Finalnie organ wyjaśnił, że umarzając postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej z powodu wystąpienia przesłanki nieściągalności dochodzonych należności organ egzekucyjny winien kierować się względami celowościowymi. Zatem podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wymaga oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Zdaniem organu odwoławczego podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych byłoby bezcelowe, w sytuacji braku majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli czy też pokrycie samych tylko kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza, że czynności te generowałyby nowe koszty. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 59 § 2 i 4 ustawy egzekucyjnej poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i zupełnie dowolne przyjęcie, że wyposażenie posiadane przez skarżącą, a przedstawione w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. posiada nieznaczną wartość handlową w sytuacji, gdy przed umorzeniem organ nie usiłował nawet obejrzeć tegoż wyposażenia, ani też nie badał jego handlowej i rynkowej wartości; 2. naruszenie art. 67b w zw. z art. 1a pkt 7 ustawy egzekucyjnej poprzez dowolne przyjęcie, że to skarżąca miała wykazać że posiadany przez nią majątek posiada jakąś wartość w sytuacji, gdy organ nie usiłował nawet obejrzeć tego majątku, ani też nie badał jego handlowej i rynkowej wartości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreśliła, że posiada znaczny majątek, który mógłby zaspokoić znaczną część zobowiązań. Organ jednak nie tylko nie przystąpił do czynności egzekucyjnych wobec wykazanego przez skarżącą majątku, ale nawet nie usiłował zweryfikować jego wartości handlowej opierając się jedynie na sporządzonej przez siebie kalkulacji. To powoduje, że ustalenia organu są całkowicie dowolne. Dalej skarżąca nie zgodziła się z organem, że to ona powinna udowodnić, że posiadany majątek posiada jakąś wartość. Jej zdaniem to uprawniony biegły szacuje wartość ruchomości, nie zaś dłużnik. Oczekiwanie od dłużnika, że przedstawi dowody wykazujące jaka jest wartość posiadanego majątku jest nieuprawnione zwłaszcza, gdy organ nie przedsięwziął żadnych czynności, by wartość majątku ustalić, a nawet go obejrzeć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron, bowiem to uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1110/20, I FSK 1121/20 i I FSK 1122/20, z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21). Stąd też Sąd nie jest związany wnioskiem strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Dnia 20 lutego 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), która nadała nowe brzmienie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej nowelizacji w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe - w związku z czym w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 59 ustawy egzekucyjnej w wersji przed nowelizacją w zakresie trzech tytułów wykonawczych (egzekucja została wszczęta przed 20 lutego 2021 r.) oraz w brzmieniu obowiązującym aktualnie w zakresie dwóch tytułów wykonawczych. Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Aktualnie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej brzmi - postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Modyfikacja art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej wiąże się w istocie rzeczy z zastąpieniem sformułowania "wydatki egzekucyjne" sformułowaniem "koszty egzekucyjne". Ustawodawca uznał, iż dotychczasowa przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, jest nieadekwatna do mogących wystąpić sytuacji. W przypadku wyegzekwowania wydatków egzekucyjnych, gdy do ściągnięcia pozostaje należność pieniężna objęta tytułem wykonawczym, a brak jest majątku zobowiązanego, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie obowiązującego art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej jest utrudnione z uwagi na konieczność przewidywania i kalkulowania mogących wystąpić innych wydatków egzekucyjnych. Uznano, że nieuzasadnione jest kontynuowanie postępowań egzekucyjnych, w których nie wyegzekwuje się środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, w których mieszczą się również wydatki egzekucyjne, i wobec tego nie wykona się choćby w niewielkiej części obowiązku poddanego tej egzekucji. Celem egzekucji administracyjnej jest bowiem przymusowa realizacja obowiązku, a nie generowanie kolejnych należności podlegających egzekwowaniu (kosztów egzekucyjnych). Fakultatywne umorzenie postępowania egzekucyjnego, z jakim mamy do czynienia w sprawie, następuje w przypadku stwierdzenia przesłanki bezskuteczności egzekucji. Uznaniowy charakter przedmiotowej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza jednak dowolności w działaniu organu, bowiem na organie właściwym w sprawie spoczywa szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych każdej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania, wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęta decyzja. Ustalenia faktyczne w tym zakresie powinny dotyczyć właśnie okoliczności będących podstawą stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a organ egzekucyjny powinien kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego (zob. P. Pietrasz, w: D.R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu, 2015, s. 576). Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy przez egzekucję bezskuteczną należy rozumieć proces niedający oczekiwanych rezultatów, żadnych skutków, wyników, nieskuteczny, daremny, bezowocny. Bezskuteczność egzekucji rozumiana jest jako stan oznaczający brak możliwości prowadzenia egzekucji wobec danego podmiotu. Bezskuteczność egzekucji, oznaczającą brak majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, organ może wykazać, korzystając z dostępnych dowodów, potwierdzających uzasadnione przypuszczenie, że egzekwowana należność pieniężna nie będzie mogła być zaspokojona ze znanego majątku (vide wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 214/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie wielu tytułów wykonawczych. Zaległości skarżącej natomiast są znaczne, bowiem łącznie wynoszą już prawie trzy miliony złotych. Z akt sprawy wynika bezspornie, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne z zastosowaniem różnych środków egzekucyjnych, w szczególności kierowane były zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do wielu banków, zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności do kontrahentów skarżącej, jednak podejmowane działania nie przyniosły żadnego efektu. Również działania weryfikacyjne w oparciu o własne systemy informacji jak również pozyskanie danych o majątku spółki od innych instytucji także nie doprowadziło do ujawnienia żadnego majątku skarżącej. Innymi słowy dotychczas podejmowane działania okazały się nieskuteczne, bowiem organ egzekucyjny nie odnalazł żadnych składników majątkowych, z których możliwa byłaby egzekucja. Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że skarżąca nie tylko nie ma majątku, ale także zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem nie składa sprawozdań finansowych oraz utraciła koncesję na obrót paliwami. Tym samym również perspektywa, że możliwa będzie skuteczna egzekucja w przyszłości, jest nikła. Okoliczności te znajdują potwierdzenie także w fakcie prowadzenia stacji paliw pod adresem rejestracyjnym skarżącej przez inny podmiot, co również wskazuje, że skarżąca definitywnie zaprzestała działalności gospodarczej, a tym samym uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Również sama skarżąca w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. wskazuje, że nie posiada majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, jednocześnie wskazując, że składuje szczegółowo wskazane przedmioty służące niegdyś do prowadzenia stacji paliw i baru. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że pismo skarżącej z dnia 15 grudnia 2021 r. nie zostało przez nią podpisane, niemniej jednak skarżąca w toku dalszego postępowania, jak również przed Sądem odwołuje się do tego pisma, stąd nie ma wątpliwości, że pismo to pochodzi od niej. Ubocznie można dodać, że skarżąca posiada nie tylko zadłużenie wobec wierzycieli, na rzecz których prowadzone było postępowanie egzekucyjne w administracji, ale także wierzycieli, dla których organem egzekucyjnym jest komornik sądowy. W związku z tym także ta okoliczność, w szczególności zbieg egzekucji potwierdza bezskuteczność egzekucji. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny przeprowadził kalkulację wartości ruchomości, wyszczególnionych w piśmie spółki z 15 grudnia 2021 r. Zgodnie z tą kalkulacją, szacunkowa wartość wskazanych ruchomości nie pozwoliłaby na pokrycie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazane wyposażenie, zdaniem organu odwoławczego nie przedstawia takiej wartości handlowej, która czyniłaby racjonalną egzekucję z tych rzeczy, m.in. ze względu na długi okres składowania, brak informacji o atestach i stanie tegoż wyposażenia. Kalkulację tę sporządzono w formie adnotacji organu egzekucyjnego przy piśmie skarżącej z 15 grudnia 2021 r. Sąd podziela argumentację organu odwoławczego, że z racji, iż sprzęty te służyły wykonywaniu działalności gospodarczej przez skarżącą są one używane, a ich wartość handlowa, a tym samym cena jaką za nie można uzyskać jest niewielka. Nie było także potrzeby szczegółowej analizy wartości tych przedmiotów czy ich oględzin, a już tym bardziej generowania kosztów wywołania opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, jeżeli sama skarżąca wymienia m.in. ekspresy do kawy czy lodówki lub sprzęt do podgrzewania, które z przyczyn obiektywnych po kilku latach użytkowania, a następnie zaprzestaniu korzystania z nich, stają się przestarzałe technologicznie czy zwyczajnie zużyte. Jak wylicza organ egzekucyjny wartość wszystkich wyszczególnionych przez skarżącą sprzętów waha się od około 31.645 zł do 62.547 zł. Biorąc pod uwagę, że jest to sprzęt używany, który następnie nie był użytkowany przez pewien czas w pełni należy podzielić argumentację organu odwoławczego, że kwota jaką uzyskać można ze sprzedaży takiego sprzętu nie pokryje dotychczasowych wydatków oraz ewentualnych kosztów wyceny czy przechowywania. Należy podkreślić, że nie jest trafne oczekiwanie, że organ egzekucyjny, a w ślad za nim Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, stosownie do art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej powinien sporządzać i prezentować zobowiązanemu kalkulację, z której wynikałoby, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wystarczające jest natomiast wykazanie tej okoliczności w jakikolwiek sposób i wyjawienie argumentacji w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., III FSK 4275/21, LEX nr 3340219). Przepis bowiem art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2020 r., II FSK 1472/19). Organ odwoławczy przeanalizował wartość handlową wskazanych przez skarżącą sprzętów i zwrócił uwagę, że całość kosztów egzekucyjnych w egzekucji prowadzonej na rzecz wielu wierzycieli wynosi ponad pięćdziesiąt tysięcy złotych. Tym samym koszty te i ewentualne koszty jakie należałoby ponieść w celu sprzedaży wskazanych przez skarżącą sprzętów są wyższe niż potencjalna, możliwa do uzyskania ze sprzedaży kwota. Co ważne w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty, więc dalsze generowanie kosztów egzekucyjnych byłoby nieuzasadnione. Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że należy ocenić czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, dlatego że podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych byłoby bezcelowe, w sytuacji braku majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli czy też pokrycie samych tylko kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza, że czynności te generowałyby nowe koszty. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej należało ocenić jako bezpodstawne. Tak samo ocenić należy zarzut naruszenia art. 67b ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej, organ egzekucyjny zwraca się do biegłego skarbowego o oszacowanie wartości zajętej ruchomości lub prawa majątkowego. W tym przypadku nie doszło do zajęcia ruchomości wymienionych w piśmie spółki z dnia 15 grudnia 2021 r., a tym samym przepis ten nie będzie mieć zastosowania w sprawie. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę