I SA/Gl 1517/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia ZUS dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na konieczność ponownego zbadania kwestii przedawnienia składek.
Skarżący wniósł skargę na postanowienie ZUS odrzucające jego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, podnosząc m.in. nieistnienie obowiązku, niedopuszczalność egzekucji, przedawnienie zobowiązania oraz brak wskazania środków egzekucyjnych. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie ZUS, uznając, że organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny kwestii wymagalności i przedawnienia zaległych składek, co narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi L. Z. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odrzucające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym nieistnienie obowiązku z uwagi na zaprzestanie działalności gospodarczej, niedopuszczalność egzekucji, przedawnienie zobowiązania oraz brak wskazania środków egzekucyjnych w tytule wykonawczym. ZUS w swoich postanowieniach odrzucił te zarzuty, argumentując m.in. istnienie obowiązku wynikające z prawomocnej decyzji oraz brak konieczności doręczenia upomnienia w określonych przypadkach. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżone postanowienia ZUS. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, czy i w jakim zakresie zaległe należności składkowe uległy przedawnieniu. Wskazano, że bieg terminu przedawnienia jest zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jednakże, organ nie przedstawił indywidualnej analizy dla każdej składki, uwzględniającej datę wymagalności i okresy zawieszenia biegu przedawnienia. W związku z tym, sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, z uwzględnieniem powyższych uwag.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności wymagalności zaległych składek i daty upływu okresu przedawnienia w stosunku do każdej z nich, co narusza przepisy k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ nie przedstawił indywidualnej analizy dla każdej składki, uwzględniającej datę wymagalności i okresy zawieszenia biegu przedawnienia, co jest niezbędne do prawidłowej oceny, czy należności uległy przedawnieniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis statuuje prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawą zarzutu może być m.in. nieistnienie obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią, błąd co do zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności obowiązku.
u.s.u.s. art. 24 § 5b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
u.s.u.s. art. 24 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 34 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
u.s.u.s. art. 83c § 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Do postanowień wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, od których przysługuje zażalenie, stosuje się odpowiednio art. 83 ust. 4 u.s.u.s., z 7-dniowym terminem do wniesienia zażalenia.
u.p.e.a. art. 33 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
u.p.e.a. art. 15 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada upomnienia - indywidualne zagrożenie zobowiązanemu zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku dobrowolnego niewykonania obowiązku.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia § § 2 pkt 2
Określa przypadki, w których nie jest wymagane doręczenie upomnienia, m.in. gdy obowiązek uiszczenia należności powstał z mocy prawa, a jego wysokość została określona w orzeczeniu.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie przez organ kwestii przedawnienia należności składkowych, w tym brak indywidualnej analizy dla każdej składki, daty wymagalności i okresów zawieszenia biegu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Nieistnienie obowiązku w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Niedopuszczalność egzekucji z uwagi na niewykazanie wysokości zobowiązania i brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Przedawnienie zobowiązania.
Godne uwagi sformułowania
organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności wymagalności zaległych składek bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego nie jest przy tym wystarczające zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia
Skład orzekający
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
przewodniczący
Agata Ćwik-Bury
członek
Katarzyna Stuła-Marcela
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne i procedury zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności konieczność indywidualnej analizy biegu terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją składek ZUS i zarzutami w tym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest przedawnienie należności, co jest istotne dla wielu zobowiązanych. Sąd wskazał na błędy proceduralne organu, co może być pouczające.
“Czy ZUS może egzekwować przedawnione składki? Sąd administracyjny wskazuje na błędy organu.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 1517/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-09-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agata Ćwik-Bury Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/ Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Dz.U. 2022 poz 1009 art. 24 ust. 4 i ust. 5b Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2024 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2023 r. nr 480000/71/328038/2023 480000/0793921/2023/1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lipca 2023 r. nr 480000/71/243132/2023 480000/0597681/2023/1 Uzasadnienie 1. L. Z. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z 8 września 20213 r. nr 480000/71/328038/2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Stan sprawy. 2.1. Pismem z 2 czerwca 2023 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do tytułów wykonawczych o nr od TW4480023008592 do TW4480023008620. W treści złożonych zarzutów z 2 czerwca 2023 r. skarżący wskazał na: - nieistnienie obowiązku w związku zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwaniem z tego tytułu dochodów, - niedopuszczalność egzekucji, - przedawnienie zobowiązania, - niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie tj. zaniechanie wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Postanowieniem z 6 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uznał za uzasadnione wniesionych zarzutów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia z 8 września 2023 r., organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie z 6 lipca 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że nieistnienie obowiązku jest pierwszą określoną w ustawie podstawą wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Okoliczność nieistnienia obowiązku nie musi być następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego, bowiem może zaistnieć wcześniej. Dnia 3 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze o numerach od TW4480023008592 do TW4480023008620, obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 11/2016 do 11/2019, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11/2016 do 11/2019, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/2016 do 11/2019. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była decyzja określająca zadłużenie z 1 lutego 2022 r. Decyzja została odebrana przez skarżącego osobiście 1 marca 2022 r. Wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił odwołanie skarżącego od decyzji. Zatem istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z prawomocnej decyzji z 13 kwietnia 2023 r. Drugi zarzut to niedopuszczalność egzekucji z uwagi na niewykazanie w sposób wymagany przepisami prawa wysokości zobowiązania oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z treścią 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.). Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego w nn. sprawie jest decyzja z 1 lutego 2022 r. Decyzja zawiera informację o wysokości zadłużenia wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz okres zadłużenia. Decyzja administracyjna może być podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, co wprost wynika z treści samego formularza (w części D tytułu wykonawczego "Dane dotyczące należności pieniężnych" w rubryce 3 jest wyodrębnione miejsce do wpisania podstawy prawnej należności, takiej jak m.in. orzeczenie, w rubryce 4 identyfikacja podstawy prawnej obowiązku-nr decyzji, rubryce 5 - data wydania orzeczenia). Zauważono, że w myśl art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się m.in. do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Zatem egzekucja może zostać wszczęta, przez uprawniony do tego organ, w celu przymusowego wyegzekwowania obowiązku nałożonego uprzednio wydaną i wprowadzoną do obrotu prawnego decyzją administracyjną. Decyzja z 1 lutego 2022 r. po uprawomocnieniu się, stanowiła podstawę do wystawienia wobec skarżącego tytułów wykonawczych. Zadłużenie wskazane w decyzji z 1 lutego 2022 r., pokrywa się z tytułami wykonawczymi wystawionymi przez wierzyciela 10 maja 2023 r. o nr od TW4480023008592 do TW4480023008620. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne, jest kolejną przesłanką wystąpienia zobowiązanego z zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawa ta stanowi sankcję dla naruszenia zasady upomnienia, wyrażonej w art. 15 u.p.e.a., której istotą jest indywidualne zagrożenie zobowiązanemu zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku, gdy dobrowolnie nie wykona obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Jednakże nie zawsze wysyłanie upomnienia jest konieczne. Z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych (Dz. U. 2023 r., poz.1626), których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, wynika, że egzekucja administracyjna może być wszczęta w przypadku, gdy dotyczy: 1) należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty; 2) należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu; 3) należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności; 3a) należności pieniężnych wynikających z orzeczeń podlegających natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy; 4) należności pieniężnych dochodzonych w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej w przypadku, o którym mowa w art. 61 ustawy; 5) należności pieniężnych państw członkowskich Unii Europejskiej/Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu dochodzonych na podstawie art. 84 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z póżn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, tom 5, str. 72); 6) kosztów upomnienia; 7) kosztów egzekucyjnych; 8) grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym; 9) odszkodowań orzeczonych w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych przez skazanych w mieniu zakładów karnych i aresztów śledczych. W nn. sprawie istniała możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w związku z prawomocnym orzeczeniem, tj. decyzją z 1 lutego 2022 r., gdyż określenie należności pieniężnej w wysokości należnej do zapłaty wynika wprost z tego orzeczenia określającego zobowiązanie do zapłaty. Ponadto zapis o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji z 1 lutego 2022r. znajduje się w jej uzasadnieniu. W związku z tym w nie ma konieczności doręczenia upomnienia. Odnośnie przedawnienia zobowiązania organ wskazał, że zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 11/2016 do 11/2019, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11/2016 do 11/2019 oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/2016 do 11/2019 nie uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022r., poz. 1009 z póżn. zm. – u.s.u.s.) "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Postępowanie egzekucyjne zawiesiło bieg przedawnienia. Zatem należności wskazane na tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu. Ostatnim zarzutem wymienionym przez skarżącego jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie tj. zaniechanie wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Tytuły wykonawcze o nr od TW4480023008592 do TW4480023008620 zawierają pouczenie zgodnie, z którym środkami egzekucyjnymi stosowanymi w egzekucji są egzekucje z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanym na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z o.o., z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości oraz nieruchomości, a od dnia 1 marca 2021 r. z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy (art. 1 a pkt 12 lit. a ustawy). 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że czynność egzekucyjna jak i nieuznane za uzasadnione zarzuty przedawnienia należności, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa. Organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji innej wierzytelności pieniężnej. Ponadto podniesiono nieistnienie obowiązku w związku z zaprzestaniem przez skarżącego wykonywania działalności gospodarczej w 2013 r. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne. 5. Na wstępie dostrzeżenia wymaga, że postępowanie, w którym doszło do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało zainicjowane wskutek złożenia przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Przepis ten statuuje bowiem prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Nadto na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.). Z kolei art. 83c ust. 1a u.s.u.s., który jest lex specialis w stosunku do art. 34 § 3 u.p.e.a. - stanowi, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Oznacza to, że od takiego postanowienia strona może złożyć do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnić należy, że art. 83c ust. 1a u.s.u.s. został dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Na podstawie tej ustawy znowelizowano m. in. u.p.e.a. Dalej jak wynika z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą takiego zarzutu może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. 6. Nieistnienie obowiązku jest pierwszym ze zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Dochodzona w niniejszej sprawie należność wynika z decyzji ZUS z 1 lutego 2022 r., w której określono zaległości zobowiązanego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja ta stała się ostateczna i była podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o numerach od TW4480023008592 do TW4480023008620, przy czym wykazane w decyzji kwoty odpowiadały kwotom określonym w tytułach. Tytuły te wystawiono na zobowiązanego, na którym ciążył dochodzony obowiązek. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany prawidłowo został określony w ww. tytułach wykonawczych. 7. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, jest kolejną zgłoszoną przez skarżącego okolicznością uzasadniającą wniesienie zarzutu. Organ słusznie wywiódł, że obowiązek uiszczenia dochodzonych należności powstał z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w orzeczeniu (decyzji) co oznaczało, że na organie nie ciążył obowiązek doręczenia upomnienia w myśl § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1626). 8. Także wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia zarzutu przez zobowiązanego. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku. W tych ramach organ wskazał, że "zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 11/2016 do 11/2019, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11/2016 do 11/2019 oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/2016 do 11/2019 nie uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022r., poz. 1009 z póżn. zm.): "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Postępowanie egzekucyjne zawiesiło bieg przedawnienia. Zatem należności wskazane na tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu." W przekonaniu Sądu organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności wymagalności zaległych składek, których dotyczy nn. sprawa, czym naruszył przepisy art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl z kolei art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: WSA w Lublinie z 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 396/18; WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17; WSA w Lublinie z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej takie zawieszenie termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Do wygaśnięcia należności dochodzi wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego bieg (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3443/21). W niniejszej sprawie, dotyczącej należności z tytułu składek za okres od listopada 2016 r. do listopada 2019 r., organ wystawił tytuły wykonawcze dopiero 10 maja 2023 r., doręczył je skarżącemu 29 maja 2023 r. Pierwsza z wymienionych czynności zmierzała do wyegzekwowania obowiązku. Z powyższego wynika, iż cześć należności wykazanych w ww. tytułach wykonawczych uległy przedawnieniu. Niezbędne jest zatem ponowne wyjaśnienie tej kwestii, z podaniem daty wymagalności każdej składki, a także daty upływu okresu przedawnienia, w stosunku do każdej z nich. Trzeba mieć bowiem na względzie, że najstarsze należności dotyczą listopada 2016 r., a więc okresu odległego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2020r., sygn. akt I GSK 1046/20 (publ. LEX nr 3100612) wyraził pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że organ winien wskazać, w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia. Nie jest przy tym wystarczające zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia. 9. W ponownym postępowaniu organ powinien uwzględnić podniesione wyżej uwagi, przede wszystkim wyjaśnić i wykazać to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu. Powołując się na instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, organ winien odnieść je do poszczególnych należności. Stwierdzenie przedawnienia określonych należności powoduje z kolei konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ prowadzenie postępowania o umorzenie należności składkowych, które uległy przedawnieniu jest bezprzedmiotowe. 10. Biorąc powyższe po uwagę, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI