II FSK 1193/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-10-31
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościdziałalność gospodarczanieruchomośćposiadaniestawka podatkowaprawo budowlaneewidencja gruntówakt notarialnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania nieruchomości podatkiem od nieruchomości według stawki dla działalności gospodarczej, uznając, że oświadczenie o nabyciu na cele działalności i brak możliwości wykorzystania ze względów technicznych są kluczowe.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów i budynków nabytych przez przedsiębiorcę. Podatnicy twierdzili, że nieruchomość nie była wykorzystywana do działalności gospodarczej i powinna być opodatkowana niższą stawką. Sąd administracyjny uznał, że oświadczenie o nabyciu na cele działalności gospodarczej oraz brak możliwości wykorzystania nieruchomości ze względów technicznych są kluczowe dla zastosowania wyższej stawki. NSA oddalił skargę kasacyjną, podtrzymując stanowisko niższych instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatników na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dotyczącą podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2004 r. Prezydent Miasta ustalił podatek w wysokości 9.487 zł, w tym z tytułu budynków i gruntów zajętych na działalność gospodarczą. Podatnicy zarzucili naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że nieruchomość nabyta jako część przedsiębiorstwa upadłej spółki była zbędna do ich działalności gospodarczej i podejmowali działania zmierzające do jej zbycia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że nieruchomość została nabyta na potrzeby działalności gospodarczej i nie ma znaczenia, czy jest bezpośrednio wykorzystywana, czy traktowana jako inwestycja. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że oświadczenie o nabyciu na cele działalności gospodarczej zawarte w akcie notarialnym jest wiążące, a możliwość korzystania z nieruchomości decydują względy techniczne. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że grunty i budynki są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą, chyba że nie mogą być wykorzystywane ze względów technicznych, a dane z ewidencji gruntów i budynków są podstawą wymiaru podatku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość jest traktowana jako związana z działalnością gospodarczą, jeśli jest w posiadaniu przedsiębiorcy, chyba że nie może być wykorzystywana do tej działalności ze względów technicznych. Oświadczenie o nabyciu na cele działalności gospodarczej zawarte w akcie notarialnym ma istotne znaczenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości stawką dla działalności gospodarczej kluczowe jest posiadanie nieruchomości przez przedsiębiorcę oraz fakt, że została ona nabyta na cele tej działalności, co potwierdza oświadczenie w akcie notarialnym. Brak możliwości wykorzystania ze względów technicznych jest jedyną przesłanką do wyłączenia z tej stawki, a sama zmiana faktycznego przeznaczenia nie wpływa na opodatkowanie, jeśli nie jest zgodna z wymogami formalnymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1-2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyłączeniem budynków mieszkalnych i gruntów z nimi związanych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jako tych, które są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podstawa do określenia stawek podatku od nieruchomości dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Przepis stanowiący, że podstawą wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 6 § ust. 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przepis dotyczący zmiany sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 3 pkt 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przepis dotyczący wyłączenia z opodatkowania pasów drogowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. "c"

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w razie naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji w razie rażącego naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.

p.p.s.a. art. 106 § par. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący uzupełniającego postępowania dowodowego.

o.p. art. 194

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący mocy dowodowej dokumentów urzędowych.

pr.bud. art. 72

Ustawa Prawo budowlane

Przepis dotyczący wymogów formalnych zmiany sposobu wykorzystania obiektu budowlanego.

ustawa o notariacie art. 1

Ustawa Prawo o notariacie

Zakres czynności notarialnych.

ustawa o notariacie art. 2 § par. 2

Ustawa Prawo o notariacie

Charakter prawny czynności notarialnych jako dokumentów urzędowych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

Przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nabyta przez przedsiębiorcę, nawet jeśli nie jest bezpośrednio wykorzystywana do działalności gospodarczej, podlega opodatkowaniu stawką dla działalności gospodarczej, jeśli została nabyta na cele tej działalności (potwierdzone oświadczeniem w akcie notarialnym) i nie ma przeszkód technicznych do jej wykorzystania. Dane z ewidencji gruntów i budynków są podstawą wymiaru podatku od nieruchomości; kwestionowanie tych danych wymaga wcześniejszego wystąpienia o ich korektę.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nie powinna być opodatkowana stawką dla działalności gospodarczej, ponieważ była zbędna dla działalności podatników, była przeznaczona do zbycia i nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych. Oświadczenie o nabyciu na cele działalności gospodarczej było złożone przed przejęciem nieruchomości i dotyczyło jedynie zamiaru, a nie przesądzało o jej faktycznym wykorzystaniu. Nieruchomość nie mogła być wykorzystywana do działalności gospodarczej ze względów technicznych (podział działki, budowa autostrady). Nabycie nieruchomości w ramach wspólności małżeńskiej dawało swobodę w jej wykorzystaniu. Nieruchomość powinna być opodatkowana stawką dla budynków i gruntów pozostałych. Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, nie uwzględniając całokształtu materiału dowodowego (w tym pisma z 3 marca 2005 r.) i niewłaściwie stosując art. 194 o.p.

Godne uwagi sformułowania

dla celów opodatkowania gruntów i budynków podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawki określonej dla prowadzonej działalności gospodarczej nie ma znaczenia fakt, czy są one bezpośrednio wykorzystywane przez przedsiębiorcę do prowadzonej działalności, czy jako przeznaczone do zbycia są traktowane jako inwestycja podatek od nieruchomości - jako podatek o charakterze majątkowym - nie jest związany z przychodami uzyskiwanymi przez właściciela z tytułu ich posiadania dla oceny zasadności tego zarzutu istotne znaczenie ma art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dla celów podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., znaczenie ma posiadanie nieruchomości, a o wyłączeniu ze stawki określonej dla działalności gospodarczej, decydują tylko niemożność ich wykorzystywania ze względów technicznych jedyną podstawą wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Borkowski

sędzia

Krystyna Chustecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów opodatkowania nieruchomości stawką dla działalności gospodarczej, znaczenie oświadczeń w aktach notarialnych, interpretacja pojęcia 'względów technicznych' oraz rola ewidencji gruntów w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w kontekście posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę. Może wymagać analizy w kontekście zmian legislacyjnych i orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego zastosowania w specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości przez przedsiębiorcę. Interpretacja kluczowych przepisów i znaczenie oświadczeń majątkowych są istotne dla praktyki.

Czy zakupiona nieruchomość na cele firmy, ale nieużywana, podlega wyższej stawce podatku? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 9487 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1193/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Borkowski
Krystyna Chustecka
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1174/04 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-05-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
art. 1a ust. 1 pkt 1-2, art. 6 ust. 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Krystyna Chustecka, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Janusza i Renaty R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1174/04 w sprawie ze skargi Renaty i Janusza R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od marca do grudnia 2004 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. I SA/Gl 1174/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Renaty R. i Janusza R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 lipca 2004 r., (...). Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a./.
Uzasadniając wyrok, przedstawiono przebieg postępowania, w ramach którego podano, że decyzją z dnia 23 kwietnia 2004 r. (...) Prezydent Miasta Z. ustalił Renacie i Januszowi R. wymiar podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2004 r. w wysokości 9.487 zł., w tym z tytułu budynków zajętych na działalność gospodarczą w kwocie 8.710 zł oraz gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą w kwocie 777 zł.
Podatnicy, odwołując się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm.; w skrócie: u.p.o.l./, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego.
Uzasadniając odwołanie wskazano, że w dniu 2 lutego 2004 r. została nabyta nieruchomość wchodząca w skład przedsiębiorstwa upadłej spółki. Nieruchomość od chwili nabycia w dniu 2 lutego 2004 r. była zbędna do prowadzonej przez Janusza R. działalności gospodarczej, dlatego też nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych, a podatnicy podejmowali działania zmierzające do jej zbycia. Zdaniem odwołujących się, w tej sytuacji organ podatkowy bezpodstawnie opodatkował przedmiotową nieruchomość stawką podatku określoną dla działalności gospodarczej, gdyż stawka ta nie znajduje pokrycia w przychodach działalności gospodarczej, a ponadto przeprowadzone przez pracowników Urzędu Miasta oględziny potwierdziły, że budynek nie jest wykorzystywany do działalności gospodarczej.
Decyzją z dnia 20 lipca 2004 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając decyzję stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Janusza R. jako część składowa przedsiębiorstwa, na potrzeby i w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, którą tenże prowadzi jako przedsiębiorca wpisany do ewidencji działalności gospodarczej w B. pod nazwą Biuro Pośrednictwa i Doradztwa Ekonomicznego - Janusz R. (...). Powołując się na art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że budynki i grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Dla celów opodatkowania gruntów i budynków podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawki określonej dla prowadzonej działalności gospodarczej nie ma znaczenia fakt, czy są one bezpośrednio wykorzystywane przez przedsiębiorcę do prowadzonej działalności, czy jako przeznaczone do zbycia są traktowane jako inwestycja o charakterze krótko lub długoterminowym, a w związku z tym, w jakiej pozycji są umieszczone w bilansie firmy. Organ wskazał ponadto, że podatek od nieruchomości - jako podatek o charakterze majątkowym - nie jest związany z przychodami uzyskiwanymi przez właściciela z tytułu ich posiadania.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego, skierowanej do WSA w Gliwicach, skarżący podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę, zakwestionowano zasadność uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, w części dotyczącej złożonego oświadczenia przez Janusza R. przy zakupie nieruchomości, a dotyczącego jej zakupu na potrzeby i w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem skarżących, oświadczenie to zostało złożone wobec sprzedających i wyrażało jedynie generalny motyw i zasadniczy zamiar, a ponadto było złożone przed przejęciem nieruchomości. Za bezzasadne i tendencyjne uznali skarżący podkreślenie tej właśnie części oświadczenia, z pominięciem tej jego części, z której wynika, że nabycia dokonano w ramach majątku wspólnego małżonków. Podkreślono, że koszty związane z nabyciem przedsiębiorstwa, jak i koszty związane z utrzymaniem przedmiotowej nieruchomości, nie zostały zaewidencjonowane w koszty prowadzonej działalności gospodarczej i zostały pokryte z dochodów wspólnych małżonków. Polemizując z użytym przez organ odwoławczy terminem "przedsiębiorstwo" skarżący podnieśli, że jego nabycie nastąpiło w szczególnych okolicznościach, tj. po upływie 20 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości spółki, a zatem po zaprzestaniu prowadzenia przez sprzedającą działalności gospodarczej. Przedmiotem zakupu były zaś różnorodne, niekomplementarne, niszczejące i przypadkowe - niespieniężone wcześniej przez syndyka - składniki majątkowe, z których tylko część nadawała się do wykorzystania w prowadzonej przez Janusza R. działalności gospodarczej. Podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość nie może być wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż została podzielona decyzją Prezydenta Miasta Z., na wniosek Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad, w związku z budową odcinka autostrady A-4. Wydzielona z nieruchomości działka została zajęta pod budowę dwupoziomowego skrzyżowania, a pozostała część znalazła się w jego obrębie i utraciła możliwość zgodnego z prawem bezpiecznego użytkowania. Na działce znajduje się jednopiętrowy budynek biurowo-hotelowy, który nie może być racjonalnie użytkowany na dotychczasowe cele. Opisując zmieniający się dostęp do tej nieruchomości, utratę przestrzeni oraz skoncentrowanie oddziaływania na siebie nieruchomości położonych wzdłuż nasypu, skarżący podnieśli, że nieruchomość nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, a podejmowane próby jej sprzedaży lub wydzierżawienia okazały się bezskuteczne. Zdaniem skarżących, nabycie tej nieruchomości w ramach wspólności małżeńskiej, pozwalało im na swobodę w wykorzystywaniu przedmiotowej nieruchomości, a zatem podjęta decyzja o zbędności jej do prowadzonej działalności gospodarczej mieściła się w granicach tej swobody.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie udowodnionym i niekwestionowanym jest fakt nabycia przez skarżącego przedmiotowych budynków dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że oświadczenie złożone przez Janusza R. złożone zostało przed przejęciem nieruchomości i dotyczyło tylko generalnego motywu co do sposobu wykorzystania nieruchomości, a ponadto złożone zostało sprzedającym tę nieruchomość.
Według Sądu, dla oceny zasadności tego zarzutu istotne znaczenie ma art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.; w skrócie: o.p./, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z par. 2 tego przepisu wynika natomiast, że zasadę określoną w par. 1 stosuje się do dokumentów sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Przechodząc do oceny charakteru prawnego aktu notarialnego, zwrócono uwagę na uregulowania zawarte w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie /Dz.U. 2002 nr 42 poz. 369 ze zm.; w skrócie: ustawa o notariacie/, w szczególności na art. 1 i 2 ww. ustawy, z których wynika, że notariusz powołany jest do dokonywania czynności w formie aktu notarialnego, a w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu. Zgodnie z art. 2 par. 2 ustawy o notariacie, czynności notarialne dokonane przez notariusza mają charakter dokumentu urzędowego, zatem twierdzenie skarżących, że oświadczenie złożone przed notariuszem nie powinno być przez organy administracji brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego w tej części, w której określono, iż została ona nabyta na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazano, że kwestię sporną stanowi przyjęta przez organy podatkowe stawka opodatkowania. W ocenie skarżących, budynki te i grunty powinny być opodatkowane stawkę określoną dla budynków i gruntów pozostałych, przy czym główne rozważania oparto na interpretacji ujętego w tym przepisie sformułowania "możliwości korzystania z nieruchomości".
Zdaniem Sądu, chybiona jest argumentacja skargi wskazująca, że o możliwości korzystania z nieruchomości decydować mogą inne niż względy techniczne okoliczności. Dla celów podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., znaczenie ma posiadanie nieruchomości, a o wyłączeniu ze stawki określonej dla działalności gospodarczej, decydują tylko niemożność ich wykorzystywania ze względów technicznych. Wykładnię tego pojęcia oprzeć należy na przesłankach wynikających z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm.; w skrócie: pr.bud./, gdyż art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. odsyła do stosowania w odniesieniu do budynków i budowli przepisów prawa budowlanego. Zaakcentowano, że za takim stanowiskiem przemawia również art. 6 ust. 3 u.p.o.l., stanowiący o zmianie sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania. Nie jest więc zasadne twierdzenie skarżących, że dokonana faktyczna zmiana przeznaczenia budynku stanowi podstawę do obniżenia podstawy opodatkowania. Wpływ na wysokość opodatkowania ma tylko taka zmiana sposobu wykorzystania, która pozostaje w zgodzie z wymogami formalnymi, określonymi w art. 72 pr.bud. Zwrócono również uwagę, że przedmiot działalności gospodarczej podatnika obejmował m.in. wynajem nieruchomości na własny rachunek. Fakt, że podejmowane działania w celu wydzierżawienia lub wynajmu spornej nieruchomości nie przyniosły oczekiwanego przez podatników rezultatu, nie może przesądzać o tym, iż nieruchomość ta nie jest w posiadaniu przedsiębiorcy. Ryzyko bowiem prowadzenia działalności gospodarczej obciąża prowadzącego tę działalność, a jego decyzje i ich skutki wpływają na efekty gospodarcze prowadzonej działalności.
Podkreślono również, że jedyną podstawą wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 100 poz. 1086 ze zm.; w skrócie: p.g.k./. Jeżeli skarżący kwestionuje zawarte tam dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym. Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych w ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2005 r. I SA/Gl 1174/04, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnieśli Renata R. i Janusz R. /reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym/, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
/1/ naruszenie prawa materialnego, tj. /a/ art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia części nieruchomości spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości - w związku z tym, że w myśl ww. przepisu opodatkowaniu nie podlegają pasy drogowe, więc Sąd winien był stwierdzić nieważność decyzji organów obu instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa;
/b/ art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię, tj.: uznanie, że jedyną przesłanką kwalifikującą grunty i budynki należące do osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą jako związane z działalnością gospodarczą, jest ich posiadanie przez tę osobę fizyczną oraz uznanie, że ustalenie niemożności wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych nastąpić może wyłącznie przez organy administracji budowlanej zgodnie z procedurą określoną przepisami prawa budowlanego - w związku z tym w pełni uzasadniona jest celowościowa wykładnia ww. przepisu polegająca na uznaniu, że aby zakwalifikować grunty i budynki należące do osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą jako "związane z działalnością gospodarczą", konieczne jest ustalenie, że te grunty i budynki są w posiadaniu osoby fizycznej, oraz że są przez tę osobę traktowane jako służące doprowadzenia działalności gospodarczej; ponadto twierdzenie, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego może być podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza, nie znajduje uzasadnienia w treści ww. przepisu - w przepisach pr.bud brak jest przepisu, który mógłby stanowić odpowiednik art. 21 ust. 1 p.g.k. - jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej informacji lub deklaracji, to może wszcząć postępowanie i ustalić, czy "względy techniczne" faktycznie występują. Można wówczas posiłkowo posłużyć się przepisami prawa budowlanego, które regulują te kwestie. Jako przykład aktu zawierającego dookreślenie "względów technicznych" należy wskazać rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz.U. nr 75 poz. 690 ze zm. Pomocna przy rozwiązywaniu tych problemów może być też opinia biegłego /por. L. Etel, Podatek od nieruchomości, rolny i leśny, Warszawa 2005, s. 38-41/;
/c/ art. 21 ust. 1 p.g.k. poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią wyłączną podstawę ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, gdyż rozbieżność między stanem faktycznym /posiadaniem nieruchomości/ niezgodnym ze stanem prawnym a stanem prawnym /wynikającym z tytułu prawnego do tej nieruchomości/, nie może być rozstrzygana w oparciu o wpis w ewidencji gruntów i budynków. W zakresie władztwa nad nieruchomością przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji nie przewidują bowiem możliwości ujawniania - obok własności, użytkowania wieczystego, użytkowania lub trwałego zarządu - również stanu faktycznego, jakim jest posiadanie bez tytułu prawnego /por. par. 10 i par. 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz.U. nr 38 poz. 454/. Co do władztwa nad nieruchomością w ewidencji gruntów i budynków ujawnić można jedynie stan prawny /władanie w oparciu o określony tytuł prawny do nieruchomości/. W sytuacji, gdy część nieruchomości została faktycznie zajęta przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad na pas drogowy, brak jest więc podstaw prawnych, by, zgodnie z sugestią Sądu I instancji, wystąpić o korektę danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym przytoczone w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji orzecznictwo NSA nie może być w niniejszej sprawie miarodajne, a art. 21 ust. 1 p.g.k. nie może stanowić przeszkody dla ustalenia, czy nieruchomość znajduje się w posiadaniu bez tytułu prawnego;
/2/ naruszenie przepisów postępowania, tj. /a/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4, względnie art. 106 par. 3 p.p.s.a., polegające na niewzięciu pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy całokształtu materiału dowodowego, tj. pominięciu pisma złożonego do akt w dniu 3 marca 2005 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które skutkuje również naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. albo art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., gdyż organy administracji wiedząc o lokalizacji autostrady na działce skarżących od roku 1998 naruszyły art. 7 Kpa; /b/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4 p.p.s.a. spowodowane niewłaściwym zastosowaniem art. 194 o.p., tj. przyjęciem, że zawarte w akcie notarialnym oświadczenie podatnika o nabyciu nieruchomości dla celów prowadzenia działalności gospodarczej przesądza o kwalifikacji nieruchomości jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej przez cały okres jej posiadania przez tego podatnika, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną powołał się na obydwie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a. Wobec przedstawienia zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega drugi z zarzutów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności lub po stwierdzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
Żądając w pierwszej kolejności stwierdzenia nieważności decyzji organów administracji obu instancji, w części wstępnej skargi kasacyjnej nie wskazano podstawy prawnej będącej uzasadnieniem tego zarzutu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej napisano zaś, że "Nie uwzględniając istnienia okoliczności przytoczonych w piśmie z dnia 3 marca 2005 r., Sąd I instancji naruszył (...) albo art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a., obligujący go do stwierdzenia nieważności decyzji w razie gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego /w niniejszej sprawie rażące naruszenie prawa/, albo art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c", obligujący go do uchylenia decyzji w razie naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania powołano również naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4, względnie art. 106 par. 3 p.p.s.a. Ponadto zarzucono naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4 p.p.s.a. spowodowane niewłaściwym zastosowaniem art. 194 Ordynacji podatkowej.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny, wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną - poza wyrażeniem głębokiego przekonania, że naruszenie powołanych przez nią w skardze kasacyjnej przepisów postępowania niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, kształtując treść orzeczenia Sądu I instancji - nie wykazała w jakikolwiek sposób, że naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy /dotyczy to zarówno zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4, względnie art. 106 par. 3 p.p.s.a., które miałoby skutkować również naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. albo art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., jak również zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4 p.p.s.a. w związku z art. 194 o.p./. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza zaś naruszenia powołanych przepisów postępowania.
Faktem jest, że strona w dniu 3 marca 2005 r. złożyła do akt rozpatrywanej sprawy pismo wraz z załącznikami. Nie można jednak twierdzić, że Sąd naruszył art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4, względnie art. 106 par. 3 p.p.s.a., nie przeprowadzając dowodu uzupełniającego z dokumentów. Po pierwsze, w złożonym piśmie nie zawarto wniosków o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. Po drugie zaś wypada zauważyć, że sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed właściwymi organami. Uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone tylko do dowodu z dokumentu, może być przeprowadzone przez sąd jedynie wówczas, gdy powstanie konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ich wyjaśnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 par. 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne wówczas, gdy postulowany /bądź dopuszczony z urzędu/ dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 par. 4 p.p.s.a. w związku z art. 194 o.p. należy zauważyć, że Sąd w zaskarżonym wyroku ocenił jako dowód w sprawie oświadczenie podatnika zawarte w akcie notarialnym sprzedaży z dnia 2 lutego 2004 r., że przedmiot umowy został nabyty dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Zważywszy treść powyższego oświadczenia, Sąd był w pełni uprawniony do takiej właśnie oceny. W sytuacji zatem, gdy art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przyjmuje te, które są w posiadaniu przedsiębiorcy, zaś nie jest kwestionowane, że przedsiębiorca je nabył, składając powyższe oświadczenie, podlegają one opodatkowaniu stawkami podatkowymi określonymi na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1a i pkt 2b u.p.o.l.
Sąd w zaskarżonym wyroku wskazał, że kwestię sporną stanowi przyjęta przez organy podatkowe stawka opodatkowania. W ocenie skarżących, budynki te i grunty powinny być opodatkowane stawkę określoną dla budynków i gruntów pozostałych, przy czym główne rozważania oparto na interpretacji ujętego w tym przepisie sformułowania "możliwości korzystania z nieruchomości". Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, chybiona jest argumentacja skargi wskazująca, że o możliwości korzystania z nieruchomości decydować mogą inne niż względy techniczne okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku, ugruntowaną powołanym orzecznictwem. Grunt, budynek i budowla są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą, chyba że nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Pojęcie "ze względów technicznych" nigdzie nie zostało bezpośrednio zdefiniowane przez ustawodawcę, należy zatem przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. Jeżeli zatem stan techniczny np. budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego należy stwierdzić, że nie może tam być prowadzona działalność gospodarcza. Nie zawsze jednak wspomniane "względy techniczne" są widoczne gołym okiem. Wówczas można posiłkowo posłużyć się przepisami prawa budowlanego, które regulują te kwestie, gdyż art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. odsyła do stosowania w odniesieniu do budynków i budowli przepisów prawa budowlanego. Zgodzić się należy również z tezą, że za takim stanowiskiem przemawia również art. 6 ust. 3 u.p.o.l., stanowiący o zmianie sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania. Nie jest więc zasadne twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, że dokonana faktyczna zmiana przeznaczenia budynku stanowi podstawę do obniżenia podstawy opodatkowania. Wpływ na wysokość opodatkowania ma tylko taka zmiana sposobu wykorzystania, która pozostaje w zgodzie z wymogami formalnymi, określonymi w art. 72 pr.bud. Trafnie zaakcentowano również w zaskarżonym wyroku, że zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. jedyną podstawą wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli podatnik kwestionuje zawarte tam dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym. Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych w ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego.
Kierując się przytoczonymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI