I SA/Gl 1503/23

I SA/Gl 1503/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Anna Rotter /sprawozdawca/
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 112, art. 126, art. 138, art. 144,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 17 § 1, art. 18, art. 110u § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.284.2023.3/LF/ UNP: 2401-23-195500 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023r. nr 2401-IEE.7192.284.2023.3/LF/ UNP: 2401-23-195500 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 9 czerwca 2023r. nr [...] o odmowie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości o nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Stan sprawy.
Wnioskiem z dnia 16 listopada 2022r. K. K. (dalej: skarżący, zobowiązany) działając w oparciu o art. 111k § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o dokonanie ponownego/dodatkowego opisu i szacowania nieruchomości położonej w miejscowości K., obręb Z., ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 1,6875 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] (dalej: nieruchomość).
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o ponowny oraz dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości. Po rozpatrzeniu zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 15 lutego 2023r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2023r. organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia dodatkowego opisu i szacowania nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji podkreślił, iż we wniosku z dnia 16 listopada 2022r. nie wskazano, istotnych zmian, które zaszły w nieruchomości po sporządzeniu opisu i oszacowania jej wartości. Jak wyjaśniono, podobnie w treści pisma z dnia 13 kwietnia 2023r. skarżący nie przywołał okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie nieruchomości, a treścią tego pisma są jedynie zarzuty względem operatu szacunkowego z dnia 7 września 2021r. oraz powołanie się na operat szacunkowy z dnia 6 kwietnia 2023r.
Skarżący został pouczony, iż na niniejsze postanowienie zażalenie nie przysługuje. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji.
W złożonym zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie podczas gdy takie zażalenie przysługuje jako środek ochrony prawnej przysługujący zobowiązanemu i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, wpływający jednocześnie na wysokość zaspokojenia wierzycieli zobowiązanego,
- art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, a zobowiązany nie przedstawił, we wniosku z 16.11.2011 r. oraz piśmie z 13.04.2023 r., okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie nieruchomości,
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, nieuwzględnienie argumentów zobowiązanego ujętych we wniosku z 16.11.2022 r. i w piśmie z 13.04.2023r. w przedmiocie podstaw i przesłanek sporządzenia nowej opinii biegłego oraz sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do istotnych zmian, które mogą wpłynąć na zwiększenie wartości nieruchomość, czego nie dopatrzył się organ I instancji.
Po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego DIAS postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023r. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023r. o odmowie dokonania nowego opisu i oszacowania nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że art. 110u § 2 u.p.e.a. nie wskazuje na możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy dokonania nowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podano również, że zgodnie z orzecznictwem sądowym możliwość zaskarżenia postanowienia musi wynikać wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kpa (m.in. wyrok NSA z 20.11.2018 r., sygn. akt li FSK 731/16, wyrok WSA w Łodzi z 17.10.2013 r., sygn. akt III SA/Łd 653/13).
Cytując art. 17 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy podkreślił, iż ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawarł zamknięty katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie. DIAS podniósł, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy dokonania dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak i brak jest przepisu w k.p.a., który by dopuszczał zażalenie na tego rodzaju postanowienie.
W ocenie DIAS postanowienie organu pierwszej instancji jest niezaskarżalne, o czym prawidłowo poinformowano skarżącego w pouczeniu. DIAS zaznaczył, że ustawodawca dopuścił możliwość przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości (z urzędu lub na wniosek) i wydania w tym przedmiocie postanowienia przez organ egzekucyjny, jednak z uwagi na szczególny charakter (zaistnienia istotnych zmian w stanie nieruchomości w oznaczonym okresie), nadał temu wyjątkowy charakter i nie przyznał prawa do wniesienia zażalenia.
Na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do tut. Sądu.
Postanowieniu DIAS skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie podczas gdy takie zażalenie przysługuje jako środek ochrony prawnej przysługujący skarżącemu i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, wpływający jednocześnie na wysokość zaspokojenia wierzycieli skarżącego, co wynika z treści art. 110u u.p.e.a. oraz wykładni celowościowej,
- art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, a skarżący nie przedstawił, we wniosku z dnia 16 listopada 2011 r. oraz piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r., okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie
Nieruchomości,
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18
u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, nieuwzględnienie argumentów skarżącego ujętych we wniosku z dnia 16 listopada 2022 r. i w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podstaw i przesłanek sporządzenia nowej opinii biegłego oraz sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości podczas, gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do istotnych zmian, które mogą wpłynąć na zwiększenie wartości nieruchomości, której dotyczy wniosek o dokonanie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, czego nie dopatrzył się organ I i II instancji, nie uznając argumentacji wskazanej we wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. oraz w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. oraz nie podejmując przy tym żadnych czynności z urzędu celem ustalenia, czy w istocie doszło do zmiany istotnych właściwości nieruchomości wpływających na jej wartość dodatnio bądź ujemnie, a organ I instancji sam mógł i powinien zweryfikować rzetelność operatu szacunkowego biegłego K. S..
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023 r. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Wniesiono ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. I SA/Gl 489/23 i przeprowadzenie dowodu ze znajdującego się w aktach tej sprawy operatu szacunkowego T. M..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 217 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p. p. s. a.", (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS, podjęte na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego na postanowienie w sprawie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości zażalenie nie przysługuje.
Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego w powyższym zakresie, ponieważ przyjąć należy, że całościowo kwestię sporną reguluje art. 110u u.p.e.a.
Podstawę prawną wydania rozstrzygnięć w sprawie przeprowadzania opisu i oszacowania nieruchomości stanowi art. 110u u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Z kolei stosownie do § 2 jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości.
Stosownie do art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Regulacja art. 110u § 2 u.p.e.a. nie wskazuje wprawdzie, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu przysługuje zażalenie, to jednak stanowisko, że na postanowienie to przysługuje zażalenie uzasadnia wykładnia systemowa i celowościowa. Uregulowana bowiem w art. 110u § 1 u.p.e.a. instytucja zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowi samodzielny środek prawny i ma również pełne zastosowanie w sytuacji opisanej w art. 110u § 2 u.p.e.a.
Brak jest wobec tego argumentów przemawiających za stanowiskiem, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie przysługiwałoby zażalenie, podczas gdy postanowienie w przedmiocie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości zostało ujęte w tym samym artykule. Istotne przy tym jest, że w przedmiotowym przypadku zażalenie stanowi środek ochrony prawnej przysługujący dłużnikowi i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, która ma istotne znaczenie dla ceny nabycia nieruchomości, a w konsekwencji na wysokość zaspokojenia zobowiązań dłużnika.
Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela tym samym stanowisko prezentowane w doktrynie, że organ egzekucyjny, w zakresie dopuszczenia do dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, podejmuje rozstrzygnięcie z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapada w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (tak dr hab. Paweł Daniel w: Duże Komentarze Becka R. Hauser, M. Wierzbowski (redaktorzy); Postępowanie egzekucyjne w administracji; Komentarz; Warszawa 2021; str. 734).
Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy błędnie na podstawie art. 143 w zw. z art. 144 k.p.a. orzekł o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości.
W ponownym postępowaniu organ odwoławczy rozpatrzy merytorycznie zażalenia strony na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023r. o odmowie dokonania nowego opisu i oszacowania nieruchomości, wydając stosowne rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a.
W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. oraz art. 126 k.p.a. w zw. Z art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 138 i art. 144 k.p.a.
W rezultacie przedwczesnym byłoby wypowiadania się, co do podniesionych w skardze zarzutów obrazy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, na które składają się wpis od skargi – 100 zł, wynagrodzenie dla radcy prawnego – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2018, poz. 65).